De langste adem hebben (en houden) - Aanpak Luchtkwaliteit (def versie) 27-06-2023

Een belangrijke broeikasgas is CO2 maar klimaatneutraal is niet hetzelfde als CO2-neutraal, er zijn immers ook andere broeikasgassen (zoals methaan) en fijnstofdeeltjes die vrij kunnen komen. Ten aanzien van het vergroten van de kwaliteit van de directe leefomgeving, is er op meerdere momenten gesproken over de overlast van (particuliere) houtstook. Hoewel de huidige regelgeving niet altijd aansluit bij de gevoelde noodzaak, kan de gemeente indien gewenst binnen de omgevingsvisie beleid voor houtstook opstellen en in een programma maatregelen vastleggen. Voorts kunnen lokale omgevingswaarden voor luchtkwaliteit worden opgesteld48.

45 46 47

48

De Groene Amsterdammer, Een groenstrook is niet genoeg Klimaatakkoord, p. 46 Regionaal Mobiliteitsprogramma Midden-Nederland 1.0, p. 31 Informatiepunt Leefomgeving, Regels voor houtstook vanuit woningen

|

20

De langste adem hebben (en houden)

3.

Wat kunnen we doen?

In dit hoofdstuk worden de maatregelpakketten beschreven die uitvoering geven aan de ambitie om de luchtkwaliteit te verbeteren. De maatregelen geven overzicht van de activiteiten en maatregelen die de gemeente Wijk bij Duurstede kan treffen voor minder vervuilende stoffen in de lucht.

3.1. Rollen Gemeente De gemeente Wijk bij Duurstede kiest in haar beleid veelal voor een faciliterende rol. Hierbij krijgen partijen binnen de gemeente de ruimte om maatregelen te nemen en ondersteunt de gemeente initiatiefnemers, neemt zij hindernissen weg, en verschaft zij informatie door beleid op te stellen en informatie te geven. Soms doet de gemeente dingen zelf en geeft daarmee het goede voorbeeld. De rol die de gemeente kiest is ‘zelf doen’, stimuleren, regisseren of faciliteren. Ook behoort lobby soms tot de rollen.

Afbeelding 9: de rollen van de gemeente in vergelijk met het meetbare effect.

Partners Wijk bij Duurstede is mede afhankelijk van andere overheden om de concentraties luchtvervuilende stoffen te verlagen. Door samenwerking met het Rijk, de provincie Utrecht en andere gemeenten kan kan meer resultaat worden behaald, zeker als maatregelen kunnen worden afgestemd en gecombineerd. Naast andere overheden, kunnen ook andere externe belanghebbenden en partners bij maatregelen betrokken zijn. Hierbij valt te denken aan het rookvrij maken van scholen, sportverenigingen, speeltuinen en wellicht ook rookvrije openbare ruimtes in het kader van Nationaal Preventie Akkoord. Voorheen was er ook het landelijke Platform Houtrook en Gezondheid waar gewerkt werd aan oplossingen om overlast en gezondheidsschade als gevolg van het stoken van hout door particulieren te voorkomen of te verminderen. Het Platform is in mei 2021 opgeheven omdat het thema houtrook ‘op de publieke agenda is gekomen en in het SLA is opgenomen’.49

3.2. Wijkse maatregelen 3.2.1. Schone Lucht Akkoord In het vorige hoofdstuk is het Schone Lucht Akkoord (SLA) aan de orde gekomen. Hoewel het SLA niet door Wijk bij Duurstede is ondertekend, biedt het handvatten voor het verbeteren van de luchtkwaliteit in onze gemeente. Verder biedt de provincie ondersteuning via het netwerk van de Uitvoeringsagenda Gezonde Lucht regio Utrecht. Binnen de organisatie van de SLA is per onderwerp een themagroep benoemd en zijn er algemene doelen benoemd. Naast de generieke aanpak, wordt er een aanpak uitgewerkt voor hoogblootgestelde gebieden en voor hooggevoelige groepen. Met betrekking tot het verkeer, zijn veel gelijksoortige maatregelen te zien in het Regionaal Mobiliteitsprogramma Midden Nederland (RMP-MN)

49 Platform Houtrook en Gezondheid, brief 11 mei 2021 aan Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat

|

21

De langste adem hebben (en houden) Subsidie Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat stelt voor de ondertekenaars van de SLA voor € 7 mln. aan financiële middelen (cofinanciering) ter beschikking via de Specifieke Uitkering Schone Lucht Akkoord (SpUk SLA) voor projecten die zorgen voor schonere lucht en gezondheidswinst. Inmiddels is de derde tranche opengesteld van 1 april 2023 tot 29 september 2023. Eerder gesubsidieerde projecten varieerden van een laadhub voor mobiele werktuigen tot communicatie over houtstook.

Afb. 10: SLA doelen: reductie van negatieve gezondheidseffecten van luchtemissies in 2030 t.o.v. 2016

3.2.2. Pakket van maatregelen A – Mobiliteit Uit de maatregelenlijst van het Schone Lucht Akkoord blijkt dat Wijk bij Duurstede reeds met een aantal maatregelen bezig is. Hierbij valt te denken aan mobiliteitsmaatregelen zoals de uitrol van laadinfrastructuur voor Elektrisch Vervoer (EV) en maatregelen binnen het uitvoeringsprogramma GVVP 2023-2026 (UP-GVVP) ter bevordering van het fietsgebruik. Binnen de op te stellen nieuwe parkeernota zal aandacht zijn voor de ruimtelijke effecten van het parkeren bij nieuwbouwontwikkelingen. De huidige en verder mogelijk te nemen maatregelen zijn: − (Zero)emissie-eisen bij OV bussen (zie link), gemeentelijke aanbestedingen en vergunningen; − Gezondheidsdoelen in uitvoeringsplan GVVP (snelheidsverlaging / fietsbevordering) en RMP; − Uitrol laadinstructuur; − Geactualiseerd parkeerbeleid / parkeernormen bij nieuwe ontwikkelingen; − Verduurzamen gemeentelijk wagenpark.

B – Mobiele werktuigen Er zijn verschillende maatregelen die genomen kunnen worden om de uitstoot van mobiele werktuigen te verminderen, zoals het gebruik van schonere (bio)brandstoffen, elektrische mobiele werktuigen, regelmatig onderhoud en afstelling, training van chauffeurs op efficiënt rijgedrag (‘Het nieuwe draaien’ – zie maatregelen) en – waar mogelijk – beperking van inzet van mobiele werktuigen. Door een combinatie van deze maatregelen toe te passen, kan de uitstoot van mobiele werktuigen worden verminderd en kan bijgedragen worden aan een duurzamere omgeving.

|

22

De langste adem hebben (en houden) De huidige en verder mogelijk te nemen maatregelen zijn: − (Zero)emissie-eisen bij aanbestedingen / (omgevings)vergunningen mobiele werktuigen; − Onderzoek naar mogelijkheden en effecten van het stoppen van dieselwerktuigen zonder roetfilter in de bebouwde kom − Realisatie elektrische laadpunten voor vrachtwagens met koeling in binnenstad (Stop & Drop); − Onderzoek uitfasering van inzet dieselaggregaten bij evenementen en verbouwingen; − Mogelijkheden Green Deal Het Nieuwe Draaien onderzoeken (zie link).

