Ontwerpbegroting 2024-2027 Wijk bij Duurstede

Het staat de gemeente vrij om bij de inkomsten te opteren voor een lagere heffing dan wettelijk is toegestaan.

-78-

3.4 Onderhoud kapitaalgoederen Deze paragraaf gaat over het onderhoud van de kapitaalgoederen in gemeentelijk bezit. Kapitaalgoederen zijn onderdelen van de openbare ruimte waarvoor langlopende investeringen nodig zijn. Het beheer en onderhoud hiervan is gericht op de duurzame instandhouding. Inleiding De gemeente Wijk bij Duurstede heeft een groot deel van haar vermogen geïnvesteerd in voorzieningen voor haar inwoners, zoals wegen, verlichting, riolering, groen, speelplaatsen en straatmeubilair. Het onderhoud van deze zogenaamde ‘kapitaalgoederen’ is van cruciaal belang voor het functioneren van de gemeente op diverse gebieden. Ook voor de inwoners is de kwaliteit van hun leefomgeving van groot belang; teruglopende kwaliteit kan leiden tot kleine ergernissen, klachten of zelfs serieuze ongelukken. Team Beheer Openbare Ruimte (BOR) werkt sinds 2020 met een lange termijnplanning voor het onderhoud van de openbare ruimte. De werkwijze, kosten en kwaliteit zijn vastgelegd in het “Beheerkwaliteitsplan 2020-2025 Gemeente Wijk bij Duurstede” en geeft inzicht in de huidige en de gewenste (beeld)kwaliteit van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte inclusief het benodigde budget.

In het Beheerkwaliteitsplan (verder BKP) gaan we uit van een ambitieniveau dat is vastgesteld op beeldkwaliteitsniveau B (voor het onderdeel wegen op C) en waarbij de planhorizon voor investeringen 50 jaar is. Het BKP is verder uitgewerkt in het Integraal Uitvoerings Plan (IUP). Dit IUP omvat de geplande werkzaamheden voor het groot- en vervangingsonderhoud (investeringen), integraal afgestemd tussen de verschillende beheerdisciplines en beleidsplannen en gedetailleerder weergegeven met de bijbehorende kosten en planning van de eerstvolgende 10 jaar. Het BKP heeft een relatie met de overige beleidsplannen zoals het Gemeentelijk Verkeers en Vervoer Plan (GVVP), Water en Rioleringsplan (WRP) en Groenstructuurplan. Het IUP wordt afgestemd met de vigerende beleidsplannen en wordt jaarlijks geactualiseerd. Beide plannen (BKP en IUP) zijn in werking vanaf 1 januari 2020 en lopen door tot en met 2025. Hieronder vindt u de verschillende kapitaalgoederen en het jaar van vaststelling van het betreffende beheerplan en de uit te voeren werken/investeringsprojecten in 2024. Kapitaalgoederen

Beheerplan

Jaar van vaststelling

Wegen Kunstwerken Verkeer Riolering Openbare verlichting Groen Watergangen Gebouwen Beschoeiingen, duikers en stuwen

IN BKP en IUP IN BKP en IUP IN BKP en IUP Gemeentelijk Water+Rioleringsplan (WRP I) IN BKP en IUP IN BKP en IUP IN BKP en IUP Beheerplannen Gebouwen IN BKP en IUP

2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2004 2019

Het jaar 2024 staat voor een groot deel in het teken staan van het reconstrueren van groenvakken en bomenstructuren. De afgelopen jaren zijn veel bomen gekapt, maar zijn de stobbes niet verwijderd. Dat doen we nu in projectvorm, hierbij zorgen we voor betere plantplaatsen en aanpassingen van de openbare ruimte. Ook zal het bomenbeleidsplan dit jaar worden geactualiseerd aan de hand van het Handboek Bomen van het Norminstituut Bomen.

-79-

Op de Promenade/Hoogstraat, de Wethouder Vernooijstraat en de Geul-Dommel worden dit jaar ook renovaties voorbereid en uitgevoerd met participatie waarbij ook veel aandacht is voor klimaatmaatregelen. Eind 2024 hopen we ook te kunnen starten met de complexe renovatie van de Broekweg langs het Amsterdam Rijnkanaal. De wens is om deze weg te verbreden in verband met het gebruik door grote (landbouw)voertuigen, maar dit hangt van de mogelijkheden op gebied van watercompensatie en de bijbehorende kosten. In 2023 is een deel van de kademuur op de Langbroekerdijk, kruising Doornseweg verzakt. Hiervoor is een tijdelijke noodconstructie aangebracht. In 2024 zal er de kademuur worden verwijderd en worden vernieuwd. Hierna kan de beperking voor het vrachtverkeer weer worden opgeheven. Na een lang voortraject is inmiddels ook de renovatie van de Zandweg (fase 2) gestart. Dit project zal een grote impact hebben op de verkeersdoorstroming tijdens de uitvoering, maar na realisatie zal de toegang naar de binnenstad van de gemeente weer de allure krijgen die zij verdient. De afstemming met de verschillende andere onderhoudsprojecten, nuts-werkzaamheden en afsluitingen is complex, maar haalbaar. Tot slot worden er diverse asfaltwerkzaamheden uitgevoerd, met name aan de Romeinenbaan vanaf de sluis naar de Broekweg/Middelweg west, en de Veerweg.

Onderstaand een opsomming van de grootste investeringsprojecten die voor 2024 staan gepland. Kapitaalgoederen

(Vervangings-)investeringen in 2024

Wegen

Reconstructie Broekweg Zandweg fase 2 Bermblokken en duikerbrug Langbroekerdijk Reconstructie asfalt Veerweg Reconstructie asfalt Romeinenbaan (mogelijk icm voegovergangen) Vervanging Fietsbrug Langbroekseweg Groot onderhoud Rhijnesteinbrug Vervangen voegovergangen Molenvliet viaduct. Vervangen divers straat- en verkeersmeubilair Vervangingsplan afvalbakken Re-linen (nieuwe binnenkant in riolering aanbrengen) / Repareren Hoofdriolen (meerjarig) Vervangen pompgemalen (meerjarig) Grondwateronderzoeken en maatregelen uitvoeren Langbroek en De Horden Klimaatmaatregelen doorvoeren (knelpunten oplossen) Vervangen diverse speelterreinen inclusief ondergronden Renovatie Geul-Dommel i.v.m. wortelopdruk bomen en duizendknoop en klimaatmaatregelen. Renovatie promenade-Hoogstraat (klimaatopdracht/participatie, groen/verharding) Vervangen achterstand terugplaatsen bomen. (2024/2025) Renovatie Opsnijder, groen, verharding, wegen en verlichting. Renovatie Weth. Vernooijstraat Groen en verharding Renovatie Oude Kweek, (groen en wegen). Verwijderen oeverbeschoeiing Stadspark voor natuurlijke oevers (met subsidie Impulsregeling Water). Vervanging kademuur Langbroekerdijk

Bruggen/kunstwerken

Verkeer- en straatmeubilair Riolering

Openbare verlichting Groen

Watergangen en waterbouwkundige constructies

-80-

Areaaloverzicht

Areaal Wegen • Asfalt en beton verharding • Klinkerverharding • Onverhard en half verharding Riolering • Vrijverval-riolering • Persleiding • Gemalen • Overstorten

Aantal

1.237.896 64.428 29.042

Eenheid

m2 m2 m2

110 81 477 39

km. km. stuks stuks

Vaarwegen en havens • Passantenhavens • Houten damwanden • Stalen keerwand • Lichte beschoeiing (hout)

1 437 754 10.663

stuks meter meter meter

Openbaar Groen • Stedelijk groen (gazon, heesters, sier) • Landschappelijk groen (berm, bosplantsoen, riet) • Begraafplaatsen

372.670 911.462 4

m2 m2 stuks

2 2 1 6 4 4 5 7 1 1

stuks stuks stuks stuks stuks stuks stuks stuks stuks stuks

5.183

stuks

57 131 3 1

stuks stuks stuks stuks

Gebouwen • Huisvesting gemeentelijke diensten • Brandweerkazernes • Sportgebouwen • Monumenten en historische gebouwen en objecten • Sociaal maatschappelijke gebouwen • Peuterspeelzalen / Kinderopvang waaronder 3 Brede Scholen • Woningen • Begraafplaatsen bouwkundig (bergingen, baarhokjes, urnenmuren) • Aula • Overig (o.a. garageboxen, gemaalgebouwen) Openbare verlichting • Lichtpunten Kunstwerken • Bruggen • Duikers • Houten stuw • Viaduct

