Document · PDF

Ontwerpbegroting 2024-2027 Wijk bij Duurstede

Raadsvergadering 7 november 2023, gemeente Wijk bij DuurstedeBij agendapunt: Raadsvoorstel en -besluit Ontwerpbegroting 202436.595 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

ONTWERPBEGROTING 2024 - 2027 2024-2027

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Inleiding ................................................................................................................................................... 3 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 5 1 Financiën ......................................................................................................................................... 7 1.1 Financieel beeld....................................................................................................................... 8 1.2 Uitgangspunten begroting....................................................................................................... 8 1.3 Financiële hoofdlijnen ............................................................................................................. 9 1.4 Door de raad te autoriseren begrotingsbedragen ................................................................ 12 2 Deel I Programma’s .......................................................................................................................

13 2.1 Programma 1 – Jeugd en Onderwijs...................................................................................... 14 2.2 Programma 2 – Zorg en Welzijn ............................................................................................ 19 2.3 Programma 3 – Beheer openbare ruimte en Milieu ............................................................. 27 2.4 Programma 4 – Economie ..................................................................................................... 33 2.5 Programma 5 – Ruimtelijke Ordening, Wonen, Gebiedsontwikkeling en Mobiliteit ............ 36 2.6 Programma 6 – Sport, Cultuur en Erfgoed ............................................................................ 43 2.7 Programma 7 – Duurzaamheid.............................................................................................. 46 2.8 Programma 8 – Veiligheid en handhaving ............................................................................ 52 2.9 Programma 9 – Bedrijfsvoering en Financien ....................................................................... 56 3 Deel II Paragrafen .......................................................................................................................... 62 3.1 Lokale heffingen ....................................................................................................................

63 3.2 Financiering ........................................................................................................................... 68 3.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing........................................................................... 72 3.4 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................... 79 3.5 Bedrijfsvoering ...................................................................................................................... 82 3.6 Verbonden partijen ............................................................................................................... 84 3.7 Grondbeleid ........................................................................................................................... 90 3.8 Openbaarheid – Wet open overheid..................................................................................... 98 4 Financiële begroting ...................................................................................................................... 99 4.1 Overzicht van baten en lasten ............................................................................................. 100 4.2 Grondslagen begroting ........................................................................................................

101 4.3 Overzicht van incidentele baten en lasten .......................................................................... 103 5 Deel III Bijlagen ............................................................................................................................ 104 5.1 Investeringen ....................................................................................................................... 105 5.2 Reserves en voorzieningen .................................................................................................. 106 5.3 Taakvelden .......................................................................................................................... 108 5.4 Kerngegevens ...................................................................................................................... 110

-2-

Inleiding Deze ontwerpbegroting weerspiegelt de uitvoering van de raadsagenda en belichaamt de koers die we als bestuur willen varen gedurende de huidige raadsperiode. De raadsagenda is echter niet de enige leidraad voor deze begroting. Tussen het ondertekenen van het raadsakkoord en het opstellen van deze begroting hebben zich tal van maatschappelijke ontwikkelingen voorgedaan. Deze ontwikkelingen vergen onze aandacht, inzet en hebben soms geleid tot het bijstellen van ons beleid en de uitvoering daarvan. Een vitaal Wijk bij Duurstede Onze gemeenschap De voornaamste opgave voor de komende jaren blijft het creëren en handhaven van een vitale gemeente. Een gemeenschap waarin inwoners zich gelukkig, veilig en welkom voelen. Een gemeenschap met toereikende voorzieningen op het gebied van zorg, onderwijs, werkgelegenheid, winkels en andere faciliteiten die maken dat het in onze gemeente goed wonen, werken en verblijven is. Dit vraagt om een integrale inspanning om vitaliteit op alle fronten te bevorderen. Het omvat bijvoorbeeld het bouwen van geschikte en betaalbare woningen, onder andere voor jongeren en kleinere huishoudens, om inwoners te behouden.

Minder inwoners in combinatie met vergrijzing betekent namelijk minder vrijwilligers bij verenigingen, minder sporters, minder nabije mantelzorgers, minder bezoekers van het theater, minder klandizie voor detailhandel en minder lokaal personeelsaanbod. Het behoud en de mogelijkheid tot uitbreiding van onze bedrijventerreinen door behoud en groei van bestaande bedrijven én het aantrekken van nieuwe bedrijven is essentieel voor onze werkgelegenheid. Vitaliteit reikt verder dan bouwopgaven; het omvat ook de gezondheid van onze inwoners en een duurzame leefomgeving voor iedereen. Het streven naar een duurzame toekomst vereist actieve bijdragen aan de energietransitie, de instandhouding van natuurlijke gebieden en het ondersteunen van een duurzame agrarische sector. Onze organisatie Al jaren werken de extra taken vanuit het rijk, naast de veelheid aan verantwoordelijkheden die we al uitvoerden, door in onze opgaven op zowel lokaal als regionaal niveau. Daarnaast hebben we te maken met de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt en de daarmee een voortdurende stroom van personeelsverloop. De combinatie van deze factoren maakt dat onze organisatie onder druk staat. Dit leidt onder andere tot uitdagingen bij het handhaven van onze dienstverlening op alle vlakken, het uitvoeren van projecten en een hoge mate van inhuur van extern personeel en expertise.

Dit laatste heeft tevens effect op de doorontwikkeling en kennisborging in onze organisatie én op de personeelskosten. Onze samenwerkingspartners Een aanzienlijk aantal gemeentelijke taken wordt collectief uitgevoerd in “verbonden partijen”. In sommige gevallen is deelname aan deze samenwerkingsverbanden wettelijk verplicht, zoals bij de Veiligheidsregio Utrecht en de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst. Bij andere verbonden partijen is dat niet het geval. Enkele organisaties voeren wel wettelijke taken uit, maar de motivatie achter deelname aan deze verbonden partijen ligt vaak in de schaalvoordelen die dit met zich meebrengt, met als doel het (kosten)efficiënter uitvoeren van taken, evenals het verminderen van

-3-

kwetsbaarheid. Uw raad heeft terecht benadrukt dat het van groot belang is om kritisch te kijken naar verzoeken om extra financiële middelen vanuit onze samenwerkingspartners. In alle gevallen dienen we een grondige en alomvattende afweging te maken bij het toewijzen van financiële middelen. Wij staan volledig achter deze oproep en zullen blijven evalueren welke verantwoordelijkheden en resultaten worden behaald in relatie tot de bijbehorende kosten. Financiële situatie dwingt tot pijnlijke keuzes De opgaven om onze gemeente vitaal te houden, voor nu en in de toekomst, zijn talloos en omvangrijk. De druk op de gemeentelijke financiën blijft toenemen en er is geen helder perspectief vanuit de landelijke overheid over de financiering van gemeentelijke taken. De aangekondigde nieuwe financieringssystematiek om het gemeentefonds vanaf 2026 in evenwicht te brengen, is nog niet volledig in beeld. We worden geconfronteerd met de noodzaak om vanaf 2024 aanzienlijke bezuinigingen van 2,4 miljoen euro door te voeren om een sluitende begroting voor 2024 en 2025 te realiseren. Voor de jaren 2026 en 2027 is de opgave nog groter. Voor deze "ravijnjaren" volgen we het advies van de VNG om de omvang van de tekorten en de behoefte aan structureel extra financiële middelen voor gemeentelijke taken zichtbaar te maken. Hierdoor ligt er voor deze jaren geen sluitende begroting voor.

Indien die opgave niet verandert, zullen we met raad en samenleving op termijn een aanvullend traject van bezuinigingen doorvoeren om onze financiën vitaal te houden. De nu voorliggende bezuinigingen in 2024 en 2025 vereisen moeilijke en soms pijnlijke keuzes, elk met hun eigen consequenties. Deze keuzes en bezuinigingsvoorstellen worden in deze begroting gepresenteerd na zorgvuldige afweging en in overeenstemming met de eerder geformuleerde opgaven voor een vitale gemeenschap, klaar voor maatschappelijke ontwikkelingen. Het is echter onvermijdelijk dat de te nemen maatregelen ook risico’s met zich meebrengen en dat we op verschillende terreinen onderweg moeten bijsturen. Om zo helder mogelijk in beeld te brengen wat de bezuinigingskeuzes zijn en welk effect ze hebben, is dit in een afzonderlijke bijlage gedetailleerd in beeld gebracht. Wij sluiten af met het vertrouwen dat deze begroting onze inzet voor de raadsagenda weerspiegelt én met besef van de betekenis van de veranderende omstandigheden sinds de Raadsagenda. Onze prioriteit blijft het creëren en handhaven van een vitale gemeente, met goede zorg voor jong en oud, nieuwe scholen, geschikte woningen, behoud van bedrijventerreinen en aandacht voor gezondheid en duurzaamheid en oog voor onze lokale samenwerkingspartners.

