Ontwerpbegroting 2025-2028 Wijk bij Duurstede (1)

In het nieuwe BKP worden diverse voorstellen of scenario’s gemaakt over wat haalbaar en realistisch is om nu of later mee te nemen. Hierbij wordt met name gekeken naar de wettelijke taken, kosten, haalbaarheid en benodigde ambtelijke uren. Hoofdlijnen vervangingsprojecten 2025 Een aantal geplande vervangingsprojecten bleek bij de uitwerking (o.a door prijsstijgingen) duurder dan voorzien. In 2024 zijn belangrijke verkeersbruggen op draagkracht onderzocht. Hieruit bleek dat een brug in de Hoeksedijk meer scheurvorming dan verwacht vertoont als gevolg van zwaar verkeer. De brug in de Hoeksedijk wordt in 2025 (gedeeltelijk) vervangen.. De aanvankelijk geplande vervangingen voor 2025 zijn opnieuw overwogen en geprioriteerd op basis van noodzaak en technische veiligheid. Kortom, welke projecten en in welke volgorde moeten deze uitgevoerd worden om de openbare ruimte technisch veilig te houden.

-77-

We stellen enkele projecten uit, schalen projecten af en pakken projecten, waar mogelijk, anders aan. Om de financiële risico’s te minimaliseren is de planning gefaseerd. Dit betekent dat enkele geplande projecten pas starten nadat de kosten voor enkele andere projecten bekend zijn. Door het doorschuiven (naar het volgende BKP) of afschalen van een aantal projecten krijgen we voor 2025 de financiële planning rond. De uitgestelde projecten moeten we op termijn alsnog uitvoeren. Dit is een extra uitdaging voor het nieuwe BKP vanaf 1-1-2026. Kapitaalgoederen

(Vervangings-)investeringen in 2025

Wegen

Reconstructie Broekweg Reconstructie asfalt Rhodensteijnselaan Reconstructie Tuurdijk-Hollendewagenweg, Nachtdijk Reconstructie asfalt Romeinenbaan (mogelijk icm voegovergangen) Groot onderhoud Brug Hoeksedijk. Groot onderhoud Rhijnesteinbrug Vervangen voegovergangen Molenvliet viaduct. Vervangen afvalbakken en depodogs in hele gemeente. Re-linen (nieuwe binnenkant in riolering aanbrengen) / Repareren Hoofdriolen (meerjarig) Vervangen pompgemalen (meerjarig) Grondwateronderzoeken en maatregelen uitvoeren Langbroek en De Horden (meerjarig). Klimaatmaatregelen doorvoeren (knelpunten oplossen) Vervangen verlichting in het buitengebied (gedeeltelijk) Plaatselijk vervangen lichtmasten/armaturen in diverse wijken. Vervangen diverse speelterreinen (2024/2025) Vervangen achterstand terugplaatsen bomen. (2024/2025) Renovatie Opsnijder, groen, verharding, wegen en verlichting. Renovatie Weth. Vernooijstraat Groen en verharding Renovatie Oude Kweek, (groen en wegen).

Bruggen/kunstwerken

Verkeer- en straatmeubilair Riolering

Openbare verlichting Groen

Watergangen en waterbouwkundige constructies

-

-78-

Areaaloverzicht

Areaal Wegen • Asfalt en beton verharding • Klinkerverharding • Onverhard en half verharding Riolering • Vrijverval-riolering • Persleiding • Gemalen • Overstorten Vaarwegen en havens • Passantenhavens • Houten damwanden • Stalen keerwand • Lichte beschoeiing (hout) Openbaar Groen • Stedelijk groen (gazon, heesters, sier) • Landschappelijk groen (berm, bosplantsoen, riet) • Begraafplaatsen Gebouwen • Huisvesting gemeentelijke diensten • Brandweerkazernes • Sportgebouwen • Monumenten en historische gebouwen en objecten • Sociaal maatschappelijke gebouwen • Peuterspeelzalen / Kinderopvang waaronder 3 Brede Scholen • Woningen • Begraafplaatsen bouwkundig (bergingen, baarhokjes, urnenmuren) • Aula • Overig (o.a. garageboxen, gemaalgebouwen) Openbare verlichting • Lichtpunten Kunstwerken • Bruggen • Duikers • Houten stuw • Viaduct

Aantal

1.250.698 63.441 28.603

Eenheid

m2 m2 m2

110 81 475 43

km. km. stuks stuks

1 493 734 10.094

stuks meter meter meter

412.250 1.056.465 4

m2 m2 stuks

2 2 1 6 4 4 5 7 1 1

stuks stuks stuks stuks stuks stuks stuks stuks stuks stuks

5.229

stuks

57 131 3 1

stuks stuks stuks stuks

-79-

3.5 Bedrijfsvoering Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat de paragraaf Bedrijfsvoering inzicht biedt in de beleidsvoornemens, en de realisatie daarvan, ten aanzien van de bedrijfsvoering. Vanuit de beleidsvrijheid die hierbij aan de gemeenten is over gelaten wordt wel beoogd dat er een logische verbinding ontstaat tussen het programma overhead richting de andere programma’s. De ontwikkeling van onze bedrijfsvoering is randvoorwaardelijk om zo goed mogelijk onze maatschappelijke opgaven aan te kunnen, onze dienstverlening te leveren en tegelijk te voldoen aan alle wet- en regelgeving. Het streven van de gemeente Wijk bij Duurstede is om vanuit de paragraaf bedrijfsvoering het principe van “Plan, Do, Check, Act” te borgen. Administratieve Organisatie & Interne controle Een goede organisatie van de Administratieve Organisatie (AO) en Interne Controle (IC) binnen de organisatie vormt de basis van een goede bedrijfsvoering. Door middel van interne controle wordt de interne beheersing van de gemeentelijke processen en de rechtmatigheid binnen Wijk bij Duurstede bewaakt en waar mogelijk verbeterd. Interne controle biedt de mogelijkheid om onvolkomenheden in de uitvoering tijdig op te sporen en te corrigeren. Onze focus vanuit de IC is en blijft vooral het voortdurend verbeteren van onze kwaliteit van dienstverlening.

Lonen 2025 De huidige Cao Gemeenten loopt met ingang van 1 april 2025 af. De huidige lonen die gelden tot 1 april 2025 zijn opgenomen in deze Cao. Werkgevers en vakbonden starten in november 2024 de onderhandelen over een nieuwe Cao Gemeenten. Het onderwerp lonen maakt onderdeel uit van deze onderhandelingen. In september 2024 verschijnt er naar verwachting een concept Arbeidsvoorwaardennota. Als uitgangspunt voor de salarislasten in de begroting van 2025 wordt de voorspelling van het CPB gehanteerd. De (concept) macro economische verkenning van augustus 2024 van het CPB gaat uit van een loonvoet van 4,7% voor de sector overheid voor 2025. Het daadwerkelijke percentage zal pas bekend zijn als er een definitief Cao akkoord is. ABP verwacht dat de premie voor het ouderdoms- en nabestaandenpensioen in 2025 gelijk blijft op 27,0%. Deze prognose is gebaseerd op het huidige premiebeleid en de huidige pensioenregeling. Ook de premie voor het ABP Arbeidsongeschiktheidspensioen blijft naar verwachting gelijk op gemiddeld 0,73%. Dit percentage kan per sector verschillen. De werkgever betaalt 70% en de werknemer 30% van deze premies. De definitieve premie voor 2025 wordt in het najaar van 2024 vastgesteld. Bestuurlijke wensen en maatschappelijke ontwikkelingen maken dat het zoeken blijft naar de balans tussen draagkracht en draaglast.

Ook de toenemende arbeidsmobiliteit vraagt flexibiliteit van de zittende medewerkers. Dit speelt niet alleen bij onze gemeente, maar is een landelijke trend. Door te blijven prioriteren proberen we de balans te herstellen. Bepaalde beleidsterreinen vergen meer aandacht terwijl andere in belang afnemen. Accenten in werkzaamheden veranderen in de loop der tijd en het vergt flexibiliteit van de organisatie en het personeel om die wijzigingen op te vangen.

-80-

Staat van personele sterkte en personeelslasten Onderstaand zijn de laatst gepubliceerde kengetallen t.a.v. het personeel en de begrote personeelslasten. De stijging van de salariskosten personeel ontstaat door CAO vanaf jaar 2023, indexatie van de lonen in 2025 (4,7%) en stijging van de formatie.

