CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

1e Bestuursrapportage (incl. financiële prognose 2026 en Kaderbrief 2027)

Raadsvergadering 25 juni 2026, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Kaderbrief 2027 en 1e Bestuursrapportage/ Financiële prognose 2026 gemeente Winterswijk27.281 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

1e bestuursrapportage 2026

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................3 Inleiding ........................................................................................................................4 Kaderbrief .....................................................................................................................5 Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk ..................................................................8 1.1 Volksgezondheid.................................................................................................8 1.2 Maatschappelijke ondersteuning ......................................................................10 1.3 Jeugd ................................................................................................................14 Financiële afwijkingen programma 1 ......................................................................19 Programma 2 Meedoen in Winterswijk ......................................................................20 2.1 Cultuur ..............................................................................................................21 2.2 Sport .................................................................................................................25 2.3 Inkomen en participatie

.....................................................................................26 2.4 Educatie ............................................................................................................30 Financiële afwijkingen programma 2 ......................................................................32 Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk ........................................................34 3.1 Openbare ruimte ...............................................................................................35 3.2 Klimaat, water en milieu ....................................................................................38 3.3 Duurzaamheid en milieu ...................................................................................40 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen ........................................................................43 3.5 Economie en Lobby ..........................................................................................54 Financiële afwijkingen programma 3 ......................................................................59 Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk .........................................................................63 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening ............................................................63 4.2 Openbare orde en veiligheid

.............................................................................66 Financiële afwijkingen programma 4 ......................................................................70 Programma 5 Inkomsten van Winterswijk ..................................................................71 5.1 Algemene middelen ..........................................................................................72 5.2 Lokale belastingen ............................................................................................73 Financiële afwijkingen programma 5 ......................................................................74 Recapitulatie programma's .........................................................................................75 Investeringen ..............................................................................................................77 Technische uitgangspunten begroting 2027 ..............................................................80

3

Inleiding Inleiding In deze 1e bestuursrapportage leest u over de eerste maanden van 2026, inclusief de eerste financiële prognose (peildatum 1 april 2026). Deze rapportage is bedoeld om de activiteiten en de financiën uit de begroting 2026 te volgen en indien nodig bij te stellen. De 1e bestuursrapportage is een rapportage op afwijkingen. Dit wil zeggen dat we een toelichting geven op die activiteiten waar de planning of het budget afwijkt, dreigt af te wijken of waar sprake is van risico’s. Net als vorig jaar maakt in 2026 de Kaderbrief integraal onderdeel uit van de 1e bestuursrapportage 2026. In de Kaderbrief 2027 wordt in beschouwende zin ingegaan op de ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op het financieel meerjarenperspectief. Hierbij wordt onderscheid gemaakt naar autonome ontwikkelingen, voortzetting bestaand beleid en wensen / nieuw beleid. Daarnaast wordt ingegaan op de ontwikkelingen in de bijdrages van het Rijk. In deze 1e bestuursrapportage volgen we de indeling uit de begroting 2026. • 1e financiële prognose 2026 • Programma's onderverdeeld in de beleidsvelden met bijbehorende activiteiten en de trends en ontwikkelingen • Financiële afwijkingen per programma • Recapitulatie programma's • Investeringen • Technische uitgangspunten begroting 2027 Per activiteit leest u de voortgang op de onderdelen kwaliteit en tijd.

Een toelichting op de activiteit wordt gegeven wanneer een onderdeel niet op "groen" staat of als het bestuurlijk relevant is. De interpretatie van de stoplichtindicatoren is als volgt: Rood: de voortgang van de activiteit zoals geformuleerd in het laatst vastgestelde P&C-document van het lopende jaar zal niet worden gehaald, c.q. de activiteit komt te vervallen. Oranje: de verwachting is dat de voortgang van de activiteit zoals geformuleerd in het laatst vastgestelde P&C-document van het lopende jaar, in negatieve zin niet gaat zoals verwacht. We moeten bijsturen om ervoor te zorgen dat we onze doelen alsnog behalen. Het kan zijn dat er vertraging is in de planning met bijvoorbeeld financiële of personele consequenties. Groen: de voortgang van de activiteit ligt in lijn met het laatst vastgestelde P&Cdocument van het lopende jaar, c.q. de activiteit is afgerond. De financiële afwijkingen lichten we toe per beleidsveld per programma. Bij de exploitatie (baten en lasten) lichten we afwijkingen van € 50.000 of groter toe en bij de kleinere afwijkingen lichten we toe indien nodig.

4

1e prognose 2026 (* € 1.000) 2026 Stand begroting 2026-2029

0

Bijstellingen Prognose 2 2025

-1.297

Bijstellingen n.a.v. jaarrekening 2025

-3.770

Mutaties 1e prognose Autonome ontwikkelingen (prijsstijgingen etc)

3.436

Overige ontwikkelingen

0

Stand 2026-2029 1e prognose 2026

-1.631

De begroting voor 2026 sluit op een bedrag van € 149, 6 miljoen. Bij de 2e Bestuursrapportage/ Financiële prognose 2025 is besloten een bedrag van € 1.297 miljoen over te hevelen naar 2026. Met het oog op het borgen van de continuiteit van bestaand beleid zal bij de behandeling van de jaarstukken worden voorgesteld een bedrag van € 3.770 miljoen naar 2026 over te hevelen. In totaal wordt hierdoor vanuit 2025 een bedrag van € 5.068 miljoen beschikbaar gesteld voor 2026. Met de autonome ontwikkelingen is in 2026 een bedrag van € 3.436 gemoeid. Hiervoor zijn vanuit het Rijk middelen beschikbaar gesteld. Per saldo daalt hierdoor het begrotingssaldo met € 1.631 miljoen.

Kaderbrief Kaderbrief Kaderbrief Inleiding Voor u ligt de Kaderbrief 2027. De Kaderbrief vormt het startpunt voor het opstellen van de begroting voor 2027 en de meerjarenramingen voor de jaren 2028 tot en met 2030. Op het moment van schrijven van deze Kaderbrief is de coalitievorming in de gemeente Winterswijk nog volop gaande. Dit betekent dat de uitkomsten van deze onderhandelingen en de daaruit voortvloeiende ambities en beleidskeuzes van een nieuw college nog geen onderdeel kunnen zijn van deze Kaderbrief. In deze brief ligt de nadruk daarom op autonome ontwikkelingen, trends en externe invloeden, zoals rijksbeleid en bredere maatschappelijke en economische ontwikkelingen. Deze vormen het vertrekpunt voor de financiële kaders richting de begroting van 2027. Daarnaast gaan wij in op de ontwikkeling van de gemeentelijke organisatie en de noodzaak om te investeren in beheer, onderhoud en uitvoeringskracht. Uitgangssituatie In onderstaande tabel is de ontwikkeling van het begrotingssaldo (volgens de vastgestelde Begroting 2026) weergegeven. Bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Begrotingssaldo meerjarenperspectief 2026-2029

0

-1.826

-3.495

-3.885

Het saldo van de begroting wordt beïnvloed door de september- en decembercirculaire. Deze leiden weliswaar tot een hogere algemene uitkering, maar deze middelen zijn primair bedoeld voor het opvangen van autonome ontwikkelingen zoals loon- en prijsstijgingen. 5

De provincie stelt als toezichthouder dat de begroting 2027 of de meerjarenraming uiterlijk in 2030 structureel en reëel sluitend moet zijn. Dit uitgangspunt blijft onverminderd van kracht. Daarnaast is de gemeente Winterswijk aangemerkt als voordeelgemeente bij de herijking van het gemeentefonds. Dit betekent dat op termijn een hogere algemene uitkering wordt verwacht, maar de exacte omvang en het tempo van deze groei zijn op dit moment nog onzeker. Trends en ontwikkelingen (extern) Rijksbeleid en gemeentefonds De ontwikkeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds blijft een belangrijke, maar onzekere factor. De meicirculaire zal meer duidelijkheid moeten geven over de financiële ruimte vanaf 2027. Daarnaast blijft de financiering van de jeugdzorg een punt van zorg. Uit landelijke onderzoeken blijkt dat de beschikbare middelen ontoereikend zijn om de taken goed uit te voeren. Vooralsnog wordt in deze Kaderbrief geen rekening gehouden met extra rijksbijdragen na 2027. Wet- en regelgeving Nieuwe en aangescherpte wet- en regelgeving, zoals op het gebied van informatieveiligheid (bijvoorbeeld NIS2), leidt tot extra structurele lasten. Deze ontwikkelingen zijn grotendeels onvermijdelijk en vragen om aanvullende investeringen in systemen en organisatie.