C - Landbouw De binnen deze sector mogelijk te nemen maatregelen, vallen buiten het bestek van de (gemeentelijke) aanpak luchtkwaliteit. Overeenkomstig de gehanteerde afbakening van de thematiek (paragraaf 1.4.) worden de binnen deze sector genomen maatregelen verricht vanuit de aanpak van de stikstofproblematiek die op rijks- en provinciaal niveau genomen zullen gaan worden. Hierbij valt te denken aan maatregelen zoals: − Warme sanering varkenshouderijen; − Integrale brongerichte reductie; − Sector afspraken fijnstof; − Informeren toezichthouders; − Vernieuwing emissie-eisen; − Inzet meetsensoren.

D - Industrie De huidige en verder mogelijk te nemen maatregelen binnen deze sector zijn: − Emissie-eisen in vergunningen; − Aanscherpen vergunningenbeleid; − Versterken toezicht en handhaving.

E - Consumenten Houtstook Eén op 13 huishoudens in Nederland gebruikt regelmatig een houtkachel of open haard. En met de hoge energieprijzen kiezen steeds meer mensen voor een kachel. De particuliere houtstook vormt een belangrijke bijdrage aan de concentraties fijnstof. Hoewel de totale emissie door houtkachels is gedaald, is de daling bij andere bronnen (zoals verkeer en de industrie) nog sterker. Hierdoor is de relatieve bijdrage van houtkachels is toegenomen van 12% in 1990 tot 26% in 202050. Hierbij betreft het alleen de primaire emissie, gemeten bij de hoge temperatuur in de schoorsteen. De zogenoemde secundaire aerosolen vallen buiten de statistieken waardoor de feitelijke bijdrage van houtstook substantieel hoger uitpakt. Daarnaast kan de bijdrage van houtstook aan de lokale omgevingsconcentraties fijnstof op lokaal niveau en op sommige momenten aanzienlijk hoger zijn dan het landelijk gemiddelde. Volgens het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) kunnen houtkachels in woonwijken tot 30 à 39% van de fijnstof concentraties veroorzaken op momenten in de winter wanneer verschillende houtkachels worden gestookt51. Verbod op houtkachels? Gemeenten kunnen de aanwezigheid van houtkachels niet verbieden. Houtkachels zijn namelijk als product toegestaan op de (Europese) markt. Sinds 1 januari 2022 gelden voor nieuwe kachels Europese emissie-eisen (Ecodesign).

In de Wet milieubeheer (artikel 10.2) staat dat het verboden is om afvalstoffen te stoken. Daarom mag iemand in een houtkachel of vuurkorf alleen onbehandeld en ongeverfd hout verbranden. Gemeenten kunnen een ontheffing verlenen als het niet om gevaarlijke afvalstoffen gaat. Bijvoorbeeld voor het verbranden van snoeiafval in de open lucht of voor het houden van vreugdevuren of paasvuren. Voor houtkachels en andere

50 51

TNO, Zonder extra beleid dreigt overlast houtrook door kachels te gaan stijgen Kennisdocument Houtstook in Nederland, p.7

|

23

De langste adem hebben (en houden) stookinstallaties bij particulieren staan landelijke bouwtechnische eisen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Voor gemeenten is er nauwelijks ruimte om lokale regels te stellen voor het rookgaskanaal (schoorsteen), omdat het Bbl daarover al regels stelt. Regulering van gebruik van houtkachels In de gemeentelijke omgevingsvisie kan de gemeente ambities rondom houtstook opnemen, zoals het beperken van overlast door houtstook en het ontmoedigen van houtkachels in nieuwe woningen. Deze ambities kan de gemeente vervolgens uitwerken in een programma en/of bindende regels in het omgevingsplan over het gebruik van houtkachels, zodat er minder schadelijke rook in de omgeving terechtkomt. Het oogmerk is dan het beschermen van de gezondheid van omwonenden (en van het milieu). Ook kunnen gemeenten lokale omgevingswaarden voor luchtkwaliteit opstellen52 of toolkits voor inwoners beschikbaar stellen53. Een en ander zou in combinatie kunnen gebeuren met de in paragraaf 2.2. genoemde APV (artikel 2:79). De huidige en verder mogelijk te nemen maatregelen zijn: − Campagne schone houtstook particulieren: o Voorlichting / communicatie gezondheidseffecten / stookalert; o Toepassen toolkit en meetmethode; o Acteren o.b.v. Stookwijzer + n.a.v. pilot houtrook; o Regels over houtstook in omgevingsplan.

− Bewustwording binnenklimaat woning, school, etc.; − Rookvrije omgeving (link); − Energieneutrale en gasloze woningen; − (Vrijwillig) vuurwerk-(vrije) zones; − Participatie / burgerwetenschap (bijv. Meet je stad – zie link).

F – Binnenvaart en havens Het terugdringen van uitstoot door schepen is met name een zaak van de andere overheden. Als gemeente kan een bijdrage worden geleverd met het stimuleren van de aanleg van walstroom. Aangemeerd regelen schepen hun stroomvoorziening doorgaans met aggregaten als er geen walstroom beschikbaar is. Afhankelijk van de totale ligduur gaat het hier om aanzienlijke emissies met een lokaal effect op de luchtkwaliteit. De huidige en verder mogelijk te nemen maatregelen zijn: − Aanbestedingscriteria infrastructurele werkzaamheden; − Aanbestedingseisen diensten en pleziervaart. − Stimuleren walstroom binnenvaart en pleziervaart.

G – Overige maatregelen De huidige en verder mogelijk te nemen maatregelen zijn: − SLA opnemen in Omgevingsvisie; − Aanpak hoogbelaste locaties; − Aanpak hooggevoelige groepen.

52 53

Informatiepunt Leefomgeving, Regels voor houtstook vanuit woningen Zie bijvoorbeeld de toolkit ‘Houtstook door particulieren, hoe voorkom je overlast’, VVM

|

24

De langste adem hebben (en houden)

Bijlage A – Woordenlijst Stoffen en verbindingen As BaP BC Cd C6H6 CO EC NH3 Ni NO

NO2 NOx

O3 Pb PM PM10 PM2,5 PM0,1 PAKs SO2 VOS

Anorganische stoffen Benzo(a)pyreen (valt onder de PAKs). Black carbon (zwarte koolstof). Cadmium. Benzeen (valt onder de VOS). Koolstofmonoxide. Elemental Carbon (elementair koolstof). Ammoniak, een anorganische verbinding van stikstof en waterstof. Nikkel. Stikstofmonoxide is een gas dat ontstaat bij allerlei verbrandingsprocessen. Bij hoge temperaturen ontstaan chemische reacties, bijvoorbeeld tussen stikstof (N 2) en zuurstof (O2) uit de lucht. In de lucht wordt het uitgestoten stikstofmonoxide (NO) vrij snel omgezet tot stikstofdioxide. Stikstofdioxide. De som van stikstofmonoxide (NO) en stikstofdioxide (NO2) wordt stikstofoxiden genoemd. Stikstofoxiden (NOx) komen vooral vrij bij verbranding van fossiele brandstoffen, bijvoorbeeld door het verkeer. Ozon. Lood. Particulate Matter. Fijnstof met een omvang tot 10 micrometer (10 µm). Fijnstof met een omvang tot 2,5 micrometer (2,5 µm). Ultra fijnstof met een omvang tot 0,1 micrometer (0,1 µm). Poly-aromatische koolwaterstoffen. Zwaveldioxide. Vluchtige organische stoffen.