Personeelsgegevens

Aantal

Eenheid

Formatie 2023 Formatie 2024 Formatie 2025 Aantal medewerkers in dienst per 31-12-2023 Ziekteverzuimpercentage 2023 Gemiddelde leeftijd per 31-12-2023

157,00 160,95 161,14 150,00 5,80 48

fte fte fte medewerkers % jaar

bedragen x € 1.000

Staat van personeelslasten

Salariskosten personeel Externe inhuur door ziekte Externe inhuur door vacatureruimte Externe inhuur flexibele schil

Begroting 2024

Begroting 2025

15.346

15.925

457

359

16

16

515

490

16.334

16.790

-81-

Overhead

Taakveld overhead

bedragen x € 1.000 Begroting 2025

Personeel en bedrijfsvoering Salariskosten overhead Bedrijfsvoering Totaal Personeel en bedrijfsvoering

- 53 - 574 - 627

Organisatiekosten Huisvesting gemeentehuis Huisvesting stadhuis Informatievoorziening en automatisering Gegevensbeheer Communicatie Juridische zaken Facilitair Streekarchief gebouw Bedrijfshulpverlening Directieteam Ondernemingsraad Overige organisatiekosten Totaal Organisatiekosten

- 378 -3 - 1.754 - 258 - 66 - 23 - 259 -9 -8 541 - 10 44 - 2.184

Doorbelasting Doorbelasting overhead Totaal Doorbelasting

- 6.120 - 6.120

Totaal overheadkosten

- 8.931

-82-

3.6

Verbonden partijen

Een gemeente kan taken op drie manieren (laten) uitvoeren: zelf doen, uitbesteden of samenwerken met andere gemeenten. Als een gemeente besluit samen te werken, gaat ze daarvoor samen met één of meer andere gemeenten een verbonden partij aan. Een verbonden partij is een rechtspersoon waarin een gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Deze rechtspersonen kunnen verschillende juridische vormen hebben, bijvoorbeeld een gemeenschappelijke regeling, vennootschap of stichting. De gemeente Wijk bij Duurstede heeft verschillende verbonden partijen. Het deelnemen aan een verbonden partij brengt belangrijke voordelen met zich mee, zoals kostenbesparing, vermindering van de kwetsbaarheid en verbetering van de kwaliteit van de taakuitvoering. Het aangaan van een verbonden partij brengt naast voordelen ook een aantal risico’s met zich mee. Er is vaak (veel) gemeentelijk geld mee gemoeid. Daarnaast is de invloed en controle op de uitvoering van activiteiten minder direct. En die wordt dan wel gedeeld met de andere partijen (gemeenten).

Dit leidt tot onder andere de volgende risico’s: • bestuurlijke risico’s: de gemeente blijft verantwoordelijk voor de uitvoering, maar heeft minder invloed op de wijze waarop de activiteit wordt uitgevoerd; • financiële risico’s: financiële tekorten bij verbonden partijen die ten laste komen van de gemeente; • het (on)voldoende in huis houden van eigen expertise om de gewenste prestatie te formuleren en de geleverde prestaties te kunnen beoordelen; • de (on)mogelijkheid om de uitbestedingbeslissing te heroverwegen in verband met de benodigde investering. Bij onze Gemeenschappelijk Regelingen (GR) hebben we voor het tweede achtereenvolgende jaar een oproep gedaan om de kosten te beperken of zelfs om te buigen naar bezuinigingen. Bij het naderen van het ravijnjaar merken we dat we hierin niet meer alleen staan en collega-gemeenten hierin meegaan. De wethouders Financiën vormen een gezamenlijk front en zijn intiatieven gestart om bij de gemeenschappelijke regelingen te komen tot bezuinigingen. De verbonden partijen waarin de gemeente Wijk bij Duurstede participeert, worden hieronder genoemd. Per verbonden partij worden de kerntaken, doelstellingen en risico’s voor onze gemeente beschreven.

bedragen x € 1.000 Bijdragen aan verbonden partijen Veiligheidsregio Utrecht (VRU) Regionaal archief Zuid Utrecht (RAZU) Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) Regionale ICT Dienst (RID) GGD Midden Nederland Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) Regionale Dienst Werk en Inkomen (RDWI) Totaal bijdragen aan verbonden partijen

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

- 1.648 - 136 - 450 - 895 - 926 - 571 - 1.296 - 5.922

- 1.613 - 165 - 508 - 990 - 1.060 - 601 - 1.454 - 6.391

- 1.784 - 185 - 536 - 1.042 - 1.111 - 581 - 1.499 - 6.738

-83-

Verbonden partijen

Bekend bij

bedragen x € 1.000 Verwacht Vreemd vermogen resultaat

Eigen vermogen

Raad

1-1-2025

31-122025

1-1-2025

31-12-2025

2025

        

22.976

22.746

73.919

69.557

-

102

128

nnb

nnb

-

155

100

9.680

9.512

-

87

87

6.113

8.313

-

2.609

2.669

25.354

21.085

nnb

585

867

5.587

5.869

156

2.979

1.673

11.859

12.407

-

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

100

100

1.400

1.400

-

  

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

Gemeenschappelijke regelingen Veiligheidsregio Utrecht (VRU) Regionaal archief Zuid Utrecht (RAZU) Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) Regionale ICT Dienst (RID) GGD regio Utrecht (GGDrU) Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) Regionale Dienst Werk en Inkomen (RDWI) Vuilstortplaats Maarsbergen Afval Verwijdering Utrecht (AVU)

Vennootschappen en coöperaties Biga Groep BV Vitens BV BNG

nnb = nog niet bekend

3.6.1 Gemeenschappelijke Regelingen Veiligheidsregio Utrecht (VRU) Kerntaak De gemeentebesturen zijn primair verantwoordelijk voor de organisatie van rampenbestrijding en crisisbeheersing. De Veiligheidsregio Utrecht fungeert als samenwerkingsverband van en voor de gemeenten. De deelnemende gemeenten zijn de 26 gemeenten uit de provincie Utrecht, waaronder Wijk bij Duurstede. Deelname aan een veiligheidsregio is een wettelijke verplichting en is geregeld in de Wet Veiligheidsregio’s. De kerntaak van de Veiligheidsregio Utrecht is om de brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening bestuurlijk en operationeel op regionaal niveau te organiseren. Dit doen we met behoud van lokale verankering. Op deze manier zorgen we voor een doelmatige en slagvaardige hulpverlening, mede op basis van een gecoördineerde voorbereiding. Doelstelling verbonden partij Samenwerking en efficiency op het gebied van veiligheid. Wettelijk gezien is het verplicht om veiligheid bij de VRU onder te brengen. Welk(e) doel(en) streven we na met deelname aan verbonden partij Optimalisatie en efficiëntie voor veiligheid en crisissituaties. Daarnaast voert de VRU ook preventieve taken uit. Risico’s Op basis van de risico-inventarisatie van de VRU bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit voor 2025 € 0,97 miljoen. De beschikbare weerstandscapaciteit is € 1,41 miljoen. -84-

Daarmee is de verhouding (beschikbaar/benodigd) groter dan 1. In het najaar 2024 zal door de VRU het toekomstscenario vanuit de bestuursagenda worden aangeboden. De VRU geeft aan rekening te houden met de financiële situatie van de gemeente. Toch moeten wij rekening houden met een verhoging van de deelnemersbijdrage in de komende jaren die nodig is om de wettelijke verplichte taken uit te kunnen voeren. Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), te Wijk bij Duurstede Kerntaak Het RAZU is een gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Bunnik, Houten, Rhenen, Utrechtse Heuvelrug, Vijfheerenlanden en Wijk bij Duurstede. Het is een kleine maar volwaardige archiefdienst met wettelijke taken op het gebied van beheer, beschikbaarstelling en informatiecentrum op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis. Het RAZU geeft uitvoering aan de Archiefwet van 1995. Daarnaast heeft het RAZU een faciliterende taak als kennis- en informatiecentrum op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis. Het heeft een grote collectie die een betrouwbaar en representatief beeld geeft van de geschiedenis van de regio en het handelen van de aangesloten overheidsorganen. Doelstelling verbonden partij Efficiency door schaalvergroting.