Economische en maatschappelijke ontwikkelingen Brede ontwikkelingen zoals inflatie, krapte op de arbeidsmarkt en stijgende kosten bij verbonden partijen werken direct door in de gemeentelijke begroting. Deze ontwikkelingen leiden tot structurele druk op de uitgaven en beperken de financiële ruimte. Autonome ontwikkelingen Autonome ontwikkelingen vormen een belangrijk onderdeel van de financiële opgave. Het gaat hierbij om kostenstijgingen die voortvloeien uit bestaande verplichtingen, zoals: • loon- en prijsontwikkelingen; • bestaande contracten en afspraken; • stijgende bijdragen aan verbonden partijen. Op basis van de huidige inzichten gaat het om een structurele lastenstijging van circa € 3 miljoen. Deze ontwikkelingen beperken de beschikbare ruimte voor nieuw beleid aanzienlijk. Voortzetting bestaand beleid Naast autonome ontwikkelingen is er sprake van doorlopende beleidsontwikkelingen die feitelijk niet meer beïnvloedbaar zijn. Dit betreft onder andere: • actualisatie van meerjarenonderhoudsplannen; • uitvoering van vastgesteld beleid op terreinen zoals cultuur, gezondheid en ruimtelijke ontwikkeling; • wettelijke verplichtingen. Voor deze onderwerpen geldt dat zij voortkomen uit eerder gemaakte keuzes en dat het niet voortzetten ervan in de praktijk geen reële optie is.

Investeren in beheer, onderhoud en uitvoeringskracht De gemeente Winterswijk heeft de afgelopen jaren stevig geïnvesteerd in voorzieningen, beleidsontwikkeling en visievorming. Deze investeringen vragen nu nadrukkelijk om een volgende stap: het op orde brengen en houden van beheer, onderhoud en uitvoering. 6

Concrete voorbeelden hiervan zijn: • het recent vastgestelde beheerplan voor gemeentelijk vastgoed; • het nog op te stellen onderhoudsplan voor het zwembad; • de toenemende noodzaak om bestaande infrastructuur en voorzieningen duurzaam in stand te houden. Daarnaast is binnen de ambtelijke organisatie een inhaalslag gaande om achterstanden weg te werken. In gang gezet zijn: • het versterken van de organisatie en het management; • opleiding en ontwikkeling van medewerkers; • het verbeteren van de basis in de bedrijfsvoering. Deze inspanningen zijn noodzakelijk om de uitvoeringskracht van de gemeente te vergroten en om vastgesteld beleid daadwerkelijk te kunnen realiseren. Ontwikkelingen aan de opbrengstenkant Aan de inkomstenzijde blijft de gemeente in belangrijke mate afhankelijk van het gemeentefonds. Daarnaast kunnen we inzetten op: • het optimaliseren van de kostendekkendheid van leges en heffingen; • trendmatige verhoging van lokale belastingen. Deze maatregelen zijn nodig om de stijgende kosten gedeeltelijk op te vangen. Wensen en nieuw beleid Op basis van de huidige inzichten is er in de komende jaren geen structurele financiële ruimte voor nieuw beleid. De uiteindelijke ruimte hangt af van: • de definitieve effecten van de herijking van het gemeentefonds; • de inzet van de algemene reserve; • de uitkomsten van de coalitievorming.

Zelfs met deze factoren blijft het onzeker of er structureel ruimte ontstaat voor nieuwe ambities. Ter dekking van een negatief begrotingssaldo kan de algemene reserve worden ingezet. Het is toegestaan maximaal 10% van de omvang van de algemene reserve te benutten wordt dit saldo. Op dit moment is voor de algemene reserve een omvang van € 25 miljoen voorzien, wat betekent dat maximaal € 2,5 miljoen beschikbaar is ter dekking van een negatief begrotingssaldo. Conclusie en vooruitblik De Kaderbrief 2027 laat zien dat de gemeente Winterswijk voor een periode staat waarin financiële behoedzaamheid noodzakelijk is. De combinatie van autonome kostenstijgingen, onzekerheid over rijksmiddelen en de noodzaak om te investeren in beheer en organisatie vraagt om scherpe keuzes. Deze Kaderbrief biedt daarmee een realistisch en feitelijk vertrekpunt voor de verdere uitwerking van de begroting 2027. De politieke ambities en beleidskeuzes van het nieuwe college zullen op een later moment, na afronding van de coalitievorming, hun plaats krijgen in het begrotingsproces. Technische uitgangspunten begroting 2027 In de bijlage zijn de technische uitgangspunten voor de Begroting 2027 e.v. opgenomen. Het gaat hierbij om de wijze waarop we loon- en prijsstijgingen en bijvoorbeeld rente ramen. Daarnaast zijn kaders opgenomen voor de ramingen van belastingen, leges en heffingen.

7

Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk Inleiding Volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd In het programma 'Sociaal krachtig Winterswijk' geven we een toelichting op de beleidsvelden volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd. In Winterswijk werken we dagelijks aan een samenleving waarin iedereen kan meedoen, waarin uitdagingen samen worden opgepakt en sociale binding versterkt. Ieder kind krijgt de kans om veilig, gezond en kansrijk op te groeien in Winterswijk. Ook voor onze volwassen inwoners vinden we het belangrijk dat zij gezond en energiek zijn en regie kunnen nemen op hun eigen gezondheid en geluk. We bouwen verder op de kracht van de Winterswijkse samenleving en bieden Winterswijkers de zorg en ondersteuning die bij hen past. We zien het SKB als een onmisbare schakel in het zorgaanbod in Winterswijk. Ook blijft Winterswijk zijn verantwoordelijkheid nemen voor de opvang van vluchtelingen. Het asielzoekerscentrum is een voorbeeld voor de rest van Nederland.

1.1 Volksgezondheid Ambitie We vinden het belangrijk dat alle inwoners volwaardig mee kunnen doen in onze samenleving. We willen dat zij gezond en energiek zijn en zelf de regie kunnen nemen op gezondheid en geluk. De regio is voorzien van een volwaardig aanbod aan zorgvoorzieningen, waaronder het ziekenhuis. Het zorgaanbod is op elkaar afgestemd. Relevante documenten: • Wij Winterswijk, visie sociaal domein 2025-2033. • Regionaal preventieakkoord ‘Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek’. • Regionale nota gezondheid ‘Samen langer gelukkig en gezond leven in de Achterhoek’. • Gezond en gelukkig in de Achterhoek. Doelstellingen Om gezondheid en geluk te bevorderen bieden we signalerende en preventieve activiteiten die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Het regionaal preventieakkoord is onze leidraad Activiteiten Deelname regionaal preventieakkoord We zijn sinds 2020 aangesloten bij het regionale preventieakkoord 'Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek' (2020-2030). Speerpunten zijn: bewegen, Achterhoek Rookvrij, minder overmatig alcoholgebruik, middelengebruik bespreekbaar maken, gezonde voedingskeuzes, ‘Iedereen doet mee’ en de basis op orde. Bij deze speerpunten horen activiteiten en campagnes die dit alles onder de aandacht brengen van onze inwoners.

