Ontwerp-begroting AVU 2024
Tekst van het document
PROGRAMMA– EN PRODUCTBEGROTING 2024 Ontwerp
(Nog niet) Vastgesteld door het Algemeen Bestuur op 28 juni 2023
Inhoudsopgave Aanbieding ......................................................................................................................................4 Leeswijzer .......................................................................................................................................5 Inleiding ..........................................................................................................................................6 De AVU en de afvalwereld .........................................................................................................6 De AVU als aanbestedende dienst...............................................................................................7 De AVU voor de gemeenten .......................................................................................................9 De AVU interregionaal ..............................................................................................................10 CirkelWaarde voor de gemeenten .............................................................................................11 Deel I: Programmabegroting 2024................................................................................................12 Inleiding ........................................................................................................................................12 Hoofdstuk
1: Programma’s ...........................................................................................................14 Programma 1: Huishoudelijk restafval, grof huishoudelijk restafval en gft..............................14 Programma 2: Glas en Oud papier ............................................................................................17 Programma 3: Overhead ............................................................................................................19 Hoofdstuk 2: Financieel beleid .....................................................................................................20 §1. Omschrijving kosten en baten .............................................................................................20 §2. Inflatiecorrectie - indexatie / Meerjarenbegroting ...............................................................21 §3. Meerjarenbegroting 2024-2027 ...........................................................................................21 §4. Geprognosticeerde balans 2024-2027 .................................................................................22 §5. Verschillenanalyse ...............................................................................................................23 Hoofdstuk 3: Overige informatie ..................................................................................................24 §1.
Inleiding ...............................................................................................................................24 §2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing...........................................................................24 §3. Bedrijfsvoering ....................................................................................................................25 §4. Verbonden Partijen ..............................................................................................................25 §5. Treasury c.q. financiering ....................................................................................................26 Grafiek : Ontwikkeling afvalhoeveelheden ...............................................................................30 Deel II: Productbegroting .............................................................................................................31 Inleiding ........................................................................................................................................31 Uitgangspunten van de productbegroting ..................................................................................31
2
Hoofdstuk 1: Hoeveelheden, tarieven en kosten...........................................................................34 §1. Hoeveelheden per AVU-deelnemer.....................................................................................34 §2. Tarieven voor AVU-deelnemers .........................................................................................35 §3. Tarieven en kosten voor huishoudelijk rest- en grof afval ..................................................36 §4. Tarieven en kosten voor gft-afval ........................................................................................37 §5. Kosten injectienaalden/oude medicijnen .............................................................................37 §6. Infrastructurele kosten .........................................................................................................38 §7.
Kosten sorteeranalyses ........................................................................................................38 Hoofdstuk 2: Beheerskosten .........................................................................................................39 Deel III: Overige activiteiten welke de AVU uitvoert ..................................................................40 Administratie kunststof verpakkingen, drankenkartons en blik ................................................40 Textiel ........................................................................................................................................40 Verhuur containers ....................................................................................................................40 Afval van Utrecht ......................................................................................................................40 Bijlagen .........................................................................................................................................42
3
Aanbieding Voor u ligt de ontwerpbegroting 2024 - 2027 van de Afvalverwijdering Utrecht. Een begroting wordt vaak een lastig leesbaar stuk gevonden. Veel getallen en evenzoveel saaie tekst. Ook wij vonden dat de AVU-begroting wel een make-over kon gebruiken, waarmee de worsteling tussen de inhoudelijke vereisten volgens de BBV-regels en de wens voor een luchtig leesbare én informatieve begroting begon. Met deze ontwerpbegroting zijn we er nog niet, maar hebben we al wel enkele stappen gezet. Oordeelt u zelf, wij horen graag uw mening! Een begroting geeft een getrouw beeld van de financiële verwachtingen bij de vastgestelde kaders. Bij de AVU, - een uitvoerende organisatie -, zijn deze kaders weinig veranderlijk. Het grootste deel van de uitgaven, bijna 98%, ligt vast in de vorm van hoeveelheden x tarieven. Op de hoeveelheden heeft de AVU geen invloed, die worden door de gemeenten opgegeven en de tarieven liggen contractueel langjarig vast, echter wel met een mogelijkheid om te indexeren of bij te stellen als externe omstandigheden dat rechtvaardigen. Juist op het moment dat wij een prognose moeten doen van de financiële situatie van de AVU over een jaar, hebben wij te maken met exorbitant gestegen en nog steeds sterk fluctuerende energieprijzen als gevolg van de grote vraag naar energie en de oorlog in Oekraïne.
De dure energie werkt ook door in recyclingprocessen van grondstoffen en afvalverwerking, alsmede in de overslag en het transport. Daarbij komt ook nog de krapte op de arbeidsmarkt, waardoor lonen stijgen; als er al personeel te vinden is. Ook bij de AVU worden de gevolgen merkbaar in een hogere indexatie van de tarieven dan in voorgaande jaren. Het brede, en vooral ongewisse perspectief maakt daarom het aanbieden van een robuuste begroting kwetsbaar. Wij zullen het bestuur en onze deelnemende gemeenten wanneer dat nodig is, op actieve wijze blijven informeren over de ontwikkelingen. Met alle huidige onzekerheden bieden wij u de uitgewerkte ontwerpbegroting 2024 - 2027 op basis van actuele inzichten en beste vermogen aan.
4
Leeswijzer Deel I omvat de Programmabegroting 2024. Daarin wordt achtereenvolgens ingegaan op: • • • •
een omschrijving van de activiteit (de “wat” vraag); de wijze waarop uitvoering wordt gegeven aan de activiteit (de “hoe” vraag); kosten en baten; een aantal paragrafen, welke op basis van de comptabiliteitsvoorschriften (BBV) verplicht moeten worden opgenomen.
Deel II omvat de Productbegroting 2024, waarin onder meer zijn opgenomen kerngegevens en specificaties van de door de gemeenten (individueel) te betalen vergoedingen. Deel III betreft activiteiten die niet voor alle gemeenten worden uitgevoerd: de verhuur van containers, de inzameling en de verwerking van textiel en overige activiteiten die niet onder de kostenverevening vallen.
Tenzij uitdrukkelijk anders vermeld, zijn alle in deze begroting weergegeven bedragen exclusief BTW.
5
Inleiding De AVU is de gemeenschappelijke regeling van 25 Utrechtse gemeenten1. Een kleine bureauorganisatie die “in een notendop gezegd”, regelt dat het afval dat de gemeenten inzamelen op een verantwoorde wijze wordt afgevoerd en wordt verwerkt. In de statuten van de gemeenschappelijke regeling zijn de onderlinge afspraken tussen de gemeenten vastgelegd, kortom het “wat en het hoe”. De AVU betekent meer voor de gemeenten, naast het vervullen van haar basistaak adviseert zij de gemeenten over allerhande afvalonderwerpen én vergaart zij kennis op het vakgebied. Kennis, die de gemeenten weer ten goede komt.
De AVU en de afvalwereld De afvalwereld is complex, dynamisch en verandert in rap tempo. De zinken vuilnisbak en de vuilnisbelt behoren inmiddels tot een antiek verleden. Op dit moment gaat het over duurzaam, recycling en circulair. Waar eerst werd gesproken over afvalland, wordt nu gesproken over afvalwereld, globalisering heeft ook op dit vakgebied zijn intrede al gedaan. Bekend zijn de export van oud papier naar China en textiel naar Afrika, maar ook export van diverse deelstromen tussen West-Europese landen is gemeengoed geworden. Dit betekent dat niet alleen nationale wetgeving en nationale ontwikkelingen van invloed zijn op de afvalverwerking en de grondstofrecycling, maar dat deze activiteiten ook onderhevig zijn aan buitenlandse en globale invloeden. Zo heeft China jaren geleden een “green fence” opgetrokken, - een soort theoretische muur – en accepteerde slechts brandschoon oud papier, waardoor in Europa de oud papiermarkt ineenstortte. Ook heeft bijvoorbeeld de Chinese aanwezigheid in Afrika een enorme invloed op de export van textiel, deze is nagenoeg nul omdat China daar nu zelf nieuw en gebruikt textiel levert en import vanuit Europa daarmee nagenoeg heeft stilgelegd. Een deelstroom die wereldwijd serieuze problemen veroorzaakt wanneer deze in het milieu terechtkomt, is het kunststof verpakkingsafval, pmd.