-81-

3.5 Bedrijfsvoering Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat de paragraaf Bedrijfsvoering inzicht biedt in de beleidsvoornemens, en de realisatie daarvan, ten aanzien van de bedrijfsvoering. Vanuit de beleidsvrijheid die hierbij aan de gemeenten is over gelaten wordt wel beoogd dat er een logische verbinding ontstaat tussen het programma overhead richting de andere programma’s. De ontwikkeling van onze bedrijfsvoering is randvoorwaardelijk om zo goed mogelijk onze maatschappelijke opgaven aan te kunnen, onze dienstverlening te leveren en tegelijk te voldoen aan alle wet- en regelgeving. Het streven van de gemeente Wijk bij Duurstede is om vanuit de paragraaf bedrijfsvoering het principe van “Plan, Do, Check, Act” te borgen. Administratieve Organisatie & Interne controle Een goede organisatie van de Administratieve Organisatie (AO) en Interne Controle (IC) binnen de organisatie vormt de ruggengraat van een goede bedrijfsvoering. Door middel van interne controle wordt getracht de interne beheersing van de gemeentelijke processen binnen Wijk bij Duurstede te optimaliseren. Interne controle biedt de mogelijkheid om onvolkomenheden in de uitvoering tijdig op te sporen en te corrigeren. Onze focus vanuit de IC is en blijft vooral het voortdurend verbeteren van onze kwaliteit van dienstverlening.

Lonen 2024 De Cao Gemeenten loopt met ingang van 1 januari 2024 af. Werkgevers en vakbonden onderhandelen op dit moment over een cao voor alle gemeentelijke werknemers voor het jaar 2024. De afgelopen jaren zijn de lonen als gevolg van nieuwe CAO afspraken flink gestegen. De aanname voor het berekenen van de loonsverhoging in 2024 is 6,5% conform de cijfers van het CPB. De conceptarbeidsvoorwaardennota bevat voorstellen voor de concurrentie op de arbeidsmarkt (o.a. aanpassing toelagen), vitaliteitsbeleid, voortzetting modernisering arbeidsvoorwaarden, looptijd, loonontwikkeling en een aantal kleinere voorstellen. Wij hebben de salarislasten op basis van de huidige CAO doorgerekend en hanteren het maximum van de schaal als uitgangspunt voor de begroting. ABP verwacht dat de premie voor het ouderdoms- en nabestaandenpensioen per 1 januari 2024 daalt van 27,9% naar 27,0%. De premie voor het arbeidsongeschiktheidspensioen is sectorafhankelijk en blijft naar verwachting gemiddeld op 0,73%-punt. De werkgever betaalt 70% en de werknemer 30% van deze premies. Het definitieve percentage van de pensioenpremie voor 2024 wordt eind november 2023 door het ABP-bestuur vastgesteld. Bestuurlijke wensen en maatschappelijke ontwikkelingen maken dat het zoeken blijft naar de balans tussen draagkracht en draaglast. Dit speelt niet alleen bij onze gemeente, maar is een landelijke trend.

Door de versterking in de aansturingslijnen in de organisatie en inzetten op rolvastheid proberen we de balans te herstellen. Daarnaast kent onze organisatie reguliere ontwikkelingen. Bepaalde beleidsterreinen vergen meer aandacht terwijl andere in belang afnemen. Accenten in werkzaamheden veranderen in de loop der tijd en het vergt flexibiliteit van de organisatie en het personeel om die wijzigingen op te vangen.

-82-

Staat van personele sterkte en personeelslasten Onderstaand zijn de laatst gepubliceerde kengetallen t.a.v. het personeel en de begrote personeelslasten. De stijging van de salariskosten personeel ontstaat door CAO vanaf jaar 2023, indexatie van de lonen in 2024 (6,5%) en stijging van de formatie. Personeelsgegevens

Aantal

Eenheid

Formatie per 31-12-2022

127

fte

Aantal medewerkers in dienst per 31-12-2022

148

medewerkers

Ziekteverzuimpercentage 2022 Gemiddelde leeftijd per 31-12-2022

6,57 48

% jaar

bedragen x € 1.000 Staat van personeelslasten Salariskosten personeel Externe inhuur door ziekte Externe inhuur door vacatureruimte Externe inhuur flexibele schil

Begroting 2023

Begroting 2024

12.752 16 531 13.299

15.345 16 497 15.858

* Stijging salariskosten personeel met name veroorzaakt door CAO 2023 en verwachte loonmutatie 2024

Overhead

Taakveld overhead

bedragen x € 1.000 Begroting 2024

Personeel en bedrijfsvoering Salariskosten overhead Bedrijfsvoering Totaal Personeel en bedrijfsvoering

- 142 - 774 - 916

Organisatiekosten Huisvesting gemeentehuis Huisvesting stadhuis Informatievoorziening en automatisering Gegevensbeheer Communicatie Juridische zaken Facilitair Streekarchief gebouw Bedrijfshulpverlening Directieteam Ondernemingsraad Overige organisatiekosten Totaal Organisatiekosten

- 374 -1 - 1.820 - 239 - 66 - 23 - 250 7 -8 42 - 10 - 93 - 2.834

Doorbelasting Doorbelasting overhead Totaal Doorbelasting

- 5.464 - 5.464

Totaal overheadkosten

- 9.214

-83-

3.6

Verbonden partijen

Een gemeente kan taken op drie manieren (laten) uitvoeren: zelf doen, uitbesteden of samenwerken met andere gemeenten. Als een gemeente besluit samen te werken, gaat ze daarvoor samen met één of meer andere gemeenten een verbonden partij aan. Een verbonden partij is een rechtspersoon waarin een gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Deze rechtspersonen kunnen verschillende juridische vormen hebben, bijvoorbeeld een gemeenschappelijke regeling, vennootschap of stichting. De gemeente Wijk bij Duurstede heeft verschillende verbonden partijen. Het deelnemen aan een verbonden partij brengt belangrijke voordelen met zich mee, zoals kostenbesparing, vermindering van de kwetsbaarheid en verbetering van de kwaliteit van de taakuitvoering. Het aangaan van een verbonden partij brengt naast voordelen ook een aantal risico’s met zich mee. Er is vaak (veel) gemeentelijk geld mee gemoeid. Daarnaast is de invloed en controle op de uitvoering van activiteiten minder direct. En die wordt dan wel gedeeld met de andere partijen (gemeenten).

Dit leidt tot onder andere de volgende risico’s: • bestuurlijke risico’s: de gemeente blijft verantwoordelijk voor de uitvoering, maar heeft minder invloed op de wijze waarop de activiteit wordt uitgevoerd; • financiële risico’s: financiële tekorten bij verbonden partijen die ten laste komen van de gemeente; • het (on)voldoende in huis houden van eigen expertise om de gewenste prestatie te formuleren en de geleverde prestaties te kunnen beoordelen’; • de (on)mogelijkheid om de uitbestedingbeslissing te heroverwegen in verband met de benodigde investering. De verbonden partijen waarin de gemeente Wijk bij Duurstede participeert, worden hieronder genoemd. Per verbonden partij worden de kerntaken, doelstellingen en risico’s voor onze gemeente beschreven. bedragen x € 1.000 Bijdragen aan verbonden partijen Veiligheidsregio Utrecht (VRU) Regionaal archief Zuid Utrecht (RAZU) Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) Regionale ICT Dienst (RID) GGD Midden Nederland Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) Regionale Dienst Werk en Inkomen (RDWI) Totaal bijdragen aan verbonden partijen

Rekening 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

- 1.459 - 115 - 415 - 884 - 1.008 - 480 - 1.252 - 5.612

- 1.610 - 128 - 436 - 912 - 866 - 551 - 1.346 - 5.849

- 1.613 - 165 - 508 - 990 - 1.060 - 551 - 1.454 - 6.341

-84-

Verbonden partijen

Bekend bij

bedragen x € 1.000 Verwacht Vreemd vermogen resultaat

Eigen vermogen

Raad

1-1-2024

31-12-2024

1-1-2024

31-12-2024

2024

        

22.485

22.208

67.460

73.530

-

92

114

nnb

nnb

-

252

152

7.286

8.904

-

87

87

6.463

6.163

-

2.004

1.603

19.737

18.942

nnb

315

809

2.250

2.550

156

3.085

2.979

12.265

11.258

-

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

100

100

1.400

1.400

-

  