8

Kwaliteit (toelichting) Sinds januari 2023 is het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend door gemeenten, GGD’s, zorgverzekeraars en het ministerie van VWS. Zij zetten gezamenlijk in op een gezond en actief leven met een stevige sociale basis. Het GALA beoogt preventie op een hoger plan te tillen, zodat onze inwoners gezonder blijven en zorgkosten beheersbaar blijven. Het GALA zet breed in; het lokale preventieakkoord maakt deel uit van het GALA en vervalt als afzonderlijk beleidsdocument. Winterswijk onderschrijft de doelen van het GALA en het overgrote deel van de huidige preventie-inzet sluit hierop aan. Onze speerpunten zijn: veerkracht en weerbaarheid 0-100, leefstijl 0-100 en opvoeding. In 2026 werken we nog steeds aan het GALA met behulp van subsidie. Deze hebben we aangevraagd bij het ministerie van VWS voor 2023-2026 en zetten we zoveel mogelijk in voor bestaande preventie. Maar we gebruiken de subsidie ook voor onze buurtsportcoaches, voor de uitvoering van het lokale sportakkoord en voor regionale coördinatie op de ketenaanpakken: obesitas kinderen, obesitas volwassenen, valpreventie, kansrijke start en welzijn op recept. In 2026 wordt het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) verder ontwikkeld. Dit is een vervolg van het GALA en IZA. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het GALA loopt van 2023 tot en met 2026.

Tijd (indicator) Uitvoeren projectplan in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) We geven uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Dit programma focust op preventie en gezondheid via sport en beweging, gezondheid en het versterken van de sociale basis. Gemeenten, de GGD, zorgverzekeraars en het ministerie maken onderdeel uit van het akkoord. Kwaliteit (toelichting) Momenteel wordt uitvoering gegeven aan het projectplan in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) 2023 tot en met 2026. Dit plan wordt gefinancierd door de Specifieke Uitkering GALA. Omdat de bestaande preventieve activiteiten in Winterswijk een goede aansluiting hebben bij de doelen van het GALA wordt een groot deel van de bestaande preventieve activiteiten hiermee gefinancierd. De resterende middelen worden ingezet op nieuwe initiatieven voor onder andere valpreventie en kinderen en volwassenen naar gezond gewicht. In 2026 wordt een aantal preventie-onderwerpen niet meer vergoed uit het GALA; deze worden voldaan uit de algemene middelen. De resterende GALA preventieonderwerpen zijn echter opgehoogd waardoor het totaal van de GALA-middelen nagenoeg gelijk is gebleven. Na 2026 worden er geen GALA-middelen meer beschikbaar gesteld vanuit het Rijk. Daarvoor in de plaats is het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) opgesteld.

Het AZWA wordt momenteel verder uitgewerkt. Wat de gemeente concreet kan verwachten is nu nog niet bekend. Kwaliteit (indicator)

9

Tijd (toelichting) GALA loopt tot eind 2026. In 2027 ontvangen we middelen uit het Aanvullend Zorgen Welzijnsakkoord. Tijd (indicator) Doelstellingen We sturen op behoud van zorgaanbod en voorzieningen Activiteiten Lobby voor het behoud van het SKB Het SKB is onmisbaar in het zorgaanbod van Winterswijk en de regio. Daarom zetten we ons tot het uiterste in om een volwaardig ziekenhuis te behouden. Kwaliteit (toelichting) Wij zetten, middels lobby en het gebruik van politieke lijnen richting Den Haag en andere betrokken partijen, in op het behoud van het SKB als een volwaardig ziekenhuis. De regionale rol/functie en het belang van het behoud van het SKB blijven we onder de aandacht brengen. Dit om de nabijheid en de kwaliteit van de zorg voor inwoners in de Oost-Achterhoek voor de toekomst te borgen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een continu proces. Tijd (indicator) Indicatoren • Hoe ervaren inwoners hun gezondheid/kwaliteit van leven. (Bron: CBS) • Beperking van de toename van het aantal chronisch zieken. (Bron: CBS) Risico's • De invloed van de gemeente op het behoud van voorzieningen zoals het SKB is veelal beperkt tot lobby. • Preventie: bij een nieuwe aanpak zijn de effecten vooraf niet altijd zeker.

1.2 Maatschappelijke ondersteuning Ambitie We zetten in op een goede fysieke en sociale infrastructuur, waarbij zorgplicht, een dekkend zorglandschap en een minimale sociale basis uitgangspunten zijn. Daarnaast hebben we zorg ingekocht die kwalitatief goed en betaalbaar is en die stimuleert tot zorginnovatie en samenwerking. Binnen het sociaal domein werken we verder aan goede sturingsinformatie/dashboards. Relevante documenten: • Wij Winterswijk, visie sociaal domein 2025-2033/uitvoeringsagenda sociaal domein. • Integrale verordening sociaal domein. • Samen aan het stuur (integrale samenwerking sociaal domein). • Beoordelingskader wonen met zorg.

10

Doelstellingen Met preventieve initiatieven en maatregelen pakken we problematiek meer aan de voorkant aan Activiteiten Onder inwoners de bekendheid van het preventief aanbod in Winterswijk vergroten We willen voor inwoners de drempel verlagen om gebruik te maken van het preventieaanbod. De gemeente is zich bewust van het sterke netwerk van maatschappelijke partners om haar heen. Kwaliteit (toelichting) Met gerichte, preventieve inzet willen we niet alleen voorkomen dat inwoners hulp nodig hebben, maar ook dat zwaardere, specialistische hulp noodzakelijk is. Winterswijk beschikt over een breed en divers preventief aanbod, gericht op verschillende leeftijdsgroepen en onderdelen. We willen de bekendheid van dit aanbod bij inwoners vergroten. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder. Tijd (indicator) Versterking preventieaanbod door effectmeting en monitoring Inzicht verkrijgen in de dekking, het bereik en de effectiviteit van het huidige preventieaanbod en de laagdrempelige hulp in het sociaal domein. Dit stelt ons in staat gericht bij te sturen, overlap te voorkomen en ervoor te zorgen dat interventies daadwerkelijk bijdragen aan onze preventiedoelen. Hierbij kijken we naar zowel gesubsidieerde activiteiten als de laagdrempelige hulp van het Sociaal Team. Kwaliteit (toelichting) 1.

