1e Bestuursrapportage (incl. financiële prognose 2026 en Kaderbrief 2027)
Tekst van het document
52
Tijd (toelichting) Begin 2026 is gestart met de sloop van de tweede portiekflat. Naar verwachting kan in het najaar van 2026 gestart worden met de bouw van het tweede appartementencomplex. Tegelijkertijd wordt er gestart met de herinrichting rondom het eerste appartementencomplex. De herinrichting bestaat uit het afkoppelen van dakwater, het aanbrengen van parkeervoorzieningen, het aanleggen van trottoirs en het aanplanten van de openbare ruimte. De verwachting is dat alle vier appartementencomplexen in 2029 gereed zijn. Tijd (indicator) Lokale woonzorgvisie Het Rijk werkt aan een wetsvoorstel dat gemeenten in 2025 of 2026 verplicht een urgentie- en/of huisvestingsverordening op te stellen voor specifieke aandachtsgroepen. Dit is inclusief verschillende zorgdoelgroepen. Voorafgaand aan deze verordening is een lokale woonzorgvisie noodzakelijk, om prioritering van specifieke aandachtsgroepen te bepalen. Bij het opstellen van de lokale woonzorgvisie is regionale afstemming een belangrijk onderdeel. Kwaliteit (toelichting) We stellen een lokale woonzorgvisie op als onderdeel van het volkshuisvestingsprogramma. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) We zijn in 2025 begonnen met het opstellen van de lokale woonzorgvisie als onderdeel van het volkshuisvestingsprogramma. Hierbij hebben we inspiratie gehaald uit de Achterhoekse woonzorgvisie.
Voorafgaand aan de definitieve vaststelling van het volkshuisvestingsprogramma door het college wordt de gemeenteraad in de gelegenheid gesteld om wensen en bedenkingen in te brengen. Naar verwachting kunnen we het volkhuisvestingsprogramma, afhankelijk van het aantal en de inhoud van de zienswijzen, in het derde kwartaal van 2026 vaststellen. Tijd (indicator) Nieuwe lokale woonvisie - volkshuisvestingsprogramma We stellen een nieuwe lokale woonvisie op, omdat de looptijd van de huidige lokale woonvisie afloopt. We sluiten aan bij de uitgangspunten van de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030, en combineren dit met onze lokale ambities en uitgangspunten. We spelen in op de veranderende woonbehoefte en zorgen ervoor dat nieuwe woningbouw en de bestaande woningvoorraad daarop aansluiten. We streven naar betaalbare woonlasten, passend bij de portemonnee van de inwoners en woningzoekenden. Kwaliteit (toelichting) Er wordt gewerkt aan volkshuisvestingsprogramma als vervanger van de lokale woonvisie die een looptijd had tot eind 2024 . Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het ontwerp volkshuisvestingsprogramma is in maart 2026 vastgesteld. Na de vaststelling ligt het ontwerp-programma 6 weken ter inzage . Na de periode van terinzagelegging verwerken we de eventueel ingediende zienswijzen.
Voorafgaand aan het definitieve vasttelling door het college wordt de gemeenteraad in de 53
gelegenheid gesteld om wensen en bedenkingen in te brengen. Naar verwachting kunnen we het Volkshuisvestingsprogramma, afhankelijk van het aantal en de inhoud van de zienswijzen, in het derde kwartaal van 2026 vaststellen. Tijd (indicator) Doelstellingen We zorgen voor duidelijkheid over eigendomssituaties van snippergroen Activiteiten Snippergroen en illegaal grondgebruik Het grondgebruik binnen de gemeente Winterswijk is geïnventariseerd. Hieruit is gebleken dat op 595 locaties sprake is van ingebruikname van gemeentegrond door particulieren en (agrarische) bedrijven. Er is op pilotbasis een projectmatige aanpak ontwikkeld en toegepast in de wijken Bargerbosch en de Hoge Wieber Noord. Kwaliteit (toelichting) In 2026 geven we een vervolg aan de pilot. Op basis van de ervaringen uit de pilot stellen we in het tweede kwartaal van 2026 een projectvoorstel op voor de rest van Winterswijk. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Gezien de ervaringen uit de pilot is de inschatting dat de uivoering van de rest van Winterswijk meerdere jaren in beslag zal nemen. Tijd (indicator) Indicatoren • Jaarlijks worden gemiddeld 100 woningen gerealiseerd, in totaal 900 nieuwe woningen in de periode 2022-2030. We monitoren het aantal gerealiseerde woningen. Nieuwe woningbouwplannen moeten inspelen op een 'mismatch' tussen vraag en aanbod op de Winterswijkse woningmarkt.
(Woon- en Vastgoedmonitor 8RHK) • Met de Woondeal Achterhoek en de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030, hebben wij ons gecommitteerd aan de opgave om 60% betaalbare woningen te bouwen voor 2030. Risico's Dit beleidsveld bestaat uit veel verschillende activiteiten en daarom benoemen wij geen specifieke risico's. In elk project of in elke activiteit worden de risico's zelfstandig afgewogen. Algemene risico's bij gebiedsontwikkeling en wonen zijn prijsstijgingen, denk bijvoorbeeld aan bouw- en investeringskosten. Daarnaast zorgen stikstofdepositie en netcongestie voor uitdagingen binnen dit beleidsveld.
3.5 Economie en Lobby Ambitie Wij koesteren de hoeveelheid en verscheidenheid aan bedrijven in Winterswijk. Bedrijvigheid en de nabijgelegen werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Bedrijven moeten voldoende ruimte hebben om zich te ontwikkelen. Samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid wordt voortgezet. Wij streven naar een stabiele arbeidsmarkt. In samenwerking met de sector zorgen we jaarrond voor voldoende aanbod in vrijetijdsbesteding. We kijken hierbij ook nadrukkelijk naar evenementen. 54
We dragen Winterswijk als merk uit, binnen en buiten Nederland. Ook onderhouden we duurzame relaties met regionale, landelijke en buitenlandse samenwerkingspartners. Daarnaast maken we actief gebruik van (Europese) subsidies voor de realisatie van onze activiteiten. Relevante documenten: • Beleidsnota Economie Winterswijk 2017. • Omgevingsvisie buitengebied 2019. • Centrumvisie 2021. • Raadsbesluit Heroverwegen locatiekeuze bedrijventerrein d.d. 23 maart 2023. • Nota (EU) regionale samenwerking & lobby 2025-2029. Doelstellingen Het bieden van voldoende ruimte voor de bedrijvigheid in Winterswijk met als uitgangspunt, inbreiding, revitalisering en herontwikkeling Activiteiten Gebiedsvisie bedrijventerrein Het Regionaal Programma Werklocaties laat zien dat er in Winterswijk behoefte is aan een nieuw bedrijventerrein voor de groei van lokale ondernemingen. Voor het succes van ons bedrijfsleven is ruimte nodig, terwijl bedrijventerreinen schaars zijn. Om in Winterswijk een aantrekkelijk ruimtelijk en economisch vestigingsklimaat te behouden, is er in 2024 een nieuwe locatie voor een bedrijventerrein aangewezen. In 2025 werken we aan de gebiedsvisie van het bedrijventerrein. Kwaliteit (toelichting) De concept Gebiedsvisie Arrisveld doorloopt in Q2 -2026 het participatieproces.
In deze periode wordt de concept Gebiedsvisie ook besproken met diverse stakeholders, eigenaren en omwonenden. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De vaststelling van de Gebiedsvisie Arrisveld door de gemeenteraad is voorzien in de tweede helft van 2026. Tijd (indicator) Programma toekomstbestendige bedrijventerreinen We werken samen met het bedrijfsleven en de provincie aan het programma toekomstbestendige bedrijventerreinen. Het programma heeft als doel om bedrijventerreinen te verduurzamen, een groenere en gezondere werkomgeving te creëren en de samenwerking tussen bedrijven op de bedrijventerreinen te verbeteren. Daarbij richt het programma zich zowel op samenwerking en organisatiegraad op het bedrijventerrein, als op het programmatisch uitvoeren van fysieke maatregelen. Het programma ondersteunt de gemeente bij het omzetten van de beleidsambities op het gebied van duurzaamheid en klimaat naar concrete maatregelen op de bedrijventerreinen. Kwaliteit (toelichting) In samenwerking met industriekring OWIN werken we aan drie doelen: • Het verbeteren van de organisatiegraad van ondernemers op het bedrijventerrein. We verkennen hiervoor de mogelijkheden van het parkmanagement op het bedrijventerrein.