Afkortingen COPD

GCN KDW NSL Ziektelast

Chronic Obstructive Pulmonary Disease. COPD is een verzamelnaam voor twee longaandoeningen, te weten chronische bronchitis en longemfyseem. Bij COPD heeft men last van vernauwing van de luchtwegen als gevolg van ontsteking en kunnen de longen ook beschadigd zijn, met benauwdheid tot gevolg. Grootschalige Concentraties voor Nederland. Kritische depositiewaarde. Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit Het begrip ziektelast beschrijft hoe goed of slecht de gezondheid van een patiënt is in vergelijking tot die van patiënten met een andere aandoening of gezonde mensen. Hoe ernstiger de aandoening is, hoe hoger de ziektelast.

|

25

De langste adem hebben (en houden)

Bijlage B - Bronnen Documenten Beld, J. van de, Braak, S. van den, Voogt, F. Een groenstrook is niet genoeg, De Groene Amsterdammer, 5 mei 2023 BIJ12 Landelijke monitoringsrapportage Natura 2000 en Stikstof 2020, Utrecht, maart 2021 Coalitieakkoord 2021 – 2025 (link) Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst, 15 december 2021 (VVD, D66, CDA en ChristenUnie) CROW Leidraad Stop Drop - Leidraad voor toepassing van het Stop & Drop-concept, december 2017 Gruyter, C. de Nu moeten wíj ons huiswerk een keer doen, column NRC, 7 april 2023 Koppejan, J., Bree, F. de Kennisdocument Houtstook in Nederland, Enschede, september 2018 In opdrachten van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) Maas R., Fischer P., Wesseling J., Houthuijs D., Cassee F.R.

Luchtkwaliteit en gezondheidswinst, Bilthoven, 2015 (RIVM) Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Schone Lucht Akkoord, Den Haag, januari 2020 Toelichting op het Schone Lucht Akkoord, Den Haag, januari 2020 Paul Scherrer Institute PSI Unassuming rampant polluters on two wheels, Villingen - Zwitserland, 13 mei 2014 Gepubliceerd in Nature Communications (link) Platform Houtrook en Gezondheid Brief opheffing, 11 mei 2021 Provincie Utrecht Regionaal Mobiliteitsprogramma Midden-Nederland 1.0, versie UVVB, 11 oktober 2021 Rijksoverheid Klimaatakkoord, Den Haag, 28 juni 2019 RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland Rapportage 2011, RIVM Rapport 680362001/2011, Bilthoven, 2011 Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland Rapportage 2012, RIVM Rapport 680362002/2012, Bilthoven, 2012

|

26

De langste adem hebben (en houden) Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland Rapportage 2015, RIVM Rapport 2015-0119, Bilthoven, 2015 Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland Rapportage 2016, RIVM Rapport 2016-0068, Bilthoven, 2016 Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland Rapportage 2021, RIVM-rapport 2021-0068, Bilthoven, 2021 Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland Rapportage 2022, RIVM-rapport 2022-0059, Bilthoven, 2022 Inspiratie voor een gezond binnenmilieu, Bilthoven, mei 2013 Stikstof-reductie opties effectiviteit en streefwaarden, presentatie, vrijdag 6 maart 2020 Gevolgen van de voorgestelde Europese luchtkwaliteitsrichtlijn voor Nederland, RIVM rapport 2023-0167, Bilthoven, 2023 Schoumans O.F., Groenendijk P., Renaud L., Bolt F.J.E. van der Nutriëntenbelasting van het oppervlaktewater, Alterra rapport 1700, Wageningen, 2008 Timmers, V.R.J.A., Achten, P.A.J. Non-exhaust PM emissions from electric vehicles, Atmospheric Environment, vol. 134, juni 2016 VVM, network van milieuprofessionals Toolkit ‘Houtstook door particulieren, hoe voorkom je overlast’, mei 2014 Wassens, R. en Loon, W. van Van hexagoon tot piekbelaster, zo rekent de overheid aan stikstof, artikel NRC, 23 maart 2023 World Health Organization / WHO European Centre for Environment and Health WHO global air quality guidelines, Bonn, 2021

Afbeeldingen / foto’s P. 1 P.3 P.5 P.6 P.7 P.7 P.11 P.12 P.19 P.21 P.22 P.44

Website Pixabay Gemeente Wijk bij Duurstede, eigen foto Afb. 1: Houtrookvrij (infographic) + K-Stove Vesuvius terrashaard (foto: BOL.com) Afb. 2: Eigen afbeelding Afb..3: US Environmental Protecting Agency (EPA) – bewerkt Afb. 4: RIVM - Luchtkwaliteit en gezondheid in de IJmond Afb. 5: Centraal Instrument Monitoring Luchtkwaliteit - Meetpunten concentratie stoffen in de lucht gemeente Wijk bij Duurstede Afb. 6: Webkaart provincie Utrecht Afb.7+8: De Groene Amsterdammer Afb. 9: eigen afbeelding Afb. 10: Geactualiseerde agenda SLA Website Pixabay - bewerkt

Wij hebben zoveel mogelijk geprobeerd rechthebbenden van het beeldmateriaal te achterhalen. Meent u desondanks dat u in uw belang geschaad bent, dan kunt u contact opnemen met de gemeente Wijk bij Duurstede.

|

27

De langste adem hebben (en houden)

Tabellen P.9 P.10 P.11 P.15 P.18 P.31-32 P.32-33 P.33 P.34 P.34-35 P.35-36 P.37-39 P.40 P.40-41 P.41 P.42 P.43

Tabel A: Emissieregistratie, Luchtverontreinigende emissies (vastgesteld in jan. 2023) Tabel B: Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland Rapportage periode 2010 – 2022 Tabel C: Centraal Instrument Monitoring Luchtkwaliteit Tabel D: WHO global air quality guidelines & EU air quality standards Tabel E: European Environment Agency, air quality standards Tabellenreeks F: Emissiefactoren voor snelwegen en niet-snelwegen, Rekenblad Tabellenreeks G: Emissieregistratie fijnstof, datareeks 1990-2020 Definitief Tabellenreeks H: Emissieregistratie roet, datareeks 1990-2020 Definitief Tabel I: Emissieregistratie, National Emission Ceilings (NEC) (vastgesteld in jan. 2023) Tabellenreeks J: Emissieregistratie NOx, NH3, SO2 en NM-VOS, datareeks 1990-2020 Definitief Tabellenreeks K: Emissieregistratie, National Emission Ceilings (NEC) (vastgesteld in jan. 2023) Tabellenreeks L: Emissieregistratie, datareeks 1990-2020 Tabellenreeks M: Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland Rapportages 2010 – 2022 Tabellenreeks N: Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland Rapportages 2010 – 2022 Tabel O: Centraal Instrument Monitoring Luchtkwaliteit Tabel P: European Environment Agency - Air quality standards Tabel Q: European Environment Agency - Air quality standards