Welk(e) doel(en) streven we na met deelname aan verbonden partij Zie kerntaak en gezamenlijkheid zorgt voor efficiency en de mogelijkheid om zaken professioneler te borgen. Risico’s Het RAZU heeft op de balans alleen financiële activa. Ten aanzien van materiële eigendommen is in dat opzicht geen risico aanwezig. Een eventueel negatief exploitatiesaldo wordt door de deelnemende gemeenten afgewikkeld. Het risico op een substantieel negatief exploitatiesaldo is gering. Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR), te Tiel Kerntaak Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) is een samenwerkingsverband op het gebied van lokale belastingen. BSR zorgt voor het heffen en invorderen van gemeentelijke en waterschapsbelastingen, afvalstoffenheffingen en voor de uitvoering van Wet waardering onroerende zaken (wet WOZ), het beheer en uitvoering van vastgoedinformatie, uitvoeren van de Wet basisregistraties Adressen en Gebouwen (wet BAG) en de Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen onroerende zaken (wet WKPB). BSR doet dit voor Avri, Waterschap Rivierenland en de gemeenten Culemborg, IJsselstein, Maasdriel, Montfoort, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Wijk bij Duurstede. Doelstelling verbonden partij Professionele afhandeling van de gemeentelijk belastingen. Welk(e) doel(en) streven we na met deelname aan verbonden partij Het efficiënter innen van gemeentelijke belastingen.

Risico’s Voor kwantificeerbare risico’s is BSR verplicht een voorziening te vormen. In 2009 is besloten dat er geen algemene reserve bij BSR zal worden gevormd. BSR heeft daardoor geen structurele weerstandscapaciteit. Voor eventuele risico’s die niet in de begroting zijn opgenomen, en niet gedragen kunnen worden uit de post onvoorzien, dienen deelnemers van BSR zelf een voorziening te treffen. Risico’s met betrekking tot de belastingopbrengsten behoren niet tot de bedrijfsrisico’s van BSR.

-85-

Regionale ICT Dienst Utrecht (RID), te Doorn Kerntaak De RID is een gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Baarn, Bunnik, De Bilt, Soest, Utrechtse Heuvelrug, Wijk bij Duurstede en de Regionale Sociale Dienst Kromme Rijn Heuvelrug. Het is een samenwerking op het gebied van informatie- en communicatietechnologie (ICT). Doelstelling verbonden partij Zorgdragen voor een betere ICT-dienstverlening voor de deelnemende organisaties. Welk(e) doel(en) streven we na met deelname aan verbonden partij ICT problematiek van de gemeente te outsourcen om voldoende kennisniveau ter beschikking te hebben. Ontwikkelingen volgen elkaar snel op en uitdagingen worden vaker opgelost door verschillende partijen in een organisatie-overstijgende samenwerking, waarbij de RID steeds vaker een centrale rol pakt. Daarbij worden we in toenemende mate geconfronteerd met tegenstrijdige verwachtingen; tijdsen plaatsonafhankelijk kunnen werken met enerzijds meer openheid en transparantie en anderzijds betere bescherming van (persoons)gegevens. Dit alles maakt de uitdaging op digitaliseringsgebied steeds groter, met informatiebeveiliging als actueel thema voor de RID en ons allemaal. Risico’s Een eventueel negatief exploitatiesaldo wordt door de RID-deelnemers afgewikkeld conform de artikelen 26 tot en met 28 van de Gemeenschappelijke Regeling.

GGD regio Utrecht (GGDrU), te Zeist Kerntaak Uitvoeren van taken die voortvloeien uit de Wet publieke gezondheid. Doelstelling verbonden partij Het uitvoeren van de Wet publieke gezondheid op adequate wijze: onder andere infectieziektebestrijding (corona), gezondheidsbevordering, jeugdgezondheidszorg (JGZ), rijksvaccinatieprogramma en toezicht op kinderdagverblijven en Wmo-aanbieders. Welk(e) doel(en) streven we na met deelname aan verbonden partij Het programma Publieke Gezondheid is uitgewerkt in ambities bij de volgende onderwerpen: • Een gezonde en veilige leefomgeving • Sociaal kwetsbaren • Gezonde wijken en scholen • Een goede start voor ieder kind • Voorkomen van gezondheidsproblemen en –risico’s Risico’s De aanwezige weerstandscapaciteit voldoende (begroting 2025). Er wordt geen mutatie verwacht in de algemene reserve in 2025. De weerstandsratio is 1,567.

-86-

Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU), te Utrecht Kerntaak Milieuvergunningverlening, -advisering gebiedsontwikkelingen en -toezicht en handhaving. Doelstelling verbonden partij Uitvoeren van wettelijk verplichte milieutaken, met als doel een bijdrage leveren aan schoon, heel en veilige woon- en leefomgeving voor de deelnemende gemeente. Welk(e) doel(en) streven we na met deelname aan verbonden partij Op basis van wetgeving is het verplicht om bepaalde milieugerelateerde werkzaamheden bij een omgevingsdienst onder te brengen. ODRU voert onze VTH-milieutaken uit en fungeert als kennis en experticecentrum op milieugebied. Risico’s Jaarlijks worden de risico’s door de ODRU geactualiseerd. Dit kan leiden tot nieuwe inzichten in de omvang van het aan te houden weerstandsvermogen. De jaarlijkse notitie weerstandsvermogen wordt telkens in het najaar opgesteld. Conform de systematiek wordt uitgegaan van het waarderingscijfer C, wat een weerstandsvermogen betekent met een bandbreedte tussen 1,0 tot 1,4. Het verlies over 2023 is gedekt uit de algemene reserve. Hierdoor zakt de weerstandsratio onder de 1. Om de minimale ratio van 1,0 te halen, is in bijgestelde begroting 2024 voorgesteld om een incidentele bijdrage aan de gemeenten te berekenen. Bij het van kracht worden van de Omgevingswet wordt de gemeente verantwoordelijk voor de kwaliteit van de vaste bodem.

Nu is nog de provincie verantwoordelijk voor ernstige gevallen van bodemverontreiniging. Dit betreft een basistaak die gemeente overdraagt aan de Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU), de kosten zijn begroot op basis van een prognose. Daarnaast zijn de implicaties van de invoering van de omgevingswet een onzekere factor. Regionale Dienst Werk en Inkomen (RDWI), te Zeist Kerntaak Uitvoering participatiewet. Daarnaast heeft de RDWI ook taken op het gebied van schulddienstverlening en inburgering. Doelstelling verbonden partij De RDWI heeft als doel kwalitatief hoogwaardige diensten en producten aan te bieden aan de klanten en aan de deelnemers op de terreinen werkvoorziening, re-integratie, schuldhulpverlening, inburgering en overige daarmee verband houdende onderwerpen. Welk(e) doel(en) streven we na met deelname aan verbonden partij Door samenwerking op de terreinen van werk, inkomen, sociale werkvoorziening, re-integratie, schuldhulpverlening, inburgering en overige daarmee verband houdende onderwerpen en efficiëntie creëren. Risico’s Het huidige weerstandsvermogen op basis de begroting 2025 heeft een ratio van 1,0 en is daarmee gelijk aan de door het Algemeen bestuur vastgelegde ratio van 1,0. Vuilstortplaats Maarsbergen te Maarsbergen Dit is een slapende verbonden partij. De activiteiten zijn ondergebracht in de AVU.

-87-

Afval Verwijdering Utrecht (AVU) te Soest Kerntaak De AVU is een gemeenschappelijke regeling ingevolge de Wet gemeenschappelijke regelingen en is in 1984 opgericht door de Utrechtse gemeenten en de provincie Utrecht (sinds 1 januari 2014 uitgetreden). Afvalverwijdering vraagt om een goede balans tussen serviceverlening, kostenbeheersing en milieuzorg. De Afval Verwijdering Utrecht (AVU) werkt samen met en in opdracht van de Utrechtse gemeenten in de afvalketen en draagt zorg voor de overslag, het transport en de verwerking van het huishoudelijk afval van de deelnemende gemeenten in de provincie Utrecht. Dit met zoveel mogelijk terugdringing van de belasting op het milieu tegen aanvaardbare kosten. Met de collega-organisaties Circulus en ROVA werkt de AVU samen in CirkelWaarde. Met deze samenwerking willen de organisaties gezamenlijk de afvalkennis en -expertise vergroten en tevens de marktkennis versterken, waarmee de diverse afval- en grondstofstromen duurzamer kunnen worden vermarkt en beter kunnen worden verwaard. Doelstelling verbonden partij Gemeenten hebben hun bevoegdheid voor de afvalverwerking overgedragen aan AVU om collectief doelmatig en milieuverantwoord het afval te laten verwerken. Welk(e) doel(en) streven we na met deelname aan verbonden partij Doelmatige en milieuverantwoorde afvalverwerking.