55
•
Het opzetten van een programma met fysieke en organisatorische maatregelen op het bedrijventerrein, onder meer gericht op duurzaamheid, klimaat, verkeer en veiligheid. Samenwerking in het Platform Veilig Ondernemen is hier onderdeel van. • Het onderzoeken van de haalbaarheid van een Smart Energy Hub op het bedrijventerrein. Dit project richt zich op de optimalisatie van de lokale energieopwekcapaciteit en het energieverbruik op het bedrijventerrein, en wordt ondersteund vanuit de Achterhoek Visie 2030, Thematafel Circulaire Economie & Energietransitie. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit project loopt conform planning. Tijd (indicator) Doelstellingen In samenwerking ontwikkelen van een jaarrond toeristisch/recreatief aanbod Activiteiten Stimuleren van evenementen voor en door jongeren We versterken de gemeentelijke ondersteuning van evenementen voor en door jongeren. Met een groter en beter evenementenaanbod wordt Winterswijk aantrekkelijker voor jongeren, versterken we de dagrecreatie en dragen we bij aan seizoensverlenging voor de verblijfsrecreatie. Kwaliteit (toelichting) We hebben aandacht voor de specifieke behoeften van evenementenorganisatoren. Doel is om het beschikbare budget zuiver en effectief in te zetten in relatie tot de doelstelling: het stimuleren van evenementen voor en door jongeren.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) SPOT Jongerenwerk en Talent Farm zijn betrokken bij de uitwerking en uitvoering van het programma. Tijd (indicator) Uitvoeren regionale vrijetijdsagenda We werken samen met de andere Achterhoekse gemeenten aan de uitvoering van de Vrijetijdsagenda Achterhoek 2020-2030. Vanuit deze agenda werken we aan vijf speerpunten: 1. Het vergroten van de beleefbaarheid van de Achterhoek met aanbodontwikkeling. 2. Het op peil houden en verbeteren van de vitaliteit van de verblijfsrecreatie. 3. Het realiseren van een onderscheidende profilering en zichtbaarheid van de Achterhoek voor de nationale en internationale gast. 4. Het bevorderen van de gastvrijheid in de regio. 5. Het versterken van de positie van de vrijetijdssector binnen de Achterhoek en het intensiveren van verbindingen met andere sectoren. We voeren dit uit met concrete projecten, onder andere gericht op de routestructuren voor wandelen, fietsen, paardrijden en mountainbiken. Eén van de concrete projecten is ‘Onbeperkt genieten in de Achterhoek’. Dit project sluit goed aan bij de Winterswijkse opgave ‘Iedereen doet mee’. 56
Kwaliteit (toelichting) De vrijetijdsagenda is in 2024 herzien tot de Vrijetijdsagenda 2025-2035, inclusief Uitvoeringsprogramma 2025-2028. De vrijetijdsagenda heeft inwonersprofijt en brede welvaart als centrale doelstelling en sluit op regionaal niveau aan op ons lokale recreatiebeleid. Het uitvoeringsprogramma bevat diverse projecten die bijdragen aan deze doelstellingen. Winterswijk draagt daar ambtelijk, bestuurlijk en financieel aan bij, via het portefeuillehoudersoverleg Vrijetijdseconomie Achterhoek. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het huidige uitvoeringsprogramma loopt van 2025 tot en met 2028. De projecten en de voortgang daarvan worden tweemaandelijks besproken in zowel het ambtelijk overleg als het portefeuillehoudersoverleg. Daarmee is er sturing op geld, organisatie, tijd, informatie en kwaliteit. Tijd (indicator) Uitvoeringsagenda Recreatie en Toerisme De lokale Uitvoeringsagenda Recreatie en Toerisme wordt opgesteld in samenwerking met de toeristische sector en 100% Winterswijk. De uitvoeringsagenda beschrijft de activiteiten waarmee we uitvoering geven aan de Beleidsvisie Recreatie en Toerisme. Kwaliteit (toelichting) De uitvoeringsagenda geeft uitvoering aan de speerpunten en ontwikkelrichting uit de Beleidsvisie Recreatie en Toerisme, zoals vastgesteld in 2024.
De activiteiten die hiervoor nodig zijn, worden in samenwerking met de toeristische sector en 100% Winterswijk bepaald. Voor de financiering van de uitvoeringsagenda wordt een beroep gedaan op de inkomsten uit de toeristenbelasting, waarvoor nieuwe meerjarige afspraken met de sector worden gemaakt. Op dit moment wordt onderzoek gedaan naar het huidige stelsel voor heffing van toeristenbelasting als basis voor een advies voor nieuwe meerjarige afspraken. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitwerking van de uitvoeringsagenda hangt samen met het vaststellen van nieuwe meerjarige afspraken voor de heffing van toeristenbelasting. Behandeling is gepland voor medio 2026 . Tijd (indicator) Doelstellingen Winterswijk (inter-)nationaal op de kaart zetten, waarbij we ons aanbod op het gebied van wonen, werken, winkelen en toerisme uitdragen en streven naar een betere bereikbaarheid over de weg en het spoor Activiteiten Grensoverschrijdende samenwerking Onder grensoverschrijdende samenwerking valt de samenwerking met de overheid, ondernemers en maatschappelijke organisaties in de Achterhoek, de Regio Achterhoek en de Euregio. We verbinden mensen, ondernemers, overheid en onderwijs aan beide zijden van de grens met elkaar op het gebied van economie, onderwijs, cultuur, toerisme en sport. 57
Kwaliteit (toelichting) We streven naar structurele inbedding van Europees beleid in ons internationale beleid. In 2026 gaan we de Nota (EU) regionale samenwerking & lobby, die we in 2025 hebben geactualiseerd, tot uitvoering brengen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces. Tijd (indicator) Lobby We zetten in op regionale, landelijke en grensoverschrijdende lobby. Lobbyen stelt ons in staat de belangen van onze inwoners te vertegenwoordigen bij de overheid en andere belanghebbenden. Het zorgt ervoor dat samenwerkingsverbanden tussen gemeenten en bedrijven ontstaan. Ook lobbyen over de grens is belangrijk. De toenemende Europeanisering van het beleid en de besluitvorming zorgen ervoor dat veel belangrijke beslissingen niet alleen op nationaal niveau, maar ook op Europees niveau worden genomen. Kwaliteit (toelichting) Een gestructureerde lobby is nodig. Vanuit de behoefte om een heldere, gezamenlijke boodschap te vertellen, is gewerkt aan focus in onze lobby. Tijdens het Lentefestival 2026 brengen we de Achterhoek en onze Achterhoekse ambities dichter bij Den Haag. Ook zetten we in op lobby richting de provincie. Lokaal zetten we in op politieke actualiteiten. We richten ons op het vergroten van de M50 (netwerk van middelgrote gemeenten).
We willen de gemeente profileren als een actieve en betrokken speler in het M50-netwerk, zodat het netwerk kan groeien en we nieuwe partnerschappen kunnen aangaan. Ook willen we op deze manier de positie van het netwerk en de gemeente versterken. In 2026 zijn de gemeenten Oost Gelre en Winterswijk gastgemeente voor het VNG Jaarcongres. De uitvoering van het congres is belangrijk voor Winterswijk en de Regio Achterhoek om ons landelijk te profileren en ons netwerk te versterken. Het congres biedt de kans om lokale initiatieven en innovaties te presenteren, wat de zichtbaarheid van de gemeente Winterswijk en de regio vergroot. Daarnaast heeft het een positieve economische impact op lokale bedrijven. Team Europa is een van de trekkers van het congres en zorgt ervoor dat het jaarcongres een groot succes wordt. Zo'n 70% van alle wet- en regelgeving voor gemeenten wordt op Europees niveau bepaald. We zijn ons ervan bewust dat we grensoverschrijdend moeten denken om lokale uitdagingen onder de aandacht te brengen. Winterswijk staat bekend als een Europa-actieve gemeente. Mede door het winnen van de Green Leaf Award en de lobby in verschillende Europese gremia (zoals de Association of European Border Regions (AEBR)), wordt Winterswijk vaak als voorbeeld genoemd.