Websites Atlas Leefomgeving Fijnstof Compendium voor de Leefomgeving Emissie per voertuigkilometer voor wegverkeer, 2004-2021 Nitraat in grondwater onder landbouwgrond, 1984-2019 Emissieregistratie Datareeks 1990-2020 European Commission Air quality standards Zero pollution action plan European Environment Agency Air quality standards Helpdesk Water Kaderrichtlijn Water Informatiepunt Leefomgeving Lucht: verschil emissie en immissie Regels voor houtstook vanuit woningen Kenniscentrum Europa Decentraal Hoe staat het met de voortgang van de Kaderrichtlijn Water in Nederland?

|

28

De langste adem hebben (en houden) Kenniscentrum InfoMil Wat is fijnstof? Grenswaarden en andere luchtkwaliteitsnormen Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) Besluit gevoelige bestemmingen Longfonds Alles over longen Milieudefensie Veelgestelde vragen over stikstof Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit - Natura2000 Natura-2000 gebieden Naar een ontspannen Nederland Een nieuwe kijk op de stikstofaanpak Natuur & Milieu Oorzaken van watervervuiling Nutrinorm Zeven vragen over de verschillende stikstofvormen Provincie Utrecht Webkaart Rijksoverheid Emissiefactoren voor snelwegen en niet-snelwegen, Rekenblad publicatiedatum 15-03-2021 Medicijnresten in water Wet natuurbescherming en de Omgevingswet (stikstofreductie en natuurverbetering) Besluit gevoelige bestemmingen (luchtkwaliteitseisen) Nationaal Preventie Akkoord RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) Gezondheidseffecten van luchtverontreiniging in context Bronnen per component van luchtverontreiniging Luchtverontreinigende stoffen reacties en atmosferische processen Luchtkwaliteit en gezondheid in IJmond Berekening inname nitraat en nitriet combineren om gezondheidsrisico beter te kunnen schatten GGD-richtlijn medische milieukunde: Luchtkwaliteit en gezondheid Schone Lucht Akkoord Gezondheidswinst met het Schone Lucht Akkoord Geactualiseerde uitvoeringsagenda, maart 2023 Stichting

HoutrookVrij Infographics TNO Zonder extra beleid dreigt overlast houtrook door kachels te gaan stijgen, 20 maart 2023 Wageningen University & Research (WUR) Een dikke onvoldoende voor waterkwaliteit

|

29

De langste adem hebben (en houden) World Health Organization (WHO) What are the WHO Air quality guidelines? Zorginstituut Nederland Ziektelast in de praktijk

|

30

De langste adem hebben (en houden)

Bijlage C – Emissie- en immissiewaarden I – Emissie in Nederland Inleiding De luchtverontreinigende emissie per sector vormt de inbreng voor de modellering van de concentraties van luchtverontreinigende stoffen en stikstofdepositie zoals bijvoorbeeld in de Grootschalige Concentratiekaarten Nederland (GCN) en Aerius. In alle cijfers hieromtrent moet een onderscheid worden gemaakt tussen enerzijds de ‘luchtverontreinigende emissies’ en anderzijds de ‘emissies volgens de NEC-richtlijn54. Bij de NEC-richtlijn wordt de uitstoot van scheepvaart niet meegenomen, evenals NMVOS- en NOx-emissies van mestmanagement en landbouwgronden. Daarnaast worden bij de NEC-richtlijn de emissies berekend op basis van de hoeveelheid afgezette brandstoffen (fuel sold) en voor de Luchtverontreinigende emissies op Nederlands grondgebied wordt de hoeveelheid (op Nederlands grondgebied) verbruikte brandstoffen als basis gebruikt. Emissiefactoren wegverkeer Om de bijdrage van het wegverkeer aan de concentraties van luchtverontreinigende stoffen nabij verkeerswegen te berekenen, wordt gebruik gemaakt van zogenoemde emissiefactoren. Deze geven voor een gemiddelde verkeersstroom de uitstoot per gereden kilometer van een aantal luchtverontreinigende stoffen. Er worden emissiefactoren vastgesteld voor wegen binnen de bebouwde kom en buitenwegen en emissiefactoren van wegverkeer voor snelwegen.

Daarbij wordt ook onderscheid gemaakt naar snelheidsregimes en niveaus van verkeersafwikkeling (doorstromend, stagnerend). In de berekeningen wordt gekeken naar (prognoses voor) de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen en de samenstelling van het wagenpark 55. PM10

PM2,5

CO

NO2

Nox

in gram/km Licht verkeer (pers.-/bestelauto's en motoren)

2020

stadswegen - < 15 km/h

0,033 0,029

0,012 0,007

5,561 4,822

0,109 0,037

0,400 0,203

stadswegen - 15-30 km/h

0,032 0,028

0,010 0,007

3,943 3,438

0,076 0,028

0,282 0,154

snelwegen - file

0,032 0,029

0,010 0,007

2,919 2,892

0,123 0,040

0,368 0,195

snelwegen - 80 km/h

0,019 0,017

0,008 0,005

0,962 0,954

0,065 0,022

0,188 0,106

snelwegen - 100 km/h

0,020 0,017

0,009 0,005

0,838 0,816

0,076 0,025

0,225 0,113

snelwegen - 130 km/h

0,021 0,017

0,009 0,005

0,792 0,772

0,115 0,034

0,333 0,150

PM10

PM2,5

CO

NO2

Nox

in gram/km

2020

2030

2030

2020

2020

2030

2030

2020

2020

2030

2030

2020

2020

2030

2030

2020

2030

2020

2030

Autobussen stadswegen - < 15 km/h

0,170 0,134

0,093 0,056

1,088 0,727

0,542 0,255

4,326 2,174

stadswegen - 15-30 km/h

0,133 0,113

0,056 0,036

1,088 0,727

0,339 0,159

2,646 1,339

54

NEC = National Emission Ceilings

55

Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland Rapportage 2022, p.83 e.v.

|

31

De langste adem hebben (en houden) PM10 in gram/km Middelzwaar wegverkeer (< 20 ton) stadswegen - < 15 km/h stadswegen - 15-30 km/h snelwegen - file snelwegen - 80 km/h

CO

NO2

Nox

2030

2020

2030

2020

2030

2020

2030

2020

2030

0,204 0,167 0,180 0,096

0,169 0,148 0,136 0,085

0,106 0,068 0,086 0,036

0,072 0,050 0,059 0,029

3,562 2,296 1,926 0,804

2,895 1,826 1,254 0,682

0,368 0,218 0,203 0,148

0,206 0,139 0,126 0,119

7,671 4,535 5,794 2,149

4,667 2,519 3,750 1,141

PM10 in gram/km Zwaar wegverkeer (> 20 ton) stadswegen - < 15 km/h stadswegen - 15-30 km/h snelwegen - file snelwegen - 80 km/h