De pmd-keten is in Nederland goed in beeld, echter niet overal ter wereld wordt er zorgvuldig mee omgegaan. Ook op deze deelstroom worden wereldwijd overheden kritischer en zullen wereldwijd wetgeving en gerichte aanpak de problematiek met betrekking tot de afvalfase van de verpakkingen moeten oplossen. Dat alle ketenpartners hierbij een grote verantwoordelijkheid hebben, moge duidelijk zijn. Er zijn dus (globale) ontwikkelingen gaande die de afvalwereld veranderen. Die variëren van producentenverantwoordelijkheid en preventie tot duurzaam hergebruik en recycling. Het ultieme doel is alle afval tot grondstof verwerken. We zijn daar echter nog niet. Deze ontwikkelingen maken de afvalwereld complex en vragen om lange termijnoplossingen. Hierin denkt de AVU landelijk mee en geeft zelf het goede voorbeeld door voor oud papier en textiel in de verwerkingscontracten transparantie te eisen en verwerking binnen Nederland hoger te beoordelen.
1
De gemeente Vijfheerenlanden waarvan na de herindeling de voormalige Utrechtse gemeente Vianen deel uitmaakt, is per 1/1/2021 geen AVU-deelnemer meer. Deze gemeente neemt nu deel in de g.r. Gevudo.
6
Afvalorganisaties kunnen vanuit hun positie in de afval- en grondstoffenketen invloed uitoefenen, al dan niet als gevolg van wetgeving. Zo kennen we de afvalstoffenbelasting op iedere ton te verbranden afval en de CO2-heffing welke ook bij afvalverwerking is opgelegd en mogelijk financiële consequenties gaat krijgen vanaf 2025, oplopend van € 30,00 tot € 125,00 per ton uitgestoten CO2 in 2030. Het is belangrijk om zo min mogelijk afval te verbranden en wanneer dit wel gebeurt, CO2-afvang te eisen. Ook wordt in Europees verband gewerkt aan impact-rapportages conform de Europese CSRD. De Corporate Sustainability Reporting Directive is een richtlijn waarin staat dat steeds meer bedrijven vanaf 2024 verplicht worden te rapporteren over hun impact op de mens en op het klimaat. De AVU bereidt zich samen met de CirkelWaarde-partners (zie bladzijde 10, “De AVU interregionaal”) hierop voor door zich in deze materie te verdiepen en deze zich eigen te maken en met het verzamelen van de benodigde data. Door het ontwikkelen van kennis en instrumenten behoudt de AVU voor de gemeenten de grip op de complexe en dynamische afvalwereld.
De AVU als aanbestedende dienst De basistaak van de AVU, het afvoeren en verwerken van het door 25 Utrechtse gemeenten ingezamelde afval bestaat uit het overslaan het afval uit de vuilniswagen in grote transportvrachtwagens of in schepen, waarna het naar de verwerkers gaat. Dit doet de AVU niet zelf. Voor deze werkzaamheden zijn contracten afgesloten. Deze contracten worden periodiek Europees aanbesteed. Het afval wordt overgeslagen op 3 locaties: Utrecht, Amersfoort en Ede.
7
Het plaatje laat zien waar het afval van de AVU-gemeenten wordt overgeslagen. De overslagwerkzaamheden in Utrecht zijn uitbesteed aan AVR, dit bedrijf is ook eigenaar van deze overslaglocatie. Zowel in Amersfoort als in Ede is met respectievelijk ROVA (AVU is aandeelhouder) en BV Afvaloverslag (een gezamenlijke BV van AVU en ACV Ede) een dienstverleningsovereenkomst gesloten voor de overslag en het transport naar de verwerkers, dat betekent dat deze opdrachten niet worden aanbesteed. Voor de verwerking van huishoudelijk restafval en grof huishoudelijk restafval is een overeenkomst gesloten met de bedrijven AVR en Attero die voor deze opdracht een combinatie hebben gevormd. Het huishoudelijk restafval dat in Utrecht wordt overgeslagen, wordt verwerkt door AVR in Rozenburg, het huishoudelijk restafval van de overslagen Amersfoort en Ede wordt verwerkt door Attero in Wijster. Het grof huishoudelijk restafval van alle gemeenten wordt onder de verantwoordelijk van AVR en Attero in onderaanneming verwerkt door Renewi in Nieuwegein.
Het gft-afval wordt verwerkt door Attero, op 2 locaties. Het gft-afval van de overslagen Amersfoort en Ede wordt (deels) vergist en gecomposteerd in Wilp en het gft-afval dat in Utrecht wordt overgeslagen wordt in Wijster tot compost verwerkt. Daarnaast organiseert de AVU de verwijdering van door inwoners bij apotheken of milieustraten ingeleverde oude medicijnen en injectienaalden. Deze dienstverlening is opgezet om te voorkomen dat deze afvalstoffen in het restafval, in andere afvalstromen of op straat terechtkomen en om te voorkomen dat deze via bijvoorbeeld de riolering in het milieu terechtkomen. Stadsbedrijven Utrecht verzorgt deze dienstverlening voor de AVU op basis van een dienstverleningsovereenkomst. Oude medicijnen en injectienaalden worden op afroep opgehaald bij milieustraten, apotheken en apotheekhoudende huisartsen. De verwerking ervan wordt door Renewi gedaan.
8
Ook glas en oud papier behoren tot de aan de AVU overgedragen afvalstromen. De inzameling van het glas uit de glascontainers wordt voor 14 gemeenten uitgevoerd door Stadsbedrijven Utrecht, op basis van een dienstverleningsovereenkomst met de AVU. Voor de overige gemeenten wordt de glasinzameling verzorgd door ROVA, RMN of ACV. Het glas wordt op basis van een contract verwerkt door het bedrijf Maltha in Heijningen. Voor de inzameling van het oud papier heeft de AVU een contract met het bedrijf Remondis. Gemeenten die niet zelf de inzameling in eigen beheer of op een andere wijze laten verzorgen, kunnen hiervan gebruikmaken. Het oud papier wordt op basis van een contract in de regio verwerkt door het bedrijf Smurfit Kappa op de locatie Renkum.
De AVU voor de gemeenten De AVU ontzorgt! De gemeenten hebben met hun deelname in de gemeenschappelijke regeling het huishoudelijk restafval, het grof huishoudelijk restafval, het gft-afval en het glas en oud papier aan de AVU overgedragen. Andere afvalstromen vallen buiten de regeling, maar ook die kan de AVU overnemen op verzoek van de gemeenten. De overgedragen afvalstromen worden door de AVU beheerd. De AVU besteed de contracten voor overslag, transport en verwerking periodiek Europees aan, beheert deze contracten en draagt zorg voor een juiste uitvoering daarvan. Tevens draagt de AVU zorg voor de financiële afwikkeling, wat inhoudt dat de opdrachtnemers dienen te worden betaald en dat de kosten en (in het geval van glas en oud papier) de opbrengsten worden doorberekend aan de gemeenten. Hiervoor wordt naast de financiële administratie ook een registratie van hoeveelheden bijgehouden. De AVU is vraagbaak! De AVU adviseert en ondersteunt de gemeenten desgewenst inzake het afvalbeleid, de afvalstoffenplannen en aanbestedingen op afvalgebied, dient als vraagbaak en geeft voorlichting in de vorm van notities of bijeenkomsten, al dan niet digitaal. Op de AVU-website kunnen de gemeenten informatie vinden over bijvoorbeeld de hoeveelheden. Een groot deel van de werkzaamheden voert de AVU-organisatie in eigen beheer uit.