We voeren een nulmeting uit op het huidige preventieaanbod: een uitgebreide inventarisatie en analyse van het huidige bereik, de effectiviteit en toegankelijkheid van alle preventieve voorzieningen in Winterswijk. De nulmeting dient als referentiepunt om toekomstige verbeteringen meetbaar te maken. We betrekken hierin: • De laagdrempelige hulp die het Sociaal Team biedt. • Langlopende subsidierelaties en hun bijdrage aan preventie. 2. We ontwikkelen een effectieve, maar administratief lichte monitoringsmethode. We sluiten aan op de ontwikkeling van monitoring in het hoofdstuk Basis op orde, om de monitoring van de preventieve activiteiten te versterken. 3. Op basis van de uitkomsten van de nulmeting bepalen we hoe het preventieaanbod er vanaf 2027 en verder uit gaat zien, waarbij subsidieverstrekking plaatsvindt op basis van aantoonbare effectiviteit en maatschappelijke effecten. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) • Nulmeting en methodiekontwikkeling: vierde kwartaal van 2025. • Bepalen toekomstig aanbod: tweede kwartaal van 2026. • Implementatie aangepast accounthouderschap: derde kwartaal van 2026. • Doorlopende monitoring en bijsturing: vanaf 2027. Tijd (indicator)

11

Doelstellingen We doen een sterker beroep op de eigen kracht van onze inwoners Activiteiten Bewustwording van inwoners, professionals en partners over normaliseren vergroten Door te 'normaliseren' (bevorderen van een opvoedklimaat waarin alledaagse problemen zoveel mogelijk binnen het eigen netwerk worden opgelost) en de eigen kracht van inwoners te benutten, willen we het beroep op maatwerkvoorzieningen verminderen. Kwaliteit (toelichting) We zien de volgende mogelijkheden om lichte ondersteuning meer zelf uit te voeren: • Bij afbouw van een maatwerkvoorziening: vinger aan de pols houden (nazorg). • In plaats van het gecontracteerde aanbod 'lichte' ambulante ondersteuning zelf uitvoeren. We gaan bewustwording en activering van inwoners stimuleren door middel van een positieve bewustwordingscampagne. In regelmatige dialoogbijeenkomsten over normalisering met professionals en partners worden concrete situaties besproken die in het grijze gebied vallen tussen ‘normaal’ en ‘zorgbehoevend’. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder.

Tijd (indicator) Doelstellingen We doorbreken zware problematieken Activiteiten Doorontwikkeling ondersteuning inwoners zonder sociaal netwerk Het voorkomen van escalatie van problematiek bij nieuwkomers en inwoners die in Winterswijk (komen) wonen zonder sociaal netwerk en met een ondersteuningsbehoefte, zodat zij succesvol integreren in de Winterswijkse samenleving. Kwaliteit (toelichting) We versterken onze huidige aanpak conform de uitvoeringsagenda sociaal domein en zorgen voor blijvende aandacht voor dit thema. We zien dat deze problematiek om blijvende aandacht vraagt, waarbij de connectie tussen wonen en het sociaal domein essentieel is voor duurzame oplossingen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Doorontwikkeling in 2026, met blijvende aandacht in de jaren daarna. Tijd (indicator)

12

Doelstellingen We maken de organisatie van het sociaal domein toekomstbestendig en houden de basis op orde in de organisatie van het sociaal domein Activiteiten Meer samenhang en integraliteit in de toegang om inwoners zo vroeg mogelijk, zo licht mogelijk en zo dichtbij mogelijk te helpen Om de toegang tot ondersteuning voor zoveel mogelijk mensen bereikbaar te maken en passende hulp te kunnen bieden, werken we in Winterswijk met verschillende toegangspunten. Inwoners kunnen met hun hulpvragen terecht bij het Sociaal Team De Post, het Ondersteuningsteam Oost Achterhoek (voor jongeren tot 23 jaar en hun ouders/verzorgers), Fijnder (voor werk en inkomen en meestal via het sociaal team) en andere partners, zoals huisartsen en scholen. Kwaliteit (toelichting) We onderzoeken of de huidige samenwerking tussen Fijnder, het Ondersteuningsteam en het Sociaal Team voldoet aan de zeven belangrijkste kenmerken van het richtinggevend kader van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), aangepast aan de Winterswijkse situatie. Op basis hiervan verbeteren we werkafspraken, managen we verwachtingen en doen we gerichte aanpassingen. Dit geeft ook helderheid over mogelijke extra structurele investeringen bij de toegang. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder.

Tijd (indicator) Doorontwikkelen samenwerking met zorgpartners Om doorverwijzing naar specialistische zorg te verminderen, versterken we laagdrempelige ondersteuning op plekken waar inwoners van nature komen en creëren we bewustwording door data te delen. Kwaliteit (toelichting) We bevorderen een betere samenwerking tussen onderwijs, huisartsen en lokale teams conform uitvoeringsagenda. Bij huisartsenpraktijken willen we de bestaande samenwerking met praktijkondersteuners voor volwassenen bestendigen en versterken, zonder in te zetten op een uniform model voor alle praktijken. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder. Tijd (indicator) Doorontwikkelen samenwerking met Fijnder Het versterken van de integrale dienstverlening voor inwoners met een complexe problematiek, door een duidelijke regievoering en betere afstemming tussen Fijnder en andere partners in het sociaal domein. Kwaliteit (toelichting) We continueren en verdiepen de samenwerking binnen 'Samen aan het stuur', met specifieke aandacht voor de vraag wie de regie heeft op inwoners met een hulpvraag. We gaan verder met het maken van concrete werkafspraken over de verdeling van taken en verantwoordelijkheden, informatiedeling (binnen de kaders 13

van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)) en gezamenlijke casusbespreking. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Doorlopend tussen 2025-2028, met een periodieke evaluatie. De eerste evaluatie vindt eind 2026 plaats. Tijd (indicator) Sterkere samenhang met sociale basis en ketenpartners We willen het integrale teamwerk versterken door een combinatie van inhoudelijke kennisdeling en het bouwen aan onderlinge relaties tussen de verschillende organisaties in het sociaal domein. Dit willen we bereiken door structurele kennisdeling, netwerkvorming en professionele ontwikkeling. Kwaliteit (toelichting) We organiseren structurele momenten die kennis en ontmoeting combineren. Denk aan bijeenkomsten met inhoudelijke kennisdeling en persoonlijke ontmoeting, thematische netwerkbijeenkomsten rond specifieke onderwerpen en casuïstiekbespreking. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De start is in 2026, daarna doorlopend. Tijd (indicator) Indicatoren • Het aantal geïndiceerde uren voor hulp bij huishouden daalt. • Stabilisatie en waar mogelijk daling van het aantal cliënten dat begeleiding ontvangt in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Risico's Voor zorgvernieuwing en het beïnvloeden van de in- en doorstroom zijn we mede afhankelijk van (keten)partners.

1.3 Jeugd Ambitie Gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen moeten veilig, gezond en kansrijk in Winterswijk kunnen opgroeien. De komende jaren is de Hervormingsagenda Jeugd een bepalende leidraad om de ondersteuning anders vorm te geven. Deze agenda heeft als doel knelpunten in de jeugdzorg structureel aan te pakken. Een ander doel is het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar maken voor de toekomst. Relevante documenten: • Wij Winterswijk, visie sociaal domein 2025-2033. • Uitvoeringsagenda sociaal domein 2025-2033. • Hervormingsagenda Jeugd. • Integrale verordening sociaal domein. • Samen aan het stuur (integrale samenwerking sociaal domein).

14

Doelstellingen Met preventieve initiatieven en maatregelen pakken we problematiek meer aan de voorkant aan Activiteiten Bekendheid preventief aanbod bij inwoners vergroten De drempel verlagen voor inwoners om gebruik te maken van het preventieaanbod en de bekendheid van het aanbod vergroten. Kwaliteit (toelichting) Met gerichte, preventieve inzet willen we niet alleen voorkomen dat inwoners hulp nodig hebben, maar ook dat zwaardere, specialistische hulp noodzakelijk is. Winterswijk beschikt over een breed en divers preventief aanbod, gericht op verschillende leeftijdsgroepen en onderdelen. Zo hebben we het Preventie Platform Jeugd Oost-Achterhoek (PPJ) dat collectieve preventieve aanpakken ontwikkelt rond gesignaleerde problemen onder de jeugd, zoals echtscheiding, armoede en weerbaarheid. We bereiden momenteel een overzicht van het huidige preventieaanbod voor en zijn we gestart met de ontwikkeling van een monitor zodat we eind 2026 kunnen kijken naar de effectiviteit, het bereik en de toegankelijkheid. Op basis van de monitor bepalen we het preventieaanbod vanaf 2027. Tegelijkertijd willen we van het huidige preventieaanbod de bekendheid bij inwoners vergroten. We maken hiervoor samen met de afdeling Communicatie een jaarplanning hoe we het bestaande aanbod op een creatieve manier kunnen uitdragen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder.