Risico’s Vanaf 2021 heeft AVU nieuwe meerjarige contracten afgesloten voor de verwerking van het restafval, grof restafval en GFT-afval. De gecontracteerde tarieven zijn in de afvalbegroting opgenomen. De opbrengsten van oud papier zijn afhankelijk van de wereldmarktprijs. Dit kan mee- en tegenvallen. AVU heeft de opbrengst voor 2025 voorzichtig ingeschat.

3.6.2 Deelnemingen Biga Groep BV Biga Groep B.V. voert sinds 1 januari 2009 de WSW uit voor de samenwerkende gemeenten. De aandeelhouders zijn de gemeenten Bunnik (4,46%), De Bilt (11,51%), Wijk bij Duurstede (14,29%), Utrechtse Heuvelrug (16,77%) en Zeist (52,97%). Biga Groep richt zich van oudsher op het bieden van passende arbeid aan medewerkers met een SWindicatie die een dienstverband hebben bij de GR RDWI. Vitens N.V. te Zwolle De gemeenten en provincies in het verzorgingsgebied van Vitens zijn de publieke aandeelhouders. Zij hebben geen directe bemoeienis met de dagelijkse gang van zaken binnen het bedrijf. Twee keer per jaar is er een aandeelhoudersvergadering, waarin wordt gestemd over nieuwe tariefvoorstellen en waarin het jaarverslag wordt besproken. De publieke aandeelhouders krijgen jaarlijks dividend uitgekeerd. Vitens wil haar aandeelhouders een redelijk rendement geven over het ingebrachte vermogen: Het dividend wordt gerelateerd aan het nettoresultaat. Het bedrag aan dividend dat wordt uitgekeerd bedraagt minimaal 40% en maximaal 75% van het nettoresultaat. Relevant hierbij is de benodigde toevoeging aan de reserves om de continuïteit van de onderneming te waarborgen (ten behoeve van investeringen in vaste activa of het versterken van de solvabiliteit).

Jaarlijks wordt, binnen deze kaders, een dividendvoorstel ter goedkeuring voorgelegd aan de raad van Commissarissen (RvC) en voor finale instemming aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Dit dividendvoorstel houdt rekening met de specifieke financiële omstandigheden van de onderneming.

-88-

BNG BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Het eigenaarschap van gemeenten, provincies en de Staat, alsmede het door de statuten beperkte werkterrein van de bank, bieden financiers het vertrouwen dat het risico van kredietverlening aan dit instituut zeer beperkt is. BNG Bank bundelt de uiteenlopende vraag van klanten tot een beroep op de financiële markten dat aansluit op de behoefte van beleggers wat betreft volume, liquiditeit en looptijd. Door de combinatie van beide elementen heeft de bank een uitstekende toegang tot financieringsmiddelen tegen zeer scherpe prijzen, die weer worden doorgegeven aan decentrale overheden en aan instellingen voor het maatschappelijk belang. Dat leidt voor de burger uiteindelijk tot lagere kosten voor tal van voorzieningen. De aandeelhouders hebben zeggenschap in BNG Bank via het stemrecht op de aandelen die zij bezitten (een stem per aandeel van € 2,50).

-89-

3.7 Grondbeleid De paragraaf grondbeleid en de actualisatie van grondexploitaties Deze paragraaf grondbeleid bevat in hoofdzaak tekst en informatie, die ook in een toelichting op de actualisatie van de grondexploitaties ten behoeve van de Begroting 2025 aan de gemeenteraad is voorgelegd. Op de toelichting op de actualisatie van de grondexploitaties is door het college geheimhouding opgelegd. Die geheimhouding is nodig om de financiële positie van de gemeente te beschermen. Die noodzaak tot geheimhouding bestaat niet voor de in deze paragraaf grondbeleid opgenomen tekst en informatie. Wij werken vanuit de Omgevingsvisie De in 2021 vastgestelde Omgevingsvisie is de nieuwe basis voor het grondbeleid van onze gemeente. In deze visie zijn ook de (nog resterende) transformatiegebieden uit de vervallen Structuurvisie aangewezen. Vaak gaat het om het bouwen van nieuwe woningen op binnenstedelijke locaties. Maar ook buiten de kern gelegen locaties, zoals de Geer III (en op termijn Zuidwijk), zijn hierin aangewezen als zoeklocaties voor woningbouw. Ook los van de omgevingsvisie zijn wij alert op kansen om tot extra woningbouw of transformatie te komen. Wij voeren het Strategisch Woningbouwprogramma en de Woonvisie uit Het Strategisch Woningbouwprogramma vormt samen met de Woonvisie het richtsnoer voor het gemeentelijk volkshuisvestingsbeleid.

Het programma beschrijft vanuit de woningbouwprojecten het aantal, de opleverdata en het type woningen dat wordt gebouwd in onze gemeente. In de Woonvisie staat de kwantitatieve- en kwalitatieve behoefte van de benodigde woningen centraal. Voor de komende jaren bedraagt dat jaarlijks ca. 150 nieuwbouwwoningen, voor verschillende doelgroepen. De gemeente moet een balans zien te vinden tussen wat de vraag is op korte termijn, zonder een passend woningaanbod op de lange termijn uit het oog te verliezen. Voor de komende 4 jaren (2025 t/m 2028) gaat het Strategisch Woningbouwprogramma uit van toevoeging (nieuwbouw minus sloop) van ca. 750 woningen, 18 flex-woningen en 52 zorgeenheden (geen zelfstandige woonruimte). De productie van nieuwbouwwoningen in 2025 is relatief laag (18 flexwoningen en 32 “optop”-woningen), maar de jaren erna neemt deze toe (respectievelijk 230, 193 en 381 woningen). Wel is het zo dat deze productie is verdeeld over slechts weinig projecten (bij uitval dus meteen effect) en niet uitgesloten moet worden dat projecten in de tijd doorschuiven. We kiezen ervoor om prioriteit te geven aan die locaties waar we verwachten de meeste woningen op gemeentelijke grond te kunnen realiseren. Wij voeren de Nota Grondbeleid uit Wij voeren een actief grondbeleid overeenkomstig de door de gemeenteraad vastgestelde Nota Grondbeleid 2020.

Daarbij ondersteunt het grondbeleid de beleidsdoelstellingen. Als dat voor de gemeente meerwaarde biedt, wordt na een afweging een grondpositie ingenomen. Verlies en winst uit de afzonderlijke grondexploitaties worden genomen via de POC-methode (percentage of completion). Onttrekkingen of toevoegingen aan de Reserve grondbeleid vinden plaats op basis van de prognose van verlies- en winstnemingen, overige kosten van het grondbeleid, ingeschatte risico’s en verwachte negatieve exploitaties in de toekomst. De laatste actualisatie van de grondexploitaties heeft in september 2024 plaatsgevonden. Deze actualisatie wordt voorafgaand aan vaststelling van de Begroting 2025 aan de raad aangeboden. Waar nodig passen we de Wet voorkeursrecht gemeenten toe Wij blijven voorkeursrecht vestigen als we denken dat dit onze strategische positie versterkt. Bij meerdere locaties heeft dit in het verleden gewerkt. Na het vestigen van voorkeursrecht hebben wij de

-90-

grond kunnen kopen. Wij merken dat dit onze strategische positie in de herstructurering van De Heul en Hoogstraat heeft versterkt en uiteindelijk tot aankoop ten behoeve van het project heeft geleid. Voorafgaand aan de vaststelling van de omgevingsvisie is voorkeursrecht gevestigd op mogelijke uitbreidingslocaties. Ook hier ervaren we een positieve invloed op onze strategische positie doordat we in staat worden gesteld gronden aan te kopen. Nota Grondprijzen Het college past indien nodig de Nota Grondprijzen elk jaar aan. Nu een nieuwe bouwlocatie in voorbereiding komt, achten wij het ook nodig om een nieuwe nota op te stellen. Wij verwachten deze in het vierde kwartaal van 2024 vast te stellen. De woningmarkt lijkt zich na prijsdalingen in 2024 te gaan stabiliseren Na een korte periode van licht stijgende prijzen voor koopwoningen is inmiddels weer een sterkere stijging gaande. Ondanks de sterke loonstijgingen van de afgelopen periode en de iets dalende hypotheekrente blijft de woningmarkt behoorlijk oververhit. Het beschikbaar komen van nieuwe woningen blijft al langere tijd flink achter bij de behoefte. Het ziet er niet naar uit dat dit op redelijke termijn gaat verbeteren. De grondexploitaties en de reserve grondbeleid In onze gemeente zijn er op dit moment negen actieve grondexploitaties die worden gemonitord.