PM2,5

2020

PM2,5

CO

NO2

Nox

2020

2030

2020

2030

2020

2030

2020

2030

2020

2030

0,181 0,153 0,169 0,084

0,164 0,143 0,157 0,080

0,085 0,057 0,076 0,028

0,069 0,048 0,064 0,023

6,009 3,355 2,896 1,097

5,064 2,546 2,027 0,971

0,429 0,278 0,260 0,157

0,358 0,251 0,221 0,118

8,718 5,947 7,370 2,210

5,498 4,505 6,061 1,477

Tabellenreeks F: Emissiefactoren voor snelwegen en niet-snelwegen, rekenblad 15-03-2021 (selectie)

Deeltjesvormige luchtverontreiniging in Nederland Uitstoot fijnstof PM10 Fijnstof - PM10

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

Industrie, raffinaderijen, energie Verkeer en vervoer (incl. scheepvaart) Consumenten Handel, diensten en overheid / Bouw Landbouw TOTAAL NL

35,54 29,43 9,49 2,67 4,89 82,02

22,04 25,37 9,91 2,33 4,92 64,57

12,88 23,94 9,78 2,53 5,41 54,54

9,78 20,75 9,59 2,13 5,4 47,65

7,56 14,84 9,11 2,04 6,06 39,61

7,04 10,71 8,55 2,05 6,29 34,64

6,61 8,13 7,53 2,09 5,57 29,93

Specificatie Verkeer en Vervoer – PM10 in kton Scheepvaart en visserij - Zeescheepvaart - Binnenscheepvaart - Recreatievaart - Visserij Luchtvaart en railverkeer Wegverkeer - tailpipe - non-tailpipe Mobiele werktuigen TOTAAL Verkeer en Vervoer NL

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

6,13 1,31 0,05 0,34 0,10

6,30 1,32 0,05 0,37 0,11

7,72 1,31 0,05 0,35 0,13

7,61 1,13 0,05 0,22 0,13

5,52 0,91 0,05 0,14 0,12

3,77 0,91 0,05 0,09 0,11

2,74 0,76 0,04 0,11 0,09

15,25 2,14 4,11 29,43

11,05 2,24 3,93 25,37

8,19 2,43 3,76 23,94

5,95 2,60 3,06 20,75

3,63 2,67 1,80 14,84

1,78 2,69 1,31 10,71

0,88 2,60 0,91 8,13

in kton

|

32

De langste adem hebben (en houden) PM2,5 Fijnstof - PM2,5

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

Industrie, raffinaderijen, energie Verkeer en vervoer (incl. scheepvaart) Consumenten Handel, diensten en overheid / Bouw Landbouw TOTAAL NL

21,71 27,10 8,84 0,66 0,61 58,92

13,95 22,97 9,03 0,63 0,61 47,19

7,82 21,34 8,7 0,76 0,64 39,26

5,9 18,05 8,43 0,63 0,61 33,62

4,36 12,28 8,02 0,6 0,69 25,95

4,02 8,24 7,26 0,6 0,7 20,82

3,63 5,81 6,23 0,65 0,68 17,00

Specificatie Verkeer en Vervoer – PM2,5 in kton Scheepvaart en visserij - Zeescheepvaart - Binnenscheepvaart - Recreatievaart - Visserij Luchtvaart en railverkeer Wegverkeer - tailpipe - non-tailpipe Mobiele werktuigen TOTAAL Verkeer en Vervoer NL

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

5,82 1,25 0,05 0,32 0,09

5,97 1,25 0,05 0,36 0,11

7,34 1,24 0,05 0,33 0,13

7,22 1,07 0,05 0,21 0,12

5,25 0,86 0,05 0,14 0,11

3,59 0,85 0,05 0,09 0,10

2,6 0,71 0,04 0,10 0,07

15,25 0,42 3,90 27,10

11,05 0,44 3,74 22,97

8,19 0,49 3,57 21,34

5,95 0,52 2,91 18,05

3,63 0,53 1,71 12,28

1,78 0,53 1,25 8,24

0,88 0,54 0,87 5,81

in kton

Tabellenreeks G: Emissie fijnstof (PM10 en PM2,5) in kiloton (kton)

Elementair koolstof (EC2,5) - roet Roet - EC2,5

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

Industrie, raffinaderijen, energie Verkeer en vervoer (incl. scheepvaart) Consumenten Handel, diensten en overheid / Bouw Landbouw TOTAAL NL

0,54 11,52 1,17 0,01 0,00 13,24

0,45 9,87 1,17 0,01 0,00 11,50

0,34 9,32 1,08 0,00 0,00 10,74

0,14 8,04 1,00 0,00 0,00 9,18

0,05 5,01 0,94 0,00 0,01 6,01

0,04 3,08 0,80 0,00 0,01 3,93

0,04 2,02 0,65 0,01 0,01 2,73

Specificatie Verkeer en Vervoer – EC2,5 in kton Scheepvaart en visserij - Zeescheepvaart - Binnenscheepvaart - Recreatievaart - Visserij Luchtvaart en railverkeer Wegverkeer en overig verkeer - tailpipe - non-tailpipe Mobiele werktuigen TOTAAL Verkeer en Vervoer NL

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

1,37 0,56 0,02 0,10 0,04

1,41 0,57 0,02 0,11 0,05

1,72 0,56 0,02 0,10 0,05

1,91 0,48 0,02 0,06 0,05

1,11 0,43 0,02 0,04 0,05

0,77 0,46 0,02 0,03 0,04

0,63 0,39 0,01 0,03 0,03

7,38 0,06 1,99 11,52

5,78 0,06 1,89 9,87

4,99 0,07 1,80 9,32

3,99 0,08 1,46 8,07

2,42 0,08 0,85 5,01

1,07 0,08 0,61 3,09

0,41 0,09 0,42 2,02

in kton

Tabellenreeks H: Emissie roet (EC2,5) in kiloton (kton)

|

33

De langste adem hebben (en houden)

NEC-emissies Fijnstof - PM2,5

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

2021

EU*

21,6 25,5 8,7 0,7 0,6 57,1

13,9 20,7 9,3 0,7 0,6 45,1

7,8 17,0 8,6 0,8 0,6 34,8

5,9 13,0 8,6 0,7 0,6 28,7

4,4 8,0 9,3 0,6 0,7 23,0

4,0 5,2 7,6 0,6 0,6 18,1

3,6 3,6 6,4 0,7 0,6 14,9

3,8 3,4 5,7 0,7 0,6 14,2

18,1

in kton Industrie, raffinaderijen, energie Weg- en overig verkeer Consumenten Handel, diensten en overheid / Bouw Landbouw TOTAAL NL

Tabel I: Emissie fijnstof (PM10 en PM2,5) in kiloton (kton) (*) max. toegestane emissie Europese Unie (2020)