Tijd (indicator) Versterking preventieaanbod door effectmeting en monitoring voor jeugd en jongeren Het meten van de effecten van preventie, en naar aanleiding van de uitkomsten indien nodig - het preventieve aanbod aanpassen. Kwaliteit (toelichting) We willen inzicht in de dekking, het bereik en de effectiviteit van het huidige preventieaanbod en laagdrempelige hulp in het sociaal domein. We maken daarvoor een inventarisatie van het aanbod en bereik, de effectiviteit en toegankelijkheid van preventieve voorzieningen in Winterswijk. Deze inventarisatie dient als referentiepunt (startpunt) om toekomstige verbeteringen meetbaar te maken. We zijn inmiddels gestart met de ontwikkeling van een methode voor monitoring om kwaliteit, bereik en toegankelijkheid van de preventie-activiteiten te meten zodat we aan het eind van ieder kalenderjaar kunnen bepalen welke activiteiten zinvol zijn om door te zetten en welke niet. We betrekken hierbij de uitkomsten van het Rekenkameronderzoek naar preventie en vroegsignalering van jeugdhulp uit 2024. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026. Tijd (indicator) 15

Doelstellingen We doen een sterker beroep op de eigen kracht van onze inwoners Activiteiten Bewustwording normaliseren vergroten Met ‘normaliseren’ bedoelen we het bevorderen van een opvoedklimaat waarin alledaagse opvoed- en opgroeivragen zoveel mogelijk binnen het eigen netwerk en de directe leefomgeving worden opgelost, zonder direct een beroep te doen op professionele jeugdhulp. Kwaliteit (toelichting) Het doel is om kinderen en gezinnen te ondersteunen in hun eigen kracht, problematiek minder snel te medicaliseren en zorg alleen in te zetten als het echt nodig is. Samen met de medewerkers van het sociaal domein maken we een verdiepingsslag in wat 'eigen kracht' betekent en hoe het ingezet kan worden, zodat de medewerkers dit nog meer in kunnen zetten in het contact met de inwoners. Met het team Communicatie gaan we een positieve bewustwordingscampagne over normaliseren opzetten. We betrekken daar belangrijke partners bij, zoals scholen, kinderopvangorganisaties en zorgaanbieders. In de campagne wijzen we mensen erop dat bepaalde problemen bij het leven horen. Daarnaast verwijzen we naar voorliggende voorzieningen als mensen er toch niet zelf of met hun omgeving uitkomen. Het PPJ(Preventief Platform Jeugd) heeft daarvoor al het preventieve groepsaanbod uitgebreid. We onderzoeken waar er nog gaten zitten in het aanbod, om daar zelf meer lichte ondersteuning te bieden.

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De bewustwordingscampagne wordt in de eerste helft van 2026 opgesteld. Dit jaar wordt ook onderzocht waar vraag is naar lichte (groeps)ondersteuning. Tijd (indicator) Uitvoering lichte ondersteuning door gemeentelijke teams In de Hervormingsagenda Jeugd is afgesproken dat de lichte (ambulante) vormen van ondersteuning door de toegang worden versterkt, zodat het beroep op maatwerk wordt verminderd. Kwaliteit (toelichting) In Winterswijk wordt al op verschillende manieren lichte ondersteuning geboden door het Sociaal Team (voor volwassenen) en Ondersteuningsteam (voor jeugdigen). Bijvoorbeeld ter overbrugging voor inwoners die op een wachtlijst staan voor specialistische hulp of om vinger aan de pols te houden na afloop van specialistische hulp. Om dit uit te breiden is extra formatie binnen het Sociaal Team en het Ondersteuningsteam nodig. Daarnaast gaan we duidelijke werkinstructies en afspraken vastleggen over wat wel en niet onder lichte ondersteuning valt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en doorlopend. Tijd (indicator)

16

Doelstellingen We doorbreken zware problematieken Activiteiten Verbeteren regievoering op complexe dossiers Het realiseren van een effectieve coördinatie en samenwerking tussen verschillende partijen bij complexe casussen, met duidelijk onderscheid tussen procesregie en casusregie. Zodat inwoners met multiproblematiek tijdig en effectief worden ondersteund. Kwaliteit (toelichting) Multiproblematiek en intergenerationele problematiek vragen om een langetermijnaanpak waarin preventie, begeleiding en samenwerking centraal staan. Juist bij deze problematiek is een effectieve coördinatie en samenwerking tussen de betrokken partijen cruciaal voor een integrale aanpak. We implementeren hiervoor de Aanpak Voorkoming Escalatie (AVE) met duidelijke afspraken over rollen, verantwoordelijkheden en informatiedeling. We maken werkafspraken over gegevensuitwisseling binnen de wettelijke kaders, zodat ketenpartners effectief kunnen samenwerken en privacyregels eenduidig worden geïnterpreteerd. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In het derde kwartaal van 2026 wordt een plan van aanpak opgeleverd. Tijd (indicator) Versterking van domein- en ketenoverstijgende samenwerking en aanpak van complexe multiproblematiek We zetten nog meer in op samenwerking rondom complexe multiproblematiek.

Kwaliteit (toelichting) Bij de aanpak van multiproblematiek is het belangrijk om, daar waar mogelijk, escalatie te voorkomen. Dit doen we onder andere door de inzet van een ‘jongerenwerker plus’. Deze draagt hieraan bij door vroegtijdige signalering van jongeren die thuis of op school problemen ondervinden (of veroorzaken), of dreigen af te glijden naar crimineel gedrag. Deze jongerenwerker werkt zowel outreachend (jongerenwerker zoekt de jongere actief op) als locatiegebonden en is breed inzetbaar in de leefwereld van jongeren: in wijken, online, op scholen, bij sportverenigingen en binnen gezinnen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder. Tijd (indicator) Doelstellingen We maken de organisatie van het sociaal domein toekomstbestendig en houden de basis op orde in de organisatie van het sociaal domein Activiteiten Ontwikkeling sterke lokale teams/doorontwikkeling en verankering Het vormen van sterke lokale teams om de integrale toegang te verbeteren.

17

Kwaliteit (toelichting) Landelijk zijn er ontwikkelingen die richting geven aan de verbetering van integrale toegang, vanuit de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Eén van de speerpunten daarin is een sterk lokaal team dat laagdrempelig is, integraal werkt en zelf hulp biedt, ook bij onveiligheid in het gezin. Om beter integraal te kunnen werken, verbeteren we de samenwerking tussen Fijnder, het Ondersteuningsteam en het Sociaal Team. Het doel van deze samenwerking is een brede blik bij de analyse van de hulpvraag, afstemming in het plan van aanpak en een vast aanspreekpunt voor het gezin. We gaan onderzoeken welke vormen van lichte ondersteuning we al bieden en waar we kunnen uitbreiden. In het op te stellen projectplan komt een planning en worden indicatoren waarop we gaan monitoren vermeld. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder. Tijd (indicator) Structurele kennisdeling, netwerkvorming en professionele ontwikkeling We verhogen de kwaliteit van de dienstverlening door zowel kennisuitwisseling als persoonlijke ontmoeting tussen professionals. Kwaliteit (toelichting) Om de kwaliteit van de dienstverlening te verhogen, versterken we het integrale teamwerk door een combinatie van inhoudelijke kennisdeling en het bouwen aan onderlinge relaties tussen de verschillende organisaties in het sociaal domein.