De grondexploitaties zijn ten behoeve van de begroting 2025 geactualiseerd. Het beeld van de Reserve grondbeleid wijkt nauwelijks af van het beeld bij de actualisatie ten behoeve van de Jaarrekening 2023. De Reserve grondbeleid komt naar verwachting met de Jaarrekening 2024 op 116% van de door de raad vastgestelde gewenste omvang (in de Nota grondbeleid). Grondexploitaties afzonderlijk toegelicht (peildatum 1 september 2024) De inhoudelijke stand van zaken lichten wij per grondexploitatie hieronder kort toe. Bedrijventerrein Broekweg-Langshaven Binnen deze grondexploitatie zijn de grootste kostenposten reeds gerealiseerd, er resteren nog te maken kosten voor bouw- en woonrijp maken in 2025. Of deze kosten daadwerkelijk in 2025 worden gemaakt is deels afhankelijk van de vorderingen van de nieuwbouw door derden op uitgegeven kavels. In 2024 is de laatste bedrijfskavel ter grootte van ca. 0,24 ha verkocht op bedrijventerrein Broekweg. Door indexatie van de uitgifteprijs is de opbrengst wat hoger. Brandweer Cothen De laatste woning is begin 2024 in gebruik genomen en de afwerking van tuin en rioolaansluiting loopt nog. Eind 2024 is het woonrijp maken gepland. Dan kan de grondexploitatie bij de Jaarrekening 2024 worden afgesloten. Bedrijventerrein Broekweg Noord In deze grondexploitatie resteren nog te maken kosten voor bouw- en woonrijp maken aan de Weegmaat en de Vogelpoelweg.

De Weegmaat (noordzijde) is grotendeels woonrijp, alleen het laatste stuk niet (dit gebeurt als daar de laatste kavel is bebouwd). De Vogelpoelweg (zuidzijde) maken we woonrijp als de gemeentewerf en het milieupark zijn gerealiseerd (Q4 2025). Aan de Vogelpoelweg resteert daarna 1 kavel van ca. 0,18 ha. In de themabijeenkomst van 13 september 2022 is door uw raad de breed gedragen suggestie gedaan deze kavel voorlopig in reserve te houden totdat duidelijk is dat de nieuwe gemeentewerf goed functioneert en geen extra ruimte nodig heeft. Aan de Weegmaat resteert 1 kavel van ca. 0,3 ha.

-91-

Verkoop van de kavel van ca. 0,3 ha aan de Weegmaat is door de netcongestie en het belang van een goed functionerende elektriciteitsvoorziening in een andere afweging gekomen. Stedin heeft aangegeven een tweede 50/21kV station te moeten bouwen om netcongestie tegen te gaan om in de toekomst te kunnen blijven voorzien in de elektriciteitsbehoefte, o.a. voor De Geer III en een nieuw bedrijventerrein. Dat betekent dat ons college het voornemen heeft om deze kavel geheel of grotendeels één op één aan Stedin te verkopen. Onderzocht wordt of een kleine strook van deze kavel een oplossing kan bieden aan het ruimtekort van aangrenzende lokale bedrijven. Voor het overig bedrijfsleven zijn de eerste jaren vanuit de gemeente geen nieuwe bedrijfskavels beschikbaar. Herstructurering Hoogstraat en De Heul Hoewel de uitspraak in het beroep dat door enkele omwonenden nog steeds niet in zicht is, gaat Metropool/Lidl starten met de sloop (eind 2024) en bouw (begin 2025). Dit omdat een eerdere voorlopige voorziening is afgewezen en na de aankoop van Hoogstraat 14 het beroep van de eigenaar van Hoogstraat 14 is ingetrokken. Ook de omgevingsvergunningen voor De Heul zijn inmiddels onherroepelijk. Met de omwonenden van Hoogstraat 14 zijn in 2021 al de eerste gedachten over de invulling van deze locatie besproken.

Nu inbreng van dit perceel in het project zeker is, wordt ook de participatie voor de invulling met woningen van deze locatie weer opgepakt. Langbroekseweg Agruniek Rijnvallei In 2021 is de verplaatsing van de volkstuinen naar de overkant van de Langbroekseweg in goed overleg met het bestuur van de volkstuinvereniging uitgevoerd. De grond wordt naar verwachting eind 2024 geleverd. Het bestemmingsplan dat nodig is om de al aanwezige supermarkt uit te breiden is in april 2022 vastgesteld. Tegen dit bestemmingsplan (één met Hoogstraat en De Heul) is beroep ingesteld. Een omgevingsvergunning is op dit moment aangevraagd maar nog niet verleend. Verwacht wordt dat de vergunning in de loop van oktober/november verleend wordt. Van Vliet Kastanjehout Dit project is een particulier initiatief. Met de initiatiefnemer is begin 2024 een anterieure overeenkomst gesloten, waarin o.a. wordt bepaald dat alle eventueel door de gemeente te maken kosten worden vergoed door de initiatiefnemer. In deze faciliterende grondexploitatie zijn deze kosten en opbrengsten opgenomen. Uitgangspunt is dat deze uiteindelijk in evenwicht zijn en het resultaat dus € 0 wordt. De planologische procedure is op 2 juli 2024 afgerond met de vaststelling van het bestemmingsplan “Verplaatsing Van Vliet Kastanjehout”.

Na realisatie van de in het bestemmingsplan genoemde functies en voorzieningen moet duidelijk worden of aanpassingen in de openbare infrastructuur noodzakelijk zijn. Indien dat zo is zal de initiatiefnemer op basis van de overeenkomst daaraan bijdragen. Sluis Noord Wij verwachten dat deze faciliterende grondexploitatie niet budgettair neutraal zal worden. Hogere door extra interne uren kosten kunnen wij niet geheel verhalen op de projectontwikkelaar. Hierdoor ontstaat een klein negatief resultaat. Het bestemmingsplan voor de bouw van 31 appartementen met drie en vier bouwlagen aan Sluis Noord 14 is op 23 april 2024 door de raad vastgesteld. Inmiddels is er één hoger beroep ingesteld bij de Raad van State en zijn we in afwachting van een zittingsdatum. Dit kan voor een (aanzienlijke) vertraging zorgen. Herontwikkeling gemeentewerf In het kader van de woningbouwambitie is de locatie gemeentewerf aan de Middelweg Oost 1 een geschikte locatie. De grond is eigendom van de gemeente en het ligt binnen het stedelijk gebied (de -92-

voormalige rode contour). Inmiddels zijn de nodige onderzoeken verricht en is een concreet projectplan opgesteld. Op basis van de onderzoeken zijn proefverkavelingen gemaakt van mogelijke manieren om tot een mooie woonbuurt te komen. Op basis van eerdere onderzoeken is in kaart gebracht wat er op deze locatie te verwachten is. Er is een inschatting gemaakt van de mogelijke kosten en opbrengsten in overleg met een planeconomisch bureau is de grondexploitatie geopend. In het woningbouwprogramma zijn er voor de hele locatie circa 50 woningen gepland. In het kader van het project Flexwoningen gemeentewerf worden er (minimaal) 18 woningen gerealiseerd. Binnen het project Herontwikkelen gemeentewerf worden op dit moment mogelijkheden gezien voor 33 appartementen en 12 grondgebonden woningen (voornamelijk twee-onder-een kapwoningen of vrijstaande woningen). In totaal zouden er op het terrein dus circa 63 woningen kunnen komen. Bovendien moet er nog een passende functie worden gevonden voor de gemeentelijke monumenten. Een woonfunctie is één van de mogelijkheden, dan zou het aantal woningen en de opbrengsten nog oplopen. In 2024 is specifieker onderzoek gedaan om de proefverkavelingen te verfijnen. Op moment van schrijven is daar nog geen invulling aan gegeven, maar dit wordt wel verwacht voor de komende periode. Dan zal het aantal woningen waarschijnlijk weer lichtelijk veranderen.