Gasvormige luchtverontreiniging in Nederland Uitstoot stikstofoxiden, ammoniak, zwaveldioxide en VOS Stikstofoxiden Stikstofoxiden - Nox

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

Industrie, raffinaderijen, energie Verkeer en vervoer (incl. scheepvaart) Consumenten Handel, diensten en overheid / Bouw Landbouw Natuur TOTAAL NL

188,71 426,03 23,33 11,91 58,00 1,13 709,11

143,05 371,39 25,17 11,83 57,91 1,13 610,48

101,94 360,98 21,27 11,48 49,68 1,13 546,48

92,61 339,72 17,93 7,29 45,26 1,13 503,94

66,20 284,93 15,64 6,94 45,33 1,13 420,17

55,87 257,30 9,83 4,31 43,68 1,13 372,12

42,36 222,84 7,72 3,06 37,83 1,13 314,94

Specificatie Verkeer en Vervoer – Nox in kton Scheepvaart en visserij - Zeescheepvaart - Binnenscheepvaart - Recreatievaart - Visserij Luchtvaart en railverkeer Wegverkeer en overig verkeer - tailpipe - non-tailpipe Mobiele werktuigen TOTAAL Verkeer en Vervoer NL

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

88,46 28,79 1,92 6,07 3,67

90,88 25,18 2,08 6,79 4,39

110,85 27,82 2,20 6,66 5,48

123,77 25,93 2,20 4,58 5,76

102,62 22,34 2,27 3,23 5,76

102,94 25,55 2,34 2,45 5,79

107,16 22,73 1,83 3,00 3,90

255,13 2,74 39,25 426,03

193,53 2,99 45,55 371,39

155,06 3,53 49,38 360,98

131,49 3,68 42,31 339,72

110,09 3,84 34,78 284,93

85,18 3,72 29,33 257,30

55,82 4,31 24,09 222,84

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

4,62 0,94 9,44 2,84 326,67 344,51

4,43 2,21 6,88 2,91 201,08 217,51

3,06 4,45 5,94 2,46 156,81 172,72

3,00 5,38 7,32 2,47 134,69 152,86

2,28 4,79 6,53 2,34 117,31 133,25

1,98 4,20 7,16 2,35 113,34 129,03

2,32 3,95 6,64 2,95 108,56 124,42

in kton

Ammoniak Ammoniak - NH3 in kton Industrie, raffinaderijen, energie Verkeer en vervoer (incl. scheepvaart) Consumenten Handel, diensten en overheid / Bouw Landbouw TOTAAL NL

|

34

De langste adem hebben (en houden) Zwaveldioxide Zwaveldioxide - SO2

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

168,13 71,79 1,16 1,32 0,03 242,43

108,10 72,77 0,78 1,03 0,03 182,71

61,73 76,01 0,54 1,00 0,03 139,31

57,24 70,83 0,45 0,27 0,03 128,82

32,11 37,04 0,49 0,18 0,11 69,93

29,32 12,46 0,43 0,10 0,11 42,42

18,27 3,99 0,41 0,10 0,13 22,90

Vluchtige Organische Stoffen - VOS 1990 1995 2000 2005 2010 2015 in kton Industrie, raffin., energie, afvalverwijd. 815,82 698,38 502,26 345,87 278,62 213,47 Verkeer en vervoer (incl. scheepvaart) 215,20 142,81 95,92 70,26 57,58 49,47 Consumenten 64,58 65,47 61,15 59,11 58,63 55,68 Handel, diensten en overheid / Bouw 78,82 54,94 39,17 35,6 36,43 32,04 Landbouw 686,87 627,29 564,64 523,36 566,70 591,67 Natuur 73,23 73,23 73,23 73,23 73,23 73,23 TOTAAL NL 1934,52 1662,12 1336,37 1107,43 1071,19 1015,56

2020

in kton Industrie, raffinaderijen, energie Verkeer en vervoer (incl. scheepvaart) Consumenten Handel, diensten en overheid / Bouw Landbouw TOTAAL NL

VOS

162,56 44,18 91,58 28,82 571,41 73,23 971,78

Tabellenreeks J: Emissie NOx, NH3, SO2 en NM-VOS in kiloton (kton)

NEC-emissies Ammoniak – NH3

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

2021

EU*

in kton Industrie, raffinaderijen, energie Weg- en overig verkeer Consumenten Handel, diensten en overheid / Bouw Landbouw TOTAAL NL

4,6 0,9 13,0 0,7 325,3 344,5

5,1 2,2 10,5 0,6 199,8 218,4

3,9 4,5 9,2 0,5 155,5 173,4

3,8 5,1 10,5 0,6 134,1 154,1

3,0 3,9 9,6 0,6 116,9 134,1

2,5 3,3 10,2 0,6 112,2 128,7

2,9 3,1 10,6 0,6 106,2 123,4

2,9 3,3 10,5 0,6 104,8 121,9

134,1

Stikstofoxiden – NOx

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

2021

EU*

in kton Industrie, raffinaderijen, energie Weg- en overig verkeer Consumenten Handel, diensten en overheid / Bouw Landbouw TOTAAL NL

188,4 398,9 20,9 11,9 8,8 629,0

142,7 343,4 23,5 12,1 10,4 532,2

101,6 311,1 20,0 11,8 9,6 454,2

92,3 276,4 17,2 7,5 11,4 404,7

65,7 225,9 14,6 7,1 14,1 327,4

55,6 169,0 8,2 4,4 10,7 248,0

42,1 125,1 6,2 3,1 5,5 181,9

42,3 119,5 7,0 3,4 5,7 177,8

222,6

Zwaveldioxide – SO2

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

2021

EU*

in kton Industrie, raffinaderijen, energie Weg- en overig verkeer Consumenten Handel, diensten en overheid / Bouw Landbouw TOTAAL NL

168,1 27,4 1,2 1,4 0,0 198,1

108,1 27,4 0,8 0,9 0,0 137,1

61,7 15,8 0,5 0,9 0,0 79,0

57,2 10,3 0,4 0,2 0,0 68,2

32,1 3,0 0,5 0,3 0,1 35,9

29,3 1,0 0,4 0,2 0,1 31,0

18,4 0,7 0,4 0,1 0,1 19,7

19,6 0,6 0,4 0,1 0,1 20,9

49,1

|

35

De langste adem hebben (en houden) Niet-methaan-VOS – (NM-VOS) in kton Industrie, raffinaderijen, energie Weg- en overig verkeer Consumenten Handel, diensten en overheid / Bouw Landbouw TOTAAL NL

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

2021

EU*

172,2 212,7 48,6 75,4 0,5 509,7

120,6 147,5 50,2 51,0 1,1 370,4

90,4 93,6 46,6 35,8 1,1 267,6

62,0 65,2 45,4 32,7 2,4 207,7

57,2 52,1 48,2 33,3 7,2 198,0

46,9 37,1 45,4 29,6 4,1 163,0

36,9 29,8 83,4 29,9 2,6 182,5

35,7 29,1 93,7 29,1 2,8 190,3

191,1

Tabellenreeks K: Emissie gasvormige stoffen (NH3, NOx, SO2, NM-VOS) in kiloton (kton) (*) max. toegestane emissie Europese Unie (2020)

|

36

De langste adem hebben (en houden)