We organiseren daarvoor structurele momenten die kennis en ontmoeting combineren, zoals bijeenkomsten met inhoudelijke kennisdeling en persoonlijke ontmoeting, thematische netwerkbijeenkomsten rond specifieke onderwerpen en casuïstiekbespreking. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De start vindt plaats in 2026, daarna doorlopend. Tijd (indicator) Doorontwikkelen samenwerking met onderwijs en zorgpartners We verminderen doorverwijzingen naar specialistische zorg door vroegsignalering en door de laagdrempelige ondersteuning te versterken op plekken waar inwoners van nature komen. Kwaliteit (toelichting) Door het versterken van vroegsignalering en laagdrempelige ondersteuning op plekken waar inwoners van nature komen, worden er minder mensen doorverwezen naar specialistische zorg. We zetten daarom in op een betere aansluiting tussen onderwijs, huisartsen en lokale teams. Voor scholen onderzoeken we op basis van de ervaringen met de eerste brugfunctionaris de juiste vorm, om de verbinding tussen de school en lokale teams te optimaliseren. Relevante thema's voor wat betreft de samenwerking worden in het LEA- overleg(Lokaal Educatieve Agenda) besproken. We continueren de huidige samenwerking met de huisartsen via de Praktijkondersteuners Jeugd van de huisartsen. 18

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder. Tijd (indicator) Indicatoren • Beheersbaar krijgen van de instroom voor geïndiceerde jeugdhulp. Risico's • We zijn mede afhankelijk van zorgorganisaties voor de kwaliteit, innovatie en in-, door- en uitstroom. • We hebben een beperkte invloed op de doorverwijzing naar geïndiceerde zorg door externe doorverwijzers, zoals huisartsen. • Preventie: bij een nieuwe aanpak zijn de effecten vooraf niet altijd zeker.

Financiële afwijkingen programma 1 Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Begroting 2026

Mutaties Prognose 2 2025

Mutaties Jaarrekening 2025

Stand voor Prognose 1 2026

Mutaties Prognose 1 2026

Prognose 1 2026

Baten 1.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid

251

0

0

251

240

491

14.973

0

0

14.973

22

14.995

6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO

15

0

50

65

0

65

6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)

8

0

0

8

0

8

270

0

0

270

0

270

Totaal 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

15.266

0

50

15.316

22

15.338

Totaal Baten

15.518

0

50

15.568

261

15.829

1.865

0

0

1.865

254

2.119

16.629

0

0

16.629

32

16.660

6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO

502

0

50

552

25

577

6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal

1.427

0

0

1.427

-77

1.350

6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)

1.141

0

0

1.141

0

1.141

5

0

0

5

0

5

8.814

0

0

8.814

0

8.814

1.2 Maatschappelijke ondersteuning 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO)

Lasten 1.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid 1.2 Maatschappelijke ondersteuning 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

6.712 Begeleiding (WMO) 6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO)

19

Exploitatie

Begroting 2026

Mutaties Prognose 2 2025

Mutaties Jaarrekening 2025

Stand voor Prognose 1 2026

Mutaties Prognose 1 2026

Prognose 1 2026

6.791 PGB WMO

270

0

0

270

0

270

6.811 Beschermd wonen (WMO)

63

0

0

63

0

63

6.91 Coördinatie en beleid WMO

1.051

0

0

1.051

0

1.051

Totaal 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

29.902

0

50

29.952

-20

29.932

6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd

490

0

0

490

0

490

6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal

377

0

0

377

5.363

5.739

6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal

5.639

0

0

5.639

-5.373

266

6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal

0

0

0

0

195

195

6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal

4.438

0

0

4.438

-185

4.253

6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk

132

0

0

132

0

132

6.792 PGB Jeugd

70

0

0

70

0

70

6.821 Jeugdbescherming

400

0

0

400

0

400

6.822 Jeugdreclassering

30

0

0

30

0

30

6.92 Coördinatie en beleid Jeugd

988

0

0

988

0

988

Totaal 1.3 Jeugd

12.563

0

0

12.563

0

12.563

Totaal Lasten

44.329

0

50

44.379

234

44.614

Gerealiseerd resultaat

-28.812

0

0

-28.812

27

-28.785

1.3 Jeugd

Volksgezondheid De specifieke uitkering GALA is vanaf 2025 ontschot en dat betekent dat er nog maar één budget aan inkomsten en uitgaven in de begroting wordt opgenomen. Een deel van het GALA-budget (o.a. combinatiefunctie) was onder andere programma's / beleidsvelden verantwoord. Vanaf nu wordt het volledig GALA-budget verantwoord onder dit beleidsveld. De verschuivingen hebben ertoe geleid dat de baten en lasten met € 240.000 zijn gestegen. Maatschappelijke ondersteuning Er zijn geen mutaties > € 50.000 geweest. Jeugd Er zijn geen mutaties geweest. Onttrekkingen en toevoegingen reserves In 2026 zijn er geen onttrekkingen of toevoegingen aan de bestemmingsreserves begroot.

Programma 2 Meedoen in Winterswijk Inleiding Dit programma is uitgewerkt in vier onderdelen: meedoen met sport, cultuur, onderwijs en werk. Programma 2 sluit daarmee aan op programma 1, waarin het vooral gaat om meedoen op het gebied van welzijn en gezondheid. 20

De kracht van cultuur, sport en verenigingen Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt: een belangrijke factor voor welzijn. We zetten in op de verbinding tussen kunst, cultuur, onderwijs en het sociaal domein. Sport zorgt voor preventie, ontspanning en een gezond leven. Samen met cultuur heeft sport een positieve invloed op de persoonlijke ontwikkeling. Wij waarderen dat en dragen hieraan bij. Bestaanszekerheid Het hebben van werk en daarmee het meedoen in de samenleving, draagt in hoge mate bij aan het welzijn en het voorkomen van armoede. We ondersteunen de weg naar een reguliere baan, rekening houdend met de kwetsbaarheid en ontwikkelkansen. Onderwijs voor iedereen Gelijke kansen betekent soms ongelijk investeren; passend en bereikbaar onderwijs is essentieel. Voor gelijke kansen werken we samen met onderwijs en verenigingen.

2.1 Cultuur Ambitie Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt. Het is een belangrijke factor voor het welzijn en de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners. Cultuur draagt ook bij aan een aantrekkelijke fysieke omgeving. Het is daarmee ook een belangrijke drager van onze toeristische en daarmee ook economische sector. We willen cultuur behouden en waar mogelijk versterken. Relevante documenten: • Cultuurnota • Museumvisie • Erfgoednota ‘Wi-j doet ’t samen’ • Beleidsnota ‘Archeologische monumentenzorg in de gemeente Winterswijk’ • Beleidsnota ‘Aardkundige waarden in Winterswijk’ • Kerkenvisie Oost Achterhoek Doelstellingen Inzetten op behoud en ontwikkeling van (fysiek) erfgoed Activiteiten Uitvoeringsagenda erfgoednota 'Wi-j doet 't samen' We voeren ons erfgoedbeleid samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre uit. Kwaliteit (toelichting) We voeren ons erfgoedbeleid samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre uit en blijven inzetten op de implementatie van de Omgevingswet en het Verdrag van Faro. Cultureel erfgoed speelt een belangrijke rol bij ruimtelijke ontwikkelingen en transities, we nemen van de omgevingsvisies de identiteit van gebieden als uitgangspunt voor ruimtelijke kwaliteit. Binnen het project De verhalenfabriek worden gebiedsbiografieën opgesteld voor het gehele grondgebied van Winterswijk.

De laatste twee gebiedsbeschrijvingen van de buurtschappen worden momenteel uitgewerkt; de overige buurtschappen zijn al afgerond. In de kern Winterswijk is opdracht gegeven voor twee gebiedsbeschrijvingen. Na afronding hiervan resteren nog twee gebieden om het gehele grondgebied van Winterswijk te hebben beschreven.