We staan voor financiële en organisatorische uitdagingen, en streven naar efficiëntie in dienstverlening en kostenbeheersing. Samenwerking met onze inwoners, partners, medewerkers en uw raad is van nog groter belang geworden. Met de raadsagenda blijven we hier op inzetten. Samen gaan we de toekomstige uitdagingen aan en blijven we werken aan een vitale gemeente Wijk bij Duurstede.

-4-

Leeswijzer Met deze leeswijzer lichten wij toe hoe deze ontwerpbegroting is opgebouwd. Per onderwerp wordt aangegeven waar u deze in de begroting kunt vinden. Via verschillende stappen krijgt u steeds meer gedetailleerde informatie. In de bestuurlijke hoofdlijnen worden de speerpunten van de begroting toegelicht. In de financiële hoofdlijnen die daarna volgen, wordt in hoofdthema’s aangegeven welke mutaties in het meerjarenbeeld zijn opgenomen ten opzichte van de voorjaarsnota. De meest gedetailleerde informatie is opgenomen bij de programmatoelichting en de paragrafen. In de programmatoelichting wordt in de inleiding aangegeven wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen. Omdat we een grote bezuinigingsopgave hebben voor 2024 en 2025, hebben we ervoor gekozen de opzet van de programmatoelichting te veranderen ten opzichte van voorgaande jaren. Allereerst krijgt u een overzicht van de met de Kadernota goedgekeurde voorstellen. Vervolgens hebben we alle mutaties binnen een programma opgenomen in één overzicht. Om de begroting leesbaar te houden, is de toelichting op deze mutaties opgenomen in de bijlage bij deze ontwerpbegroting. Er worden twee typen bedragen gebruikt: incidentele/éénmalige kosten en structurele kosten. Als de financiering voor de opgaven in de programma’s via het Gemeentefonds loopt, dan staat dit in de tekst.

De opbrengsten uit het Gemeentefonds zijn in programma 9 (Bedrijfsvoering en Financiën) opgenomen. De paragrafen zijn een soort dwarsdoorsnede van de programma’s. Hierin staat informatie over de financiële positie van de gemeente, over beheersmatige aspecten en over risico’s. Daarna treft u in het financiële deel van de begroting het overzicht van baten en lasten en een prognosebalans aan. Als laatste zijn bijlagen opgenomen die dieper ingaan op een aantal onderwerpen, met name financieel gerelateerd. Hieronder volgt een verdere uitleg per onderdeel. Financiën In dit onderdeel wordt het financieel beeld geschetst en zijn de financiële uitgangspunten opgenomen. Hiermee wordt inzicht gegeven hoe de begroting is opgebouwd en wordt een aansluiting gemaakt met de primaire begroting en voorjaarsnota 2023 en Kadernota 2024-2027. De gemaakte keuzes worden hier financieel zichtbaar gemaakt. Programmabegroting De gemeenteraad stelt de begroting vast op programmaniveau. Per programma wordt de begroting op zowel beleidsmatig als op financieel gebied vermeld. In de programma’s is de doorbelasting van de loonkosten vanuit programma 9 verwerkt.

De volgende programma’s zijn hierin opgenomen: Programma 1: Jeugd en Onderwijs Programma 2: Zorg en Welzijn Programma 3: Beheer openbare ruimte en Milieu Programma 4: Economie Programma 5: Ruimtelijke ordening, Wonen, Gebiedsontwikkeling en Mobiliteit Programma 6: Sport, Cultuur en Erfgoed Programma 7: Duurzaamheid Programma 8: Veiligheid en Handhaving Programma 9: Bedrijfsvoering en Financiën

-5-

Paragrafen In de paragrafen staat informatie over de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige aspecten en de risico’s. Er zijn 8 (verplichte) paragrafen: ▪ Lokale heffingen In deze paragraaf wordt stilgestaan bij de diverse gemeentelijke belastingen en heffingen en de consequenties daarvan voor de inwoners. Ook worden hier de tarieven voor het komende begrotingsjaar genoemd. ▪ Financiering In deze paragraaf wordt toegelicht op welke wijze met de financieringsbehoefte van de gemeente wordt omgegaan. ▪ Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen geeft aan hoe solide de financiële positie van de gemeente is. Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de weerstandscapaciteit af te zetten tegen de omvang van de risico’s. In deze paragraaf zijn ook de financiële kengetallen opgenomen. ▪ Onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf wordt per onderdeel toegelicht op welke wijze het onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen gewaarborgd is. ▪ Bedrijfsvoering Deze paragraaf gaat in op allerlei interne ontwikkelingen binnen de gemeentelijke organisatie, die erop gericht zijn een zo goed mogelijke dienstverlening aan de inwoners en bedrijven te kunnen verstrekken en een zorgvuldige besluitvorming te kunnen garanderen. ▪ Verbonden partijen De gemeente werkt vaak samen met andere partijen om bepaalde doelen te bereiken.

Een verbonden partij is een privaatrechtelijke- of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. In deze paragraaf worden alle verbonden partijen nader toegelicht. ▪ Grondbeleid De gemeente speelt een actieve rol in het kopen en verkopen van gronden. In deze paragraaf wordt dieper op het grondbeleid van de gemeente ingegaan. ▪ Openbaarheid - Wet open overheid In deze paragraaf zijn de beleidsvoornemens voor uitvoering van de wet open overheid opgenomen. Financiële begroting De financiële begroting geeft inzicht in de financiële meerjarenbegroting organisatiebreed en op programmaniveau, de gehanteerde grondslagen, de incidentele baten en lasten en de mutaties in de reserves. Inzicht hierin is belangrijk voor de structurele financiële houdbaarheid. Bijlagen In de bijlagen wordt informatie gegeven over de reserves en voorzieningen, worden de investeringen verder toegelicht en wordt een overzicht op taakveld verstrekt. De toelichting op alle mutaties en de alternatieven zijn opgenomen in een separate bijlage bij deze ontwerpbegroting.

-6-

Financiën

1.1 Financieel beeld 1.2 Uitgangspunten begroting 1.3 Financiële hoofdlijnen 1.4 Door de raad te autoriseren begrotingsbedragen

-7-

1.1 Financieel beeld Het economische klimaat waarin we deze begroting maken kenmerkt zich nog steeds door hoge inflatie en verhoogde energieprijzen. Het rijk heeft voor de hogere prijsindices geen compensatie via het gemeentefonds verstrekt. Hierdoor is direct grote druk ontstaan op de begroting van 2024 en 2025. We zijn hierdoor genoodzaakt om zeer kritisch naar het voorzieningenniveau te kijken en moeilijke beslissingen te nemen waar het gaat om ondersteuning naar onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Door de verschillen in financiële situaties bij de gemeentes waarmee we samenwerken, is er richting de gemeenschappelijke regelingen en verbonden partijen nog geen eenduidig geluid af te geven dat ook daar bezuinigd moet gaan worden. De Rijksbegroting lost op dit moment de (financiële) zorgen van de gemeenten nog niet op. In het gemeentefonds is de financiële onzekerheid voor 2026 en 2027 groot. De beschikbare middelen vanuit het rijk lopen hier fors terug. De financiële verwachting voor 2026 werd al aangeduid als "het ravijn" en daar is nu 2027 bijgekomen. Deze voorziene daling zal forse impact hebben op grote financiële opgaven in onze gemeente. Voor de aanpak op 2026 en 2027 volgen we de richtlijnen die zijn besproken met onze toezichthouder, de provincie Utrecht, en de aanbevelingen vanuit de VNG.