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

Gemeenschappelijke regelingen Veiligheidsregio Utrecht (VRU) Regionaal archief Zuid Utrecht (RAZU) Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) Regionale ICT Dienst (RID) GGD regio Utrecht (GGDrU) Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) Regionale Dienst Werk en Inkomen (RDWI) Vuilstortplaats Maarsbergen Afval Verwijdering Utrecht (AVU)

Vennootschappen en coöperaties Biga Groep BV Vitens BV BNG

nnb = nog niet bekend

3.6.1 Gemeenschappelijke Regelingen Veiligheidsregio Utrecht (VRU) Kerntaak De gemeentebesturen zijn primair verantwoordelijk voor de organisatie van rampenbestrijding en crisisbeheersing. De Veiligheidsregio Utrecht fungeert als samenwerkingsverband van en voor de gemeenten. De deelnemende gemeenten betreffen de 26 gemeenten uit de provincie Utrecht, waaronder Wijk bij Duurstede. Deelname aan een veiligheidsregio is een wettelijke verplichting en is geregeld in de Wet Veiligheidsregio’s. De kerntaak van de Veiligheidsregio Utrecht is om de brandweerzorg, de rampenbestrijding, de crisisbeheersing en de geneeskundige hulpverlening, met behoud van lokale verankering, bestuurlijk en operationeel op regionaal niveau te organiseren, om zo een doelmatige en slagvaardige hulpverlening te verzekeren, mede op basis van een gecoördineerde voorbereiding. Doelstelling verbonden partij Samenwerking en efficiency op het gebied van veiligheid. Wettelijk gezien is het verplicht om veiligheid bij de VRU onder te brengen. Welk(e) doel(en) streven we na met deelname aan verbonden partij Optimalisatie en efficiëntie voor veiligheid en crisissituaties. Daarnaast doet de VRU ook aan preventie.

-85-

Risico’s Op basis van de risico-inventarisatie van de VRU bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit voor 2024 € 0,64 miljoen. De beschikbare weerstandscapaciteit is € 1,41 miljoen. Daarmee is de verhouding (beschikbaar/benodigd) groter dan 1. Hierbij moet worden opgemerkt dat het risico in relatie tot de gevolgen van toekomstige besluitvorming over taakdifferentiatie tussen vrijwilligers en beroepskrachten in de begroting van de VRU als pm-post is opgenomen. De VRU monitort de risico’s en informeert het algemeen bestuur en gemeenten over relevante ontwikkelingen. Als daar aanleiding voor is worden eventuele financiële consequenties via een begrotingswijziging voorgelegd aan het algemeen bestuur en de gemeenten. Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), te Wijk bij Duurstede Kerntaak Het RAZU is een gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Bunnik, Houten, Rhenen, Utrechtse Heuvelrug, Vijfheerenlanden en Wijk bij Duurstede. Het is een kleine maar volwaardige archiefdienst met wettelijke taken op het gebied van beheer, beschikbaarstelling en informatiecentrum op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis. Het RAZU geeft uitvoering aan de Archiefwet van 1995. Daarnaast heeft het RAZU een faciliterende taak als kennis- en informatiecentrum op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis.

Het heeft een grote collectie die een betrouwbaar en representatief beeld geeft van de geschiedenis van de regio en het handelen van de aangesloten overheidsorganen. Doelstelling verbonden partij Efficiency door schaalvergroting. Welk(e) doel(en) streven we na met deelname aan verbonden partij Zie kerntaak en gezamenlijkheid zorgt voor efficiency en de mogelijkheid om zaken professioneler te borgen. Risico’s Het RAZU heeft op de balans alleen financiële activa. Ten aanzien van materiële eigendommen is in dat opzicht geen risico aanwezig. Een eventueel negatief exploitatiesaldo wordt door de deelnemende gemeenten afgewikkeld. Het risico op een substantieel negatief exploitatiesaldo is gering. Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR), te Tiel Kerntaak Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) is een samenwerkingsverband op het gebied van lokale belastingen. BSR zorgt voor het heffen en invorderen van gemeentelijke en waterschapsbelastingen, afvalstoffenheffingen en voor de uitvoering van Wet waardering onroerende zaken (wet WOZ), het beheer en uitvoering van vastgoedinformatie, uitvoeren van de Wet basisregistraties Adressen en Gebouwen (wet BAG) en de Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen onroerende zaken (wet WKPB)..

BSR doet dit voor Avri, Waterschap Rivierenland en de gemeenten Culemborg, IJsselstein, Maasdriel, Montfoort, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Wijk bij Duurstede. Doelstelling verbonden partij Professionele afhandeling van de gemeentelijk belastingen. Welk(e) doel(en) streven we na met deelname aan verbonden partij Het efficiënter innen van gemeentelijke belastingen. Risico’s Voor kwantificeerbare risico’s is BSR verplicht een voorziening te vormen. In 2009 is besloten dat er geen algemene reserve bij BSR zal worden gevormd. BSR heeft daardoor geen structurele weerstandscapaciteit. Voor eventuele risico’s die niet in de begroting zijn opgenomen, en niet gedragen kunnen worden uit de post onvoorzien, dienen deelnemers van BSR zelf een voorziening te treffen. Risico’s met betrekking tot de belastingopbrengsten behoren niet tot de bedrijfsrisico’s van BSR.

-86-

Regionale ICT Dienst Utrecht (RID), te Doorn Kerntaak De RID is een gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Baarn, Bunnik, De Bilt, Soest, Utrechtse Heuvelrug, Wijk bij Duurstede en de Regionale Sociale Dienst Kromme Rijn Heuvelrug. Het is een samenwerking op het gebied van informatie- en communicatietechnologie (ICT). Doelstelling verbonden partij Zorgdragen voor een betere ICT-dienstverlening voor de deelnemende organisaties. Welk(e) doel(en) streven we na met deelname aan verbonden partij ICT problematiek van de gemeente te outsourcen om voldoende kennisniveau ter beschikking te hebben. Ontwikkelingen volgen elkaar snel op en uitdagingen worden vaker opgelost door verschillende partijen in een organisatie-overstijgende samenwerking, waarbij de RID steeds vaker een centrale rol pakt. Daarbij worden we in toenemende mate geconfronteerd met tegenstrijdige verwachtingen; tijds- en plaatsonafhankelijk kunnen werken met enerzijds meer openheid en transparantie en anderzijds betere bescherming van (persoons)gegevens. Dit alles maakt de uitdaging op digitaliseringsgebied steeds groter, met informatiebeveiliging als actueel thema voor de RID en ons allemaal. Risico’s Een eventueel negatief exploitatiesaldo wordt door de RID-deelnemers afgewikkeld conform de artikelen 26 tot en met 28 van de Gemeenschappelijke Regeling.

GGD regio Utrecht (GGDrU), te Zeist Kerntaak Uitvoeren van taken die voortvloeien uit de Wet publieke gezondheid. Doelstelling verbonden partij Het uitvoeren van de Wet publieke gezondheid op adequate wijze: onder andere infectieziektebestrijding (corona), gezondheidsbevordering, jeugdgezondheidszorg (JGZ), rijksvaccinatieprogramma en toezicht op kinderdagverblijven en Wmo-aanbieders. Welk(e) doel(en) streven we na met deelname aan verbonden partij Het programma Publieke Gezondheid is uitgewerkt in ambities bij de volgende onderwerpen: • Een gezonde en veilige leefomgeving • Sociaal kwetsbaren • Gezonde wijken en scholen • Een goede start voor ieder kind • Voorkomen van gezondheidsproblemen en –risico’s Risico’s Voor 2024 is de aanwezige weerstandscapaciteit voldoende. Echter, op basis van de geprognosticeerde balans 2024 is de verwachting dat de Algemene Reserve zal teruglopen. Dit saldo komt in de buurt van de minimum benodigde weerstandscapaciteit, maar de werstandsratio blijft wel hoger dan 1. Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU), te Utrecht Kerntaak Milieuvergunningverlening, -advisering gebiedsontwikkelingen en -toezicht en handhaving. Doelstelling verbonden partij Uitvoeren van wettelijk verplichte milieutaken, met als doel een bijdrage leveren aan schoon, heel en veilige woon- en leefomgeving voor de deelnemende gemeente.

Welk(e) doel(en) streven we na met deelname aan verbonden partij Op basis van wetgeving is het verplicht om bepaalde milieugerelateerde werkzaamheden bij een omgevingsdienst onder te brengen. ODRU voert onze VTH-milieutaken uit en fungeert als kennis en experticecentrum op milieugebied.