21

Binnen de samenwerking Erfgoed Oost Achterhoek hebben we een uitkering ontvangen van Erfgoed & Overheid voor het actualiseren van de archeologische kaarten. Daarnaast is financiering toegekend voor het aanstellen van twee trainees, waarmee de uitvoeringskracht en kennisontwikkeling binnen het erfgoedbeleid wordt versterkt. Ook regionaal wordt samengewerkt binnen het Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek. En is in februari 2026 het projectplan Erf(goed)transformaties in de Achterhoek bestuurlijk vastgesteld door de tien Achterhoekse gemeenten, de provincie Gelderland en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Daarnaast ondersteunen wij Stichting WCL bij de uitvoering van het FARO-project Erf(goed) van de toekomst, dat is aangevraagd door (jong) WCL. Dit project is deelproject onder het samenwerkingsproject Erf(goed)transformaties in de Achterhoek. Twee van de drie piloterven bevinden zich in Winterswijk. Hiermee geven we concreet invulling aan de uitgangspunten van het Verdrag van Faro, waarbij participatie en betrokkenheid van inwoners centraal staan. Ook zijn wij actief betrokken bij transformatieopgaven van monumenten binnen de gemeente.

Een concreet voorbeeld hiervan is de Jacobskerk op de Markt in Winterswijk, waar intensief overleg heeft plaatsgevonden met adviserende partijen zoals de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de Commissie Omgevingskwaliteit over de herbestemming. In de komende periode wordt door de initiatiefnemer gewerkt aan de aanvraag omgevingsvergunning en de voorbereiding van een aanvraag voor een financiële bijdrage van de gemeente Winterswijk, waarmee een belangrijke vervolgstap in dit transformatieproces wordt gezet. Tot slot is de kwartiermaker cultuur en erfgoed gestart bij de Achterhoekambassadeurs. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering van de geplande activiteiten verloopt grotendeels volgens planning. Tijd (indicator) Doelstellingen Lokaal toereikend media-aanbod Activiteiten Vorming streekomroep Gemeente Winterswijk heeft op dit moment een lokale publieke omroep: RTV Slingeland. Vanuit het Rijk is er het voornemen om per 2027 enkel nog te werken met streekomroepen per regio, in plaats van per gemeente. Voor de Achterhoek betekent dit dat er één streekomroep komt voor negen Achterhoekse gemeenten. Alle lokale publieke omroepen moeten fuseren tot één streekomroep.

22

Kwaliteit (toelichting) Het stelsel, de financiering en de regelgeving rond lokale omroepen veranderen de komende jaren ingrijpend. Dit heeft gevolgen voor zowel de gemeente Winterswijk als RTV Slingeland. De huidige wettelijke zorgplicht voor gemeenten vervalt per 1 januari 2028. Vanaf dat moment wordt de basisnieuwsvoorziening bekostigd door het Rijk via één streekomroep per verzorgingsgebied. Volgens de concept-wettekst krijgen gemeenten een volwaardige adviestaak in de aanwijzingsprocedure van de streekomroep. Zij moeten onder meer adviseren over het Programmabeleid Bepalend Orgaan (PBO), het vrijwilligersbeleid, lokale samenwerking, de wijze waarop de omroep de geografische en sociaal-culturele verscheidenheid bedient en de zichtbaarheid en vindbaarheid van het media-aanbod. De aanwijzingsprocedure voor de streekomroep start naar verwachting begin 2027. Deze procedure heeft kenmerken van een aanbesteding: alle kandidaat-omroepen moeten onder gelijke voorwaarden kunnen meedingen. De uiteindelijke aanwijzing wordt landelijk vastgesteld, waarbij het maximum aantal verzorgingsgebieden 80 blijft. In aanloop naar deze stelselwijziging werkt RTV Slingeland samen met Regio8. Deze samenwerking is bedoeld om voorbereid te zijn op de toekomstige inrichting van het stelsel en om journalistieke capaciteit te versterken.

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De gewijzigde Mediawet gaat in op 1 januari 2028. Tot die tijd blijven we de lokale omroep RTV Slingeland houden in Winterswijk. Tijd (indicator) Doelstellingen Uitvoering cultuurnota Activiteiten Culturele infrastructuur bestendigen en waar mogelijk versterken We hebben als middelgrote gemeente met centrumfunctie een rijk en divers cultureel aanbod, met een hoog voorzieningenniveau en rijk verenigingsleven. We willen onze huidige culturele infrastructuur bestendigen en waar mogelijk versterken. Onder andere door middel van meer verbinding, nauwere samenwerking en het vergroten van het culturele netwerk zetten we hierop in. Kwaliteit (toelichting) In februari is de eerste editie van het Cultuurcafé georganiseerd, een activiteit voor de cultuursector om elkaar te ontmoeten, het netwerk te vergroten en het krijgen van inspiratie. Deze editie vond plaats in het SKB ziekenhuis en stond in het teken van kunst, cultuur en gezondheid. Vanuit de gemeente werd informatie verstrekt over subsidiemogelijkheden. Er waren ca. 60 personen aanwezig. Daarnaast wordt gewerkt aan een digitaal platform zodat ook ontmoeting en verbinding online kan plaatsvinden. Er wordt een haalbaarheidsonderzoek gedaan naar het huisvesten van de activiteiten van Boogie Woogie in het voormalig postkantoor. De renovatie van theater De Storm vindt plaats in 2026.

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Conform planning. 23

Tijd (indicator) Stimuleren van meedoen aan kunst & cultuur We vinden het belangrijk dat iedereen in Winterswijk kan meedoen, ook als het gaat om kunst en cultuur. Zowel actief (bijvoorbeeld door het bespelen van een instrument) als receptief (bijvoorbeeld door naar een theatervoorstelling te gaan). Kunst en cultuur dragen bij aan het welzijn en de kwaliteit van leven van onze inwoners. Samen met culturele partners zetten we hiervoor een aantal nieuwe activiteiten op. Kwaliteit (toelichting) Het mee kunnen doen aan kunst en cultuur is, naast de reguliere doorlopende activiteiten, extra gestimuleerd: • Voor jongeren wordt het project Kunstbende uitgevoerd in nauwe samenwerking met Boogie Woogie. • In het kader van Algemene Muzikale Vorming hebben ruim 1700 basisschoolleerlingen de jaarlijkse voorstelling bezocht in Boogie Woogie. Die stond dit jaar in het teken van gezonde voeding, in samenwerking met onze medewerker gezonde leefstijl. • Tijdens het Winterswijkse Fitfestival waren er twee cultuuronderdelen: een zangworkshop en theatervoorstelling. • De Cultuurbus voor senioren gaat dit jaar vijf keer rijden, van mei t/m september. De voorbereidingen hiervoor zijn gestart in samenwerking met Boogie Woogie en Transit Oost. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Conform planning.