De jaarlijkse deelname aan de European Week of Regions and Cities zien wij als een kans om kennis te delen met bestuurders uit heel Europa. Ook kunnen we op deze manier de Achterhoekse ambities en uitdagingen zichtbaar maken in Den Haag en Brussel. Kwaliteit (indicator)
58
Tijd (toelichting) Dit is een doorlopende activiteit. Tijd (indicator) Indicatoren • Beschikbaarheid van direct uit te geven bedrijventerrein op korte termijn. • Leegstandsontwikkeling op bedrijventerreinen. • Langetermijnreservering voor voldoende nieuwe bedrijventerreinen volgens vraag- en aanbodontwikkeling, zoals vastgelegd in het Regionaal Programma Werklocaties. • Groei van het aantal arbeidsplaatsen in Winterswijk (registratie op basis van de provinciale werkgelegenheidsenquête). • Aantal vierkante meters leegstand in het winkelcentrum. • Aantal bezoekers aan het winkelcentrum. • Aantal toeristische overnachtingen. Risico's • Er is geen vrij uitgeefbaar bedrijventerrein meer beschikbaar. Concrete vraag op korte termijn kunnen we niet bedienen. Wel is De Vlijt beschikbaar, maar dit is niet voldoende voor de lange termijn. Dit stelt bedrijven mogelijk voor de keus om uitbreiding uit te stellen dan wel uit te wijken naar een locatie buiten Winterswijk, met verlies aan werkgelegenheid als gevolg. • Netcongestie kan, door gebrek aan aansluitmogelijkheden, een negatief effect hebben op het vestigingsklimaat voor zowel ondernemers als inwoners. • Langetermijneffecten van de energiecrisis op centrumondernemers kunnen leiden tot meer leegstand en een minder vitaal winkelcentrum.
• Langetermijneffecten van de energiecrisis op de toeristische sector kunnen effect hebben op het investeringsvermogen van de sector, de aanbodcapaciteit en het aantal bezoekers. • Energiecrisis en andere effecten van de oorlogen en conflicten verstoren de economische ontwikkeling en leiden tot kortetermijninflatie en mogelijk langetermijnrecessie. Dit werkt door in consumentenvertrouwen en bestedingen, met gevolgen voor alle economische sectoren.
Financiële afwijkingen programma 3 Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2026
Mutaties Mutaties Prognose 2 2025 Jaarrekening 2025
Stand voor Prognose 1 2026
Mutaties Prognose 1 2026 Prognose 1 2026
Baten 3.1 Openbare ruimte 2.1 Verkeer en vervoer
142
0
0
142
0
142
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
152
0
0
152
92
244
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
238
0
0
238
0
238
Totaal 3.1 Openbare ruimte
531
0
0
531
92
624
5.108
0
0
5.108
-13
5.095
3.2 Klimaat, water en milieu 7.2 Riolering
59
Exploitatie
Begroting 2026
Mutaties Mutaties Prognose 2 2025 Jaarrekening 2025
Stand voor Prognose 1 2026
Mutaties Prognose 1 2026 Prognose 1 2026
7.3 Afval
3.690
0
121
3.811
0
3.811
Totaal 3.2 Klimaat, water en milieu
8.799
0
121
8.920
-13
8.906
606
0
3.815
4.421
898
5.319
0
0
4.962
4.962
2.798
7.760
1.175
0
0
1.175
574
1.749
8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)
99
0
0
99
997
1.095
8.3 Wonen en bouwen
758
0
200
958
200
1.158
2.031
0
5.162
7.193
4.569
11.762
145
0
0
145
0
145
3.4 Economische promotie
1.335
0
0
1.335
0
1.335
Totaal 3.5 Economie en lobby
1.480
0
0
1.480
0
1.480
Totaal Baten
13.447
0
9.098
22.545
5.546
28.090
6.450
0
305
6.755
-431
6.324
3.3 Duurzaamheid 7.4 Milieubeheer 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 8.1 Ruimte en leefomgeving
Totaal 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 3.5 Economie en lobby 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
Lasten 3.1 Openbare ruimte 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren
109
0
0
109
-30
79
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
5.150
85
176
5.411
150
5.562
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
367
0
0
367
0
367
Totaal 3.1 Openbare ruimte
12.077
85
481
12.643
-311
12.332
7.2 Riolering
3.637
200
209
4.046
-372
3.675
7.3 Afval
3.181
0
347
3.528
0
3.528
Totaal 3.2 Klimaat, water en milieu
6.818
200
556
7.574
-372
7.202
2.287
0
4.560
6.847
503
7.350
70
0
4.962
5.031
2.712
7.744
2.328
656
932
3.916
534
4.450
285
0
3.002
3.287
1.010
4.297
1.491
200
250
1.941
200
2.141
3.2 Klimaat, water en milieu
3.3 Duurzaamheid 7.4 Milieubeheer 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen
60
Exploitatie
Totaal 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen
Begroting 2026
Mutaties Mutaties Prognose 2 2025 Jaarrekening 2025
Stand voor Prognose 1 2026
Mutaties Prognose 1 2026 Prognose 1 2026
4.173
856
9.145
14.175
4.457
18.632
3.1 Economische ontwikkeling
119
0
23
142
0
142
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
281
0
75
356
0
356
3.4 Economische promotie
468
0
30
498
0
498
Totaal 3.5 Economie en lobby
868
0
128
996
0
996
26.223
1.141
14.870
42.234
4.277
46.511
2
0
0
2
13
15
8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)
0
0
3.002
3.002
0
3.002
8.3 Wonen en bouwen
0
0
0
0
100
100
Totaal 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen
0
0
3.002
3.002
100
3.102
3.5 Economie en lobby
Totaal Lasten Onttrekkingen 3.2 Klimaat, water en milieu 7.2 Riolering 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen
Totaal Onttrekkingen Gerealiseerd resultaat
2
0
3.002
3.004
113
3.117
-12.774
-1.141
-2.771
-16.686
1.382
-15.304
Openbare ruimte Het voordeel van € 92.000 aan de batenkant wordt verklaard door een ontvangen specifieke uitkering (SPUK) ten behoeve van de vervanging van de skatebaan aan de Eelinkstraat. Zie ook lastenkant Het voordeel van € 295.000 aan de lastenkant bestaat met name uit : Parkeernota centrum en verkeersonderzoeken rondweg west en Vrijheidspark
€ 100.000 N
Vervanging van de skatebaan aan de Eelinkstraat
€ 92.000 N
Subsidie speeltuinvereniging Hakkelerkamp
€ 100.000 N
doorbelaste kapitaallasten en bedrijfsvoering
€ 561.000 V
Parkeernota centrum en verkeersonderzoeken rondweg west en Vrijheidspark. De raad heeft 29/1/2026 €100.000,- beschikbaar gesteld uit de algemene reserve voor nader onderzoek en advies in 2026, bestaande uit een incidentele bijraming van €40.000,- voor het actualiseren van de ‘parkeernota centrum’ en €60.000,- voor het uitvoeren van verkeersonderzoeken op de rondweg West (N319) en het Vrijheidspark. Zie ook Programma 4, beleidsveld Bestuur, organisatie en dienstverlening, onttrekkingen en toevoegingen reserves. 61
Vervanging van de skatebaan aan de Eelinkstraat zie batenkant Subsidie speeltuinvereniging Hakkelerkamp Conform het collegebesluit van 24 februari 2026 is maximaal € 100.000 subsidie verstrekt aan speeltuinvereniging Hakkelerkamp. Voorstel is deze uitgave te dekken uit de reserve lokale initiatieven. Zie ook paragraaf onttrekkingen en toevoegingen reserves in dit programma. Doorbelaste kapitaallasten en bedrijfsvoering Bij de jaarrekening 2025 zijn restant kredieten overgeheveld. Doordat de bijbehorende projecten een jaar later worden afgerond, starten ook de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) een jaar later. Klimaat, water en milieu Het voordeel van € 300.000 aan de lastenkant bestaat uit de overheveling van een deel van het restant van het klimaatadaptatiebudget. Projecten zijn in voorbereiding en worden in 2027 uitgevoerd. Ook zijn er subsidiemogelijkheden voor water afkoppelen en groen daken. Deze subsidie voor groene daken begint dit jaar vanwege uitstel van de oplevering van het subsidieportaal. Verwachting is dat hierdoor een groot deel van deze subsidie gebruikt gaat worden in 2027. Duurzaamheid Het voordeel van € 898.000 aan de batenkant bestaat uit : incidentele bijraming rijks subsidie van klimaat en energiebeleid (CDOKE) gelden
€ 458.000 V
incidentele bijraming rijks subsidie van de Nationaal programma lokale warmtetransitie (NPLW)
€ 394.000 V
incidentele bijraming rijks subsidie sanering verkeerslawaai
€ 46.000 V
Het nadeel van € 504.000 aan de lastenkant bestaat uit de incidentele bijraming van € 458.000 inzake kosten van de CDOKE gelden en de incidentele bijraming van € 46.000 inzake kosten sanering verkeerslawaai. De SPUK regeling CDOKE mag de gemeente aanwenden voor het aannemen van mensen voor de realisatie van doelen uit de klimaatwet. Ook het inhuren van externe deskundigen is toegestaan. Dit kan voor meerdere jaren. SPUK subsidie Nationaal programma lokale warmtetransitie (NPLW) We zitten midden in een warmtetransitie die niet alleen invloed heeft op de manier waarop we onze gebouwen verwarmen en van warm water voorzien, maar op onze hele leefomgeving. Met dit budget worden de Achterhoekse gemeenten ondersteund om de warmtetransitie te realiseren. Winterswijk is hier penvoerder van en doet dit voor de regio. We gebruiken het budget onder meer voor het betalen van de Inhuur van een regiocoördinator warmtetransitie die ons helpt bij de samenwerking. SPUK sanering verkeerslawaai Dit betreft de uitvoering van de geluidwerende maatregelen welke bestaan uit bronmaatregelen en afschermende maatregelen. Dit alles gebeurt binnen de kaders van het saneringsprogramma dat hiervoor in samenspraak met de Rijksoverheid is opgesteld.