1.2 Uitgangspunten begroting Hieronder staan de uitgangspunten die zijn gehanteerd voor deze begroting. • De begroting voldoet aan de kaders zoals die door uw raad zijn gesteld in de Financiële Verordening en de vastgestelde kadernota 2024-2027. • De begroting voldoet aan de begrotingsrichtlijnen zoals de provinciale toezichthouder die uitgevaardigd heeft voor de meerjarenbegroting 2024-2027. • Een reëel, materieel en structureel sluitende begroting voor de eerste twee jaren (jaarschijven 2024 en 2025). • Voor de laatste twee jaren (jaarschijven 2026 en 2027) volgen we het advies vanuit de VNG om de lasten in de meerjarenramingen voor 2026 en 2027 in beeld te brengen in de vorm van een realistische begroting • We streven naar een weerstandsratio groter dan 1,0. • De loonindex voor de gemeentelijke loonsommen in 2024 bedraagt 6,5%. • De prijsindex voor de gemeentelijke budgetten in 2023 zijn aangepast conform de grondslagen in hoofdstuk 4, paragraaf 2. • De Inflatiecorrectie voor 2024 voor OZB bedraagt 3,5%. • De Prijsindex voor overige belastingen bedraag 3,5%. • Tarieven voor leges en retributies zijn 100% kostendekkend, tenzij andere afspraken zijn gemaakt. • Alle genoemde tarieven zijn onder voorbehoud van afzonderlijke vaststelling door uw raad. • Tegenvallers binnen een beleidsprogramma worden zoveel mogelijk binnen dat programma opgelost.

• De meicirculaire 2023 is verwerkt. • Effecten kapitaallasten zijn meerjarig verwerkt. • In de meicirculaire 2023 zijn de door het rijk toegezegde middelen voor de jeugdzorg opgenomen voor 2024 en 2025. Voor de jaren 2026 en 2027 is een stelpost voor extra middelen opgenomen conform de richtlijnen van de provinciale toezichthouders. -8-

• Het principeakkoord Hervormingsagenda vermeldt dat ”vanaf 2025 in aanvulling op de huidige hervormingsagenda extra beleidsmaatregelen in de jeugdzorg genomen worden”. Deze bezuinigingen zijn als stelpost in de begroting opgenomen. • Het saldo van de Voorjaarsnota 2023 (exclusief de niet vrijgegeven budgetten) is verwerkt in de algemene reserve.

1.3 Financiële hoofdlijnen In deze paragraaf gaan we in op de financiële mutaties die in deze begroting zijn doorgevoerd. Het overzicht begint met de vastgestelde begroting 2023 en de effecten uit de vastgestelde kadernota 2023 en raadsbesluiten. Vanaf dat punt worden de wijzigingen toegelicht. bedragen x € 1.000 Resultaat meerjarenbegroting

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Vastgestelde begroting 2023

774

1.639

- 1.865

- 1.875

- 3.054 - 583 - 3.637

- 2.995 - 731 - 3.726

- 2.029 - 698 - 2.727

- 3.365 - 694 - 4.059

- 2.863

- 2.087

- 4.592

- 5.934

- 1.820 1.719 - 145 657 411

- 1.820 1.598 - 78 408 108

- 1.828 758 8 134 - 928

- 1.829 1.437 - 12 134 - 270

- 2.452

- 1.979

- 5.520

- 6.204

2.512

2.206

2.139

2.079

Resultaat meerjarenbegroting 60 227 - 3.381 * Toelichting: in deze post zijn de voorstellen van de Kadernota verwerkt. Hierin zijn ook al een deel van de loon- en prijsstijgingen verwerkt.

- 4.125

Kadernota en raadsbesluiten Effecten vastgestelde Kadernota* Effecten raadsbesluiten / verbonden partijen Kadernota en raadsbesluiten Begrotingssaldo na kadernota en raadsbesluiten 2023-2026 Wijzigingen primitieve begroting Loon- en prijsindexatie Meicirculaire 2023 Technische mutaties kapitaallasten Actualisatie en doorbelasting Wijzigingen primitieve begroting Bezuinigingsopgave Bezuinigingen en aanvragen

Actualisatie en doorbelasting De post actualisatie en doorbelasting bestaat uit: - de hogere legesinkomsten voor reisdocumenten. Dit is het gevolg van de aanpassing van de geldigheidsduur van deze documenten en daardoor een golfbeweging in de afgifte van deze documenten. - de lagere dotatie voorziening pensioenen wethouders. Door stijging van de rentevoet is er een lagere voorziening wachtgelden en pensioenen wethouders nodig. - een verlaging van de kosten energie, met name als gevolg van de gedaalde gasprijzen. - de toerekening van (salaris)kosten aan de gesloten systemen (afval en riool) - de dekking van (salaris)kosten uit de ontvangen bijdragen vanuit de Wet open overheid en CDOKE gelden. -9-

Begrotingsevenwicht De begroting laat voor de jaren 2024-2025 een sluitend beeld zien. De provincie Utrecht toetst in haar rol als toezichthouder onder meer of de begroting ‘structureel en materieel in evenwicht’ is. Hierbij is het uitgangspunt van de provincie dat het negatieve begrotingsverschil voor 2026 en 2027 niet gezien wordt als op te lossen door de gemeente. Een begroting is structureel in evenwicht als de structurele lasten gedekt worden met structurele baten. Onderstaande tabel laat zien dat de begroting voor de eerste twee jaarschijven structureel in evenwicht is. bedragen x € 1.000 Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Resultaat Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Resultaat

456 - 396 60

27 201 227

- 3.580 200 - 3.381

- 5.012 887 - 4.125

Af: incidentele baten en lasten Incidentele baten en lasten Incidentele toevoegingen en onttrekkingen reserves Af: incidentele baten en lasten

- 875 106 - 769

- 77 110 33

281 281

Totaal structureel resultaat

829

195

- 3.662

- 4.406

Structureel resultaat

Op 20 juni 2023 is de Voorjaarsnota 2023 vastgesteld door de gemeenteraad, waarbij de keuze is gemaakt om niet alle budgetten vrij te geven. De hierin opgenomen effecten staan bij de afzonderlijke programma’s toegelicht. Daarnaast is sprake van nieuw en geactualiseerd beleid, wat nog niet in de Voorjaarsnota en Kaderbrief was verwerkt. Financiële onzekerheden De ontvangsten vanuit het gemeentefonds zijn onvoldoende voor compenstatie van de gestegen lonen en prijzen. Hierdoor is direct grote druk ontstaan op de begroting van 2024 en 2025. De Rijksbegroting lost op dit moment de (financiële) zorgen van de gemeenten nog niet op en de grote financiële onzekerheid voor 2026 en 2027 is nog steeds aanwezig. De financiële verwachtingen voor 2026 werd al aangeduid als " het ravijn" en daar is nu 2027 bijgekomen. Deze voorziene meerjarige daling zal forse impact hebben op grote financiële opgaven in onze gemeente. Het weerstandsvermogen De afgelopen periode zijn we gestart met professionalisering van ons risicomanagement. Hiermee willen onze risico’s beter definieren, in beeld brengen en scherper afstemmen van onze benodigd weerstandsvermogen in relatie met de risico’s. Tijdens de themasessie op 29 augustus 2023 is dit nader toegelicht aan de gemeenteraad. Voor deze begroting zijn de risico’s nog in kaart gebracht volgens de ‘oude’ werkwijze.

Zoals in de jaarrekening 2022 is te lezen, is de weerstandsratio eind 2022 1,79. Deze ratio geldt als ruim voldoende. Door de (verwachte) resultaten in 2023 en volgende jaren zal het eigen vermogen dalen. Zoals opgenomen in de grondslagen van de begroting (hoofdstuk 1.2) streven we naar een weerstandsratio groter dan 1,0, dit kwalificeert als ‘Voldoende’.