Tijd (indicator) Met kunst & cultuur toerisme versterken Kunst en cultuur dragen bij aan het aantrekken van bezoekers naar onze gemeente. We willen met culturele activiteiten en evenementen bijdragen aan de gewenste seizoensverlenging binnen de toeristische en recreatieve sector. Kwaliteit (toelichting) In maart hebben de samenwerkende musea een bustoer georganiseerd voor recreatieondernemers om het museaal aanbod onder de aandacht te brengen. Dit is erg goed ontvangen. Er waren 65 aanwezigen. Daarnaast wordt een online campagne i.s.m. 100% Winterswijk ingezet. Door stichting Ondernemen met Cultuur worden doorlopend gratis toegankelijke, culturele evenementen georganiseerd in het centrum. Voor de continuering van de evenementen dit jaar is incidenteel een aanvullende subsidie verstrekt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Conform planning. Tijd (indicator) Indicatoren • Het huidige niveau van het culturele aanbod blijft in stand. 24

• De activiteiten uit de uitvoeringsagenda's zijn behaald. Risico's • Het aantal bezoekers blijft achter als gevolg van economische ontwikkelingen. • Het 'vermarkten' van archeologische en aardkundige waarden lukt onvoldoende door gebrek aan capaciteit. Denk bijvoorbeeld aan de afname van het aantal vrijwilligers. • Bij onderhoud en restauratie aan monumenten wordt het steeds moeilijker om aan vakmensen en materialen te komen. Hierdoor lopen subsidieaanvragen nog wel eens langer door. Of er zijn aanvullende kosten, doordat er extra schade ontstaat door te lang wachten op herstel.

2.2 Sport Ambitie Sport moet voor iedereen betaalbaar en toegankelijk zijn. Sport levert een belangrijk aandeel aan de preventiedoelen. We stimuleren mensen die weinig tot niet actief zijn tot meer bewegen. Relevante documenten: • Sportnota • Lokaal sportakkoord • Regionaal sportakkoord Doelstellingen Het stimuleren van mensen tot (meer) beweging Activiteiten Uitvoeren activiteiten Achterhoek in Beweging en lokaal sportakkoord Achterhoek in Beweging is een netwerk van mensen en organisaties die sport en bewegen inzetten voor een inclusieve samenleving en een gezonde en uitdagende leefomgeving. Het lokale sportakkoord 'Samen actief in Winterswijk' voeren we samen met onze sportverenigingen en maatschappelijke organisaties uit. Kwaliteit (toelichting) Samen met Achterhoek in Beweging stimuleren we sport, bewegen en een gezonde leefstijl onder de inwoners. In het regionale Beweeg- en Sportakkoord zijn de ambities vastgelegd. In 2026 wordt ingezet op de volgende thema's: inclusie en diversiteit, vaardig in bewegen, vitaal en veilig sportklimaat, maatschappelijke waarde van topsport en sport en preventie. We zetten ons samen in voor de ambities uit ons lokale sportakkoord 'Samen Actief in Winterswijk'. Lokaal wordt intensiever de verbinding gemaakt (sociaal domein, gezondheid, sport/cultuur, onderwijs en openbare ruimte).

Sport wordt benut als preventiemiddel voor een gezonde en actieve leefstijl voor alle inwoners. In 2026 organiseren buurtsportcoaches programma's en activiteiten voor onze inwoners. Ook is er in 2026 de mogelijkheid om als initiatiefnemer subsidie aan te vragen voor een project dat betrekking heeft op één van de thema's van het sportakkoord, en dat inwoners stimuleert om in beweging te komen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2026 wordt er gewerkt aan de thema's en ambities uit het regionale en lokale sportakkoord. Tijd (indicator)

25

Doelstellingen Sportvoorzieningen zijn toekomstbestendig en betaalbaar Activiteiten We hebben een duurzaam zwembad met een gezonde exploitatie Wij zien het overdekte zwembad als een belangrijke voorziening voor onze inwoners. Daarom willen we graag een les-, doelgroepen- en sportbad voor Winterswijk behouden. We onderzoeken hoe we de voorziening ook op de lange termijn kunnen en willen behouden. Kwaliteit (toelichting) De levensduur verlengende renovatie van zwembad Jaspers, waar de raad begin 2025 toe besloten heeft, is april 2026 nagenoeg afgerond en ook is de werving van nieuwe bestuursleden gestart. Met het nieuwe bestuur wordt het opstellen van de toekomstvisie inclusief een realistische begroting opgepakt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2026 worden toekomstscenario's voor huisvesting en exploitatie voorgelegd aan de raad. Tijd (indicator) We hebben een eerlijk en simpel financieringssysteem voor sportverenigingen We werken aan een nieuw en eenvoudiger financieringssysteem voor sportverenigingen. Kwaliteit (toelichting) In Q2 2026 wordt duidelijk wat er aan onderhouds- en schoonmaakkosten kan worden bespaard. Uniformiteit en duidelijke regels zijn het uitgangspunt, er vind nauw overleg met de sportverenigingen plaats. Als sluitpost voor de bezuinigingen, wordt de hoogte van de accommodatiebijdrage bepaald in Q3.

De bezuinigingsmaatregelen voor de binnensport zijn in beeld en kunnen vanaf september 2026 ingevoerd worden. Aan het pakket voor de buitensport wordt nog gewerkt. Dit pakket wordt voor Q3 ook duidelijk. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2026 ligt er een nieuw financieringssysteem. Per 2027 worden de bezuinigingen gerealiseerd. Tijd (indicator) Indicatoren • Het aantal actieve sporters blijft op het niveau van 2024. (Bron: Waarstaatjegemeente.nl) • Het aantal maatschappelijke activiteiten bij sportverenigingen breidt zich uit. Risico's De risico's zijn zo divers dat ze in elk project/elke activiteit apart worden afgewogen.

2.3 Inkomen en participatie Ambitie Wij zorgen ervoor dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Werk en inkomen en een goed vangnet voor bestaanszekerheid zijn hiervoor belangrijk. 26

We willen intergenerationele problematiek, waaronder armoede, zoveel mogelijk doorbreken. Onze ambitie is dat Winterswijk in 2040 armoedevrij is. Relevante documenten: • Integrale verordening sociaal domein. • Samen aan het stuur. • Wij Winterswijk, visie sociaal domein 2025-2033. • Beleidsplan armoedevrij Winterswijk 2025. • Beleidsnotitie Wet inburgering 2022. Doelstellingen Meedoen zonder belemmeringen Activiteiten Ontwikkeling eenduidige inkomenstoets voor instellingen We willen inwoners sneller en efficiënter de juiste ondersteuning bieden door een eenduidig beeld van hun financiële situatie te krijgen, en versnippering van inkomenstoetsen bij verschillende instellingen tegen te gaan. Hiermee wordt voorkomen dat inwoners bij verschillende instellingen steeds opnieuw hun financiële situatie moeten toelichten. Kwaliteit (toelichting) Het Sociaal Team is al begonnen met de ontwikkeling van een uniforme toets die een duidelijk overzicht geeft van de financiële situatie van de inwoner. Aan de hand van deze toets kunnen we inwoners direct doorverwijzen naar de maatschappelijke instellingen. Ook kan het Sociaal Team verdere hulpverlening aanbieden en bijvoorbeeld doorverwijzen naar de Stadsbank of de inkomensvoorzieningen van Fijnder. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De voorbereidingen zijn inmiddels gestart. De implementatie is gepland voor het eerste kwartaal.

Eind 2026 onderzoeken we hoe deze maatregel werkt en of inwoners en maatschappelijke organisaties tevreden zijn. Tijd (indicator) Activeren inwoners om duurzame uitstroom uit armoede te bevorderen We bevorderen duurzame uitstroom uit armoede door inwoners te stimuleren om actief deel te nemen aan de samenleving en ze in hun eigen kracht te zetten. Kwaliteit (toelichting) Er loopt een pilot bij de Voedselbank. Deze pilot gaan we evalueren en bij succes verder uitrollen naar andere initiatieven. Wij vragen onze maatschappelijke partners om aan te geven hoe zij inwoners willen laten meedoen, zodat zij vanuit hun eigen kracht bijdragen aan een drempelvrije, inclusieve samenleving en meer bestaanszekerheid. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Deze pilot is inmiddels van start gegaan. Tijd (indicator)

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=01e3e613-cd7d-4fc2-b50b-fd7df8fc4442