62
Gebiedsontwikkeling en wonen Het verschil van € 126.000 binnen dit beleidsveld bestaat uit het voordeel van € 4.569.000 aan de batenkant en het nadeel van € 4.443.000 aan de lastenkant. Dit betreft met name het resultaat dat voortvloeit uit de Meerjarenprognose grondexploitaties (MPG). Binnen het bouwgrondexploitatie complex Spoorzone is op basis van de percentage of completion (POC) methode een winstneming van € 86.000 begroot. Daarnaast is de subsidie voor de gebiedsontwikkeling Winterswijk van € 574.000 aan de baten en lastenkant begroot. Eind 2025 is door de provincie Gelderland een subside toegezegd voor de periode 2025-2028 inzake 'Verkenning Gebiedsontwikkeling Winterswijk' welke toen niet tijdig verwerkt kon worden. Daarom is deze nu als mutatie opgenomen. Economie en lobby Er zijn geen mutaties groter dan € 50.000 geweest. Onttrekkingen en toevoegingen reserves Conform het collegebesluit van 24 februari 2026 is maximaal € 100.000 subsidie verstrekt aan speeltuinvereniging Hakkelerkamp. Deze uitgave wordt gedekt uit de reserve lokale initiatieven. Zie ook paragraaf openbare ruimte lastenkant. Daarnaast is € 13.000 onttrokken aan de reserve dekking kapitaallasten notaristuin.
Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk Inleiding Algemene ondersteuning, bestuur Onze manier van besturen is betrokken, laagdrempelig en transparant. Met een nuchtere kijk op zaken en gezond verstand. We werken in het belang van de inwoner en waarderen hun mening. We hechten aan inwonersparticipatie en trekken als raad en college graag samen op. Dienstverlening We gaan samen aan de slag en inwoners worden tijdig, actief en laagdrempelig betrokken bij besluiten die hen direct raken. Daarnaast hebben wij aandacht voor de interne dienstverlening en optimaliseren bestaande processen waar mogelijk. Veiligheid en ondermijning Je veilig voelen is een basisbehoefte en vraagt om aandacht. Criminaliteit wordt voorkomen. We ondersteunen een integrale aanpak om ondermijning tegen te gaan en onze gemeente veilig te houden.
4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening Ambitie We hebben een bestuur en een organisatie die er voor heel Winterswijk zijn; voor alle inwoners, organisaties en bedrijven. We versterken de lokale democratie. We gaan samen aan de slag voor en met inwoners. Zij worden tijdig, actief en laagdrempelig betrokken. Daarnaast zetten wij ons in voor een krachtige organisatie waarin we nog efficiënter gaan functioneren. Waar mogelijk dringen we de kosten terug. Relevante documenten: • Organisatievisie • Visie op dienstverlening 63
Doelstellingen We betrekken zoveel mogelijk inwoners, organisaties en bedrijven bij wat we willen realiseren met een open en transparante bestuurlijke stijl Activiteiten Uitvoeren programma dienstverlening In het uitvoeringsprogramma dienstverlening wordt de dienstverleningsvisie concreet vertaald naar de praktijk. Wat goed gaat, blijven we goed doen. De basis op orde. We verbeteren de dienstverlening door input te verzamelen bij klanten (klantreizen). Ook informeren we klanten actief over de duur en status van hun aanvraag of verzoek, en houden we ons aan de afspraken. We werken met servicenormen die we monitoren in een dashboard waarop wordt gestuurd. Daarnaast werken we met een proef van beeldbrieven voor laaggeletterden en anderstaligen. Kwaliteit (toelichting) In 2026 wordt de dienstverleningsvisie uitgewerkt en gaan wij intensiever aan de slag gaan met de afgesproken lijn: tijdige afhandeling van zaken en afspraak is afspraak. Op het gebied van HR, competenties, communicatie en I-kolom worden slagen gemaakt om de teams verder te professionaliseren. De ontwikkelingen vinden stap voor stap plaats. Zo is in 2025 geïnvesteerd in het integreren van de teams telefonie bij team KCC, met als doel om onder andere de doorlooptijden te volgen. In de diverse team- en domeinplannen is de vertaling gemaakt van de dienstverleningsvisie naar de praktijk.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Deze activiteit loopt het hele jaar door. Dienstverlening moet centraal staan in het hele doen en laten van de gemeente Winterswijk. Daarom is het nodig om continu aandacht te geven aan de ontwikkeling van onze dienstverlening. Tijd (indicator) Doelstellingen We hebben een slagvaardige en deskundige organisatie Activiteiten Optimaliseren bedrijfsvoering We werken aan integraliteit van werkprocessen en kijken waar zaken efficiënter en effectiever kunnen door meer te standaardiseren. Ook beperken we de inhuur en onderzoeken door externe partijen. We omarmen waar mogelijk regionale samenwerking om synergiën te benutten. Ten slotte blijven wij inzetten op een brede digitale dienstverlening. Ons doel is een robuuste organisatie die haar kerntaken voor inwoners en bedrijven waarmaakt. Kwaliteit (toelichting) Een betrouwbare bedrijfsvoering is essentieel voor het goed functioneren van de overige organisatieonderdelen. Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan de visie voor de bedrijfsvoering, waarbij de uitvoering in 2026 een plek gaat krijgen. Met goed werkende systemen en processen, op basis van actuele en juiste informatie, is het mogelijk besluitvaardig te werk te gaan en daar waar nodig maatregelen te nemen om (bij) te sturen. Een vereiste voor het functioneren van het 64
geheel is het waarborgen van actuele sturingsinformatie en ondersteuning. We verbeteren onze rapportageprocessen om de organisatie heldere en gedetailleerde financiële informatie te kunnen bieden. Dat stelt ons in staat om beter te kunnen sturen op resultaat. Voor het sturen op de personeelskosten wordt gebruikgemaakt van een dashboard dat vanaf april 2025 in gebruik is genomen. In 2026 wordt dit voortgezet. Voor de organisatieonderdelen die zich met informatie en automatisering bezighouden, worden taken en rollen definitief bepaald en vastgelegd. Hierbij krijgt ook de grote hoeveelheid projecten op het gebied van informatie en automatisering aandacht. Deze worden aan de hand van een realistische planning opgepakt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het dashboard voor de personeelskosten is gereed. Tijd (indicator) Doelstellingen We interesseren inwoners voor de democratie en politiek Activiteiten Implementatie kinderraad en andere projecten gericht op jeugd Er komt een kindergemeenteraad om de jeugd beter bij de politiek te betrekken. Kwaliteit (toelichting) In 2023 is voor het eerst een kindergemeenteraad gevormd onder voorzitterschap van de burgemeester. Tijdens de vergadering van de kindergemeenteraad gaan de kinderen met elkaar in debat over hun zelfbedachte plannen voor iets in de gemeente wat zij willen realiseren. Het beste plan wordt ook echt uitgevoerd.