II – Emissie in Wijk bij Duurstede Deeltjesvormige luchtverontreiniging in Wijk bij Duurstede Uitstoot fijnstof PM10 Fijnstof - PM10

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

Industrie, raffinaderijen, energie Weg- en overig verkeer Consumenten Handel, diensten en overheid / Bouw Landbouw TOTAAL WbD

3,59 34,74 11,11 1,35 0,00 50,79

2,43 27,24 11,74 1,5 0,00 42,91

2,42 21,30 11,74 1,84 4,18 41,48

1,15 17,10 11,33 1,69 7,55 38,82

0,23 12,00 10,02 1,59 9,18 33,02

0,24 9,53 8,61 1,55 12,89 32,82

0,28 6,12 9,82 1,78 4,57 22,57

Specificatie Verkeer en Vervoer –PM10 in ton Scheepvaart - Binnenvaart -Recreatievaart Mobiele werktuigen Wegverkeer - tailpipe - non tailpipe TOTAAL Verkeer en Vervoer WbD

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

8,73 0,05 5,67

8,68 0,05 5,40

7,83 0,06 5,26

6,62 0,18 3,85

5,37 0,18 2,29

4,48 0,17 1,74

3,06 0,13 0,90

17,95 2,34 34,74

10,94 2,17 27,24

6,13 2,02 21,30

4,27 2,18 17,10

2,27 1,89 12,00

1,20 1,94 9,53

0,51 1,52 6,12

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

Industrie, raffinaderijen, energie Weg- en overig verkeer Consumenten Handel, diensten en overheid / Bouw Landbouw TOTAAL WbD

2,07 32,12 10,32 0,48 0,00 44,99

1,13 24,77 10,66 0,52 0,00 37,08

0,76 18,99 10,39 0,64 0,55 31,33

0,39 14,79 9,90 0,59 0,77 26,44

0,09 10,02 8,74 0,56 0,86 20,27

0,09 7,59 7,12 0,55 1,06 16,41

0,10 4,66 8,20 0,63 0,60 14,19

Specificatie Verkeer en Vervoer - PM2,5 in ton Scheepvaart - Binnenvaart -Recreatievaart Mobiele werktuigen Wegverkeer - tailpipe - non tailpipe TOTAAL Verkeer en Vervoer WbD

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

8,3 0,05 5,39

8,24 0,05 5,14

7,44 0,05 5

6,29 0,17 3,66

5,05 0,17 2,19

4,21 0,16 1,67

2,88 0,13 0,86

17,95 0,43 32,12

10,94 0,4 24,77

6,13 0,37 18,99

4,27 0,4 14,79

2,27 0,34 10,02

1,2 0,35 7,59

0,51 0,28 4,66

in ton

PM2,5 Emissie per bron – PM2,5 in ton

|

37

De langste adem hebben (en houden) Gasvormige luchtverontreiniging in Wijk bij Duurstede Uitstoot fijnstof Uitstoot stikstofoxiden, ammoniak, zwaveldioxide en VOS Stikstofoxiden Stikstofoxiden – NOx

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

Industrie, raffinaderijen, energie Weg- en overig verkeer Consumenten Handel, diensten en overheid / Bouw Landbouw TOTAAL WbD

25,11 479,44 28,63 6,04 82,64 621,86

3,85 382,14 31,41 6,43 77,6 501,43

2,94 339,69 27,03 6,45 68,49 444,6

2,97 306,99 22,28 3,96 56,27 392,47

0,56 247,68 20,25 3,54 55,55 327,58

0,32 229,74 14,67 2,17 59,78 306,68

0,39 155,67 13,56 1,5 53,6 224,72

Specificatie Verkeer en Vervoer – NOx in ton Scheepvaart - Binnenvaart -Recreatievaart Mobiele werktuigen Wegverkeer - tailpipe - non tailpipe TOTAAL V+V WbD

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

191,61 1,98 52,86

166,03 2,15 60,77

167,99 2,27 66,97

154,5 7,56 52,81

133,83 7,8 42,47

128,63 8,03 37,4

93,29 6,29 22,96

231,13 1,86 479,44

151,55 1,64 382,14

101,01 1,45 339,69

90,36 1,76 306,99

62,21 1,37 247,68

54,32 1,36 229,74

31,73 1,4 155,67

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

Industrie, raffinaderijen, energie Weg- en overig verkeer Consumenten Handel, diensten en overheid / Bouw Landbouw TOTAAL WbD

0,14 1,11 10,64 5,56 n.b. 17,45

0,00 2,33 8,11 5,83 n.b. 16,27

0,00 4,37 7,44 5,07 218,37 235,25

0,34 5,03 8,71 4,37 210,79 229,24

0,04 4,25 8,48 4,10 192,55 209,42

0,04 3,30 13,73 4,10 200,99 222,16

0,04 2,04 12,35 5,20 151,95 171,58

Specificatie Verkeer en Vervoer – NH3 in ton Scheepvaart - Binnenvaart -Recreatievaart Mobiele werktuigen Wegverkeer - tailpipe - non tailpipe TOTAAL V+V WbD

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

0,04

0,04

0,04

0,03

0,03

0,03

0,02

0,00

0,01

0,01

0,01

0,01

0,02

0,10

1,07 0,00 1,11

2,28 0,00 2,33

4,32 0,00 4,37

4,99 0,00 5,03

4,21 0,00 4,25

3,25 0,00 3,30

1,92 0,00 2,04

in ton

Ammoniak Emissie per bron – NH3 in ton

|

38

De langste adem hebben (en houden) Zwaveldioxide Zwaveldioxide – SO2

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

Industrie, raffinaderijen, energie Weg- en overig verkeer Consumenten Handel, diensten en overheid / Bouw Landbouw TOTAAL WbD

83,18 30,60 1,08 0,36 0,01 115,23

6,28 27,51 0,78 0,3 0,01 34,88

0,13 19,58 0,59 0,33 0,01 20,64

0,40 16,33 0,51 0,13 0,00 17,37

0,05 3,63 0,54 0,09 0,05 4,36

0,04 0,21 0,44 0,04 0,05 0,78

0,04 0,16 0,56 0,04 0,06 0,86

Specificatie Verkeer en Vervoer – SO2 in ton Scheepvaart - Binnenvaart -Recreatievaart Mobiele werktuigen Wegverkeer - tailpipe - non tailpipe TOTAAL V+V WbD

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

12,18 0,12 4,35

12,21 0,12 4,48

12,38 0,13 4,85

11,38 0,41 4,34

3,01 0,06 0,43

0,06 0,00 0,03

0,04 0,00 0,02

13,57 0,38 30,60

10,40 0,30 27,51

2,18 0,05 19,59

0,19 0,00 16,32

0,12 0,00 3,62

0,12 0,00 0,21

0,09 0,00 0,15

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

in ton

VOS Emissie per bron – VOS in ton Industrie, raffinaderijen, energie 66,22 65,09 71,05 Weg- en overig verkeer 302,76 211,30 134,57 Consumenten 84,78 87,98 84,29 Handel, diensten en overheid / Bouw 54,64 43,76 41,27 Landbouw 1250,46 1116,01 1006,80 Natuur 108,43 98,39 104,76 TOTAAL WbD 1867,29 1622,53 1442,74