-87-

Risico’s Jaarlijks worden de risico’s door de ODRU geactualiseerd. Dit kan leiden tot nieuwe inzichten in de omvang van het aan te houden weerstandsvermogen. De jaarlijkse notitie weerstandsvermogen wordt telkens in het najaar opgesteld. Conform de systematiek wordt uitgegaan van het waarderingscijfer C, wat een weerstandsvermogen betekent met een bandbreedte tussen 1,0 tot 1,4. Het weerstandsvermogen per 31-12-2022 was 0,74. Na bijstorting van deelnemende gemeenten, is het op het minimale niveau van 1,0 gebracht. Bij het van kracht worden van de Omgevingswet wordt de gemeente verantwoordelijk voor de kwaliteit van de vaste bodem. Nu is nog de provincie verantwoordelijk voor ernstige gevallen van bodemverontreiniging. Dit betreft een basistaak die gemeente overdraagt aan de Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU), de kosten zijn begroot op basis van een prognose. Daarnaast zijn de implicaties van de invoering van de omgevingswet een onzekere factor. Regionale Dienst Werk en Inkomen (RDWI), te Zeist Kerntaak Uitvoering participatiewet. Daarnaast heeft de RDWI ook taken op het gebied van schulddienstverlening en inburgering.

Doelstelling verbonden partij De RDWI heeft als doel kwalitatief hoogwaardige diensten en producten aan te bieden aan de klanten en aan de deelnemers op de terreinen werkvoorziening, re-integratie, schuldhulpverlening, inburgering en overige daarmee verband houdende onderwerpen. Welk(e) doel(en) streven we na met deelname aan verbonden partij Door samenwerking op de terreinen van werk, inkomen, sociale werkvoorziening, re-integratie, schuldhulpverlening, inburgering en overige daarmee verband houdende onderwerpen en efficiëntie creëren. Risico’s Het huidige weerstandsvermogen op basis de begroting 2024 heeft een ratio van 1,0 en is daarmee gelijk aan de door het Algemeen bestuur vastgelegde ratio van 1,0. Vuilstortplaats Maarsbergen te Maarsbergen Dit is een slapende verbonden partij. De activiteiten zijn ondergebracht in de AVU. Afval Verwijdering Utrecht (AVU) te Soest Kerntaak De AVU is een gemeenschappelijke regeling ingevolge de Wet gemeenschappelijke regelingen en is in 1984 opgericht door de Utrechtse gemeenten en de provincie Utrecht (sinds 1 januari 2014 uitgetreden). Afvalverwijdering vraagt om een goede balans tussen serviceverlening, kostenbeheersing en milieuzorg.

De Afval Verwijdering Utrecht (AVU) werkt samen met en in opdracht van de Utrechtse gemeenten in de afvalketen en draagt zorg voor de overslag, het transport en de verwerking van het huishoudelijk afval van de deelnemende gemeenten in de provincie Utrecht. Dit met zoveel mogelijk terugdringing van de belasting op het milieu tegen aanvaardbare kosten. Met de collega-organisaties Circulus en ROVA werkt de AVU samen in CirkelWaarde. Met deze samenwerking willen de organisaties gezamenlijk de afvalkennis en -expertise vergroten en tevens de marktkennis versterken, waarmee de diverse afval- en grondstofstromen duurzamer kunnen worden vermarkt en beter kunnen worden verwaard. Doelstelling verbonden partij Gemeenten hebben hun bevoegdheid voor de afvalverwerking overgedragen aan AVU om collectief doelmatig en milieuverantwoord het afval te laten verwerken. Welk(e) doel(en) streven we na met deelname aan verbonden partij Doelmatige en milieuverantwoorde afvalverwerking.

-88-

Risico’s Vanaf 2021 heeft AVU nieuwe meerjarige contracten afgesloten voor de verwerking van het restafval, grof restafval en GFT-afval. De gecontracteerde tarieven zijn in de gemeentebegroting opgenomen. De opbrengsten van oud papier zijn afhankelijk van de wereldmarktprijs. Dit kan meeen tegenvallen. AVU heeft de opbrengst voor 2024 voorzichtig ingeschat. Met de nieuwe afspraken uit de raamovereenkomst-verpakkingen is vanaf 1 april 2020 de verantwoordelijkheid voor PMDverwerking overgedragen aan het verpakkende bedrijfsleven. Daarmee zijn de risico’s gereduceerd. Echter, het PMD-dossier blijft in beweging. De hoogte van de PMD-vergoeding blijft onzeker. 3.6.2 Deelnemingen Biga Groep BV Biga Groep B.V. voert sinds 1 januari 2009 de WSW uit voor de samenwerkende gemeenten. De aandeelhouders zijn de gemeenten Bunnik (4,46%), De Bilt (11,51%), Wijk bij Duurstede (14,29%), Utrechtse Heuvelrug (16,77%) en Zeist (52,97%). Biga Groep richt zich van oudsher op het bieden van passende arbeid aan medewerkers met een SWindicatie die een dienstverband hebben bij de GR RDWI. Vitens N.V. te Zwolle De gemeenten en provincies in het verzorgingsgebied van Vitens zijn de publieke aandeelhouders. Zij hebben geen directe bemoeienis met de dagelijkse gang van zaken binnen het bedrijf.

Twee keer per jaar is er een aandeelhoudersvergadering, waarin wordt gestemd over nieuwe tariefvoorstellen en waarin het jaarverslag wordt besproken. De publieke aandeelhouders krijgen jaarlijks dividend uitgekeerd. Vitens wil haar aandeelhouders een redelijk rendement geven over het ingebrachte vermogen: Het dividend wordt gerelateerd aan het nettoresultaat. Het bedrag aan dividend dat wordt uitgekeerd bedraagt minimaal 40% en maximaal 75% van het nettoresultaat. Relevant hierbij is de benodigde toevoeging aan de reserves om de continuïteit van de onderneming te waarborgen (ten behoeve van investeringen in vaste activa of het versterken van de solvabiliteit). Jaarlijks wordt, binnen deze kaders, een dividendvoorstel ter goedkeuring voorgelegd aan de raad van Commissarissen (RvC) en voor finale instemming aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Dit dividendvoorstel houdt rekening met de specifieke financiële omstandigheden van de onderneming. BNG BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Het eigenaarschap van gemeenten, provincies en de Staat, alsmede het door de statuten beperkte werkterrein van de bank, bieden financiers het vertrouwen dat het risico van kredietverlening aan dit instituut zeer beperkt is.

BNG Bank bundelt de uiteenlopende vraag van klanten tot een beroep op de financiële markten dat aansluit op de behoefte van beleggers wat betreft volume, liquiditeit en looptijd. Door de combinatie van beide elementen heeft de bank een uitstekende toegang tot financieringsmiddelen tegen zeer scherpe prijzen, die weer worden doorgegeven aan decentrale overheden en aan instellingen voor het maatschappelijk belang. Dat leidt voor de burger uiteindelijk tot lagere kosten voor tal van voorzieningen. De aandeelhouders hebben zeggenschap in BNG Bank via het stemrecht op de aandelen die zij bezitten (een stem per aandeel van € 2,50).

-89-

3.7 Grondbeleid De paragraaf grondbeleid en de actualisatie van grondexploitaties Deze paragraaf grondbeleid bevat in hoofdzaak tekst en informatie, die ook in een toelichting op de actualisatie van de grondexploitaties ten behoeve van de Begroting 2024 aan de gemeenteraad is voorgelegd. Op de toelichting op de actualisatie van de grondexploitaties is door het college geheimhouding opgelegd. Die geheimhouding is nodig om de financiële positie van de gemeente te beschermen. Die noodzaak tot geheimhouding bestaat niet voor de in deze paragraaf grondbeleid opgenomen tekst en informatie. Wij werken vanuit de Omgevingsvisie De in 2021 vastgestelde Omgevingsvisie is de nieuwe basis voor het grondbeleid van onze gemeente. In deze visie zijn ook de (nog resterende) transformatiegebieden uit de vervallen Structuurvisie aangewezen. Vaak gaat het om het bouwen van nieuwe woningen op binnenstedelijke locaties. Maar ook buiten de kern gelegen locaties, zoals de Geer III (en op termijn Zuidwijk), zijn hierin aangewezen als zoeklocaties voor woningbouw. Ook los van de omgevingsvisie zijn wij alert op kansen om tot extra woningbouw of transformatie te komen. Wij voeren het Strategisch Woningbouwprogramma en de Woonvisie uit Het Strategisch Woningbouwprogramma vormt samen met de Woonvisie het richtsnoer voor het gemeentelijk volkshuisvestingsbeleid.