Vanaf 2024 heeft de kindergemeenteraad een structureel vervolg gekregen. Met een aantal geïnteresseerde scholen wordt gewerkt aan de organisatie van een kindergemeenteraad in 2026. Vanaf 2024 wordt jaarlijks een kinderburgemeester benoemd in Winterswijk. Binnenkort wordt gestart met de werving voor de kinderburgemeester voor het schooljaar 2026-2027. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De kindergemeenteraad krijgt in 2026 een vervolg. De contacten daarover met het basisonderwijs lopen inmiddels. Tijd (indicator) Doelstellingen We zorgen voor een laagdrempelige en persoonlijke gemeentelijke dienstverlening Activiteiten E-diensten uitbreiden en achterliggende processen optimaliseren We breiden de e-diensten uit aan de hand van de ontwikkelingen van de vakspecifieke software van bijvoorbeeld het sociaal en ruimtelijk domein. Waar deze vakspecifieke software ontbreekt, ontwikkelen we zelf e-diensten. We passen achterliggende processen aan, zodat we zo efficiënt en effectief mogelijk werken. 65
Daarbij streven we naar een hoge gebruikersvriendelijkheid en snelle afhandeling van vragen van onze inwoners of andere klanten. Kwaliteit (toelichting) Er zijn inmiddels honderd e-diensten in gebruik, met name voor duurzaamheid, openbare ruimte, burgerzaken en de Omgevingswet. De werkprocessen en de systemen worden verder verbeterd. De I-visie is hiervoor het uitgangspunt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het team Informatievoorziening is in opbouw. De planning is bijgesteld vanwege de extra benodigde hulp om volledig digitaal te werken. De I-visie is gereed en het uitvoeringsplan hierbij nadert afronding. Tijd (indicator) Indicatoren Het klantwaarderingscijfer is afkomstig van de uitkomsten van het tweejaarlijkse gemeentelijke onderzoek 'Waar staat je gemeente.nl'. Momenteel onderzoeken wij of er voor 2025 en daarna alternatieve methoden zijn om het klantwaarderingscijfer vast te stellen. Andere indicatoren zijn onze servicenormen en doorlooptijden. Risico's Digitalisering, informatievoorziening en informatieveiligheid vragen in toenemende mate financiële middelen, personele capaciteit, om de juiste vaardigheden en systemen. Een risico voor het niet kunnen voldoen aan wensen en eisen niet snel genoeg beschikken over de juiste capaciteit. Een tweede risico is dat als gevolg prijsstijgingen de kosten voor het inrichten van I-kolom hoger dan verwacht kunnen uitvallen.
4.2 Openbare orde en veiligheid Ambitie We houden onze gemeente veilig, ontmoedigen criminaliteit en verhogen het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Relevante documenten: • Wabo-beleidsplan gemeente Winterswijk. • Uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. Doelstellingen We gaan drugsproblematiek tegen Activiteiten Hard optreden tegen drugsoverlast Samen met de politie treden we hard op tegen drugsoverlast. Hierbij maken we gebruik van elkaars handhavingsinstrumenten. Kwaliteit (toelichting) Als er sprake is van drugsoverlast, treden we op via zowel het strafrecht als het bestuursrecht. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces. Tijd (indicator) 66
Actieve aanpak straathandel drugs, onder andere bij scholen en evenementen Bij het aantreffen van drugshandel zetten wij waar mogelijk bestuurlijke handhaving in. Daarnaast investeren wij in een nog intensievere samenwerking met scholen, om zowel preventief als repressief te kunnen optreden tegen drugsgebruik en drugshandel op scholen. Denk hierbij aan de inzet van drugshonden en het aanpassen van schoolreglementen, om de aanpak laagdrempeliger te kunnen inzetten. Kwaliteit (toelichting) De integrale samenwerking met partners in de aanpak van drugshandel is belangrijk. Naast het inzetten van repressieve maatregelen wordt er ook ingezet op preventie. Voorlichting en preventieve controles maken hier onderdeel van uit. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De activiteiten om drugshandel en drugsgebruik tegen te gaan - voorlichting, controle en samenwerking met betrokken partijen worden voortgezet. De inzet van bestuurlijke maatregelen is doorlopend. Tijd (indicator) Doelstellingen We vergroten het gevoel van veiligheid bij inwoners Activiteiten Samenwerking en zichtbaarheid boa's en politie De buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) en de politie werken nauw samen. Daarnaast werken de boa's nauw samen met diverse ketenpartners, zoals jongerenwerkers en Halt. Voor die partijen zijn de boa's de ogen en oren in het centrum, de wijk(en) en het buitengebied.
We geven prioriteit aan de zichtbaarheid en benaderbaarheid van onze boa's. Kwaliteit (toelichting) Met de huidige capaciteit zetten we ons in voor de leefbaarheidsvraagstukken die in Winterswijk spelen. Deze zijn in toenemende mate vergelijkbaar met de kleinstedelijke problematiek. De samenwerking met de politie en de zichtbaarheid en benaderbaarheid van de boa's is door verloop in de team van de boa's het eerste kwartaal van 2026 minder geweest. In het tweede kartaal van 2026 moet dit team weer op sterkte zijn en kan de samenwerking en zichtbaarheid weer geïntensiveerd worden Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De samenwerking tussen de politie en de boa's heeft doorlopend de aandacht. Tijd (indicator) Voortzetting uitbreiding bluswatervoorzieningen We ronden in 2027 het complete pakket aan bluswatervoorzieningen in Winterswijk af. Hierbij vragen wij een sluitend advies van de Veiligheidsregio Noord- en OostGelderland, uiteraard in goed overleg met de lokale brandweerpost. Kwaliteit (toelichting) Vanuit de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland wordt een advies gegeven over de bluswatervoorziening in de gemeente. Als dit advies ontvangen is, wordt er in de aankomende jaren, indien nodig, uitvoering aan gegeven. De uitvoering van de 67
bluswatervoorzieningen loopt parallel aan de gebiedsgerichte aanpak van natuurbranden, waarbij bluswatervoorzieningen ook een vraagstuk zijn. De looptijd van dit project is 2025-2027. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2026 wordt er, in het kader van natuurbranden, verder uitvoering gegeven aan het project bluswatervoorzieningen. Tijd (indicator) Doelstellingen We voorkomen en beperken criminaliteit en ondermijning Activiteiten Aanpak ondermijning De regionaal coördinator ondermijning blijft werkzaam voor de Achterhoekse gemeenten. Daarnaast geven we in 2025 de internationale ondermijningstafel met Duitsland verder vorm. Kwaliteit (toelichting) Om ondermijning goed tegen te kunnen gaan en een waterbedeffect te voorkomen, is regionale samenwerking belangrijk. Onder andere op het gebied van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob) en ondermijning is er sprake van afstemming. In de Week tegen ondermijning vinden er diverse acties en voorlichtingsbijeenkomsten plaats. Daarnaast is er zeswekelijkse afstemming tussen ketenpartners over lokale ondermijningscasuïstiek. De pilot van het zogenoemde interventieteam verloopt goed. De vier gemeenten in Achterhoek-Oost en de politie voeren regelmatig gezamenlijk controles uit.
De samenwerking met Duitsland in de aanpak van ondermijning wordt in 2026, al dan niet in samenwerking met de Euregio, verder vormgegeven. In het tweede kwartaal van 2026 zal er een afstemmingsoverleg zijn tussen de gemeenten en de Euregio. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces. Tijd (indicator) Weerbaarheid van inwoners en ondernemers vergroten door preventiecampagnes We maken inwoners en ondernemers bewust van de schade die ze kunnen ondervinden van ondermijnende criminaliteit. Daarnaast maken we ze bewust van de rol die zij kunnen spelen in de aanpak van ondermijnende criminaliteit, en wat ze zelf kunnen doen om niet in het criminele speelveld te belanden. Kwaliteit (toelichting) We maken ondernemers en inwoners bewust van de verschillende vormen van ondermijning door voorlichting en preventiecampagnes. Daarnaast maken we ze weerbaarder tegen ondermijning. Een onderdeel van de bewustwording bij inwoners is het verhogen van de meldingsbereidheid. Daarnaast wordt er geinvesteerd in het opzetten van een intern meldpunt waarbij medewerkers een melding kunnen doen. 68
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces. Het interne meldpunt voor medewerkers zal in het derde kwartaal van 2026 in werking treden. Tijd (indicator) Doelstellingen We voorkomen oplichting en digitale criminaliteit Activiteiten Bewustwording cyberweerbaarheid We organiseren activiteiten om mensen van alle leeftijden op hun eigen niveau cyberweerbaar te maken. Kwaliteit (toelichting) Het weerbaar maken van inwoners en bedrijven vraagt doorlopend aandacht. De gemeente heeft een rol in de preventie, vooral bij kwetsbare groepen zoals jongeren, senioren, laaggeletterden en mkb-ondernemers. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Voor alle doelgroepen is er in 2026 aandacht voor voorlichting over cyberweerbaarheid. Hierbij zijn ketenpartners zoals de politie en jongerenwerkers betrokken. In het eerste kwartaal van 2026 is er een voorlichting geweest op het AZC. In samenwerking met de politie is er in twee talen voorlichting gegeven over cyberweerbaarheid aan de bewoners van het AZC.