Er is echter op onderdelen ook specifieke deskundigheid vereist die waar nodig incidenteel wordt ingehuurd. Periodiek stemt de AVU in samenspraak met de deelnemende gemeenten af of gerichte communicatie over de diverse afvalstromen provinciebreed dient te worden ondersteund en zal indien gewenst daartoe bestuursvoorstellen formuleren. De AVU vertegenwoordigt! De AVU behartigt ook de strategische belangen van de deelnemende gemeenten. Daartoe worden wetgeving en beleidsmaatregelen inzake afvalverwijdering en afvalverwerking regelmatig gemonitord en reageert de AVU waar nodig. Steeds vaker is de AVU als representant van een groot aantal gemeenten (als ware de AVU een brancheorganisatie), in het ontwerpstadium van wet- en regelgeving en beleid betrokken.
9
De AVU interregionaal Slim samenwerken! De afvalwereld verandert in rap tempo. Niet alleen ontwikkelen de verwerkings- en recyclingstechnieken zich steeds verder, maar ook regelgeving verandert, circulair en duurzaam zijn steeds prominenter in beeld en de verwerkingsbedrijven worden groter. Ook producenten van verpakkingen, voedsel en allerhande producten proberen een steeds meer invloedrijke rol te nemen bij de ontwikkeling van (rijks)afvalbeleid. Om de ontwikkelingen te begrijpen, aan de discussies deel te nemen, een mede-bepaler van het beleid te zijn én tegenwicht te bieden aan de afvalverwerkers en de producenten, moet een enorme inspanning worden verricht. Een kleine organisatie als de AVU heeft daarvoor geen mensen genoeg. Uitbreiden kan, maar samenwerken is slimmer. Daarom heeft de AVU samen met de partnerorganisaties ROVA (regio Zwolle) en Circulus (regio Deventer-Apeldoorn) de samenwerking CirkelWaarde opgezet, een samenwerking waarin gezamenlijk vorm en inhoud wordt gegeven aan duurzaamheid en aan de Circulaire Economie waarbij de beschikbare afvalstromen worden ingezet.
De focus ligt met name voor circulariteit hierbij op keukenafval en gft, oud papier, AEEA, textiel, en luiers. Er is het Expertisecentrum waarin kennis over afvalverwerking en recycling wordt vergaard en gebundeld, terwijl het Handelshuis gezamenlijke contracten aanbesteedt en beheert. Door deze samenwerking kunnen kosten die worden gemaakt ten behoeve van de uitbreiding van de kennis en ontwikkeling worden gedeeld en blijft deze kennis behouden voor de organisaties. Door gezamenlijke aanbestedingen staan de drie organisaties sterker ten opzichte van marktpartijen waardoor lagere tarieven en meer duurzaamheid kunnen worden behaald. De drie organisaties leveren aan CirkelWaarde een bijdrage in uren en euro’s. Via CirkelWaarde nemen de medewerkers van de drie organisaties deel in activiteiten van landelijk opererende organisaties (NVRD, BKN, Agentschap.nl) en zijn zij aanspreekpunt voor organisaties als CBS, VNG en het Ministerie van IenM. Dit “netwerken” stelt de medewerkers in staat te participeren in en te anticiperen op bepaalde ontwikkelingen en invloed te hebben op die ontwikkelingen. Een recent voorbeeld is de betrokkenheid van CirkelWaarde in het overleg over uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV).
De AVU onderhoudt met de CirkelWaardepartners inmiddels dan ook een uitgebreid relatienetwerk met overheden en andere organisaties om te kunnen participeren in en anticiperen op de ontwikkelingen op afvalgebied. De AVU legt met CirkelWaarde in de regio verbindingen tussen kennisinstituten, brancheorganisaties, non-profitorganisaties en het bedrijfsleven ter bevordering en ontwikkeling van de Circulaire Economie en afvalpreventie. Het uiteindelijke doel is het hergebruik en effectief recyclen van afval en grondstoffen en het voorkomen van afval. Naast de inspanningen met CirkelWaarde zet de AVU ook in op afvalpreventie. Ook in 2024 zal hiervoor wanneer nodig externe expertise voor worden ingehuurd. Uiteindelijk moet een eigen AVU-medewerker deze taak geheel of gedeeltelijk gaan overnemen (Zie “Afval van Utrecht”, blz. 40).
10
CirkelWaarde voor de gemeenten Samenwerking met resultaat! De samenwerking van de AVU met de CirkelWaardepartners biedt kansen. Gezamenlijk breiden we de kennis van de afvalwereld uit en vergroten we de rol in de afvalketen waar het invloed betreft, maar ook gezamenlijk inkopen of aanbesteden biedt voordelen. Zo is in 2022 begonnen met een uitruil van 25.000 ton gft met ROVA. HOVA-gft uit de regio Zwolle gaat normaliter naar een verwerker in Purmerend en het AVU-gft wordt deels verwerkt in Wijster. Dit betekent dat er door beide organisaties veel transportkilometers worden gemaakt. Door gebruik te maken van elkaars verwerkers, zonder dat contracten hiervoor behoeften te worden gewijzigd, worden nu jaarlijks zo’n 200.000 transportkilometers bespaard. Goed voor het milieu én de portemonnaie. Ook zijn in 2022 contracten die ROVA en Circulus al in gezamenlijkheid hadden afgesloten voor de afvoer en de verwerking van de afvalstromen van de milieustraten, beschikbaar gekomen voor de AVU-gemeenten. In oorsprong beheert de AVU de milieustraatstromen niet, dat doen de gemeenten zelf. Aan de AVU-gemeenten wordt nu de mogelijkheid geboden dat CirkelWaarde de milieustraatstromen onderbrengt bij de reeds gecontracteerde transporteurs en verwerkers. CirkelWaarde besteedt die contracten periodiek aan.
Maatwerk voor gemeenten, met plaatselijke of regionale transporteurs en verwerkers blijft mogelijk, CirkelWaarde ontzorgt de gemeenten en voert de contractonderhandelingen. Voor de AVU-gemeenten blijft de AVU het vertrouwde aanspreekpunt. Voor 2 AVU-gemeenten zijn op deze wijze in 2023 reeds flinke kostenbesparingen gerealiseerd. In 2023 zullen mogelijk meerdere gemeenten van deze mogelijkheid gebruik gaan maken. Samenwerking met toekomst! Bij aanbestedingen van de AVU, maar ook van collega-organisaties, blijkt telkens weer dat de marktwerking beperkt is. Dat heeft te maken met de beperkte overcapaciteit bij de verwerkers, waardoor grote tonnages die op de markt komen wanneer een contract afloopt, eigenlijk alleen door de verwerker kunnen worden gecontracteerd waar deze capaciteit vrijvalt. Men ziet dan ook weinig verschuiving van afval in de markt. Ook een nadeel van het huidige systeem is dat een organisatie afhankelijk is van de markttarieven die op het moment van aanbesteding gangbaar zijn. Deze kunnen laag, maar ook hoog zijn. CirkelWaarde onderzoekt de mogelijkheid om de grote afvalstromen (rest, gft en grof) te bundelen en deze vervolgens te verdelen in kleinere volumes, die door meerdere verwerkers, - ongeacht de bestaande contracten die die verwerkers met andere organisaties hebben -, kunnen worden verwerkt.
Hierdoor verwacht CirkelWaarde een betere marktwerking te creëren. Door jaarlijks een kleiner volume aan te besteden met variabele looptijden, - dus het totaal aan te besteden volume te spreiden over meerdere jaren en de tarieven vervolgens uit te middelen -, worden pieken en dalen in de verwerkingstarieven opgevangen en ontstaat er een door de jaren heen stabiel verwerkingstarief per deelstroom. De drie organisaties betalen dan gelijke tarieven voor gelijke deelstromen.