Specificatie Verkeer en Vervoer – VOS in ton Scheepvaart - Binnenvaart -Recreatievaart Mobiele werktuigen Wegverkeer - tailpipe - non tailpipe TOTAAL V+V WbD

62,02 45,87 28,47 22,02 104,16 82,86 62,33 44,07 79,40 75,95 69,74 125,38 34,95 28,20 24,64 21,14 n.b. 944,43 1.065,96 970,11 78,52 98,59 110,52 110,52 359,05 1275,90 1361,66 1293,24

1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

33,99 3,46 14,07

40,38 3,87 16,91

24,44 3,96 17,54

19,08 11,33 9,99

20,93 8,24 9,34

13,72 4,55 7,20

11,22 4,36 4,99

202,28 48,96 302,76

120,43 29,71 211,30

74,16 14,47 134,57

58,19 5,57 104,16

41,30 3,05 82,86

34,08 2,78 62,33

21,01 2,49 44,07

Tabellenreeks L: Emissie PM10, PM2,5, NOx, NH3, SO2 en NM-VOS in Wijk bij Duurstede

|

39

De langste adem hebben (en houden)

III – Immissie in Nederland Deeltjesvormige luchtverontreiniging Concentratie fijnstof Concentraties – PM10

2010

2011

2015

2020

2021

Wegverkeer Overig verkeer Scheepvaart - internationaal Consumenten (huishoudens) Landbouw Industrie, raffinaderijen, energie, afvalverwijdering Handel, diensten en overheid (HDO) / Bouw Buitenland Zeezout, bodemstof en overig Totaal Nederland

1,1 0,5 0,7 0,5 1,0 0,6 0,2 5,3 13,6 23,5

1,3 0,5 0,8 0,6 1,1 0,5 0,2 9,0 10,2 24,2

0,9 0,4 0,7 0,5 1,1 0,7 0,1 6,8 6,3 17,5

0,6 0,4 0,5 0,6 0,7 0,6 0,2 4,3 6,8 14,7

0,7 0,5 0,6 0,9 0,9 0,6 0,2 4,7 5,7 14,8

Concentraties – PM2,5

2010

2011

2015

2020

2021

0,9 0,4 0,6 0,5 0,7 0,4 0,1 4,6 7,3 15,5

1,0 0,4 0,7 0,6 0,9 0,4 0,1 7,8 2,7 14,6

0,7 0,4 0,6 0,5 0,8 0,4 0,1 5,8 0,9 10,2

0,4 0,3 0,4 0,6 0,4 0,5 0,1 3,5 1,5 7,7

0,5 0,4 0,5 0,9 0,6 0,5 0,1 3,9 0,6 8,0

in µg/m3

in µg/m3 Wegverkeer Overig verkeer Scheepvaart - internationaal Consumenten (huishoudens) Landbouw Industrie, raffinaderijen, energie, afvalverwijdering Handel, diensten en overheid (HDO) / Bouw Buitenland Zeezout, bodemstof en overig Totaal Nederland

Tabellenreeks M: Opbouw van de PM10 en PM2,5 concentratie (µg/m3) – periode 2010 - 2021

Gasvormige luchtverontreiniging Concentratie NO2, SO2 en EC Concentraties – NO2

2010

2011

2015

2020

2021

5,8 2,5 1,4 0,7 0,3 0,9 0,4 6,4 18,4

5,4 2,1 1,4 0,7 0,3 0,7 0,5 6,3 17,4

4,0 2,0 1,3 0,4 0,5 0,8 0,3 5,4 14,7

2,7 1,6 1,1 0,4 1,3 0,5 0,2 3,3 11,1

2,6 1,9 1,2 0,4 1,1 0,6 0,1 2,7 10,6

in µg/m3 Wegverkeer Overig verkeer Scheepvaart - internationaal Consumenten (huishoudens) Landbouw Industrie, raffinaderijen, energie, afvalverwijdering Handel, diensten en overheid (HDO) / Bouw Buitenland Totaal Nederland

|

40

De langste adem hebben (en houden) Concentraties – SO2

2010

2011

2015

2020

2021

Wegverkeer Overig verkeer Scheepvaart - internationaal Consumenten (huishoudens) Landbouw Industrie, raffinaderijen, energie, afvalverwijdering Handel, diensten en overheid (HDO) / Bouw Buitenland Totaal Nederland

0,00 0,10 0,20 0,00 0,00 0,30 0,00 0,80 1,40

0,00 0,10 0,20 0,00 0,00 0,20 0,00 0,90 1,40

0,00 0,00 0,10 0,00 0,00 0,20 0,00 0,60 0,90

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,10 0,00 0,30 0,40

0,01 0,01 0,02 0,01 0,00 0,14 0,00 0,23 0,42

Concentraties – EC

2010

2011

2015

2020

2021

n.b.

0,31 0,07 0,02 0,06 0,00 0,01 0,00 0,36 0,83

0,14 0,07 0,02 0,06 0,00 0,00 0,00 0,29 0,58

0,05 0,03 0,01 0,05 0,00 0,00 0,00 0,20 0,34

0,05 0,07 0,01 0,07 0,00 0,00 0,00 0,22 -0,21 0,22

in µg/m3

in µg/m3 Wegverkeer Overig verkeer Scheepvaart - internationaal Consumenten (huishoudens) Landbouw Industrie, raffinaderijen, energie, afvalverwijdering Handel, diensten en overheid (HDO) / Bouw Buitenland Kalibratie Totaal Nederland

Tabellenreeks N: Opbouw van de NO2, SO2 en EC concentratie (µg/m3) – periode 2010 - 2021

IV – Immissie in Wijk bij Duurstede Concentraties in WbD 2021 in µg/m3 PM10 PM2,5 Stikstofdioxide (NO2) Roet (EC)

Steenstraat / Zandweg

Rotonde De Geer

Trekweg / Romeinenbaan

16,25 9,53 11,60 0,25

16,43 9,40 14,35 0,28

17,04 10,04 12,17 0,26

Lekdijk Oost

15,93 9,24 12,10 0,25

Rotonde Cothen

16,69 9,59 14,07 0,28

Doornseweg / Langbroekerdijk 16,42 9,32 14,54 0,30

Tabel O: Concentratie van stoffen in Wijk bij Duurstede monitoringsjaar 2021

|

41

De langste adem hebben (en houden)

Bijlage D – Grenswaarden en WHO richtlijnen I – EU Grenswaarden

Tabel P: EU grenswaarden van verontreinigende stoffen (bron: European Environment Agency - Air quality standards)

|

42

De langste adem hebben (en houden)

II – WHO richtlijnen

Tabel Q: WHO richtlijnen van verontreinigende stoffen (bron: European Environment Agency - Air quality standards)

|

43

Wijk bij Duurstede, juni 2023