Tijd (indicator) Indicatoren Om te kunnen beoordelen of we de genoemde doelstellingen hebben behaald, raadplegen we de volgende bronnen: • Waarstaatjegemeente.nl • De misdaadcijfers van de politie • De veiligheidsmonitor • Datalab GO • Conneqt Op basis van deze bronnen krijgen wij onder andere inzicht in het percentage inwoners dat zich veilig voelt, het aantal misdrijven en het aantal overlastmeldingen. Ons streven is dat het percentage inwoners dat zich veilig voelt stijgt, en het aantal misdrijven en overlastgevallen daalt. Op basis van de gegevens uit deze bronnen kunnen wij onze inzet waar nodig bijsturen. Risico's Dit beleidsveld bestaat uit veel verschillende soorten activiteiten. Om die reden benoemen we geen algemene risico's. De risico's worden per activiteit zelfstandig afgewogen.
69
Financiële afwijkingen programma 4 Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2026
Mutaties Mutaties Stand voor Mutaties Prognose 1 2026 Prognose 2 2025 Jaarrekening 2025 Prognose 1 2026 Prognose 1 2026
Baten 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 0.1 Bestuur
1
0
0
1
0
1
762
0
0
762
0
762
0.4 Overhead
1.102
0
0
1.102
0
1.102
Totaal 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening
1.865
0
0
1.865
0
1.865
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
0
120
-5
115
0
115
1.2 Openbare orde en veiligheid
18
0
0
18
0
18
Totaal 4.2 Openbare orde en veiligheid
18
120
-5
132
0
132
Totaal Baten
1.883
120
-5
1.997
0
1.997
0.1 Bestuur
3.586
44
252
3.882
282
4.163
0.2 Burgerzaken
1.408
0
0
1.408
0
1.408
0.4 Overhead
15.499
65
584
16.149
92
16.241
Totaal 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening
20.493
109
837
21.438
374
21.812
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
2.241
120
-5
2.355
0
2.355
1.2 Openbare orde en veiligheid
1.279
0
0
1.279
-1
1.277
Totaal 4.2 Openbare orde en veiligheid
3.520
120
-5
3.634
-1
3.633
Totaal Lasten
24.012
229
831
25.072
372
25.444
0.2 Burgerzaken
4.2 Openbare orde en veiligheid
Lasten 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening
4.2 Openbare orde en veiligheid
Onttrekkingen 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 0.1 Bestuur
19.675
0
0
19.675
1.367
21.042
Gerealiseerd resultaat
-2.455
-109
-837
-3.400
995
-2.405
Bestuur, organisatie en dienstverlening Aan de batenkant is er geen sprake van mutaties. 70
De lasten zijn € 372.000 hoger, wat grotendeels als volgt te verklaren is: •
Kosten outsourcing
€ 75.000 N
•
Interne toerekening overhead
€ 74.000 N
•
Wachtgeld
€ 254.000 N
•
Tijdelijke huisvestingskosten burgemeester
€ 49.000 N
•
Kapitaallasten
€ 53.000 V
Kosten outcourcing De structurele ICT-kosten nemen toe vanwege outsourcing van diensten, deze worden gedekt uit middelen die vrijkomen doordat er sprake is van lagere kapitaallasten. Deze toename betreft dus een budgetneutrale correctie in de meerjarenbegroting, zie hiervoor ook de bijlage investeringen. Interne toerekening overhead De interne toerekening van overhead is de afgelopen jaren niet gerealiseerd en daarom in 2026 structureel afgeboekt. Wachtgeld In verband met wachtgeld-verplichtingen voor bestuurders is een voorziening wachtgeld gevormd. Tijdelijke huisvestingskosten burgemeester Voor de huisvesting van de waarnemend burgemeester en de benoeming van de nieuwe burgemeester zijn additionele huisvestingskosten gemoeid. Kapitaallasten Bij de jaarrekening 2025 zijn restant kredieten overgeheveld. Doordat de bijbehorende projecten een jaar later worden afgerond, starten ook de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) een jaar later. In programma 4 betreft dit het investeringsbudget voor de verbouwing van het gemeentekantoor. Openbare orde en veiligheid Er zijn geen mutaties > € 50.000 geweest. Onttrekkingen en toevoegingen reserves In verband met de van 2025 naar 2026 overgehevelde budgetten van € 1.267.000 vindt een onttrekking aan de reserve doorgeschoven activiteiten plaats ter hoogte van dit bedrag.
De raad heeft op 29 januari 2026 € 100.000,- beschikbaar gesteld uit de algemene reserve voor nader onderzoek en advies in 2026, bestaande uit een incidentele bijraming van € 40.000,- voor het actualiseren van de ‘parkeernota centrum’ en € 60.000,- voor het uitvoeren van verkeersonderzoeken op de rondweg West (N319) en het Vrijheidspark. Zie voor de lasten Programma 3, beleidsveld Openbare ruimte. De dekking van € 100.000 maakt onderdeel uit van Programma 4.
Programma 5 Inkomsten van Winterswijk Inleiding Dit programma omvat de inkomsten van onze gemeente die ook algemene dekkingsmiddelen zijn: de algemene uitkering uit het gemeentefonds en onze lokale heffingen. 71
In de andere vier programma's staan nu de activiteiten en budgetten die ook daadwerkelijk horen bij onze ambities en doelstellingen én waarop wij (bij)sturingsmogelijkheden hebben. Het college voert de begroting uit binnen de programma's en is in dat kader bevoegd om activiteiten bij te sturen en budgetten bij te stellen. De (bij)sturingsmogelijkheden voor programma 5 zijn beperkt. Op de algemene uitkering hebben wij als individuele gemeente geen invloed. Daarnaast kunnen we de hoogte van de lokale heffingen alleen voor aanvang van het begrotingsjaar bepalen.
5.1 Algemene middelen Ambitie We zijn een financieel gezonde gemeente. De ambities in onze begroting zijn passend bij het financiële perspectief zoals dat nu bekend is. Relevante documenten: • Financiële verordening gemeente Winterswijk • Treasurystatuut • Planning- en control-documenten Doelstellingen Behouden gezonde financiële positie Activiteiten Monitoring en uitvoering van de begroting via P&C-documenten Met de documenten in onze planning- en control (P&C)-cyclus stellen we onze ambities, doelstellingen en activiteiten voor het komende jaar vast (de begroting). Daarnaast volgen we de realisatie daarvan (bestuursrapportage), stellen we indien nodig budgetten bij (financiële prognoses) en leggen we verantwoording af (jaarstukken). Hierdoor houden we zicht op onze financiële positie en kunnen we bijsturen wanneer dat nodig is. Kwaliteit (toelichting) In het jaar 2026 stellen we de volgende P&C-documenten op: • Jaarstukken 2025. • Kaderbrief 2027. • Eerste bestuursrapportage 2026, inclusief eerste financiële prognose. • Tweede voortgangsrapportage 2026, inclusief tweede financiële prognose. • Begroting 2027. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Raadsvergadering juni 2026: • Jaarstukken 2025. • Kaderbrief 2026. • Eerste bestuursrapportage 2026, inclusief eerste financiële prognose. Raadsvergadering oktober/november (uiterlijk 15 november) 2026: • Begroting 2027.