11
Deel I: Programmabegroting 2024 Inleiding De programmabegroting omvat in feite de kaders waarbinnen de AVU opereert, zijnde de contracten én de bedrijfsvoering. Aanbestedingen met een looptijd van circa 4 jaar of langer en de mogelijkheid om te verlengen, garanderen stabiliteit in de begrotingen. Grote veranderingen in de contractafspraken met betrekking tot de afvalstromen of wijziging ervan door externe factoren worden, indien deze tijdig bekend zijn, in de begrotingen verwerkt of er vinden na vaststelling van de begrotingen begrotingswijzigingen plaats. Per deelstroom en voor de bedrijfsvoering volgt hieronder een overzicht van de uitgangspunten. Huishoudelijk restafval, grof huishoudelijk restafval en gft-afval Er worden voor 2024 geen wijzigingen voorzien in de regelgeving omtrent deze afvaldeelstromen die van invloed kunnen zijn op de lopende contracten en op de begroting. Met ingang van 2023 is door de Rijksoverheid naast de afvalstoffenbelasting ook een CO2-heffing opgelegd. Momenteel bedraagt deze nog € 0,00 per ton te verbranden afval, echter dit bedrag zal met de jaren gaan oplopen. Glas Er worden voor 2024 geen wijzigingen voorzien in de regelgeving omtrent deze deelstroom die van invloed kunnen zijn op de lopende contracten en op de productbegroting.
Oud papier Er worden voor 2024 geen wijzigingen voorzien in de regelgeving omtrent deze deelstroom die van invloed kunnen zijn op de lopende contracten en op de productbegroting. Huishoudelijk textiel In 2021 hebben 11 gemeenten interesse getoond in een door de AVU uit te schrijven aanbesteding van de verwerking van textiel, met als optie inzameling. Op basis van de aanbestedingsresultaten is gebleken dat een redelijke vergoeding per ton textiel mogelijk is. Per 1 januari 2023 is de producentenverantwoordelijkheid van toepassing. Dat wil niet zeggen dat deze al direct van invloed is op de gegunde opdracht, omdat met het van toepassing verklaren van de UPV feitelijk alleen de startdatum van de uitwerking en de effectuering van de afspraken tussen de producenten en de gemeenten is bepaald. De planning is dat in de periode 2023 tot 2025 de UPV wordt ingevuld. De invloed op de gegunde opdracht valt daarom nu nog niet te voorspellen. De AVU streeft ernaar de deelstroom textiel uiteindelijk in beheer te krijgen overgedragen van de gemeenten. Vooralsnog wordt textiel nog niet opgenomen in de programma- en de productbegroting voor 2024. AVU-bedrijfsvoering Er worden voor 2024 geen wijzigingen voorzien in de AVU-bedrijfsvoering die van invloed kunnen
12
zijn op de productbegroting. Relatie met de productbegroting Ter onderbouwing van de geraamde uitgaven in de programmabegroting, worden in de productbegroting de gegevens verstrekt per product, zoals de geraamde hoeveelheden te verwerken afval, de tarieven per eenheid, specificatie van de beheerskosten, de toerekening aan de gemeenten en de vereveningsregeling.
13
Hoofdstuk 1: Programma’s Programma 1: Huishoudelijk restafval, grof huishoudelijk restafval en gft Wat te doen In de gemeenschappelijke regeling is vastgelegd dat de AVU zorgdraagt voor een goede, reguliere en milieuverantwoorde verwijdering van het door de gemeenten ingezamelde huishoudelijk restafval, grof huishoudelijk restafval en gft-afval. Realisatie (hoe) De AVU heeft op 1 januari 2024 de volgende contracten voor de verwerking van huishoudelijk restafval, grof huishoudelijk restafval en gft-afval: Afvalverwerking Omschrijving
Contract
Verwerking restafval en grof restafval Verwerking gft
Ingang
Einde
Verlenging Einde na verlenging
AVR-Attero 1-1-2021
31-12-2026
2x 2 jaar
31-12-2030
Attero
31-12-2026
2x 2 jaar
31-12-2030
1-1-2021
Voor overslag en transport voor de regio’s Utrecht, Amersfoort en Veenendaal heeft de AVU een contract met AVR en als aandeelhouder DVO’s met ROVA en BV Afvaloverslag afgesloten: Afvaloverslag en -transport Omschrijving
Contract / DVO
Ingang
Einde
Verlenging Einde na verlenging
O&T restafval en gft regio I
AVR
1-1-2021
31-12-2026
2x 2 jaar
O&T restafval en gft regio II
ROVA NV
1-1-1984
Onbepaalde tijd, opzegtermijn onbepaald
O&T restafval en gft regio III
BV Afvaloverslag
1-1-2012
Onbepaalde tijd, opzegtermijn 2 jaar
31-12-2030
Met Stadsbedrijven Utrecht zijn er DVO’s afgesloten inzake de inzameling van oude medicijnen en injectienaalden, maar ook voor de inzameling van luiers en incontinentiemateriaal. Met CirkelWaarde is de AVU een pilotproject gestart voor de verwerking van deze afvalstroom. Oude medicijnen & injectienaalden en luiers & incontinentiemateriaal Omschrijving
Contract
Ingang
Einde
Verlenging Einde na verlenging
Inzameling oude med. & inj.
Stadsbedrijven
1-1-2025
31-12-2025
5x 1 jaar
31-12-2030
Inzameling luiers en incomat.
Stadsbedrijven
1-4-2022
30-6-2026
5x 1 jaar
30-6-2031
14
Kosten en baten Overzicht van kosten en baten 2023
●
Afvoer, hergebruik en verwerking van afval en grondstoffen Vereveningsregeling
●
Advisering en ondersteuning van gemeenten
●
Personele kosten
Kosten ●
Totaal Baten ● Totaal Saldo
Bijdragen deelnemende gemeenten
2024
2025
48.046.078 53.801.365 54.780.000 -
-
-
100.000 100.000 100.000 330.000 300.000 300.000 48.476.078 54.201.365 55.180.000 48.476.078 54.201.365 55.180.000 48.476.078 54.201.365 55.180.000 0 0 0
Verschillenanalyse Om dezelfde grootheden te vergelijken, moeten in feite de programma’s 1 én 2 worden vergeleken met programma 1 uit de begroting van 2023. Dan vallen de kosten in 2024 8,7% hoger uit (€ 4.225.249) dan de kosten in de begroting van 2023. Dit resultaat is de som van het indexeren van de tarieven en de minderopbrengst van het oud papier. De stijging van de tarieven is tweeledig. Een deel zou feitelijk al in 2023 moeten worden zijn verwerkt. Mogelijk is de begroting voor dat jaar te laag geraamd omdat op het moment van totstandkoming van die begroting, - eind 2021 -, de forse indexaties nog niet in beeld waren. Het andere deel van de kostenstijging kent zijn oorzaak in oplopende kosten voor logistiek en personeel en in de gebruikelijke indexatie van de contracten, die ook in 2024 wat hoger lijkt te worden. Het is goed om de toegerekende personele kosten toe te lichten. Deze lijken in het overzicht te dalen met 10%, terwijl deze in werkelijkheid toenemen. Het betreft hier de toegerekende personele kosten die in 2023 € 330.000 bedroegen in één programma voor alle deelstromen. In 2024 is dit programma gesplitst in 2 programma’s en dienen de personele kosten van de 2 programma’s te worden opgeteld en bedragen derhalve voor 2024 € 350.000. Een stijging van € 20.000 of 6%.
Beleidsindicatoren Gezien het beleidsarme karakter van de AVU-taken, zijn geen beleidsindicatoren voor dit programma geformuleerd. Wel wordt bij de aanbesteding van de opdrachten naar zoveel mogelijk duurzaamheid gestreefd, met name beperking van de CO2-uitstoot, de duurzaamheid van het verwerkingsproces, uitstoot-arm transport en de transportafstand hebben hierbij de aandacht. Daarnaast maken PSO (de Prestatieladder Sociaal Ondernemen) en/of SROI (Social Return On Investment) altijd deel uit van de gunningscriteria.