Ook wordt er in de komende maanden een herbestemmingsonderzoek gedaan naar de monumentale gebouwen door een extern bureau. In dit herbestemmingsonderzoek wordt gekeken naar wat behoudenswaardig is vanuit de monumentale waarden. Wat kan er verbouwd worden aan het gebouw voor verschillende andere functies en welke kosten horen daarbij. In een rapport zal daarover geadviseerd worden. Dit herbestemmingsonderzoek kan waarschijnlijk helemaal met subsidie gefinancierd worden. Mocht dit tegen de verwachting in niet het geval zijn, dan komen de meerkosten ten laste van de (post onvoorzien in de) grondexploitatie. Op dit moment gaan wij er vanuit dat we uw raad ergens in het tweede kwartaal van 2025 kunnen informeren (bijvoorbeeld via een themabijeenkomst) over de verfijnde verkavelingsopzet en de uitkomsten van het herbestemmingsonderzoek voor het project Herontwikkelen gemeentewerf. Daarna starten wij het participatietraject op. Na het participatietraject komen we bij u terug om kaders vast te stellen, voor zowel de herbestemming van de monumenten en de stedenbouwkundige opzet van de rest van het terrein. Squashcentrum Wijk bij Duurstede De voorbereidingen op de herontwikkeling van het voormalige Squashcentrum aan de Karel de Grotestraat 1 liggen op schema. Ontwikkelende partij Vicus is van plan om een zorgcentrum met 51 zorgunits op deze locatie te realiseren.

Hier ligt inmiddels ook een huurovereenkomst onder met de beoogd huurder, Quarijn. De omgevingsvergunning is verleend en de overeenkomst met de gemeente is getekend. We verwachten dat Vicus nog in 2024 zal beginnen met het slopen van het oude gebouw en daarna zal starten met de bouwwerkzaamheden van het nieuwe zorgcentrum. Postkantoorlocatie (nog geen grondexploitatie) Helaas is door omstandigheden vanuit Woonin tot nu toe weinig inzet geleverd. De overeengekomen grondruil tussen Woonin (toen Viveste) en gemeente is nog steeds niet geeffectueerd. Woonin krijgt daarbij de Bibliotheek die nu nog eigendom is van de gemeente. De gemeente krijgt daarvoor de helft van het Postkantoor dat nu nog eigendom is van Woonin. Daarmee komt het hele voormalige Postkantoor in eigendom bij de gemeente.

-93-

Voor de locatie Karel de Grotestraat 59 en 61 (voormalig kantoor Viveste en bibliotheek) is door Woonin een bouwplan ontwikkeld dat voorziet in een kleinere kantoorruimte voor Woonin en circa 30 appartementen. Ook is hiervoor een participatietraject doorlopen. Helaas is Woonin tot de conclusie gekomen dat dit plan nog niet het optimale plan is voor deze locatie. Dat heeft onder andere met financiën te maken. Woonin heeft een aangepast plan gemaakt. Helaas is er op dit moment geen projectleider aan de kant van Woonin om dit plan verder te brengen. We zijn er wel met Woonin over in gesprek en hopen dat Woonin dit project voor het einde van het jaar weer kan oppakken. BPD (Bouwfonds Property Development) is eigenaar van het voormalige kantoor van de Rabobank. Wij hadden ons voorgenomen om de omwonenden van de Steenstraat en andere belanghebbenden te betrekken bij een ontwikkeling van het voormalige kantoor van de Rabobank en het voormalige postkantoor. Dat is ons door het uitblijven van concrete initiatieven van BPD en onze eigen personele krapte nog niet gelukt. In 2023 zijn er wel gesprekken met BPD geweest over een invulling van niet-zelfstandig wonen met zorg. Helaas bleek dit financieel voor BPD niet haalbaar.

BPD beraadt zich nu op een eerder plan, omdat de nieuwe aangepaste parkeernormen wellicht meer ruimte bieden om dat plan, wat eerst niet haalbaar leek, nu toch uit te voeren. Wij stellen ons voor om in een eerste gesprek met omwonenden op te halen wat er in de omgeving leeft en hoe men aankijkt tegen een invulling van het gebied zoals die is geschetst in de door de raad in 2014 vastgestelde structuurvisie voor het gebied. Daarna gaan wij met uw raad in een themasessie in gesprek over de ruimtelijke kaders. Die kaders werken wij met een meedenkgroep verder uit tot een plan waarop een ontwerp van een wijziging omgevingsplan kan worden gebaseerd. Na de publicatie van dat ontwerp brengen we het voormalige postkantoor op de markt. Wij hopen in de loop van 2025 een grondexploitatie aan uw raad te kunnen voorleggen. De Geer III (nog geen grondexploitatie) Tot en met 2030 zijn in het PPWW 530 woningen voor De Geer III opgenomen. Hiermee bestaat nu duidelijkheid over de aantallen tot 2030 en met deze informatie werken wij een plan uit. Dit doen wij wel met een doorkijk in dat plan naar 1.000 woningen. In de tussentijd blijven wij de lobby richting provincie voeren voor meer woningen. Na de ondertekening van de intentieovereenkomst tussen de gemeente en de marktpartijen, zijn uitgangspunten voor De Geer III geformuleerd.

Deze samenhangende ambities vormen vanuit de gemeente de inbreng voor de gebiedsvisie en daarmee de onderhandelingen met de ontwikkelende partijen. Dit is in de themabijeenkomsten van 13 februari en 12 maart 2024 met uw raad besproken. De voorbereidingen om te komen tot een gebiedsvisie zijn inmiddels gestart en het resultaat daarvan wordt t.z.t. aan uw raad voorgelegd ter besluitvorming. In voorbereiding daarop voeren we de nodige onderzoeken uit of actualiseren deze. Zowel de gemeente als de ontwikkelende partijen zijn samenwerkingsvormen aan het verkennen. Alle partijen willen stappen maken in 2024 en afspraken vastleggen (Anterieur of via een publiek-private samenwerking - PPS). Voorafgaand aan deze keuze wordt (juridisch en planeconomisch) advies ingewonnen. Uw raad is aan zet • Bij het vaststellen van de gebiedsvisie • Bij het vaststellen van de grondexploitatie; • Bij het vaststellen van het omgevingssplan.

-94-

Enkele percelen aan de noord/westzijde van het plangebied zijn inmiddels aangekocht ten behoeve van het plan. Dit in combinatie met een perceel aansluitend aan bedrijventerrein Langshaven/Broekweg. Vooruitlopend op de permanente woningbouw in De Geer III zijn er 52 flexwoningen op gemeentegrond gerealiseerd aan de Trekweg 1. Het gebied is inmiddels woonrijp gemaakt en zit in de afrondende fase. Met het opstellen van de gebiedsvisie, de ambtelijke capaciteit en de uit te voeren onderzoeken worden er in 2024 aanzienlijk hogere kosten verwacht dan bij de jaarrekening 2023 geraamd. Het werken aan het opstellen van deze gebiedsvisie is de belangrijkste oorzaak van hogere kosten. Die keuze is samen met ontwikkelende partijen gemaakt. Daarnaast verschuift de bijdrage van ontwikkelende partijen naar 2025. Het samenspel daarvan veroorzaakt de hogere kosten voor de gemeente in 2024. Na het opstellen van de gebiedsvisie kan de gemeente in 2025 starten met het opstellen en laten vast stellen van een grondexploitatie (grex) voor De Geer III. Deze wordt afzonderlijk ter vaststelling aan uw raad aangeboden. In het kader van de intentieovereenkomst is in 2023 een bijdrage van partijen ontvangen voor de gemeentelijke voorbereidingskosten in de precontractuele fase Na de vaststelling van de gebiedsvisie ontvangt de gemeente de resterende bijdrage van ontwikkelende partijen.