-10-

Kostendekkende tarieven en leges Voor geleverde diensten hanteert de gemeente zoveel mogelijk kostendekkende tarieven en leges. Op deze manier liggen de kosten bij degene die van de dienst gebruik maakt. Beïnvloedbaarheid van de lasten Gemeenten voeren veel wettelijke taken uit. Daardoor zijn de gemeentelijke lasten lang niet allemaal beïnvloedbaar, waardoor keuzes in beleid beperkt zijn. Grosso modo vallen de lasten uiteen in vier categorieën van beïnvloedbaarheid: Niet beïnvloedbaar, onder deze categorie vallen: ▪ Wettelijke taken, waarbij de minimumvariant het beleid is dat uitgevoerd wordt. Er is daarmee geen sturing mogelijk op deze kosten. ▪ Een taak waar één op één een subsidie tegenover staat. Door in deze categorie lasten te verlagen, worden ook de baten verlaagd. Snijden in deze activiteiten levert dus geen extra middelen op. Een voorbeeld is de specifieke uitkering voor het onderwijsachterstandenbeleid. ▪ Kapitaallasten. De investering is reeds gedaan, in de exploitatie zijn de rente- en afschrijvingskosten zichtbaar. Deze lasten zijn niet meer beïnvloedbaar. ▪ Kosten voor heffingen waar wettelijk gezien maximaal kostendekkende tarieven voor geheven mogen worden. Door het verlagen van de lasten, zouden de baten daarmee ook verlaagd worden. Dit levert daarmee geen middelen op. ▪ Mutaties in voorzieningen.

De toevoeging aan een voorziening is in veel gevallen wettelijk voorgeschreven (zoals een te verwachten verplichting of een van derden verkregen middel dat specifiek besteed dient te worden). Deze lasten zijn daarmee niet beïnvloedbaar. ▪ Resultaten in het kader van gebiedsontwikkeling. Gebiedsontwikkeling wordt gezien als een gesloten systeem, alleen het saldo van de lasten en baten wordt op de balans gemuteerd. Winsten worden genomen volgens de bereikte voortgang van de verkopen en verliezen volgens het voorzichtigheidsprincipe. Beperkt beïnvloedbaar Hieronder vallen wettelijke taken, waarbij enige ruimte is voor sturing of keuzes. Voorbeelden zijn de jeugdhulp, uitvoering wegenbeheer, onderhoudskosten openbare ruimte, huisvesting. Er zijn keuzes te maken in het kwaliteitsniveau, in beleid of in aantallen waarmee (beperkte) sturing mogelijk is op de hoogte van de uitgaven. Op middellange termijn beïnvloedbaar Dit gaat om kosten die beïnvloedbaar zijn binnen twee tot vier jaar. Voorbeelden zijn subsidietoekenningen. Ook de directe personeelskosten vallen hieronder. Er kunnen keuzes worden gemaakt om deze kosten te beïnvloeden, bijvoorbeeld door bepaalde subsidies niet meer toe te kennen of met minder fte te werken. Maar het kost tijd om dit te realiseren. Beïnvloedbaar Dit gaat om kosten die beïnvloedbaar zijn binnen een jaar.

Het betreft lasten die niet wettelijk verplicht zijn, vaak onder eigen gemeentelijk beleid vallen en die daarmee een eigen keuze zijn. Voorbeelden zijn de opleidingsbudgetten, klimaatuitgaven, uitgaven voor lokale economie, sport, cultuur en gemeentelijke projecten. Ook de reservemutaties vallen hieronder, behalve reservemutaties voor dekking kapitaallasten (niet beïnvloedbaar) en reserves met afspraken derden (beperkt beïnvloedbaar).

-11-

1.4 Door de raad te autoriseren begrotingsbedragen bedragen x € 1.000 Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Saldo van baten en lasten Lasten 1 Jeugd en Onderwijs 2 Zorg en Welzijn 3 Beheer Openbare Ruimte en Milieu 4 Economie 5 Ruimtelijke Ordening en Mobiliteit 6 Sport, Cultuur & Erfgoed 7 Duurzaamheid 8 Veiligheid en Handhaving 9 Bedrijfsvoering en Financiën Totaal Lasten

- 10.566 - 18.225 - 10.814 - 944 - 4.462 - 2.205 - 371 - 2.651 - 14.521 - 64.759

- 9.973 - 18.190 - 11.087 - 890 - 3.060 - 2.300 - 606 - 2.590 - 13.471 - 62.167

- 10.664 - 18.077 - 11.071 - 845 - 3.074 - 2.198 - 596 - 2.566 - 12.776 - 61.866

- 10.801 - 18.138 - 10.924 - 811 - 2.969 - 2.219 - 596 - 3.122 - 12.870 - 62.450

Baten 1 Jeugd en Onderwijs 2 Zorg en Welzijn 3 Beheer Openbare Ruimte en Milieu 4 Economie 5 Ruimtelijke Ordening en Mobiliteit 6 Sport, Cultuur & Erfgoed 7 Duurzaamheid 8 Veiligheid en Handhaving 9 Bedrijfsvoering en Financiën Totaal Baten

574 4.644 6.523 89 2.488 205 1 50.690 65.214

574 4.724 6.523 89 947 204 1 49.131 62.193

574 4.838 6.523 89 960 184 1 45.116 58.286

574 4.862 6.523 89 763 83 1 44.543 57.438

456

- 3.580

- 5.012

Mutatie reserves Toevoegingen

- 1.265

- 886

- 1.230

- 1.142

Onttrekkingen

869

1.087

1.429

2.029

Mutatie reserves

- 396

201

200

887

227

- 3.381

- 4.125

Overzicht baten en lasten

Saldo van baten en lasten

Resultaat

-12-

Deel I Programma’s

2.1 Programma 1 – Jeugd en Onderwijs 2.2 Programma 2 – Zorg en Welzijn 2.3 Programma 3 – Beheer Openbare Ruimte en Milieu 2.4 Programma 4 – Economie 2.5 Programma 5 – Ruimtelijke ordening, Wonen, Gebiedsontwikkeling en Mobiliteit 2.6 Programma 6 – Sport, Cultuur en Erfgoed 2.7 Programma 7 – Duurzaamheid 2.8 Programma 8 – Veiligheid en Handhaving 2.9 Programma 9 – Bedrijfsvoering en Financiën

-13-

2.1 Programma 1 – Jeugd en Onderwijs

Inleiding Het gebied van jeugd en onderwijs blijft volop in ontwikkeling. De Hervormingsagenda Jeugd (HAJ) is op 19 juni 2023 vastgesteld door alle betrokken partijen en aangeboden aan de Eerste en Tweede Kamer. De HAJ biedt kansen voor verbetering van het jeugdhulpstelsel, met tegelijk focus op de financiële houdbaarheid. In Bijlage 2, ‘Maatregelentabel’ van de HAJ worden de te verwachten landelijke besparingen per maatregel op een rij gezet, die al zijn ingeboekt door het rijk. De grootste besparingen worden verwacht van vijf maatregelen (van de in totaal 15 maatregelen uit de tabel): • Standaardisatie van de uitvoering (contracten, tarieven etc.); • De afbakening van de reikwijdte van de jeugdwet; • Versterken normale leven/veerkracht jongeren en hun omgeving; • Invoeren doorbraakmethode; • Brede invoering poh-ggz. Jeugdzorg De zorg voor jeugd richten we op het versterken van ‘het gewone leven’ van kinderen en jongeren. De oplossing van een probleem ligt in de meeste gevallen dicht bij huis en binnen de normale structuren voor een jeugdige. Dit volgt ook uit de Maatschappelijke Agenda (MAG) waarin we deze beweging scherper benoemen als de basis voor de gewenste versterking van het gewone leven. In 2023 hebben we een uitvoeringsagenda Jeugd/Wmo gepresenteerd voor de langere en korte termijn.