Raadsvergadering december 2026: • Tweede voortgangsrapportage 2026, inclusief tweede financiële prognose. Tijd (indicator) Indicatoren • Financiële kengetallen 72
• Weerstandsratio Een toelichting op deze indicatoren staat in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Risico's Ontwikkeling algemene uitkering: zie hoofdstuk 'De financiële positie van de gemeente Winterswijk in meerjarenperspectief'. Ontwikkeling van lonen, prijzen en rente: in de bijlage Uitgangspunten begroting staat vermeld van welke loon-, prijs- en renteontwikkelingen we uitgaan. Als deze in 2025 sterker stijgen dan geraamd, dan is dat nadelig voor onze begroting.
5.2 Lokale belastingen Ambitie Met de opbrengst van onze lokale belastingen betalen we een deel van onze voorzieningen en zijn we minder afhankelijk van het Rijk. Daarbij vinden we een eerlijke verdeling van de lasten belangrijk. Onze lokale belastingdruk is in balans met het niveau van dienstverlening dat we bieden. Wanneer het gaat om heffingen en leges, is ons uitgangspunt dat deze doorgaans de kosten dekken. Tenzij ze significant afwijken van vergelijkbare tarieven in andere gemeenten of als er plotseling sprake is van een aanzienlijke verhoging. Om ervoor te zorgen dat onze ambities financieel haalbaar blijven, leggen we tevens de nadruk op het verkrijgen van (Europese) subsidies in plaats van op het verhogen van lokale belastingen. Relevante documenten: • Belastingverordeningen Doelstellingen De onroerende zaakbelastingen worden gefixeerd op de opbrengst, met uitzondering van inflatie en areaaluitbreiding Doelstellingen We maken meerjarige afspraken over de toeristenbelasting Indicatoren Zie de paragraaf lokale heffingen. Risico's De riool- en waterzorgheffing wordt geheven op basis van het waterverbruik van burgers. Het tarief wordt gebaseerd op het gemiddelde verbruik in de afgelopen drie jaar, maar de afrekening is gebaseerd op het daadwerkelijke verbruik. Dit kan afwijken van het gemiddelde over de drie voorgaande jaren.
De bouwleges worden grotendeels gebaseerd op de bouwkosten. De totale aanvragen en de bouwsommen zijn lastig in te schatten, ook gezien ontwikkelingen waar de gemeente geen invloed op heeft (zoals stijgende bouwkosten). De daadwerkelijke opbrengsten van de riool- en waterzorgheffing en de bouwleges kunnen hierdoor significant afwijken van de begroting.
73
Financiële afwijkingen programma 5 Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2026
Mutaties Prognose 2 2025
Mutaties Stand voor Mutaties Jaarrekening 2025 Prognose 1 2026 Prognose 1 2026
Prognose 1 2026
Baten 5.1 Algemene middelen 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
107
0
0
107
632
739
0.5 Treasury
482
0
0
482
0
482
0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds
77.524
0
0
77.524
751
78.275
Totaal 5.1 Algemene middelen
78.113
0
0
78.113
1.382
79.495
0.61 OZB woningen
4.372
0
0
4.372
0
4.372
0.62 OZB nietwoningen
3.248
0
0
3.248
0
3.248
0.64 Belastingen overig
65
0
0
65
0
65
Totaal 5.2 Lokale belastingen
7.685
0
0
7.685
0
7.685
Totaal Baten
85.798
0
0
85.798
1.382
87.180
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
258
0
28
286
656
942
0.5 Treasury
-1.069
0
0
-1.069
258
-812
36
0
0
36
0
36
-775
0
28
-747
913
167
0.61 OZB woningen
310
0
0
310
-4
305
0.62 OZB nietwoningen
99
0
0
99
0
99
0.64 Belastingen overig
24
0
0
24
0
24
Totaal 5.2 Lokale belastingen
432
0
0
432
-4
427
Totaal Lasten
-343
0
28
-315
909
594
Gerealiseerd resultaat
86.141
0
-28
86.113
473
86.586
5.2 Lokale belastingen
Lasten 5.1 Algemene middelen
0.8 Overige baten en lasten Totaal 5.1 Algemene middelen 5.2 Lokale belastingen
74
Algemene middelen De baten zijn € 1.382.000 hoger, wat grotendeels als volgt te verklaren is: •
Algemene uitkering
€ 751.000 V
•
Meerjarenprognose grondexploitaties
€ 634.000 V
Algemene uitkering Het voordeel van de algemene uitkering is gebaseerd op de septembercirculaire 2025 (€727.000) en de decembercirculaire 2025 (€ 24.000). In de septembercirculaire 2025 is een bedrag van € 458.000 opgenomen voor duurzaamheid, deze bate is in Programma 3 verantwoord. Meerjarenprognose grondexploitaties Het overige voordeel aan de batenkant van € 634.000 wordt verklaard door het resultaat dat voortvloeit uit de Meerjarenprognose grondexploitaties (MPG). Ook het nadeel aan de lastenkant van € 634.000 wordt hierdoor verklaard. Zie ook Programma 3, beleidsveld gebiedsontwikkeling en wonen. De lasten zijn € 913.000 hoger, wat grotendeels als volgt te verklaren is: •
Meerjarenprognose grondexploitaties (zie hierboven)
€ 634.000 N
•
Doorberekende rente
€ 258.000N
Doorberekende rente Door een aanpassing van de begrote kapitaallasten vanwege over te hevelen kredieten is ook de doorberekening aan rente naar deze activa bijgesteld. Lokale belastingen Er zijn geen mutaties > € 50.000 geweest. Onttrekkingen en toevoegingen reserves In 2026 zijn er geen onttrekkingen of toevoegingen aan de bestemmingsreserves begroot.
Recapitulatie programma's Financiële recapitulatie programma's Omschrijving (toelichting) De begroting voor 2026 sluit op een bedrag van € 149, 6 miljoen. Bij de 2e Bestuursrapportage/ Financiële prognose 2025 is besloten een bedrag van € 1.297 miljoen over te hevelen naar 2026. Met het oog op het borgen van de continuiteit van bestaand beleid zal bij de behandeling van de jaarstukken worden voorgesteld een bedrag van € 3.770 miljoen naar 2026 over te hevelen. In totaal wordt hierdoor vanuit 2025 een bedrag van € 5.068 miljoen beschikbaar gesteld voor 2026. Met de autonome ontwikkelingen is in 2026 een bedrag van € 3.437 gemoeid. Hiervoor zijn vanuit het Rijk middelen beschikbaar gesteld. Per saldo daalt hierdoor het begrotingssaldo met € 1.631 miljoen. Per saldo bedragen de begrotingsmutaties per programma als volgt: Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk 27 (V) Programma 2 Meedoen in Winterswijk 559 (V) Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk 1.383 (V) Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk 995 (V) Programma 5 Inkomsten van Winterswijk 473 (V) Totaal 3.437 (V) 75
Toelichting: Het voordeel voor programma 1 bedraagt € 27K. Het betreffen mutaties van zeer geringe omvang. Voor programma 2 geldt dat met name de bijdrage BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensoverdrachten Gemeenten) voor het bekostigen van uitkeringen een positieve bijstelling kent. Ook bij programma 3 valt voor een aantal specifieke uitkeringen de omvang hoger uit dan oorspronkelijk aan de gemeente Winterswijk is toegekend. Daarnaast is de verwachting dat de doorberekende kapitaallasten in 2026 lager zullen uitvallen. De lasten in programma 4 zijn hoger voor outsourcing, overhead, wachtgeld, huisvestingskosten en kapitaallasten. Deze lasten worden gecompenseerd vanuit onttrekking aan de reserve. Het voordel op programma 5 bestaat voornamelijk uit een bijstelling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de grondexploitatie. Zie voor een uitgebreide toelichting de paragrafen Financiële afwijkingen per programma Excel-tabel (* € 1.000) Begroting 2026
Wijzigingen prognose 1
Na Prognose 1
Baten Programma 1
15.568
261
15.829
Programma 2
14.296
2.226
16.522
Programma 3
22.545
5.546
28.091