15
Informatie en verwijzing • De aan overslag, transport en verwerking van huishoudelijk restafval, grof huishoudelijk restafval en gft-afval verbonden kosten en baten zijn vermeld in hoofdstuk 2: Financieel beleid, in deel II: De productbegroting en in bijlagen 1.1 en 1.2; • Een overzicht van het ingezamelde pmd in bijlage 1.5 is slechts ter informatie opgenomen ter vaststelling van de administratieve bijdrage; • Een totaaloverzicht van de kosten wordt gegeven in bijlage 1.6; Wijziging van de programma’s Omdat er een wijziging in de opzet van de programma’s heeft plaatsgevonden en glas en oud papier in deze begroting in een apart programma zijn ondergebracht, kan er geen directe relatie met programma 1 in de begroting van 2023 worden gelegd. Het financiële verschil tussen 2023 en 2024 is hierdoor vertekend. Zoals bij de verschillenanalyse wordt opgemerkt, moeten de programma’s 1 én 2 van deze begroting worden vergeleken met programma 1 uit de begroting van 2023.
16
Programma 2: Glas en Oud papier Wat te doen In de gemeenschappelijke regeling is vastgelegd dat de AVU zorgdraagt voor een goede, reguliere en milieuverantwoorde verwijdering van het door de gemeenten ingezamelde glas en oud papier. Realisatie (hoe) Activiteit - omschrijving
Contract / DVO
Ingang
Einde
Verlenging
Inzameling papier
Remondis
1-1-2018
31-12-2021
2x 1 jaar
Einde na verlenging 31-12-2023
Overslag, transport, verwerking papier Smurfit Kappa
1-1-2022
31-12-2026
2x 1 jaar
31-12-2028
Inzameling glas
Stadsbedrijven
1-1-2018
31-12-2022
4x 1 jaar
31-12-2026
Overslag, transport, verwerking glas
Maltha
1-1-2021
31-12-2023
1x 1 jaar
31-12-2024
Kosten en baten Overzicht van kosten en baten 2023 Kosten
Totaal Baten Totaal Saldo
● ● ●
Inzameling en verwerking van glas Inzameling en verwerking van oud papier Personele kosten
●
Bijdragen deelnemende gemeenten
-
2024 626.730 -2.176.768 50.000 -1.500.038 -1.500.038 -1.500.038 0
2025 590.000 -2.095.000 50.000 -1.455.000 -1.455.000 -1.455.000 0
Informatie en verwijzing • De aan de inzameling, transport en verwerking van glas en oud papier en karton verbonden kosten en baten zijn vermeld in de bijlagen 1.3 en 1.4; • Op het moment van het tot stand komen van deze begroting (januari 2023) zijn de papieropbrengsten fors gedaald ten opzichte van de opbrengsten die nog in de jaarrekening van 2021 konden worden genoteerd. Deze daling is het gevolg van een daling van de opbrengsttarieven per ton én een teruglopende ingezamelde hoeveelheid oud papier. De begrote hoeveelheid voor 2022 (57.585 ton) loopt in de jaarrekening 2022 terug naar 51.590 ton. Daarom wordt er voor 2024 bij de raming van de hoeveelheid oud papier eerder naar de jaarrekening 2022 gekeken, dan dat er wordt aangesloten op de waarschijnlijk te hoog geraamde hoeveelheid oud papier in de begroting van 2023. Gezien de volatiele papiermarkt en de periode welke tot 2024 nog moet worden overbrugd, wordt met betrekking tot de papieropbrengst conservatief geraamd. Op basis van berichten vanuit de oud papiermarkt wordt de eerdere lage geraamde opbrengst voor 2022 van € 65,00 per ton voor het jaar 2024 neerwaarts bijgesteld naar € 50,00 per ton.
17
De contractueel overeengekomen bonus (= extra opbrengst) staat gedurende de contractperiode vast en kan daarom voor 2024 worden begroot op € 40,32 per ton oud papier. Verschillenanalyse Omdat er een wijziging in de opzet van de programma’s heeft plaatsgevonden en glas en oud papier in deze begroting in een apart programma zijn ondergebracht, kan er geen relatie met eenzelfde programma in de begroting van 2023 worden gelegd. Wel is rekening gehouden met de dalende papieropbrengsten en de hogere kosten voor inzameling en transport voor beide afvalstromen.
Beleidsindicatoren Gezien het beleidsarme karakter van de AVU-taken, zijn geen beleidsindicatoren voor dit programma geformuleerd. Wel wordt bij de aanbesteding van de opdrachten naar zoveel mogelijk duurzaamheid gestreefd, met name beperking van de CO2-uitstoot, de duurzaamheid van het verwerkingsproces, uitstoot-arm transport en de transportafstand hebben hierbij de aandacht. Daarnaast maken PSO (de Prestatieladder Sociaal Ondernemen) en/of SROI (Social Return On Investment) altijd deel uit van de gunningscriteria.
18
Programma 3: Overhead Wat te doen Overhead betreft alle niet direct aan de programma’s toe te rekenen kosten en baten. Realisatie (hoe) Het totaal aan beheerskosten bedraagt voor 2024 € 711.756, terwijl aan baten € 118.503 wordt verwacht. Van de directeur-secretaris wordt 0,7 fte en van de projectmanager/adviseur gemeenten en de projectmanager/adviseur circulaire economie worden van beiden 1,0 fte direct aan de programma’s toegerekend, in totaal € 350.000. Daarnaast worden kosten voor inhuur van derden ten laste van de overige kosten begroot op € 100.000. Deze mogen conform de BBV ook worden toegerekend aan de programma’s. In totaal kan naar schatting € 450.000 van de beheerskosten aan de programma’s worden toegerekend, waardoor de uiteindelijke bruto-overhead op € 261.756 komt (beheerkosten minus de aan de programma’s toegerekende kosten) oftewel 0,50% van het begrotingstotaal. Na verrekening van de administratieve vergoedingen (baten) voor glas en papier en verpakkingsafval, blijft netto over € 143.253. Verschillenanalyse In het oog springen de toegenomen huisvestingskosten als gevolg van de energiecrisis met € 7.000 en de bureaukosten met € 7.000 vanwege een intensievere digitale informatievoorziening voor de gemeenten middels de website van de AVU.
Met een verwachte toename van de personele kosten met circa 8% tot 9% ( in 2 jaar) komen de aan de overhead toe te rekenen personele kosten uiteindelijk € 8.376 hoger uit ten opzichte van 2023 (3,6%). Kosten en baten Overzicht van kosten en baten Kosten
Totaal Baten
● ● ● ●
Personele kosten Huisvestingskosten Bureaukosten Overige kosten
● ●
Overige inkomsten Bijdragen deelnemende gemeenten
Totaal Saldo
2023 233.380 35.000 14.500 54.000 336.880 126.160 210.720 336.880 0
Er zijn m.b.t. de bruto-overheadkosten geen beleidsfactoren gedefinieerd
19
2024 141.756 42.000 21.500 56.500 261.756 118.503 143.253 261.756 0
2025 150.000 43.000 22.000 60.000 275.000 118.503 156.497 275.000 0
Hoofdstuk 2: Financieel beleid §1. Omschrijving kosten en baten Ruim 97% van de kosten die de AVU-begroting kent zijn de kosten voor de verwijdering en de verwerking van het gemeentelijke afval. Een kleine 3% betreft de beheers- en overige kosten. De baten zijn de bijdragen van de deelnemende gemeenten en dienen de kosten 100% te dekken. Los van de bijdragen van de gemeenten staat de uitbetaling van de opbrengsten van het glas en oud papier die eén op één worden doorberekend aan de gemeenten. De AVU is niet bedoeld om winst te maken. De begroting van de AVU kent – behoudens een reservering voor onderhoud en risico voor de containers2 – geen reserves of voorzieningen. Alle in enig jaar gemaakte kosten worden in datzelfde jaar verrekend met de deelnemende gemeenten. Omdat rente en dividend ROVA niet vooraf kunnen worden bepaald, worden deze op nihil vastgesteld. Kosten voor overslag, transport en verwerking van huishoudelijke afval- en grondstoffen De kosten van de AVU betreffende de overslag, transport en verwerking van de afvalstoffen worden bepaald door met derden gesloten overeenkomsten. Het is gebruikelijk dat in dit soort overeenkomsten bepalingen zijn opgenomen voor een jaarlijkse aanpassing van de tarieven aan de hand van een indexcijfer.