Met als doel om zowel tot meer passende ondersteuning te komen alsook tot een besparing op de uitgaven. Voor Jeugd kijken we voor de langere termijn naar het verhaal en de beweging van de MAG. Met vooral focus op de versterking van het normale leven, inwoners/ouders steunen om hun verantwoordelijkheid te nemen. Als er toch hulp nodig is, eerst bekijken of er laagdrempelige (welzijns)oplossingen zijn, liever collectief dan individueel. Hier hoort ook een goede samenwerking bij met de scholen, ouders, verloskundigen en de jeugdgezondheidszorg (JGZ). Voor Wmo met de 1e lijn (huisartsen, fysio- en ergotherapeuten), ouderenzorg, woningcorporaties etc. Voor de korte termijn werken we met Stichting Binding aan een casusgerichte aanpak op ambulante jeugdhulp om: - de intensiteit/zwaarte van de hulp terug te brengen - het verlengen van indicaties te voorkomen - hulptrajecten waar mogelijk af te sluiten - individuele gespecialiseerde hulp te verleggen naar andere oplossingen - caseload en stressniveau bij de medewerkers omlaag te brengen Ook afspraken met het onderwijs en diverse bijeenkomsten voor ouders horen hierbij. Voor bovenstaande uitvoeringsagenda maken we gebruik van data-analyses met behulp van een dataplatform en ondersteuning van Aspectu.

-14-

In lijn met de MAG blijven we initiatieven gericht op preventie voortzetten en uitbreiden. Dit wordt ondersteund door het Gezond en Actief Leven akkoord (GALA) dat meer lokale inzet op gezondheid, bewegen en welzijn vraagt van gemeenten en hiervoor ook specifieke uitkeringen beschikbaar stelt (SPUKs). Ons plan van aanpak GALA 2024-2026 integreert de uitgangspunten uit de MAG en het Vitaliteitsakkoord en biedt een mooi integraal uitvoeringsprogramma. Programma’s als bijvoorbeeld Kansrijke Start en Join Us maken hier deel van uit. Met het Startpunt Scheiden bij Stichting Binding proberen we ouders die een scheiding overwegen in een vroeg stadium te begeleiden. We weten immers dat veel van de geboden jeugdhulp samenhangt met complexe scheidingen van ouders. Als een jeugdige toch gespecialiseerde jeugdhulp nodig heeft, dan zorgen we via Stichting Binding voor passende hulp op basis van de ondersteuningsbehoefte van een jeugdige. Het liefst zo dichtbij mogelijk met zo min mogelijk onderbrekingen. Passende hulp is ook dat deze niet langer duurt dan nodig is en dat tijdig of opnieuw gebruik gemaakt wordt van de voorliggende voorzieningen. Daarmee blijft gespecialiseerde hulp beschikbaar voor de jeugdigen die het nodig hebben. Met de gemeenten in de regio Zuid-Oost Utrecht (ZOU) hebben we de gespecialiseerde jeugdhulp ingekocht.

De uitdaging is om ervoor te zorgen dat jeugdigen integrale ondersteuning krijgen, op hun situatie afgestemd en wanneer het niet thuis kan zoveel mogelijk in gezinssituaties. In het kader van de regionale Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) lopen er diverse projecten die ondersteunend zijn aan onze lijn. Te noemen valt hier de versterking van de lokale teams, de samenwerking met het onderwijs en de overdracht van taken van de jeugdbescherming naar lokaal, om meer preventief te werken bij zorgen over veiligheid in het gezin. Met het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) richten we ons samen met het onderwijs op ‘het herpakken van de veerkracht’ bij kinderen en jongeren. Het NPO-programma loopt door tot en met schooljaar 2025. De samenwerking tussen jeugdhulp en onderwijs is een belangrijk speerpunt voor de komende jaren. Het voornemen is te gaan werken met een zogenaamd schoolteam om zo de ondersteuningsvragen vanuit de scholen in goede banen te leiden. En ook de verantwoordelijkheid neer te leggen waar deze hoort. Huisvesting onderwijs Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) is vastgesteld in januari 2022. Het plan voorziet in nieuw- of vernieuwbouw van de scholen de Wegwijzer, de Windroos en de Werkschuit in de periode tot 2026. De realisatie van dit IHP kan naar alle waarschijnlijkheid in 2024 starten. In een tweede fase, rond 2033, komen dan de volgende scholen aan de beurt.

Dit zijn de Horn en de Regenboog. Op basis van de maatschappelijke en demografische ontwikkelingen zullen de plannen voor deze scholen verdere uitwerking krijgen. De schoolgebouwen in de kernen Langbroek en Cothen zijn maximaal 8 jaar oud, met uitzondering van de Carolusschool, die ca 10 jaar geleden grootschalig gerenoveerd is.

-15-

Leerplicht Voor de leerplicht ligt de focus primair op het voorkomen van thuiszitters door intensieve samenwerking met de ketenpartners: onder andere de scholen, samenwerkingsverbanden en het team Jeugd van Stichting Binding. Het thuiszittersproject wordt niet uitgebreid en de kosten zullen dan ook niet stijgen in 2024. De aanpak van thuiszitters blijft maatwerk. Voor iedere niet schoolgaande jongere is een andere aanpak nodig in samenwerking met alle partners. Daarnaast wordt prioriteit gegeven aan het tijdig en adequaat oppakken van verzuimmeldingen.

Kind- en Jeugdvoorzieningen De gemeente beschikt over een hecht netwerk van voorzieningen voor de Wijkse kinderen en jeugd. De scholen en de kinderopvang worden geflankeerd door onder andere jeugdwerkers, buurtsportcoaches, sportverenigingen en culturele clubs. Kinderen tussen 2 en 4 jaar die kampen met een onderwijsachterstand kunnen op advies van het consultatiebureau gebruik maken van een programma voorschoolse educatie (vve) bij een drietal kinderopvangorganisaties. De gemeente ontvangt voor het voorkomen en het tegengaan van de onderwijsachterstanden een doeluitkering van het rijk waaruit de kosten voor het aanbod van voorschoolse educatie betaald worden. Verder wordt door middel van een gemeentelijke peuterbijdrage geprobeerd de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen in de leeftijd van 2 tot 4 te bevorderen. Ouders zonder recht op kinderopvangtoeslag kunnen hier gebruik van maken. Gemeenten in Nederland hebben de opdracht toezicht te houden op de kwaliteit van de kinderopvang en gastouderopvang en schakelen hiervoor de GGD in. In de Wet kinderopvang (Wko) staat dat een houder van een kindcentrum verantwoorde kinderopvang aan moet bieden: opvang die bijdraagt aan een goede en gezonde ontwikkeling van het kind in een veilige en gezonde omgeving. Dus de toezichthouder kijkt, toetst en beoordeelt hierop en deelt deze bevindingen met de gemeente.

Sinds 2023 stelt het rijk extra middelen beschikbaar voor het toezicht op gastouders. Dit wordt ook uitgevoerd door de GGD.

Goedgekeurde voorstellen kadernota 2024-2027 Product 1.1 Jeugdzorg Totaal 1.1 Jeugdzorg Eindtotaal

Omschrijving aanpassing budget jeugdhulp begeleiding nav jaarrekening 2022 en prognoses 2023

2024

2025

2026

2027

- 363.389

- 363.389 - 363.389

-16-

Overzicht mutaties begroting 2024-2027 In de bijlage bij de Begroting worden de onderstaande maatregelen en de eventuele alternatieven verder toegelicht. Product

Omschrijving

2024

2025

2026

2027

1.1 Jeugdzorg

Jeugdwerk- subsidie Stichting BED

8.202

Jeugdhulp behandeling / begeleiding

700.000

800.000

700.000

Pilot Extra jeughulpverlening

35.000

- 35.000

Bijdrage Stichting MEE

96.994

Totaal 1.1 Jeugdzorg

840.196

870.196

905.196

805.196

1.2 Huisvesting Brede school De Heul huuropbrengsten onderwijs Totaal 1.2 Huisvesting onderwijs

- 63.482

1.3 Leerplicht

Leerplicht - Thuisblijversproject

- 12.000

Lokaal onderwijsbeleid - Gymvervoer Aangepast Vervoer (leerlingenvervoer)

- 15.000 50.000

- 15.000 200.000

15.000 200.000

Servicepunt Brede Scholen

5.000 28.000

5.000 190.000

5.000 220.000

Kinderopvang en peuterspeelzaakwerk

15.000

30.000

68.639

Totaal 1.4 Kind en jeugdvoorzieningen

15.000

30.000

68.639

1.5 Algemeen Jeugd

20.000

Totaal 1.3 Leerplicht 1.4 Kind en jeugdvoorzieningen

Vernieuwing

Totaal 1.5 Algemeen Jeugd

20.000

Eindtotaal

839.714

1.046.714

1.150.353

1.050.353

Kans

Impact

Bestuurlijke risico’s Risico's De verruiming van het gemeentelijk budget voor jeugdhulp heeft het rijk alleen voor 2023 en 2024 als incidentele bijdrage toegekend. Voor de jaren daarna is er voor gemeenten grote financiële onzekerheid. De hervormingsagenda jeugd kent nu nog een oplopende doelstelling naar ruim 1,5 miljard minder uitgaven voor jeugdhulp. Jeugdbescherming en zware verblijfshulp vragen steeds hogere bijdragen. Terwijl we zelf weinig grip hebben op deze hulp en geen inzicht in de omvang van de geleverde hulp.