Het programma beschrijft de opleverdata van het aantal en type woningen voor de verschillende nieuwbouwlocaties in onze gemeente. In de Woonvisie staat het toekomstige aantal en met name het type woningen centraal. De gemeente moet een balans zien te vinden tussen wat de vraag is op korte termijn, zonder een passend woningaanbod op de lange termijn uit het oog te verliezen. Voor de komende 4 jaren (2024 t/m 2027) gaat het Strategisch Woningbouwprogramma uit van nieuwbouw van ca. 600 woningen, 70 flex-woningen en 52 zorgeenheden (geen zelfstandige woonruimte). De productie in 2024 is relatief laag (16 flexwoningen), maar de jaren erna neemt deze toe (respectievelijk 153, 255 en 296 woningen). Wel is het zo dat deze productie is verdeeld over slechts weinig projecten (bij uitval dus meteen effect). Tegelijkertijd dient zich een aantal binnenstedelijke ontwikkellocaties aan en is het mogelijk om voor elk van de kernen Cothen en Langbroek 50 woningen nabij de kern te bouwen. We kiezen ervoor om prioriteit te geven aan die locaties waar we verwachten de meeste woningen op gemeentelijke grond te kunnen realiseren. In het Provinciaal Programma Wonen en Werken (PPWW) hebben we van de provincie de mogelijkheid gekregen om buiten de bebouwde kom 530 woningen te bouwen in De Geer III.

We blijven met de regiogemeenten en de provincie in gesprek om dat aantal op te hogen naar 1.000 woningen, zodat we ook kunnen bouwen in de periode 2030-2035. Wij voeren de Nota Grondbeleid uit Wij voeren een actief grondbeleid overeenkomstig de door de gemeenteraad vastgestelde Nota Grondbeleid 2020. Daarbij ondersteunt het grondbeleid de beleidsdoelstellingen. Als dat voor de gemeente meerwaarde biedt, wordt na een afweging een grondpositie ingenomen. Verlies en winst uit de afzonderlijke grondexploitaties worden genomen via de POC-methode (percentage of completion). Onttrekkingen of toevoegingen aan de Reserve grondbeleid vinden plaats op basis van de prognose van verlies- en winstnemingen, overige kosten van het grondbeleid, ingeschatte risico’s en verwachte negatieve exploitaties in de toekomst. De laatste actualisatie van de grondexploitaties heeft in september 2023 plaatsgevonden. Deze actualisatie wordt voorafgaand aan vaststelling van de begroting 2024 aan de raad aangeboden.

-90-

Waar nodig passen we de Wet voorkeursrecht gemeenten toe Wij blijven voorkeursrecht vestigen als we denken dat dit onze strategische positie versterkt. Voor zowel de locaties zwembad en sporthal aan de Karolingersweg als de Postkantoorlocatie en het perceel Doornseweg 67 heeft dit gewerkt. Na het vestigen van voorkeursrecht hebben wij de grond kunnen kopen. Ook op het perceel Hoogstraat 14 is voorkeursrecht gevestigd en is een onteigeningsprocedure gestart. Wij merken dat dit onze strategische positie in de herstructurering van De Heul en Hoogstraat heeft versterkt. Voorafgaand aan de vaststelling van de omgevingsvisie is voorkeursrecht gevestigd op mogelijke uitbreidingslocaties. Ook hier ervaren we een positieve invloed op onze strategische positie doordat we in staat worden gesteld gronden aan te kopen. Nota Grondprijzen Het college past indien nodig de Nota Grondprijzen elk jaar aan. Nu een nieuwe bouwlocatie in voorbereiding komt, achten wij het ook nodig om een nieuwe nota op te stellen. Wij verwachten deze in het vierde kwartaal van 2023 vast te stellen. De woningmarkt lijkt zich na prijsdalingen in 2024 te gaan stabiliseren De prijzen voor koopwoningen dalen sinds enige tijd en een stabilisatie lijkt zich, samen met een stabilisatie van de hypotheekrente in 2024 af te tekenen.

Gezien de sterke loonstijgingen van de afgelopen periode kan dat de bereikbaarheid van woningen positief beïnvloeden. Na de soms zeer forse kostenstijgingen van het afgelopen jaar, is er op dit moment geen aanleiding om de met de actualisatie ten behoeve van de Jaarrekening 2022 gehanteerde kostenstijging van 5% aan te passen. De grondexploitaties en de reserve grondbeleid In onze gemeente zijn er op dit moment elf actieve grondexploitaties die worden gemonitord. De grondexploitaties zijn ten behoeve van de begroting 2024 geactualiseerd. Het beeld van de Reserve grondbeleid wijkt nauwelijks af van het beeld bij de actualisatie ten behoeve van de Jaarrekening 2022. De Reserve grondbeleid blijft met de Jaarrekening 2023 naar verwachting stabiel op een bedrag van circa € 1,1 miljoen en net boven de door de raad vastgestelde ondergrens van 80% van de gewenste omvang (in de Nota grondbeleid). Grondexploitaties afzonderlijk toegelicht (peildatum 1 september 2022) De inhoudelijke stand van zaken lichten wij per grondexploitatie hieronder kort toe. De Kamp Alle woningen in De Kamp zijn inmiddels gebouwd. Nu worden de laatste woonrijp-werkzaamheden (Bloemenwaard en Toon van Dijkstraat) uitgevoerd. Het project De Kamp wordt daarmee in 2023 afgerond. Bedrijventerrein Broekweg-Langshaven Binnen deze grondexploitatie zijn de grootste kostenposten reeds gerealiseerd.

Er resteert binnen het plangebied nu nog ca. 0,24 ha uitgeefbaar bedrijventerrein op Broekweg. In 2023 is één restkavel van 0,07 ha verkocht aan de eigenaar van aangrenzende terreinen. De verkoopprocedures hebben enige vertraging opgelopen door het Didam-arrest. Wij verwachten de kavel van 0,24 ha eind 2023 of begin 2024 te kunnen verkopen.

-91-

Oranjehof De laatste woning in Oranjehof zijn inmiddels opgeleverd. Het woonrijp maken is vrijwel afgerond, een laatste groenstrook wordt eind 2023 nog aangelegd. Het project Oranjehof wordt daarmee in 2023 afgerond. Enkele prijsstijgingen en de nog aan te leggen groenstrook veroorzaken nog een kostenstijging. Brandweer Cothen In 2020 zijn op de twee verkochte kavels een vrijstaande en een twee onder een kap woning in gebruik genomen. De laatste kavel is medio 2022 verkocht en eind van dat jaar overgedragen. De twee onder een kap woning op deze kavel wordt in het vierde kwartaal van 2023 in gebruik genomen. Aansluitend wordt woonrijp gemaakt en de grondexploitatie afgesloten. De Engk Per saldo is de grondexploitatie De Engk gelijk gebleven aan de actualisatie ten behoeve van de Jaarrekening 2022. - Deellocatie De Opstap De paar opleverpunten rondom het gebied van Residentie Stadszicht zijn uitgevoerd. Daarmee is dit project in De Engk klaar. Er wordt nog een rapportage opgesteld ten behoeve van archeologie. Naar verwachting wordt deze het 4de kwartaal 2023 opgeleverd. - Deellocatie ‘t Wijkhuis Aan de Steenstraat in de wijk ‘Frankenhof’ ligt locatie ’t Wijkhuis. Vanwege de grondruil aan de Dirk Fockstraat is deze deellocatie onderdeel geworden van grondexploitatie De Engk. Het bestemmingsplan is in 2021 door uw raad vastgesteld.