Beheerskosten De beheerskosten bestaan voornamelijk uit uitgaven ten behoeve van het exploiteren van de bureauorganisatie, waarbij circa 80% niet direct beïnvloedbaar is, zonder gevolgen voor de organisatie. Het gaat hierbij om personele lasten, huisvesting en accountantskosten. Een conclusie is dat de personele kosten nauwelijks veranderen. Niet-personele kosten zijn markt- en economieafhankelijk. In het bijzonder zijn in de voorgaande jaren de accountantskosten fors toegenomen. Niet zozeer vanwege de stijgende tarieven, maar omdat de wetgever een steeds intensievere en meer uitgebreide controle vereist. Personele lasten Met de invoering van de WNRA volgt de AVU met ingang van 1 januari 2020 de Cao-sgo. Organisatie-eigen afspraken worden in een aanvullend handboek vastgelegd. De personele administratie is uitbesteed aan de afdeling HRM van RMN.
2
Deze reservering is komen te vervallen met de overdracht van de containers en wordt in 2024 met de gemeenten verrekend.
20
§2. Inflatiecorrectie - indexatie / Meerjarenbegroting Voor de meerjarenbegroting 2024 t/m 2027 gelden ongewijzigde kerngegevens zoals opgenomen in Hoofdstuk II en de Productbegroting. Waar nog geen indexatie kan worden berekend op de met derden gesloten overeenkomsten, gold jarenlang waar van toepassing een voorlopige indexatie van 2%, ongeveer gelijk aan de inflatie destijds. Echter, in de jaren 2022, 2023 en 2024 hebben we te maken en zullen we hoogstwaarschijnlijk te maken krijgen met veel hogere indexaties als gevolg van de buitengewone economische omstandigheden. Voor deze jaren wordt, indien hieromtrent geen andere cijfers contractueel zijn vastgelegd, daarom een voorlopige index van 8% voor 2022-2023 en 5% voor 2023-2024 gehanteerd. Deze voorlopige indexeringen zijn gebaseerd op de momenteel bekende prijsverhogingen in de markt, waarbij van de gemiddelde inflatie over 2022 is uitgegaan en waarvan de verwachting is dat deze in 2023 wat lager zal liggen. In de meerjarenbegroting wordt ook rekening gehouden met een verdere stijging van de kosten voor de verwerking van brandbaar afval als gevolg van de indexatie van de verbrandingsbelasting. Daarnaast wordt de raming van de papieropbrengst op het conservatieve niveau van 2022 en 2023 doorgezet.
21
§3. Meerjarenbegroting 2024-2027 UITGAVEN
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2021 in €
2023 in €
2024 in €
2025 in €
2026 in €
2027 in €
43.235.021
47.596.544
53.223.819
54.192.000
55.283.000
56.360.000
350.000
-1.455.000
-1.455.000
-1.455.000
Verwijdering medicijnen en injectienaalden*
316.935
-1.500.038 425.000
434.000
440.000
450.000
Infrastructurele kosten
73.073
74.534
77.546
79.000
81.000
82.000
Sorteeranalyses
129.800
125.000
125.000
125.000
125.000
125.000
Personeelskosten
432.924
463.380
491.756
500.000
500.000
500.000
Huisvestingskosten
30.244
35.000
42.000
43.000
44.000
45.000
Bureaukosten
11.670
14.500
21.500
22.000
22.000
23.000
Overige kosten
170.519
154.000
156.500
160.000
160.000
170.000
44.400.186
48.812.958
53.063.083
54.100.000
55.200.000
56.300.000
44.330.001
48.686.798
52.944.580
53.981.000
55.081.000
56.181.000
207.713
126.160
118.503
119.000
119.000
119.000
44.537.714
48.812.958
53.063.083
54.100.000
55.200.000
56.300.000
Verwijdering brandbaar afval, gft en pmd Verwijdering glas en oud papier en containers
INKOMSTEN Bijdragen deelnemers Rente opbrengsten en overige baten
* In 2023 moet deze begrotingspost worden verhoogd met € 65.000, vanwege fors gestegen verwerkingskosten.
21 21
§4. Geprognosticeerde balans 2024-2027 Activa Vaste activa Voorraden Vorderingen Liquide middelen
31-12-2024 0 5 13.845 250
Passiva Eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden Kortlopende schulden
14.100 Activa Vaste activa Voorraden Vorderingen Liquide middelen
31-12-2025 0 5 13.845 250
Vaste activa Voorraden Vorderingen Liquide middelen
31-12-2026 0 5 14.345 250
Passiva Eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden Kortlopende schulden
Vaste activa Voorraden Vorderingen Liquide middelen
31-12-2027 0 5 14.345 250
31-12-2025 100 14.000 14.100
Passiva Eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden Kortlopende schulden
14.600 Activa
100 14.000 14.100
14.100 Activa
31-12-2024
31-12-2026 100 14.500 14.600
Passiva Eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden Kortlopende schulden
14.600
31-12-2027 100 14.500 14.600
(bedragen x € 1.000)
22
§5. Verschillenanalyse ➢ De grootste hoeveelheden, - brandbaar afval en gft -, vertonen in vergelijking met die van 2023 geen spectaculaire stijging of daling. De hoeveelheden huishoudelijk restafval inclusief grof huishoudelijk restafval en gft-afval stijgen vrijwel niet. Hierbij moet wel worden gerealiseerd dat op de hoeveelheden die de AVU omzet, afwijkingen van de werkelijke hoeveelheden op de begroting van 2 à 3 % normaal zijn. Fluctuaties met deze percentages hebben geen grote invloed op de werkelijke kosten. ➢ De begroting voor 2024 voor de overslag, transport en verwerking van restafval, grof huishoudelijk afval, gft-afval, glas, papier en de overige kosten welke worden overgeslagen per ton, - zie “Meerjarenbegroting 2024 – 2027” -, komt € 4.250.125 (8,7%) hoger uit t.o.v. de begroting 2023. Hierbij moet worden opgemerkt dat de oorspronkelijke begrote bedragen voor 2023 nog niet zijn aangepast met een hogere index dan 2%, wat als gevolg van de economische en energiecrisis wel realiteit zal blijken te zijn. De verwachte index ligt tussen 5% en 8%. ➢ In 2022 is de opdracht voor inzameling en verwerking van oude medicijnen en injectienaalden aanbesteed door Stadsbedrijven Utrecht. Dit heeft tot een verhoging van de kosten geleid. Met name de verwerkingstarieven zijn fors gestegen.
Deze kostenverhoging is in de begroting van 2023 nog niet verwerkt, dat verklaart het verschil van € 75.000 tussen de kosten voor 2023 en 2024. ➢ De verhoging van de beheerskosten in 2024 ten opzichte van 2023 wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere personele lasten, hogere huisvestingskosten en extra kosten voor digitalisering van de informatievoorziening voor de gemeenten. ➢ De begrote hoeveelheid verpakkingsglas voor 2024 daalt t.o.v. de begroting 2023 met 8%. Het is te vroeg om hierover conclusies te trekken. In 2021 werd nog circa 30.000 ton ingezameld, in 2022 was dat ongeveer 28.500 ton. De conclusie dat in de coronaperiode meer verpakkingsglas op de markt is gekomen, lijkt juist. In 2022 is hierop een correctie geweest én bijkomend een correctie vanwege de verminderde economische omstandigheden in dat jaar. Of de neerwaartse trend zich doorzet, daar is mogelijk pas medio 2023 iets van te zeggen. Een aantrekkende economie kan zomaar weer een stijging van de hoeveelheid verpakkingsglas laten zien. ➢ De hoeveelheid oud papier daalt met 10% ten opzichte van de begroting 2023. Net als bij glas geldt dat de hoeveelheden van 2021 en 2022 worden betrokken bij de berekening van de hoeveelheden voor 2024. Juist 2022 laat een scherpe daling zien als gevolg van minder papierverbruik en minder verpakkingen. Uiteraard is herstel mogelijk.