Programma 4
1.997
0
1.997
Programma 5
85.798
1.382
87.180
Subtotaal baten
140.204
9.415
149.619
Programma 1
44.379
234
44.613
Programma 2
38.247
1.667
39.914
Programma 3
42.234
4.277
46.511
Programma 4
25.072
372
25.444
Programma 5
-315
908
593
149.618
7.458
157.075
Saldo van baten en lasten
-9.414
1.957
-7.456
Onttrekkingen reserves
22.678
1.480
24.158
Toevoegingen reserves
18.332
0
18.332
Saldo mutatie reserves
4.346
1.480
5.826
Begrotingssaldo 2026-2029, stand prognose 1
-5.068
3.437
-1.631
Lasten
Subtotaal lasten
76
Investeringen Investeringen Excel-tabel Pr. Beleidsveld (* € 1000)
Investeringskrediet
Overhevelingen Overhevelingen Begroot Beschikbaar Mutaties Beschikbaar Voor JR25 JR25 2026 krediet voor 1e fp26 krediet na 1e primitief 1e fp26 fp26
Materiële vaste activa 2 2.2 Sport
sportaccomodaties
-
2.230
-
2.230
-2.075
155
2 2.4 Educatie
Investeringsplan Integraal Huisvestingsplan (IHP)
-
5.595
-
5.595
-5.088
507
3 3.1 Openbare ruimte
Project Hakkelerkamp Oost
-
1.882
1.362
3.244
-1.326
1.919
3 3.1 Openbare ruimte
Reconstructie wegen binnen en buiten de kern
-
1.423
3.672
5.095
-1.233
3.862
3 3.2 Klimaat, water en milieu
Klimaatadaptatie
-
514
400
914
-450
464
3 3.2 Klimaat, water en milieu
Riolering en pompunits
-
1.666
3.108
4.774
-2.697
2.077
3 3.4 Gebiedsontwikkeling Woningbouwproject en wonen Eelink afronding openbare ruimte
-
467
-
467
-365
102
3 3.5 Economie en lobby
Project Dennenoord
-
6
20
26
-
26
4 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening
Hardware / software servers / backup
-
1.519
761
2.280
-
2.280
4 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening
Vervanging meubilair en verbouwing gemeente kantoor
-
78
-
78
-
78
5 5.1 Algemene middelen
Kottenseweg 190 aankoop pand (vordering)
-
-400
-
-400
-
-400
Totaal investeringskredieten materiële vaste activa
-
14.979
9.323
24.303
-13.233
11.070
Financiële vaste activa
-
4.350
-104
4.246
-
4.246
Totaal materiële vaste activa plus financiële vaste activa
-
19.329
9.219
28.548
-13.233
15.315
Toelichting op de investeringen De kredieten, behorende bij de investeringen, zijn als onderdeel van de begroting vastgesteld door de raad. De meeste kredieten kennen een meerjarig verloop. Bij de jaarrekening wordt een totaaloverzicht van alle lopende kredieten gepresenteerd waarbij voor een aantal investeringskredieten wordt gevraagd deze over te hevelen naar het volgende jaar. Bij de 1e en 2e prognose wordt bekeken welke kredieten eventueel afwijkingen vertonen en of er, ook vanwege de begrotingsrechtmatigheid, bijstellingen nodig zijn. Bij deze prognose is dat voor enkele kredieten het geval: In 2026 wordt voorgesteld de volgende kredieten voor in totaal € 393.294 bij te ramen : Programma 2
77
De kredieten voor 't Kempken en IKC Buurtschappen - de Esch worden a.g.v. een nieuwe verwachte planning grotendeels verplaatst naar 2027 en 2028 nu de Raad een bestemmingsreserve van ruim € 18 miljoen beschikbaar heeft gesteld. De bijraming van het krediet met € 119.260 binnen dit programma betreft basisschool 't Kempken Meddo. Deze bijraming vloeit voort uit het integraal huisvestingsplan (IHP). Programma 3 Bargerbosch
€ 189.574
Waliensestraat vervanging fietsbrug
€ 28.260
kruising Ratumsestraat – Weeninkpad
€ 46.200
Totaal bijraming Programma 3
€ 264.034
Bargerbosch gebleken is dat de oorspronkelijke begroting afgezet tegen de huidige ontwikkelingen niet toereikend gaat zijn. Dit wordt ondersteund door een nieuwe SSK raming d.d. 19 maart 2026. Waliensestraat vervanging fietsbrug Er moeten extra kosten gemaakt worden door de aanwezigheid van kabels en leidingen in de brug en voor herstel van de betonnen landhoofden Deze twee aspecten werken door in : • De bouwtijd, demonteren en monteren duren langer dan voorzien. • Tijdelijke ondersteunende maatregelen voor de kabels en leidingen, • De langere huurtijd van een noodbrug. Kruising Ratumsestraat – Weeninkpad Dit betreft de uitvoering van het raadsbesluit van 26 februari 2026 voor de uitvoering van het inrichtingsplan van de kruising Ratumsestraat – Weeninkpad. Hierbij is een krediet van € 75.000 beschikbaar gesteld. Hiertegenover staat een ontvangen subsidie van € 28.800, waardoor de netto bijraming € 46.200 bedraagt. Toelichting overheveling investeringskredieten Hieronder volgt een toelichting bij de 1e Bestuursrapportage 2026 naar 2027 overgehevelde restantkredieten van de materiele vaste activa. Advies is om de volgende restantkredieten over te hevelen: Eelink afronding openbare ruimte
€ 365.000 V
Hakkelerkamp Oost fase 2
€ 2.409.422 V
Hakkelerkampstraat parkeerterrein
€ 351.074 V
Rijbaan Vredenseweg Grevinkweg
€ 1.201.858 V € 7.000 V
Klimaatadaptatie maatregelen
€ 450.000 V
Diverse gemalen in buitengebied
€ 200.000 V
78
Herstel stamriool scheurvorming
€ 1.350.000 V
't Kempken en IKC Buurtschappen – de Esch
€ 5.207.099 V
Toplaag kunstgras FC Winterswijk
€ 1.349.096 V
Kunstgrasvelden FC Winterswijk fase 3
€ 725.818 V
Totaal van 2026 naar 2027 overgehevelde restantkredieten materiele vaste activa.
€ 13.616.367
Programma 2 Kunstgrasvelden FC Winterswijk. De velden zijn goedgekeurd voor 2026. Conform het hiermee samenhangende collegebesluit wordt voorgesteld het krediet naar 2027 over te hevelen. 't Kempken en IKC Buurtschappen – de Esch De kredieten voor 't Kempken en IKC Buurtschappen - de Esch worden a.g.v. een nieuwe verwachte planning grotendeels verplaatst naar 2027 en 2028 nu de Raad een bestemmingsreserve van ruim € 18 miljoen beschikbaar heeft gesteld. Programma 3 Eelink afronding openbare ruimte Wordt opgestart na afronding Kozakkenbrink dat momenteel in ontwikkeling is. Ingeschat wordt dat het woonrijpmaken doorloopt in 2027. Hakkelerkamp Oost fase 2 De herinrichting van de wijk Hakkelerkamp is in 2026 in uitvoering gegaan. De herinrichting is in zijn totaliteit dermate omvangrijk dat het werk in 2027 doorloopt. Hakkelerkampstraat parkeerterrein Dit project is afhankelijk van externe ontwikkelingen. Ingeschat wordt dat de supermarkt en appartementen begin 2027 worden opgeleverd. Daarna wordt gestart met de herinrichting van het parkeerterrein aan de Hakkelerkampstraat. Rijbaan Vredenseweg. De reden voor de overheveling is met name omdat het mobiliteitsplan, met onder meer GOW30 als nieuwe wegcategorie, op 29 januari 2026 is vastgesteld. De uitvoering van de werkzaamheden worden gestart na herinrichting Hakkelerkamp. Grevinkweg.
Betreft een klein deel van het restantkrediet voor de laatste werkzaamheden. Klimaatadaptatie maatregelen. De gemeente is afhankelijk van diverse externe ontwikkelingen zoals lopende onderzoeken en afstemming en samenwerking in de keten. Denk aan partners als het Waterschap Rijn & IJssel en Prorail. Gezien de huidige voortgang is de verwachting dat geplande projecten doorlopen in 2027. Diverse gemalen in buitengebied. Van het begrote krediet van €335.000 wordt voorgesteld €200.000 over te hevelen. Voorgesteld wordt vervanging van de diverse gemalen in buitengebied te verdelen over de jaren 2026 en 2027 in verband met inventarisatie installaties buitengebied ten behoeven van het nieuwe nog te gunnen beheerpakket. Na inventarisatie en 0inspectie in het 2e kwartaal 2027 kan een grote inventarisatieronde gaan plaatsvinden.