Als gevolg van de tegenvallende bouwkosten voor duurzame bouw, beraadt Woonin zich op een andere bouwmethode en een andere ontwikkelaar. De kans op een uitvoering in traditionele bouw (beton) is hierdoor aannemelijk. Woonin werkt zo snel mogelijk de kaders uit van een aangepast plan. Men wil zo dicht mogelijk bij de uitgangspunten voor het ontwerp blijven zoals zij die met belanghebbenden hebben besproken. Op voorhand kunnen zij echter niet uitsluiten dat hier wat aanpassingen aan gedaan moeten worden om een financieel haalbaar plan te realiseren dat zoveel als mogelijk recht doet aan de ideeën die destijds bij omwonenden zijn opgehaald. Daarom gaan medewerkers van Woonin opnieuw in gesprek met omwonenden. Voor de planning en daarmee de bouw van 45 appartementen betekent dit een vertraging. Woonin heeft nog niet aangegeven wanneer met de bouw kan worden gestart. Bedrijventerrein Broekweg Noord De Weegmaat (noordzijde) is grotendeels woonrijp, alleen het laatste stuk niet (dit gebeurt als daar de laatste kavel is bebouwd). De Vogelpoelweg (zuidzijde) maken we woonrijp als de gemeentewerf en milieustraat gerealiseerd zijn (Q4 2024). Aan de Vogelpoelweg resteren 3 kavels; in totaal 1,0 ha. Aan de Weegmaat resteert 1 kavel van 0,3 ha.

In combinatie met de verplaatsing van de milieustraat en gemeentewerf lijkt er vanuit het bedrijfsleven voldoende interesse om de beschikbare ruimte binnen deze termijn in te vullen. De geprognotiseerde winstneming voor 2023 is doorgeschoven vanwege het uitblijven van verkoop van de kavels aan de Weegmaat en Vogelpoelweg. Verkoop van de kavel aan de Weegmaat is vertraagd door het Didam-arrest. Voorzien wordt dat de verkoopprocedure in Q4 van 2023 wordt gestart. Aan de Vogelpoelweg betreft het 2 kavels (totaal 0,82 ha) voor de gemeentewerf en milieustraat. Het haalbaarheidsonderzoek naar de verplaatsing daarvan is in september 2022 afgerond. De gemeenteraad heeft in december 2022 kredieten voor de nieuwbouw beschikbaar gesteld. In 2023 zijn de definitieve ontwerpen uitgewerkt tot uitvoeringsontwerpen en bestekken, waarop de aannemers hun aanneemsommen kenbaar maken (Q4 2023). Wanneer deze marktconform zijn en binnen de beschikbaar gestelde kredieten passen, wordt opdracht verleend voor de realisatie van -92-

beide voorzieningen. Op dat moment kunnen de kavels (intern) worden verkocht (van het grondbedrijf naar de balans) en de opbrengsten in de grondexploitatie worden ingeboekt. Herstructurering Hoogstraat en De Heul Er is op dit moment geen aanleiding om de grondexploitatie financieel bij te stellen. Bij de actualisatie ten behoeve van de jaarrekening 2022 is de planning aangepast in verband met de uitblijvende uitspraak in het beroep dat door enkele omwonenden en de eigenaar van Hoogstraat 14 is ingesteld. Een verzoek om een voorlopige voorziening (schorsing) van het bestemmingsplan is door de Raad van State afgewezen. Het bestemmingsplan is op dit moment dus in werking maar nog niet onherroepelijk. Dat in april 2022 vastgestelde bestemmingsplan was mede het resultaat van de gevoerde overleggen met een meedenkgroep van omwonenden en winkeliers. Dit leverde een gedragen bouwplan met omliggende openbare ruimte op. De omgevingsvergunningen voor De Heul zijn inmiddels verleend. Het ontwerp voor de openbare ruimte voor De Heul is gereed. Naar aanleiding van de aangenomen motie, is nadrukkelijk gezocht naar het realiseren van meer groen. Enerzijds is extra groen toegevoegd aan de openbare ruimte. Anderzijds heeft Lidl/Metropool omwonenden de gelegenheid geboden om in hun eigen tuin extra bomen en struiken te plaatsen. Daar wordt door enkele omwonenden gebruik van gemaakt.

Lidl/Metropool is voornemens om eind 2023 of begin 2024 te starten met de werkzaamheden. Voor de locatie Hoogstraat 14 is voorkeursrecht gevestigd en is De Kroon verzocht het perceel te onteigenen. Op onze voorstellen om het perceel aan te kopen voor een marktconforme prijs is tot op heden niet gereageerd. Wij proberen nog steeds tot een minnelijke verwerving te komen om het perceel vervolgens in het project in te brengen. Dat laatste is een randvoorwaarde voor het starten van de werkzaamheden op De Heul. Met de omwonenden van Hoogstraat 14 zijn in 2021 al de eerste gedachten over de invulling van deze locatie (met woningen of een maatschappelijke functie) besproken. In het vierde kwartaal van 2023 wordt uit de omwonenden een meedenkgroep gevormd om deze eerste gedachten verder uit te werken. Langbroekseweg Agruniek Rijnvallei In 2021 is de verplaatsing van de volkstuinen naar de overkant van de Langbroekseweg in goed overleg met het bestuur van de volkstuinvereniging uitgevoerd. De grond wordt naar verwachting eind 2023 of begin 2024 geleverd. Het bestemmingsplan dat nodig is om de al aanwezige supermarkt uit te breiden is in april 2022 vastgesteld. Tegen dit bestemmingsplan (één met Hoogstraat en De Heul) is beroep ingesteld. Van Vliet Kastanjehout Dit project is een particulier initiatief. Met de initiatiefnemer wordt een anterieure overeenkomst gesloten waarin o.a.

wordt bepaald dat alle eventueel door de gemeente te maken kosten wordt door initiatiefnemer. Recent heeft een aantal gesprekken plaatsgevonden die hebben geleid tot een door initiatiefnemer ingediende ruimtelijke onderbouwing. In deze faciliterende grondexploitatie zijn deze kosten en opbrengsten opgenomen. Uitgangspunt is dat deze uiteindelijk in evenwicht zijn en het resultaat dus € 0 wordt. Sluis Noord Op 14 december 2021 heeft het college van burgemeester en wethouders ingestemd met een principeverzoek voor de bouw van twee appartementenblokken met daarin totaal 31 kleine appartementen aan Sluis Noord 14 in Wijk bij Duurstede. Op deze locatie staat een verouderd en verwaarloosd pand dat in het verleden diende als steunpunt van Rijkswaterstaat ten behoeve van de

-93-

Prinses Irenesluizen. Het college heeft positief gereageerd op het principeverzoek van Blok8 om op deze markante plek twee kleine woonblokken van 3 tot 4 bouwlagen te bouwen. De ontwikkelaar zal eerst een bestemmingsplanprocedure en daarna een bouwvergunningtraject moeten doorlopen. In de bestemmingsplanprocedure wordt o.a. de groene inpassing van de bebouwing verder uitgewerkt. De locatie is bovendien complex vanwege de ligging naast de Prinses Irenesluizen. Inmiddels is de anterieure overeenkomst met Blok8 getekend en zijn uw raad en bewoners hiervan op de hoogte gesteld. Het participatietraject is nagenoeg afgerond en de voorbereidingen om te komen tot een ontwerpbestemmingsplan zijn in volle gang. Net na de zomer is de raad via een themasessie geïnformeerd over de stand van zaken van het project, nog voordat het college het bestemmingsplan ter inzage legt. Voor de inwoners van Wijk bij Duurstede houden wij een informatieavond net voor of in ieder geval tijdens de ter inzage legging. Squashcentrum Wijk bij Duurstede Aan de Karel de Grotestraat 1b in Wijk bij Duurstede ligt het voormalig squashcentrum Centre Court. De eigenaar van deze sportaccommodatie heeft besloten om per 1 januari 2023 te stoppen met de activiteiten. Het pand is inmiddels verkocht aan Vicus zorgontwikkeling BV, een samenwerkingsverband tussen Blok8 en NCB ontwikkeling.

Vicus is van plan om circa 52 zorgunits op deze locatie te realiseren. Dit past qua bestemming (maatschappelijk) binnen het huidige geldende bestemmingplan Woongebieden 2016. Als binnen het huidige bouwvlak en de bouwhoogte (goot en nok) wordt gebleven, is het niet nodig het bestemmingsplan te wijzigen. Wel dient er een omgevingsvergunning te worden aangevraagd. Deze locatie zal aanvullend zijn op wat er op de Wijkhuislocatie gebouwd gaat worden. Tussen Vicus en QuaRijn (de beoogde zorgverlener) is een intentieovereenkomst gesloten. In de aankomende periode wordt nader financieel, ruimtelijk en technisch onderzoek uitgevoerd zodat duidelijk wordt of er een gezamenlijk plan kan worden gerealiseerd. Op basis van een haalbaar plan zal tussen partijen een definitieve overeenkomst worden afgesloten. Tussen gemeente en Vicus wordt een samenwerkingsovereenkomst opgesteld. De gemeente heeft het eerste gesprek met omwonenden geïnitieerd en het idee van een zorgcomplex is positief ontvangen. Daarna heeft de ontwikkelaar de eerste keukentafelgesprekken gevoerd met de omwonenden. We denken in het najaar een gezamenlijke bijeenkomst voor omwonenden te organiseren. In de tussentijd dient het pand als opvanglocatie voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen.