Voortgang ontwikkeling Op advies van het Ministerie de baten in de exploitatie opgenomen met een 100% risico-voorziening. Lobbyen via de VNG tegen de bezuiniging en voor structureel voldoende geld. Met Stichting Binding sturen op stoppen van de groei van inzet en kosten jeugdhulp mede vanuit de bezuinigingen De bijdragen en het gebrek aan informatie aan de orde stellen in (bovenregionale) overleggen.

Beperkt. Gesprek wordt deels op rijksniveau gevoerd. Politieke discussie.

Beleidsindicatoren

-17-

2021

2022

2023

Beleidsindicator

Eenheid

1.01 Absoluut verzuim

per 1.000 leerlingen

WBD 2,2

1.02 Relatief verzuim

per 1.000 leerlingen

27,0

50,0

nnb

1.03 Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO) 1.04 Jongeren met jeugdhulp

%, 12-23 jr

nnb

%, tot 18 jaar

12,5

13,2

nnb

1.05 Jongeren met jeugdbescherming

%, tot 18 jr

1,3

nnb

1.06 Jongeren met delict voor rechter

%, 12-21 jr

1,0

nnb

1.07 Jongeren met jeugdreclassering

%, 12-22 jr

nnb

1.08 Kinderen in uitkeringsgezin

4,0

nnb

1.09 Werkloze jongeren

2,0

nnb

WBD nnb

Bron: waarstaatjegemeente.nl

Financiën bedragen x € 1.000 Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

- 7.590 - 1.902 - 926 - 97 - 50 - 10.566

- 7.165 - 1.911 - 764 - 82 - 50 - 9.973

- 7.130 - 2.706 - 734 - 43 - 50 - 10.664

- 7.230 - 2.743 - 734 - 43 - 50 - 10.801

439 135 574

- 9.992

- 9.399

- 10.090

- 10.228

Mutatie reserves Toevoegingen

- 98

Onttrekkingen

Mutatie reserves

- 95

- 60

- 95

- 25

- 10.086

- 9.459

- 10.184

- 10.253

1 Jeugd en Onderwijs Saldo van baten en lasten Lasten 1.1 Jeugdzorg 1.2 Huisvesting onderwijs 1.3 Leerplicht 1.4 Kind en jeugdvoorzieningen 1.5 Algemeen Jeugd Totaal Lasten Baten 1.2 Huisvesting onderwijs 1.3 Leerplicht Totaal Baten Saldo van baten en lasten

Resultaat

-18-

2.2 Programma 2 – Zorg en Welzijn

Inleiding sociaal domein algemeen Ontwikkelingen Het sociaal domein blijft in beweging waarbij de belangrijkste trend is de toenemende druk op de zorg en jeugdhulp. Vergrijzing is een aanjager in de toenemende zorgvraag. Maar ook de vanzelfsprekendheid waarmee een beroep gedaan wordt op gemeentelijke ondersteuning vergroot de druk op inzet en middelen in het Sociaal Domein. Rijksbeleid richt zich meer en meer op normaliseren en een meer zorgzame samenleving. Deze inzet is herkenbaar in het Integraal Zorgakkoord (IZA) en de Hervormingsagenda Jeugd (HAJ). De uitvoering van beide vindt plaats op (boven)regionaal niveau. Lokaal is er het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Maatschappelijke agenda 2023-2026 Enerzijds blijft het belangrijk dat we voldoende vroegtijdig signaleren op dreigende kwetsbaarheid van inwoners. Anderzijds richt onze focus zich op weerbaarheid en we doen dit vanuit de Maatschappelijke agenda (MAG). En we beschrijven het als een ‘beweging naar voren’ die we met elkaar willen maken. Naar de versterking van het gewone leven en het bevorderen van positieve gezondheid. Deze beweging gaan we scherper benoemen en willen we overal terugzien. Alle opgaven onder de MAG moeten hieraan zichtbaar en merkbaar bijdragen.

Rechtstreeks of door de randvoorwaarden te creëren, waarmee onze inwoners kunnen werken aan hun gezondheid en welbevinden in de breedste zin van het woord. Het is goed om met elkaar te bespreken wat dit betekent. Hoe genereren we méér aandacht voor versterkende en ondersteunende welzijnsoplossingen (mantelzorgondersteuning, hulp bij dreigende dakloosheid, ondersteuning bij scheidingen en bij financiële problemen)? Kan dat bijvoorbeeld door het jongerenwerk te versterken bij Stichting Binding waardoor – op termijn - minder jeugdhulp nodig is? Versterking van inwoners werkt verder goed via informele netwerken, buurtgericht zoals Verbonden Buurt, of via sport, cultuur of andere sociale activiteiten. Dit leidt tot het beantwoorden van vraagstukken vanuit Werk en Inkomen (armoede, schuldhulpverlening) en oplossingsrichtingen (‘veiligheid’ inkomen als belangrijke basis). In veel gevallen helpen ondersteuning uit het eigen netwerk en een goede tijdsbesteding beter en duurzamer dan professionele hulptrajecten. Denk hierbij ook aan zingeving. Een hulptraject is er om mensen op weg te helpen als het echt niet anders meer kan. En na afronding van een hulptraject is het mooi als inwoners weer voldoende ondersteuning krijgen vanuit het informele netwerk en daarmee hun draagkracht en draaglast weer in balans kunnen houden.

Op basis van deze uitgangspunten willen we keuzes maken om tot haalbare prioriteiten te komen op de drie thema’s van de MAG: opgroeien, wonen en meedoen. En dat binnen onze beschikbare middelen. De uitvoeringsagenda Jeugd/Wmo voor de langere en korte termijn sluit hierbij aan.

-19-

Sturing met behulp van data We willen een slag maken om tot meer sturing te komen op de inzet van passende ondersteuning met behulp van data. Leidend tot minder instroom en meer uitstroom uit de Wmo en vooral ook de gespecialiseerde jeugdhulp. Integrale samenwerking We kunnen terugvallen op onze ervaringen met integraal werken en samenwerken binnen en buiten het huis van de gemeente. Goede netwerken, betrokken en deskundige partners en korte lijnen helpen daarbij. De uitvoering van het Integraal huisvestingsplan Onderwijs (IHP), de integrale aanpak op veiligheid in relatie tot het sociaal domein, uitvoering van het lokale Vitaliteits-akkoord (gezondheid en leefstijl), initiatieven gericht op zorgvernieuwing en preventie zoals Verbonden Buurt en het Startpunt scheiden en samenwerking op wonen met zorg zijn daarvan voorbeelden. Deze werkwijze zetten we in 2024 en verder voort. Ook met de RDWI willen we komen tot een goed afgestemde inzet die aansluit op de andere onderdelen van het sociaal domein. En we kijken hoe we de samenwerking tussen diverse partijen (BIGA, zorgorganisaties met dagbesteding en Stichting Binding) ook vanuit dit beleidsterrein kunnen versterken. In dit programma komen alle beleidsterreinen van het sociaal domein aan de orde behoudens Jeugd en onderwijs (programma 1) en Cultuur en Sport (programma 6).