Op dat moment zal blijken of nog meer voorbereidingskosten terug kunnen vloeien naar de reserve grondbeleid. Herstructurering Romeinenbaanflats (nog geen grondexploitatie) In samenspraak met Woonin is het onderzoek naar de haalbaarheid van het realiseren van een appartementencomplex van betaalbare woningen op de hoek Witlastraat - Karolingersweg verbreed naar een onderzoek naar de mogelijkheden om het gebied van de Romeinenbaanflats te herontwikkelen. Het plan op de hoek Witlastraat - Karolingersweg is daarmee afgevallen. Over de stand van zaken heeft uw raad meerdere memo’s ontvangen. In één van die memo’s is ook mede gedeeld dat er een intentieovereenkomst met Woonin is gesloten. Woonin wil in totaal ongeveer 100 woningen toevoegen door optoppen van een gedeelte van de bestaande flats en door sloop en nieuwbouw van de Dr. Janssenflat. De woningen die worden toegevoegd zullen vooral twee- en driekamerwoningen zijn. De gemeente heeft hier vooral een faciliterende en toetsende rol. Woonin heeft een uitvoerig participatietraject doorlopen om te komen tot een plan voor de nieuwbouw op de Dr. Janssenflat. Tijdens de themasessie van 3 september 2024 bent u daar voor het laatst over bijgepraat. Op dit moment loopt ook het participatietraject voor het optoppen. Op basis van de intentieovereenkomst vergoedt Woonin alle kosten die voor dit project gemaakt worden.

Naar verwachting wordt er dit najaar een anterieure overeenkomst gesloten waarin het overige kostenverhaal wordt geregeld. Ook dan vergoedt Woonin de kosten voor dit project. Bedrijventerrein Cothen (nog geen grondexploitatie) In 2020 is de haalbaarheid onderzocht van mogelijke verplaatsing van een groot deel van het bedrijventerrein Cothen naar een nieuw bedrijventerrein aan de N229. Dat bleek financieel niet haalbaar, waarna onderzoek is gestart naar een kleinere transformatie naar woningbouw. Tussentijdse resultaten zijn met uw raad gedeeld en vormden voldoende basis voor steun om tot aankoop van een perceel grond over te gaan. Deze aankoop is eind 2021 gerealiseerd. Met de eigenaren van enkele aangrenzende gronden zijn in 2023 intensieve gesprekken gevoerd en verkenningen uitgevoerd. Medio 2023 werd duidelijk dat deze de planvorming niet wilden voortzetten (zie ook memo van 10 juli 2023). De gevolgen daarvan en de mogelijkheden van verdere woningbouwontwikkeling en financiële consequenties worden onderzocht (verlies beperken).

-95-

Voorbereiding uitbreiding bedrijventerrein Wijk bij Duurstede (nog geen grondexploitatie) In het PPWW 2023 heeft onze gemeente tot 2030 een uitbreidingscapaciteit van 2 ha toegewezen gekregen, bovenop de resterende uitbreidingscapaciteit van 1,6 ha. In totaal is er dus toestemming voor 3,6 ha nieuw netto uitgeefbaar bedrijventerrein. Na 2030 mag nog eens 3 ha uitgeefbaar bedrijventerrein worden ontwikkeld. Mogelijk laat de provincie in de geactualiseerde PPWW (vast te stellen in 2025) de gemeente meer ruimte in de fasering, waardoor gronden sneller mogen worden ontwikkeld. Daarnaast heeft de gemeente in 2024 aan de provincie kenbaar gemaakt dat ruimte benodigd is maatregelen om netcongestie op het elektriciteitsnet te treffen (nieuw trafostation), het openbaar vervoer te elektrificeren (met eventueel een nieuwe busremise), de rioolwaterzuiveringsinstallatie uit te breiden en bedrijven ruimte te bieden voor bijdragen aan de circulaire economie. Mogelijk leidt dat tot extra uitbreidingsmogelijkheden. In de gemeentelijke Omgevingsvisie stedelijk gebied is een “zoekgebied” aangewezen als locatie van deze uitbreidingsruimte, ten noorden van de bedrijventerreinen Broekweg en Langshaven. In het verlengde daarvan is in februari 2021 tevens gemeentelijk voorkeursrecht gevestigd op de gronden, op basis waarvan in 2023 een perceel van 2 ha is aangekocht.

Daarnaast is medio 2024 nog eens een perceel van ca. 1,5 ha verworven. In 2024 en 2025 zullen voorbereidingskosten worden gemaakt voor aanvullende grondverwerving en het uitwerken van een ontwikkelstrategie. Ossenwaard 5.0001-7, Cothen (kostenverhaal) Deze ontwikkeling hangt samen met de uitbreiding van een bedrijf aan Trechtweg 1. De uitbreiding van Trechtweg 1 kan plaatsvinden doordat de bedrijfsbestemming op Ossenwaard 5.0001-7 wordt gewijzigd naar de bestemming wonen. Ossenwaard 5.0001-7 ligt binnen het stedelijk gebied. Door hier woningbouw te realiseren in plaats van het in stand houden van het bedrijf wordt er een maatschappelijke kwaliteitsimpuls gecreëerd. De plannen omvatten de ontwikkeling van 34 woningen, in diverse woning typologieën waarvan 35% in de categorie sociale huur en 35% in de categorie betaalbare koopwoningen (<NHG-grens). In september 2023 is positief besloten over het principeverzoek voor de locatie Ossenwaard. De raad is hierover geïnformeerd. De anterieure overeenkomst met de initiatiefnemers wordt op dit moment voorbereid en is in vergevorderd stadium. Hierin wordt onder meer het kostenverhaal van de gemeente geregeld. De gemeente bereidt samen met de ontwikkelende partijen een wijziging van het omgevingsplan voor. Initiatiefnemers hebben de plannen enkele keren participatief aan de omwonenden voorgelegd.

De gemeente verwacht dat de wijziging van het omgevingsplan in het najaar aan uw raad wordt aangeboden. Voorafgaand wordt uw raad hierin meegenomen. Voorbereidingskosten Vertreklocatie Windroos & Wegwijzer(nog geen grondexploitatie) In 2023 is gewerkt aan een eerste verkenning van de mogelijkheden om de vertreklocatie van de scholen Windroos en Wegwijzer aan de Karolingersweg. Naar de huidige inschattingen komt de locatie mogelijk pas in 2027 beschikbaar. Wij hebben de voorbereiding daarom gepauzeerd om deze eind 2025 weer op te pakken als er voldoende zicht bestaat op verplaatsing van de scholen. Voorbereidingskosten Zandweg Hoogstraat (kostenverhaal) Na een eerste oriënterend onderzoek heeft Woonin besloten om de haalbaarheid te onderzoeken van de sloop-nieuwbouw variant voor 42 op elkaar aansluitende huurwoningen aan de Zandweg en Hoogstraat (Zandweg 116-170 en Hoogstraat 117-143). Deze variant voorziet in de sloop van 42 woningen en de bouw van 89 woningen, een netto toevoeging van 47 woningen. Door Woonin wordt dit najaar in overleg met de gemeente de participatie met bewoners en omwonenden opgestart. De gemeentelijke kosten worden vergoed op basis van een samenwerkingsovereenkomst. De uiteindelijke uitvoering van het project is ook afhankelijk van de mogelijkheden om bewoners tijdelijk elders te huisvesten.

-96-

Voorbereidingskosten woningen naast scholen Noorderwaard (nog geen grondexploitatie) In 2023 is in eerste instantie onderzocht of het mogelijk is om op de nieuw te bouwen scholen in de Noorderwaard woningen te bouwen. Hieruit is geconcludeerd, dat het vanuit een oogpunt van kosten en risico’s beter is om woningen ‘naast’ in plaats van ‘boven’ de school te bouwen. In ons memo van 17 oktober 2023 hebben wij uw raad daarover geïnformeerd. Het samen met de scholen komen tot een evenwichtige verdeling van de locatie blijkt veel tijd te vergen. Vanwege de beperkte personele capaciteit verwachten wij de herontwikkeling naar woningen op zijn vroegst in de loop van 2025 op te kunnen pakken. Dat start met eerste verkenningen en onderzoeken voor de bouw van woningen. Vervolgens kunnen dan eerste gesprekken met omwonenden worden gevoerd. We denken u op zijn vroegst medio 2026 een daarvoor vast te stellen grondexploitatie aan te kunnen bieden. Voorbereidingskosten flexwoningen gemeentewerf (nog geen grondexploitatie) In 2023 is onderzocht of het bouwen van flexwoningen op de vrijkomende locatie van de gemeentewerf mogelijk is. Uw raad is er met een memo van 12 december 2023 over geïnformeerd dat daar, in samenhang met de herontwikkeling van de rest van de locatie, mogelijkheden voor zijn.