De papieropbrengst wordt vanwege de daling in 2022, voor 2024 conservatief geraamd op € 50,00 per ton, omdat de oud-papiermarkt nog steeds volatiel blijkt. De contractueel vastgelegde bonus staat vast op € 40,32. De totale begrote opbrengsten komen wel € 2.147.604 lager uit dan begroot in 2023.
23
Hoofdstuk 3: Overige informatie §1. Inleiding Op grond van de comptabiliteitsvoorschriften en het Besluit Begroting en Verantwoording dient in de begroting een aantal verplichte paragrafen te worden opgenomen. Dit betreft: a. Weerstandsvermogen en risicobeheersing; b. Bedrijfsvoering; c. Verbonden Partijen; d. Treasury c.q. financiering; e. Onderhoud van kapitaalgoederen; f. Grondbeleid; g. Lokale heffingen. De verplichte paragrafen onder e., f. en g. zijn niet van toepassing op de gemeenschappelijke regeling AVU.
§2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen kan worden gedefinieerd als het vermogen van de AVU om eventuele financiële risico’s op te kunnen vangen. Zoals al eerder aangegeven kent de gemeenschappelijke regeling AVU - behoudens een voorziening voor onderhoud en risico voor de glas-, papier-, verpakkingsafval- en textielcontainers - geen verdere reserves of voorzieningen. Dit betekent dat eventuele tegenvallers direct worden verrekend met de deelnemende gemeenten. Zie hoofdstuk 2: Financieel Beleid. De vraag is of er tegenvallers te verwachten zijn. De overslag, het transport en de afvalverwerking zijn tot en met 2026 zeker gesteld. Ook de tarieven kunnen geen onverwachte tegenvallers opleveren. Deze staan vast tot eind 2026 en kunnen uitsluitend worden aangepast door middel van een jaarlijkse indexatie. Wanneer toch tariefsaanpassingen plaatsvinden, zal deze via een wijziging in de begroting worden verwerkt. Voorts worden bij het sluiten van de overeenkomsten de risico’s contractueel bij de opdrachtnemer neergelegd. Als er al een tegenvaller kan ontstaan is dit veelal het gevolg van nieuw Rijksbeleid met name op het belastinggebied.
Het moge duidelijk zijn dan tegenvallers met name in de tarieven als gevolg van verhogingen als uitkomst van een aanbesteding of van verhoging van Rijksbelastingen niet worden gedefinieerd als risico’s waarvoor een weerstandsvermogen moet worden aangehouden. Vanwege de directe doorbelasting van de kosten aan de deelnemende gemeenten, houdt de AVU reserves noch weerstandsvermogen aan. De belangrijkste conclusie die uit de nota Weerstandsvermogen en Risicobeheersing (vastgesteld door het Algemeen Bestuur op 6 juli 2022) kan worden getrokken, is dat een discontinuïteit in de
24
afvoer en de verwerking van met name het huishoudelijk en het grof huishoudelijk restafval en het gft-afval kan worden begroot op een financieel risico van maximaal circa € 6,00 per ton restafval en gft-afval. Indien de gemeenten een voorziening willen treffen in de risicoparagraaf van de gemeentebegroting, is dit het bedrag waarmee rekening kan worden gehouden. De Nota Weerstandsvermogen en Risicobeheersing wordt eens per 5 jaar geactualiseerd en opnieuw vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Volgens de BBV moeten in deze paragraaf Weerstandsvermogen de kengetallen netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen), solvabiliteitsratio en de structurele exploitatieruimte zijn benoemd. Omdat de AVU geen winstoogmerk heeft en niet van tevoren bekend is of er op 1 januari 2024 sprake is van vorderingen op of van gemeenten, worden deze op 0 begroot en in de jaarrekening berekend op basis van de dan bekende bedragen.
§3. Bedrijfsvoering De personele bezetting van de AVU is vastgesteld op vijf formatieplaatsen, zijnde 1 directeursecretaris, 1 projectmanager, 1 beleidsmedewerker, 1 financieel-economisch medewerker en 1 administratief (secretarieel) medewerker. Van deze formatieplaatsen worden alleen de directeursecretaris, de projectmanager en de beleidsmedewerker met een vaste medewerker ingevuld. Voor het financieel beheer huurt de AVU een extern bureau in. Dit bureau heeft 2 medewerkers voor de AVU ter beschikking, zodat financiële ondersteuning altijd is geborgd. De inhuur bedraagt gemiddeld een dag per week. Het dynamisch archief en het statisch archief van de AVU worden beheerd door het Archief Eemland en zijn daar ook fysiek ondergebracht. De AVU huurt circa 1 dag per maand een archivaris in van het bedrijf DOX-Support. De kosten voor de inhuur worden ten laste van de post personeelskosten gebracht. De salarisverwerking verloopt via RMN en wordt extern uitgevoerd door het bedrijf IJK uit Heerlen. De uitbetalingen worden door de AVU zelf gedaan.
§4. Verbonden Partijen De AVU heeft bestuurlijke en financiële belangen bij een aantal verbonden partijen. Ten eerste zijn dat uiteraard de in de provincie Utrecht gelegen gemeenten, die deelnemen in de AVU, 25 in totaal. Bij het toetredingsbesluit in 1983/1984 hebben de gemeenten gelijktijdig hun bevoegdheden (zorgplicht) op het gebied van de verwijdering van huishoudelijke afvalstoffen overgedragen aan dit openbaar lichaam. De deelnemende gemeenten hebben als oprichters vanzelfsprekend een grote inbreng in het door AVU te voeren beleid. Zo hebben zij inspraak in de begroting alvorens deze door het Algemeen Bestuur wordt vastgesteld. Daarnaast is elke gemeente vertegenwoordigd in het Algemeen Bestuur,
25
het orgaan dat de besluiten neemt over onder meer het aangaan van contracten en het beleid. Uit dit Algemeen Bestuur wordt vervolgens een Dagelijks Bestuur gevormd dat onder meer als taak heeft de aansturing van de ambtelijke organisatie. Voor besluiten die een grote invloed hebben op het gemeentelijk beleid of de gemeentelijke financiën, worden de raden geïnformeerd en geconsulteerd. Voorts heeft de AVU een belang in ROVA en in de BV Afvaloverslag. Van beide organisaties is de AVU-aandeelhouder. De voorzitter van de AVU is commissaris bij de BV Afvaloverslag. De directeur van de AVU woont de aandeelhoudersvergaderingen van de BV Afvaloverslag en ROVA bij. ROVA verzorgt voor AVU voor de regio Amersfoort-gemeenten het overladen en transporteren van het restafval, het grof huishoudelijk afval, het gft-afval en het pmd-afval. De BV Afvaloverslag verzorgt dit in Ede voor de regio Veenendaal-gemeenten. Het aandeelhouderschap van de AVU in ROVA en de BV Afvaloverslag versterkt de AVU in haar inkooppositie (gelijke kansen voor iedereen en stimulering marktwerking) bij de verwerking van afval. Beide partijen vinden de betrokkenheid van AVU van belang en voor AVU zijn er geen financiële en bestuurlijke nadelen aan verbonden. In tegendeel: AVU profiteert bij goede resultaten mee van dividenduitkeringen.
In de onderstaande tabel worden de belangrijkste kengetallen weergegeven die bij het opstellen van deze begroting bekend zijn.