Postkantoorlocatie (nog geen grondexploitatie) Wij verwachten dat pas eind 2023 de overeengekomen grondruil tussen Woonin (toen Viveste) en gemeente plaats zal vinden. Woonin krijgt dan de Bibliotheek die nu nog eigendom is van de gemeente. De gemeente krijgt daarvoor de helft van het Postkantoor dat nu nog eigendom is van Woonin. Daarmee komt het hele voormalige Postkantoor in eigendom bij de gemeente. Wij verwachten te zijner tijd een wijziging van het omgevingsplan, voor het deel van Woonin (voormalig kantoor Viveste en Bibliotheek) aan u voor te leggen. Voor die locatie is door Woonin een bouwplan ontwikkeld dat voorziet in een kleinere kantoorruimte voor Woonin en circa 30 appartementen. Het participatietraject met de omwonenden kende een moeizame start maar inmiddels is een meedenkgroep van omwonenden enthousiast voor het nu voorliggende bouwplan. Voor deze gesprekken was meer tijd nodig dan Woonin en de gemeente hadden ingeschat. Nadat deze na de zomer van 2022 grotendeels zijn afgerond, zijn door Woonin de onderzoeken ten behoeve van een bestemmingsplan, of wijziging van het omgevingsplan, in gang gezet. Woonin is nog -94-

bezig met interne onderzoeken om deze ontwikkeling op een goede manier te realiseren. De voortgang van het proces ligt daarmee in hoofdzaak in handen van Woonin. BPD (Bouwfonds Property Development) is eigenaar van het voormalige kantoor van de Rabobank. Het 1 op 1 verwerven van het voormalige postkantoor door BPD is, als gevolg van het Didam-arrest, niet mogelijk. De gemeente actualiseert de ruimtelijke kaders uit de structuurvisie voor de hele Postkantoorlocatie. Voor de omgeving voormalig kantoor Viveste en Bibliotheek was dat onderdeel van het participatietraject voor het bouwplan van Woonin. Wij hadden ons voorgenomen om eind 2022 de omwonenden van de Steenstraat, andere belanghebbenden te betrekken bij een ontwikkeling van het voormalige kantoor van de Rabobank en het voormalige postkantoor. Dat is ons door het achterblijven van concrete initiatieven van BPD en onze eigen personele krapte niet gelukt. Na de eerste gesprekken betrekken wij uw raad bij de ruimtelijke kaders voordat wij die met een meedenkgroep verder uitwerken tot een plan waarop een ontwerp van een wijziging omgevingsplan kan worden gebaseerd. Na de publicatie van dat ontwerp brengen we het voormalige postkantoor op de markt. Wij verwachten niet eerder dan in 2024 of 2025 een grondexploitatie aan uw raad te kunnen voorleggen.

Bedrijventerrein Cothen (nog geen grondexploitatie) In 2020 is de haalbaarheid onderzocht van mogelijke verplaatsing van een groot deel van het bedrijventerrein Cothen naar een nieuw bedrijventerrein aan de N229. Geconcludeerd is dat dit financieel niet haalbaar is, maar er wellicht wel kansen liggen voor een kleinere transformatie van het bedrijventerrein naar woningbouw. Hiertoe is nader onderzoek gestart, waarvan de tussentijdse resultaten met de gemeenteraad zijn gedeeld en voldoende basis vormden voor steun om tot aankoop van een perceel grond over te gaan. Deze aankoop is eind 2021 gerealiseerd. Met de eigenaren van enkele aangrenzende gronden zijn gesprekken gevoerd over verdere planvorming. Recent is bekend geworden dat deze eigenaren de planvorming niet willen voortzetten (zie ook memo van 10 juli 2023). De gevolgen daarvan en de mogelijkheden van verdere woningbouwontwikkeling en financiële consequenties worden onderzocht. De Geer III (nog geen grondexploitatie) Het haalbaarheidsonderzoek De Geer III/Zuidwijk is in 2022 afgerond met de keuze van uw raad voor De Geer III. Op basis van meerdere scenario’s hebt u gekozen om op De Geer III te starten met de bouw van eerst 250 en daarna 530 woningen. Daarbij is ook een doorkijk geschetst naar de realisatie van meer woningen (900-1000). Door de provincie is voor de zomer het concept PPWW ter inzage gelegd.

In het PPWW zijn 530 woningen opgenomen tot en met 2030. Hierop is door de gemeente een zienswijze ingediend waarin wij vroegen om ook de doorkijk naar 2040 van het regionale programma op te nemen in het PPWW en hierover in gesprek te gaan. De reactie van de Provincie hierop is dat het PPWW hier niet op zal worden aangepast (zie hiervoor ook het memo van 19 juli 2023). De gemeente heeft nu duidelijkheid over de aantallen tot 2030 en met deze informatie zal de gemeente een plan moeten uitwerken. In de tussentijd zal het gemeentebestuur de lobby richting Provincie blijven voeren. Met de ontwikkelende partijen zijn stappen gezet en is de intentieovereenkomst ondertekend. Hierover is uw raad geïnformeerd met een raadsmemo. Op 12 september jl. is de raad hierover in een themasessie over De Geer III bijgepraat. Hierbij is ook aangegeven dat de gemeente gesprekken heeft gevoerd met de eigenaar van de aangeboden percelen ten noorden van het plangebied. Hiervoor zal een apart raadsvoorstel aan de raad worden aangeboden. De intentieovereenkomst is opgesteld in aanloop naar een later op te stellen anterieure overeenkomst. Uw raad heeft deze intentieovereenkomst kunnen inzien. Deze is vervolgens -95-

toegelicht in de themabijeenkomst van 12 september. Omdat er in deze précontractuele fase ook al kosten worden gemaakt door de gemeente, zijn we met partijen een bijdrage in de voorbereidingskosten voor 2023 en 2024 overeengekomen. Binnenkort starten we ook met het opstellen van een ontwikkelkader. Het ontwikkelkader is het vervolg op de haalbaarheidsstudie De Geer III/Zuidwijk en geeft meer duiding aan De Geer III. Het woonprogramma wordt hierin opgenomen en zal in lijn zijn met de gemeentelijke woonvisie 2022. Beleidsambities op het gebied van bodem, water, natuur & landschap, geluid & hinder, wonen & mobiliteit worden op hoofdlijnen vertaald naar het plangebied. De nodige onderzoeken waaronder die van archeologie zijn hiervoor uitgezet. Er zal eveneens een participatienotitie worden opgesteld en worden voorgelegd aan uw raad. Uw raad is aan zet • Bij het vaststellen van het definitieve ontwikkelkader (o.a. het woonprogramma); • Bij het vaststellen van de grondexploitatie; • Bij het vaststellen van het bestemmingsplan. Vooruitlopend op de permanente woningbouw in De Geer III worden er 52 flexwoningen op gemeentegrond gerealiseerd aan de Trekweg 1. Heuvelrug Wonen zal deze woningen aanschaffen en exploiteren en de gemeente maakt bouw- en woonrijp en verhuurt de grond voor een periode van 15 jaar aan Heuvelrug Wonen.

De omgevingsvergunning hiervoor is inmiddels aan hen verleend. De overeenkomst waarmee we onze afspraken met Heuvelrug Wonen vastleggen, is ondertekend. De start van het bouwrijp maken van het terrein is inmiddels in volle gang en binnenkort worden ook de nutsvoorzieningen aangelegd. Naar verwachting zullen de eerste twee blokken flexwoningen half november worden geplaatst. Hiermee zouden we dan voldoen aan onze subsidievoorwaarde van het rijk. Het laatste blok wordt in februari geplaatst. De hiermee gemoeide kosten maken geen onderdeel uit van het grondbedrijf. Cothen Oost (nog geen grondexploitatie) In de Omgevingsvisie is Cothen Oost aangewezen als mogelijke locatie voor woningbouw. Een studie naar mogelijkheden voor woningbouw in Cothen Oost verwachten wij eind 2023 of begin 2024 af te ronden. De resultaten geven handvatten voor de verdere besluitvorming over de mogelijke ontwikkelingsrichting(en). Ook geven deze input voor gesprekken met eigenaren en omwonenden over de verdere planvorming. Daarnaast vormen de uitkomsten van de studie de basis voor een verdere uitwerking in een stedenbouwkundig plan en een grondexploitatie.