Ook staan hierin de sociaal-domein brede onderwerpen als Stichting Binding en het toezicht op de rechtmatige uitvoering van Wmo en Jeugdwet. Wmo Huidig beleid De Wmo legt de wettelijke verplichting op aan gemeenten om inwoners te ondersteunen in hun zelfredzaamheid en participatie. Als gevolg van rijksbeleid wonen kwetsbare inwoners langer thuis. Dat leidt mede tot meer vragen om zorg en ondersteuning in samenwerking met lokale partners op het terrein van wonen, welzijn en (medische) zorg. Ons beleid richt zich op informatie, voorlichting en preventie en op het verstrekken van specifieke voorzieningen: woonvoorzieningen, hulpmiddelen, vervoer, begeleiding en dagbesteding. De uitvoering van dit beleid ligt bij Stichting Binding, waar medewerkers gemandateerd zijn om indicaties te stellen. Voor de daadwerkelijke begeleiding en ondersteuning zijn (in regionaal verband) contracten afgesloten met zorgaanbieders. Preventie We gaan het plan van aanpak GALA uitvoeren, thema Gezondheid en Sociale basis. Via informatie en voorlichting gaan we inwoners nog meer stimuleren om na te denken over hun gezondheid, hun woonsituatie en het belang van hun sociale netwerk.

Vanuit de Woonvisie 2022 streven we naar meer geschikte woningen voor inwoners met zorgvraag en woonzorgvoorzieningen voor inwoners met een functiebeperking en mensen die uitstromen uit instellingen voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Vanuit gezondheidsbeleid worden diverse preventieve maatregelen voortgezet of ontwikkeld, bij voorbeeld t.a.v. bewegen en valpreventie. Op de voortschrijdende vergrijzing bereiden we een integraal programma voor om de uitdagingen op wonen, zorg en welzijn integraal aan te pakken en nieuwe vormen van ondersteuning te ontwikkelen die aanspraken op Wmo-zorg helpen uitstellen en voorkomen. -20-

Gezondheid Vanuit het plan van aanpak GALA staat het bevorderen van een gezonde leefstijl centraal. Onderwerpen die hierbij aandacht krijgen zijn sporten en bewegen, gezond gewicht, mentale gezondheid en middelengebruik. De buursportcoaches voeren hierin een belangrijke taak uit. Sinds 2022 is gemeente Wijk bij Duurstede JOGG (gezonde jeugd, gezonde toekomst) gemeente. Met de JOGG aanpak wordt de leefomgeving van kinderen en jongeren gezonder gemaakt, zodat de jeugd als een gezonde generatie opgroeit. De ambities van JOGG zijn ook opgenomen in het plan van aanpak GALA. Inclusie (integratie, toegankelijkheid en diversiteit) Inclusie is een breed begrip. In een inclusieve samenleving kan iedereen meedoen en wordt niemand gediscrimineerd of uitgesloten. Op grond van het VN-Verdrag Handicap is de gemeente verplicht een Lokale Inclusie Agenda op te stellen, waarin uitgewerkt wordt hoe de algemene toegankelijkheid wordt bevorderd. Maar Inclusief beleid is niet alleen gericht op mensen met een handicap. Het is gericht op het ‘laten meedoen’ van alle inwoners, ongeacht leeftijd, etnische herkomst, seksuele oriëntatie of genderidentiteit. De Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen (WGA) regelt de toegang van inwoners van een gemeente tot een antidiscriminatievoorziening. Wijk bij Duurstede heeft zich hiervoor aangesloten bij Artikel 1 Midden Nederland.

Beschermd wonen Beschermd wonen is een Wmo-voorziening voor een groep inwoners met GGZ-problematiek. Vanaf 2023 worden de taken en bijbehorende budgetten geleidelijk overgeheveld van centrumgemeente Utrecht naar de individuele gemeenten. Begin 2023 hebben de lokale gemeenteraden het ‘Regioplan U16 Beschermd Wonen, kaders voor samenwerking in 2023-2028’ vastgesteld. Hierin zijn samenwerkingsafspraken en een begroting 2023 en 2024 op hoofdlijnen opgenomen. Een belangrijk uitgangspunt is dat cliënten indien mogelijk uitstromen uit een instelling voor beschermd wonen en zelfstandig gaan wonen met begeleiding. Daarvoor is veel nodig: geschikte woningen, goede begeleiding maar ook een sociale basisstructuur in de wijk. De toegang naar Beschermd Wonen (BW) is een taak die met ingang van 2023 van centrumgemeente Utrecht is verlegd naar de lokale wijkteams in de afzonderlijke U-16 gemeenten. Wat is Beschermd Wonen? Er zijn drie vormen van Beschermd Wonen: beschermd thuis (BT), beschermd verblijf (BV) en beschermd wonen specialistisch (BW specialistisch). 1. Beschermd thuis is een voorziening die bedoeld is voor inwoners van een gemeente binnen de U16-regio, die zelfstandig kunnen wonen maar (zeer) intensieve gespecialiseerde begeleiding met 24-uurs bereikbaarheid nodig hebben. 2.

Beschermd verblijf is een voorziening die bedoeld is voor inwoners uit de U16, die (nog) niet zelfstandig kunnen wonen en tijdelijk intensieve gespecialiseerde begeleiding binnen een 24uursvoorziening nodig hebben.

-21-

3. Beschermd wonen specialistisch is een bovenregionale voorziening (U16-niveau), die bedoeld is voor inwoners uit de U16 die niet zelfstandig kunnen wonen en naast gespecialiseerde begeleiding in een 24-uursvoorziening een specifieke ondersteuningsvraag, benadering en/of setting nodig hebben, die niet lokaal of regionaal kan worden geboden Wanneer we spreken over Beschermd Wonen dan worden hier alle bovenstaande vormen mee bedoeld. Participatie (inclusief aanpak van schulden en armoede) Huidig beleid Een groot deel van het werkveld Participatie is belegd bij de Regionale Dienst Werk en Inkomen (RDWI). De RDWI voert deze dienstverlening uit voor de vijf gemeenten van de ZOU-regio: Bunnik, De Bilt, Utrechtse Heuvelrug, Wijk bij Duurstede en Zeist. De RDWI ondersteunt onze inwoners die vanwege uiteenlopende redenen afhankelijk zijn van een uitkering Participatiewet, die hulp nodig hebben bij schulden of die een inburgeringstraject doorlopen. Voor de door de RSD geformuleerde doelen voor 2024 verwijzen wij u naar de begroting 2024 en meerjarenraming 2024-2026 (1.1. Doelen blz. 4.) en de Strategische kaders 2024-20271. Lokaal zijn er meerdere laag-inkomenregelingen, die uitgevoerd worden door Stichting Binding. Deze regelingen zorgen ervoor dat inwoners, vooral kinderen, kunnen meedoen in de maatschappij.

Voorbeelden zijn zwemles voor diploma A, laptop voor schoolwerk, sporten en dagjes uit of een activiteit. We blijven aandacht besteden aan brede bekendheid van de regelingen en een eenvoudige aanvraagprocedure. Regionaal zijn er nog regelingen die bijdragen aan het inkomen of extra vergoedingen via de zorgverzekeringen. Hierbij valt te denken aan de bijzondere bijstand, individuele inkomenstoeslag en de collectieve ziektekostenverzekering. De bovenstaande regelingen zijn er voor alle inwoners met een laag inkomen. We organiseren lokaal ook veel om risicovolle of problematische schulden te voorkomen. Geldstress zorgt immers voor veel maatschappelijke problemen en kosten. De meest laagdrempelige vorm van hulp is Grip op de Knip bij Stichting Binding,. Op afspraak of tijdens inloopmomenten worden inwoners geholpen met antwoord op hun vragen, het invullen van formulieren en advies. Er worden geen persoonsgegevens genoteerd. Bij lichte geldproblemen is er ondersteuning van Humanitas of Schuldhulpmaatje. Via wetgeving of afspraken komen (dreigende) betalingsproblemen van inwoners ook bij de gemeente, Stichting Binding en de RDWI onder de aandacht. Hiervoor hebben we vroegsignalering opgezet met behulp van huisbezoeken. Professionele ondersteuning bij schulden wordt verzorgd door de RSD-schulddienstverlening (SDV).

Met verschillende media-uitingen besteden we veel aandacht aan de hulp die beschikbaar is wanneer mensen geldzorgen hebben. Daarmee proberen we deze mensen over de drempel te krijgen om deze hulp in te schakelen. Ook is de gemeente aangesloten bij Geldfit/ Nederlandse Schuldhulproute (NSR).