Verbonden partij / Vestigingsplaats Eigen vermogen 01-01-2022
ROVA / Zwolle BV Afvaloverslag / Ede 40.320 18
Eigen vermogen 31-12-2022
nnb
18
Vreemd vermogen 01-01-2022
41.765
488
Vreemd vermogen 31-12-2022
nnb
nnb
Resultaat 2022
nnb
0
Bedragen x € 1.000
§5. Treasury c.q. financiering 5.1. Algemene ontwikkelingen In deze paragraaf worden de belangrijkste ontwikkelingen geschetst binnen de gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht die invloed kunnen hebben op de treasuryfunctie, de financiële posities en de geldstromen. Dit zijn : • Externe ontwikkelingen : internationale economische indicatoren en de ontwikkeling op de Europese geld- en kapitaalmarkt. De gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht is ongevoelig voor externe ontwikkelingen omdat kosten één op één aan deelnemers worden doorberekend. • Verwachte wijzigingen in wet- en regelgeving : de gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht is ongevoelig voor wijzigingen in wet- en regelgeving.
26
• Kostenverhogingen hieruit voortvloeiend worden één op één doorberekend aan de deelnemers. • Debiteurenrisico : de gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht is gevoelig voor dit risico. Aangezien de debiteuren alleen de deelnemende gemeenten zijn, is dit risico praktisch verwaarloosbaar. 5.2. Treasurybeheer 5.2.1. Risicobeheer In de Verordening Financieel beleid c.a. zijn in het kader van het risicobeheer regels vastgelegd met betrekking tot het aantrekken van geldmiddelen of het uitzetten ervan. Conform deze verordening : • Zullen slechts leningen uit hoofde van de publieke taak worden verstrekt aan door het Algemeen of Dagelijks Bestuur goedgekeurde derde partijen; • Zal de uitzetting van middelen uit hoofde van de treasuryfunctie niet gericht zijn op het genereren van inkomsten door het lopen van overmatig risico; • Is het gebruik van derivaten niet toegestaan. • Bij de gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht zijn de volgende risico’s actueel: • • • •
Renterisico van de vlottende schuld; Kredietrisico van de verstrekte gelden; Debiteurenrisico met betrekking tot de achtergestelde lening aan de N.V. ROVA Holding; Investeringsrisico inzake de deelnemingen in de N.V. ROVA Holding en de BV Afvaloverslag.
Het renterisico van de vlottende schuld wordt in de navolgende tabel weergegeven:
Kasgeldlimiet
Bedragen per jaar
Omvang begroting 2024
€ 53.063.083
1. Toegestane kasgeldlimiet - in bedrag
€-
2. Omvang vlottende schuld - kredietinstellingen
€-
3. Vlottende middelen - kredietinstellingen
€-
Toets kasgeldlimiet 4. Totaal netto vlottende schuld (2-3)
€-
Toegestane kasgeldlimiet (1)
€-
Ruimte (+)/Overschrijding (-); (1-4)
€-
Het kredietrisico van de verstrekte gelden wordt in de navolgende tabel weergegeven:
27
Risicogroep
Hypothecaire zekerheid
Restantschuld in x%
Gemeenten
Nee
-
Overheidsinstellingen
Nee
-
Totaal
-
-
5.2.2. Financiering In het begrotingsjaar 2024 zullen geen nieuwe leningen worden opgenomen. Omdat hiervoor kosten in rekening worden gebracht, houdt de AVU geen rekening-courantkrediet aan bij de Bank Nederlandsche Gemeenten. Met een adequate liquiditeitsplanning behoeft normaliter geen gebruik te worden gemaakt van een rekening-courantkrediet. Wanneer een krediet toch op enig moment nodig blijkt, kan altijd een kortlopend krediet worden aangevraagd en zullen rentekosten genomen moeten worden. In het begrotingsjaar 2024 zal financiering uit hoofde van crediteuren op hetzelfde niveau zijn als in voorgaande jaren. 5.2.3. Uitzetting Op 21 februari 2001 heeft het bestuur een achtergestelde lening van € 69.882 met een looptijd van 10 jaar verstrekt aan N.V. ROVA Holding met een mogelijkheid van een éénzijdige verlenging met 10 jaar door ROVA. De rente bedraagt op jaarbasis 8%. In 2020 heeft ROVA aangegeven de lening te willen continueren op basis van een looptijd van 5 jaar. De AVU is hiermee akkoord gegaan. 5.2.4. Relatiebeheer In het begrotingsjaar 2024 zullen naar verwachting geen belangrijke wijzigingen in de relatie met de BNG optreden. 5.2.5. BBV, Uniforme basisset van financiële kengetallen (Bedragen x € 1000) Begroting 2024 Kengetallen:
Verloop van de kengetallen Jaarrekening 2021
Begroting 2024
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen solvabiliteitsratio
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
structurele exploitatieruimte
0
0
0
0
0
0
grondexploitatie
0
0
0
0
0
0
belastingcapaciteit
0
0
0
0
0
0
5.2.6. BBV, Inzicht in de toerekening van de rente aan de taakvelden Vanuit het taakveld Treasury dient inzichtelijk te worden gemaakt op welke wijze de toerekening
28
van de rente aan de verschillende taakvelden geschiedt. Omdat de AVU-begroting slechts één taakveld betreft, wordt hiervoor verwezen naar de Meerjarenbegroting 2024 - 2027 in hoofdstuk 2. 5.3. Kasbeheer Het kasbeheer wordt voortgezet in lijn met voorgaande jaren. De totale kosten volgens de begroting 2024 ad € 53.063.083 worden onder verrekening van overige inkomsten en rentebaten doorberekend aan deelnemende gemeenten door facturering middels voorschotnota’s per kwartaal. Verschillen tussen het totaal van de voorschotnota’s en het totaal af te rekenen bedrag worden met de betreffende gemeenten afgewikkeld na de vaststelling van de jaarrekening over 2024 door het Algemeen Bestuur. 5.4. Organisatie Naar verwachting zullen in 2024 geen aanpassingen plaatsvinden in de administratieve organisatie en interne controle, zoals vastgelegd in de “ Verordening Financieel Beleid c.a.”. 5.5. Informatievoorziening Naar verwachting zullen in 2024 geen aanpassingen plaatsvinden in de informatie en systemen voor het beheer van de treasuryfunctie.
Soest, 28 juni 2023, het Algemeen Bestuur van de AVU, De secretaris,
De voorzitter,
Was getekend
Was getekend
F.A. van Dijk
G.J. Spelt
29
Grafiek : Ontwikkeling afvalhoeveelheden Begrote en werkelijke hoeveelheden restafval en gft-afval
kton 350 300 250 200 150 100 50 0 2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Restafval Begroting
Restafval Jaarrekening
Gft-afval Begroting
Gft-afval Jaarrekening
30
2024
Deel II: Productbegroting Inleiding Voor de opstelling van de productbegroting worden de afvalhoeveelheden zo goed mogelijk benaderd aan de hand van de meest recente registraties van hoeveelheden. Ook worden de begrotingsgegevens vergeleken met de vastgestelde jaarcijfers van 2021 en de voorlopige jaarcijfers van 2022, met in acht name van mogelijke beleidswijzigingen van gemeenten. Uiteraard hebben de gemeenten de mogelijkheid om de hoeveelheden aan te passen voordat de begroting wordt vastgesteld. Daarnaast gelden de contracttarieven, al dan niet geïndexeerd. De berekening van de indexatie is vastgelegd in de contracten, maar de benodigde gegevens (CPB, NEA) voor de berekening van de indexatie 2024 zijn op het moment dat deze begroting tot stand komt, nog niet voorhanden. Daarom worden de voor 2023 bekende tarieven geïndexeerd met een voorlopig percentage. De afgelopen jaren was 2% gebruikelijk, echter als gevolg van de buitengewone economische omstandigheden, is de voorlopige indexatie om te komen tot de tarieven voor 2024 berekend op 5% (zie kader). “De energie- en grondstoffencrisis en het gebrek aan personeel (voornamelijk chauffeurs) in 2022 drijven de diverse tarieven fors op. Het is lastig inschatten of deze tendens zich tot in 2024 voortzet.