Gezien de verkregen subsidie voor de bouw van 18 flexwoningen en het gegeven dat voor deze flexwoningen, anders dan op de locatie Het Kleine Ros, al direct sprake zal zijn van grondverkoop aan Nabij Wonen. In de komende twee maanden proberen we met Nabij Wonen tot een keuze te komen welke flexwoningen er moeten worden gebouwd. Dan kan ook met een stedenbouwkundige worden bekeken hoe deze woningen op het plot worden geplaatst. Om toch voldoende voortgang te kunnen maken (en de subsidie-deadline van ultimo 2025 te kunnen halen) stellen we voor om nu al budget beschikbaar te stellen om de nodige onderzoeken uit te voeren. Deze kosten worden, net als de verkregen subsidie, in de nog op te stellen grondexploitatie opgenomen. We verwachten voor de flexwoningen een negatieve grondexploitatie aan uw raad voor te leggen. De subsidie voor flexwoningen (€ 12.000 per flexwoning, maximaal 18 stuks) – die alleen wordt verstrekt bij een tekort - dekt een groot deel van dat verlies af. Uitbreiding bedrijventerreinen Wijk bij Duurstede (nog geen grondexploitatie) In het PPWW heeft onze gemeente tot 2030 een uitbreidingscapaciteit van 2 ha toegewezen gekregen, bovenop de resterende uitbreidingscapaciteit van 1,6 ha. In totaal is er dus toestemming voor 3,6 ha nieuw netto uitgeefbaar bedrijventerrein. Na 2030 mag nog eens 3 ha uitgeefbaar bedrijventerrein worden ontwikkeld.

In de gemeentelijke Omgevingsvisie stedelijk gebied is een “zoekgebied” aangewezen als locatie van deze uitbreidingsruimte, ten noorden van de bedrijventerreinen Broekweg en Langshaven. In het verlengde daarvan is in februari 2021 tevens gemeentelijk voorkeursrecht gevestigd op de gronden, op basis waarvan in 2023 een perceel van 2 ha is aangekocht. In 2023/2024 zullen voorbereidingskosten worden gemaakt voor aanvullende grondverwerving en het uitwerken van een ontwikkelstrategie. Voorbereidingskosten Gecombineerd wonen WbD (nog geen grondexploitatie) Overeenkomstig de door uw raad geformuleerde uitgangspunten voor de huisvesting van asielzoekers gaan wij er vanuit, dat een combinatie tot stand komt met reguliere woningbouw. Dit laatste zal naar onze verwachting aanvullende inzet en kosten met zich brengen die in ieder geval in eerste instantie bij de gemeente blijven. Wij verwachten wellicht in de loop van 2025 al tot een grondexploitatie te kunnen komen indien aankoop van de grond realistisch is. In dat geval voegen we het Gecombineerd wonen samen met de herontwikkeling van een aangrenzend gemeentelijk perceel binnen stedelijk gebied (trapveldje Middelweg Oost). Deze grondexploitatie leggen wij afzonderlijk aan uw raad voor. Of die grondexploitatie wel of geen tekort zal kennen is op dit moment echter niet met enige zekerheid te zeggen.

Om die reden brengen wij de kosten vooralsnog ten laste van de Reserve grondbeleid en is geen rekening gehouden met het terugvloeien daarvan bij het openen van een grondexploitatie.

-97-

Voorbereidingskosten Gecombineerd wonen Langbroek (nog geen grondexploitatie) Overeenkomstig de door uw raad geformuleerde uitgangspunten voor de huisvesting van asielzoekers gaan wij er vanuit, dat een combinatie tot stand komt met reguliere woningbouw. Dit laatste zal naar onze verwachting aanvullende inzet en kosten met zich brengen die in ieder geval in eerste instantie bij de gemeente blijven. Wij verwachten wellicht in de loop van 2025 al tot een grondexploitatie te kunnen komen indien aankoop van de grond realistisch is. Deze grondexploitatie leggen wij afzonderlijk aan uw raad voor. Of die grondexploitatie wel of geen tekort zal kennen is op dit moment echter niet met enige zekerheid te zeggen. Om die reden brengen wij de kosten vooralsnog ten laste van de Reserve grondbeleid en is geen rekening gehouden met het terugvloeien daarvan bij het openen van een grondexploitatie. Cothen Oost In de Omgevingsvisie is Cothen Oost aangewezen als mogelijke locatie voor woningbouw. Een studie naar mogelijkheden voor woningbouw in Cothen Oost hopen wij in het laatste kwartaal van 2024 weer op te pakken. De resultaten geven handvatten voor de verdere besluitvorming over de mogelijke ontwikkelingsrichting(en). Ook geven deze input voor gesprekken met eigenaren en omwonenden over de verdere planvorming.

Daarnaast vormen de uitkomsten van de studie de basis voor een verdere uitwerking in een stedenbouwkundig plan en een grondexploitatie. Voorbereidingskosten Volkstuinen Langbroek (nog geen grondexploitatie) Het terrein van de huidige volkstuinen in Langbroek, bevindt zich achter het perceel Doornseweg 67, en is in de Omgevingsvisie Stedelijk Gebied als een potentiële ontwikkellocatie voor woningbouw opgenomen. De locatie wordt door de provincie met 50 woningen meegenomen in het PPWW 2025 omdat in combinatie met Gemengd Wonen in totaal meer dan 50 woningen in Langbroek worden gepland. De gemeente is eigenaar van het terrein Volkstuinen Langbroek. Tevens heeft de gemeente het perceel Doornseweg 67 aangekocht. Dit perceel maakt onderdeel uit van de ontwikkellocatie. Eind 2023 is gestart met de voorbereidingen om te zien hoe woningbouw in dit gebied gerealiseerd kan worden. Tegelijkertijd zoeken we naar mogelijkheden om de Volkstuinen te verplaatsen. We verwachten medio 2025 een grondexploitatie aan uw raad te kunnen voorleggen.

-98-

3.8 Openbaarheid – Wet open overheid De Wet open overheid (Woo) krijgt in Wijk bij Duurstede op verschillende wijzen aandacht. Zo kent de Woo actieve en passieve openbaarmaking van documenten. Voor de passieve openbaarmaking is een nieuw proces ingericht. Team juridische zaken zorgt voor het: • bewaken van de termijnen, • verzamelen en (laten) beoordelen van de documenten, • verzamelen van informatie over de zoekslag, • gedeeltelijk onleesbaar maken van de documenten als er uitzonderingsgronden van toepassing zijn (hiervoor is software beschikbaar), • maken van een inventarislijst vanaf tien documenten, • inwinnen en beoordelen van zienswijzen van belanghebbenden, • opstellen van de ontwerp-beschikking en het versturen van de documenten. De passieve openbaarmaking legt een groot beslag op de ambtelijke organisatie door grote sleepnetverzoeken en het groeiende aantal verzoeken. Het uitbreiden van de rol van coördinator Woo is om die reden noodzakelijk. Daarnaast vraagt het ons om externe ondersteuning, op het gedeeltelijk onleesbaar maken van documenten als er uitzonderingsgronden van toepassing zijn, structureel in te richten met navenante kostenontwikkelingen. Voor de actieve openbaarmaking van informatie leggen we een koppeling met het project Proces- en Zaakgericht werken. We kijken per proces of actieve openbaarmaking van toepassing is.

Als dat het geval is richten we het proces waar mogelijk zo in, dat documenten aan de voorkant worden geanonimiseerd voor openbaarmaking. Daardoor kunnen we in de toekomst gemakkelijker tot actieve openbaarmaking over gaan. De verplichting voor de actieve openbaarmaking wordt stapsgewijs ingevoerd. Voor de actieve openbaarmaking is er door de rijksoverheid een Woo-index gemaakt. De Woo-index verwijst naar documentcollecties die al elders door bestuursorganen op internet zijn gepubliceerd. Er zijn nog geen gelden gereserveerd voor een publicatieplatform. Het college onderzoekt of er mogelijkheden zijn om dit binnen de regio samen op te pakken.

-99-

4

Financiële begroting

4.1 Overzicht van baten en lasten 4.2 Grondslagen begroting 4.3 Overzicht van incidentele baten en lasten

-100-