Zie link

-22-

Belangrijke ontwikkelingen Het rijk heeft de “Participatiewet in balans”2 aangekondigd. Doelen hiervan zijn een toereikend bestaansminimum, passende ondersteuning, duidelijke rechten en plichten en proportionele sancties. Deze wijzigingen vergen een meerjarige aanpak door de RDWI; de implementatie begint op zijn vroegst in 2024. Hieraan voorafgaand is de kostendelersnorm per 1 januari 2023 aangepast, wat de mogelijkheden verruimt om een woning te delen zonder gekort te worden op een uitkering. Verder wordt de regionale arbeidsmarktstructuur uitgebreid met als doel een eenduidige en effectieve werkgeversdienstverlening via één regionale ingang (Regionaal Werkcentrum). De energieprijzen zijn nog steeds hoger dan voor 2022 en de koopkracht staat door de inflatie onder druk. Dit raakt de groep inwoners met een laag- tot middeninkomen. Wel is er in de politiek brede aandacht voor bestaanszekerheid. Zo maakt het kabinet structureel € 2 miljard extra per jaar vrij waarmee de huurtoeslag wordt verhoogd. Ook het kindgebonden budget stijgt, wat ervoor zorgt dat grote gezinnen en gezinnen met oudere kinderen beter kunnen rondkomen. Verder stijgen de uitkeringen in gelijke mate mee met het minimumloon, doordat de dubbele heffingskorting in de bijstand in 2024 niet wordt afgebouwd.

Scholen met veel kwetsbare kinderen kunnen volgend jaar doorgaan met het aanbieden van gratis schoolmaaltijden, zodat kinderen niet met een lege maag in de klas zitten.3 Het Tijdelijk Noodfonds Energie wordt deze winter weer opengesteld, waarmee een deel van de energierekening van mensen met hoge kosten en een laag inkomen wordt vergoed. Dit is belangrijk, want een deel van de eerder genomen maatregelen om problemen rondom de gestegen energieprijzen te beperken, wordt in 2024 afgeschaald. Zo keert de energietoeslag voor inkomens tot 120% van het sociaal minimum niet terug. Het prijsplafond wordt per 1 januari 2024 afgeschaft en de energiebelasting en netbeheerkosten stijgen. In de Gemeenschappelijke regeling RDWI is opgenomen dat de vijf gemeenteraden eens per vier jaar strategische kaders opstellen voor de RDWI. Hierin staan de beleidskaders en prioriteiten voor de uitvoering van de overgedragen bevoegdheden en de uitoefening van de daarop gebaseerde taken. De ZOU-gemeenten hebben dit traject met de RDWI gelopen met extra aandacht voor het Participatiebudget en de mogelijkheid van een andere inbreng en inzet van de Participatiegelden.

Als vervolg op de Strategische kaders maken we een Innovatie-agenda waarin belangrijke onderdelen zoals traploos ondersteuningsaanbod en het ‘geen verkeerd loket principe’, een toekomstvisie op Biga, de governance en nog wat andere onderwerpen een uitwerking krijgen (inhoudelijk en in tijd). Op 1 januari 2022 is de nieuwe Wet inburgering in werking getreden. In deze wet is de regie op de inburgering (weer) neergelegd bij de gemeenten. In de regio ZOU hebben we de uitvoering van de Wet opgenomen in de gemeenschappelijke regeling Regionale Dienst Werk en Inkomen (RDWI). Daarnaast is de lokale Vluchtelingenwerkgroep betrokken en wordt een beroep gedaan op andere maatschappelijke partners zoals Stichting Binding. Ook in 2024 wordt een grote toestroom van vergunninghouders verwacht.

2 Kamerbrief 21-06-2022 (zie link) 3 https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/09/19/prinsjesdag-2023-maatregelen-voor-meer-

bestaanszekerheid#:~:text=Het%20kabinet%20maakt%20in%20de,Het%20kindgebonden%20budget%20gaat%20omhoog.

-23-

Goedgekeurde voorstellen kadernota 2024-2027 Product

Omschrijving

2024

2025

2026

2027

2.1 WMO

WMO begeleiding groep: indexatie + groei

- 42.000

WMO begeleiding individueel: indexatie + groei

- 206.000

- 206.000 - 206.000 - 206.000

WMO wonen: begroting 2023 teveel afgeraamd

- 20.000

- 268.000

- 268.000 - 268.000 - 268.000

- 20.000

3.000

- 17.000

- 35.300

Totaal 2.1 WMO 2.2 Gezondheidszorg

Alcohol preventie jongeren Alcohol preventie jongeren bijdrage Brede SPUK

Totaal 2.2 Gezondheidszorg 2.5 Participatie (inclusief schuldenaanpak)

Correctie budget Maatschappelijke begeleiding vluchtelingen Team Schoon Wijk indexatie salariskosten

- 20.000

- 5.292

Totaal 2.5 Participatie (inclusief schuldenaanpak) 2.6 Algemeen Zorg en SPUK OV Ambassadeurs Welzijn Totaal 2.6 Algemeen Zorg en Welzijn

- 40.592 0

- 40.592

Eindtotaal

- 325.592

- 325.592 - 325.592 - 325.592

Overzicht mutaties begroting 2024-2027 In de bijlage bij de Begroting worden de onderstaande maatregelen en de eventuele alternatieven verder toegelicht. Product 2.1 WMO

Omschrijving Aanpak dak- en thuisloosheid Wmo Maatwerk Huishoudelijke Hulp extra kosten Wmo Maatwerk Huishoudelijke Hulp maatregelen Loket Wijk - Medische keuringen Wmo hulpmiddelen Grijs in de Wijk Wmo Maatwerk Huishoudelijke Hulp Wmo Eigen bijdragen maatwerkvoorzieningen Wmo wonen

Totaal 2.1 WMO 2.2 Gezondheidszorg

Jeugdgezondheidszorg - GGD bijdrage Alcoholpreventie

Totaal 2.2 Gezondheidszorg 2.5 Participatie (inclusief schuldenaanpak)

2024 10.051

2025 -

- 44.000 20.000 4.500 20.000 - 193.442 40.000 40.000 - 102.891 34.141 20.000

- 44.000 20.000 4.500 20.000 15.000 - 193.442 40.000 40.000 - 97.942 34.141 20.000

2026 -

2027 -

- 44.000 - 44.000 20.000 20.000 4.500 4.500 20.000 20.000 15.000 15.000 - 93.442 - 93.442 120.000 120.000 40.000 40.000 82.058 82.058 34.141 34.141 20.000 20.000

54.141

Aanpak schulden Diverse fondsen

10.000 -

10.000 10.000

RDWI Re-integratiekosten + SROI fonds RDWI uitvoering Wet inburgering Kwijtschelding afval opgenomen in afvalbegroting

- 32.085 108.080 69.000

- 32.085 111.212 69.000

- 32.085 - 32.085 111.212 111.212 69.000 69.000

154.995 13.000 - 30.000 27.549 15.000

168.127 13.000 - 30.000 27.549 15.000

168.127 168.127 13.000 13.000 - 30.000 - 30.000 27.549 27.549 15.000 15.000

3.032 10.000

Totaal 2.5 Participatie (inclusief schuldenaanpak) 2.6 Algemeen Zorg en Clientondersteuning Welzijn Regionale uitvoering Beleid Sociaal Domein Inwonersparticipatie Subsidie jubileum Vrijwillige initiatieven leefbaarheid

3.032 10.000

Totaal 2.6 Algemeen Zorg en Welzijn

38.581

Eindtotaal

144.826

162.907

342.907

-24-

Bestuurlijke risico’s Risico’s

Beheersmaatregel

Voortgang Ontwikkeling Kans

Oplopende materiaal- en personeelskosten als gevolg van CAOontwikkelingen, inflatie en personeelstekorten; aanbieders Wmoondersteuning (hulpmiddelen, medische advisering, zorg, regiotaxi) willen hogere tarieven. Niet bekend of dit in de loop van 2023 nog verder gaat oplopen. Vergrijzing en tegelijkertijd personeelstekorten in medische sector, met wachtlijsten als gevolg. Bij gebrek aan opnameplekken in verpleeghuis en behandeling GGZ blijven kwetsbare inwoners langer aangewezen op Wmo-ondersteuning.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13267166/1