Herstructurering Romeinenbaanflats In samenspraak met Woonin is het onderzoek naar de haalbaarheid van het realiseren van een appartementencomplex van betaalbare woningen op de hoek Witlastraat - Karolingersweg verbreedt naar een onderzoek naar de mogelijkheden om het gebied van de Romeinenbaanflats te herontwikkelen. Het plan op de hoek Witlastraat - Karolingersweg is daarmee afgevallen. Halverwege september 2023 is de raad nog over de stand van zaken geïnformeerd met een memo. Woonin wil in totaal ongeveer 100 woningen toevoegen door optoppen van een gedeelte van de bestaande flats en door sloop en nieuwbouw van de Dr. Janssenflat. De woningen die worden toegevoegd zullen vooral twee- en driekamerwoningen zijn. De gemeente heeft hier vooral een faciliterende en toetsende rol. Met Woonin moeten er in de loop van 2023 en 2024 allerlei afspraken worden gemaakt. Bovendien volgen we nauwgezet het proces wat Woonin met bewoners en omwonenden doorloopt. Ossenwaard 5.0001-7, Cothen Deze ontwikkeling hangt samen met de uitbreiding van een bedrijf aan Trechtweg 1. De uitbreiding van Trechtweg 1 kan plaatsvinden doordat de bedrijfsbestemming op Ossenwaard 5.0001-7 wordt gewijzigd naar de bestemming wonen. Met deze combinatie is door het college in juni 2019 in -96-

beginsel ingestemd. Ossenwaard 5.0001-7 ligt binnen het stedelijk gebied. Door hier woningbouw te realiseren in plaats van het in stand houden van het bedrijf ontstaat er een kwaliteitsimpuls. De plannen behelzen die ontwikkeling van 34 woningen, in diverse woning typologieën waarvan 35% in de categorie sociale huur en 35% in de categorie betaalbare koopwoningen (<NHG-grens). In september 2023 is positief besloten over het principeverzoek voor de locatie Ossenwaard. De raad wordt hierover geïnformeerd. Er wordt een anterieure overeenkomst opgesteld met de initiatiefnemers, waarin onder meer het kostenverhaal van de gemeente wordt geregeld. Voorbereidingskosten Volkstuinen Langbroek Het terrein van de huidige volkstuinen in Langbroek, bevindt zich achter het perceel Doornseweg 67, en is in de Omgevingsvisie Stedelijk Gebied, 6 juli 2021, als een potentiële ontwikkellocatie voor woningbouw opgenomen. De gemeente is eigenaar van het terrein Volkstuinen Langbroek. Tevens heeft de gemeente het perceel Doornseweg 67 aangekocht. Dit perceel maakt onderdeel uit van de ontwikkellocatie. Eind 2023 wordt gestart met de voorbereidingen om te zien hoe woningbouw in dit gebied gerealiseerd kan worden. Tegelijkertijd zoeken we naar mogelijkheden om de Volkstuinen te verplaatsen.

Voorbereidingskosten Vertreklocatie Windroos & Wegwijzer In 2023 is gewerkt aan een eerste verkenning van de mogelijkheden om de vertreklocatie van de scholen Windroos en Wegwijzer aan de Karolingersweg. Naar de huidige inschattingen komt de locatie echter niet voor 2026 beschikbaar. Wij hebben de voorbereiding daarom gepauzeerd om deze eventueel eind 2024 of begin 2025 weer op te pakken. Voorbereidingskosten vrijvallende locatie gemeentewerf Het project herontwikkelen gemeentewerf zit nog in de verkennende fase. In het kader van de ambitie ‘Bouwen, bouwen, bouwen is dit een zeer interessante locatie. De grond is eigendom van de gemeente, en het ligt binnen de rode contour. Bovendien is het een aantrekkelijke locatie voor toekomstige bewoners. We verwachten in de resterende maanden van 2023 vooral bezig te gaan met het verder uitwerken van de projectopdracht en de stedenbouwkundige en financiële scenario’s. In januari/februari 2024 willen we de raad informeren over de stand van zaken op deze locatie. Verder werken we in de rest van 2023 al aan een aantal onderzoeken. Voor 2024 gaan we dit verder uitwerken en concreter maken, onderzoeken worden afgerond. De monumentale gebouwen moeten een passende functie krijgen binnen de gehele herontwikkeling en kosten moeten inzichtelijk worden gemaakt.

Uitbreiding bedrijventerreinen Wijk bij Duurstede (nog geen grondexploitatie) In het PPWW heeft onze gemeente tot 2030 een uitbreidingscapaciteit van 2 ha toegewezen gekregen, bovenop de resterende uitbreidingscapaciteit van 1,6 ha. In totaal is er dus toestemming voor 3,6 ha nieuw netto uitgeefbaar bedrijventerrein. Na 2030 mag nog eens 3 ha uitgeefbaar bedrijventerrein worden ontwikkeld. In de gemeentelijke Omgevingsvisie stedelijk gebied is een “zoekgebied” aangewezen als locatie van deze uitbreidingsruimte, ten noorden van de bedrijventerreinen Broekweg en Langshaven. In het verlengde daarvan is in februari 2021 tevens gemeentelijk voorkeursrecht gevestigd op de gronden, op basis waarvan in 2023 een perceel van 2 ha is aangekocht. In 2023/2024 zullen voorbereidingskosten worden gemaakt voor aanvullende grondverwerving en het uitwerken van een ontwikkelstrategie.

-97-

3.8 Openbaarheid – Wet open overheid De Wet Open Overheid (WOO) die sinds 1 mei 2022 in werking is getreden, krijgt in Wijk bij Duurstede op verschillende wijzen aandacht. Zo maakt de gemeente binnen de WOO onderscheid tussen actieve en passieve openbaring van informatie. Voor de passieve openbaring is een nieuw proces ingericht en de rol van coördinator WOO ingesteld die het contact met de aanvrager onderhoudt alsook intern zorgdraagt voor een juiste behandeling en oplevering van de gevraagde informatie. Voor het anonimiseren achteraf is software aangeschaft. Voor de actieve openbaarmaking van informatie leggen we een koppeling met het project Proces- en Zaakgericht werken dat in september 2023 van start is gegaan en waarin per proces wordt gekeken of actieve openbaring van toepassing is. Als dat het geval is, wordt het proces (zo mogelijk) zo ingericht dat anonimiseren aan de voorkant wordt verzorgd. Daardoor kunnen we in de toekomst gemakkelijker tot actieve openbaring over gaan. Voor het actief openbaren volgen we de fasen zoals die door de overheid zijn gesteld. Met het wegvallen van Plooi onderzoeken we momenteel waar we welke informatie actief kunnen openbaren en wat daartoe nodig is. Er zijn momenteel nog geen gelden gereserveerd voor een publicatieplatform. Mogelijk is dit binnen de regio gezamenlijk met andere gemeenten op te pakken.

-98-

4

Financiële begroting

4.1 Overzicht van baten en lasten 4.2 Grondslagen begroting 4.3 Overzicht van incidentele baten en lasten

-99-

4.1 Overzicht van baten en lasten

bedragen x € 1.000 Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Saldo van baten en lasten Lasten 1 Jeugd en Onderwijs 2 Zorg en Welzijn 3 Beheer Openbare Ruimte en Milieu 4 Economie 5 Ruimtelijke Ordening en Mobiliteit 6 Sport, Cultuur & Erfgoed 7 Duurzaamheid 8 Veiligheid en Handhaving 9 Bedrijfsvoering en Financiën Totaal Lasten

- 10.566 - 18.225 - 10.814 - 944 - 4.462 - 2.205 - 371 - 2.651 - 14.521 - 64.759

- 9.973 - 18.190 - 11.087 - 890 - 3.060 - 2.300 - 606 - 2.590 - 13.471 - 62.167

- 10.664 - 18.077 - 11.071 - 845 - 3.074 - 2.198 - 596 - 2.566 - 12.776 - 61.866

- 10.801 - 18.138 - 10.924 - 811 - 2.969 - 2.219 - 596 - 3.122 - 12.870 - 62.450