Boekwerk jaarstukken 2023

Jaarstukken 2023

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Inleiding ................................................................................................................................................... 3 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 5 1 Deel I Programmaverantwoording .................................................................................................. 7 1.1 Programma 1 – Jeugd en Onderwijs........................................................................................ 8 1.2 Programma 2 – Zorg en Welzijn ............................................................................................ 17 1.3 Programma 3 – Beheer openbare ruimte en Milieu ............................................................. 34 1.4 Programma 4 – Economie ..................................................................................................... 48 1.5 Programma 5 – Ruimtelijke ordening, Wonen, Gebiedsontwikkeling en Mobiliteit ............ 52 1.6 Programma 6 – Sport, Cultuur en Erfgoed ............................................................................

63 1.7 Programma 7 – Duurzaamheid.............................................................................................. 69 1.8 Programma 8 – Veiligheid en handhaving ............................................................................ 76 1.9 Programma 9 – Bedrijfsvoering en Financien ....................................................................... 81 2 Deel II Paragrafen .......................................................................................................................... 94 2.1 Inleiding ................................................................................................................................. 95 2.2 Lokale heffingen .................................................................................................................... 96 2.3 Financiering ......................................................................................................................... 102 2.4 Weerstandsvermogen en risicobeheersing......................................................................... 106 2.5 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................. 113 2.6 Bedrijfsvoering ....................................................................................................................

119 2.7 Verbonden partijen ............................................................................................................. 127 2.8 Grondbeleid ......................................................................................................................... 134 2.9 Openbaarheid – Wet open overheid................................................................................... 142 3 Deel III Jaarrekening 2023 ........................................................................................................... 143 3.1 Waarderingsgrondslagen .................................................................................................... 144 3.2 Overzicht baten en lasten.................................................................................................... 149 3.3 Bestemming rekeningresultaat ........................................................................................... 151 3.4 Balans per 31 december 2023 ............................................................................................. 153 3.5 Toelichting op de balans...................................................................................................... 155 3.6 Gebeurtenissen na balansdatum ........................................................................................

170 3.7 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ....................................................... 171 4 Deel IV Toelichtingen en Begrotingsrechtmatigheid................................................................... 173 4.1 WNT verantwoording .......................................................................................................... 174 4.2 Incidentele baten en lasten ................................................................................................. 177 4.3 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserve .............................................. 179 4.4 Structureel resultaat............................................................................................................ 179 4.5 Rechtmatigheidsverantwoording ........................................................................................ 180 5 Bijlagen ........................................................................................................................................ 181 5.1 Baten en lasten per taakveld ............................................................................................... 182 5.2 Staat van over te hevelen kredieten ...................................................................................

184 5.3 Kerngegevens ...................................................................................................................... 188 5.4 Taakveldindeling rubriek 6 en 7 .......................................................................................... 188 5.5 Specifieke uitkeringen (SISA) ............................................................................................... 191

2

Inleiding Met voorliggende jaarstukken legt het college van burgemeester en wethouders verantwoording af aan de gemeenteraad over de inspanningen en besteding van middelen in 2023. Conform de regels van het ‘Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten’ is de indeling van de jaarstukken identiek aan de begroting. Dat betekent dat het jaarverslag en de jaarrekening gebaseerd zijn op de Programmabegroting 2023 en op de bijstellingen in de Voorjaars- en Najaarsnota 2023. Negatief resultaat door stijgende kosten jeugdzorg Het financiële jaar 2023 wordt afgesloten met een negatief verschil van € 1,565 miljoen ten opzichte van de oorspronkelijke begroting. Het verschil is kleiner dan bij de Voorjaars- en Najaarsnota verwacht, maar desondanks groot. Het verschil wordt met name veroorzaakt door fors hogere kosten op de jeugdzorg. De complexiteit van het jeugdzorgvraagstuk door onder andere wettelijke verplichtingen, de ‘open einde regeling’, ontoereikende compensatie voor de kosten door het Rijk en een beperkte invloed van de gemeente op het geheel maakt dat het ingezette traject van kostenbeheersing nog onvoldoende leidt tot zichtbare financiële resultaten. Wel zien we dat momenteel de instroom stabiliseert. Het college blijft zich onverminderd inzetten om dit schip te keren.

Tegelijkertijd realiseren we ons dat het hier gaat om een kwetsbare groep inwoners van onze gemeente. We vinden het van grote waarde om naar hen te blijven omzien. Ontwikkelingen, inflatie en gemeentelijke organisatie Ondanks een sterfteoverschot (er stierven meer mensen dan er werden geboren in 2023) kende Nederland door migratie een bevolkingsgroei. Wijk bij Duurstede kende echter een bevolkingskrimp in 2023, ondanks dat er meer mensen geboren werden dan stierven in onze gemeente. De bevolkingskrimp kwam door een negatief migratiesaldo van 65 personen. De Nederlandse economie kende in 2023 een milde recessie. De inflatie in 2023 (3.8%) was een stuk lager dan de abnormale stijging in 2022 (10,0%). De prijs van energie was in 2023 gemiddeld 37% goedkoper dan in 2022. Dat komt vooral door de hoge prijzen in 2022. De financiële zorgen van de gemeente zijn nog altijd groot. Was dit al in het bijzonder zo voor de ravijnjaren vanaf 2026, is naar aanleiding van de Voorjaarsnota vanuit het rijk, de verwachting dat er ook al in 2025 een tekort ontstaat. Volgens cijfers van het A&O Fonds hebben gemeenten meer dan gemiddeld te maken met arbeidsmarktkrapte. Ook wij merken de krapte op de arbeidsmarkt. Nieuwe inspanningen en methoden om personeel aan te trekken wierpen in 2023 hun vruchten af. Voor diverse moeilijk in te vullen functies zijn geschikte mensen gevonden en in dienst gekomen.

Desondanks staat de organisatie onder druk en is voortdurende inzet nodig om geschikt personeel aan te trekken en te behouden. Behaalde resultaten Als een van de voorlopers in Nederland hebben we flexwoningen weten te plaatsen bij Het Kleine Ros voor een gemengde groep woningzoekenden. De tijdelijke opvang van Oekraïense ontheemden is voortgezet. De voorbereidingen voor project Zandweg zijn afgerond, waardoor in het nieuwe jaar gestart kon worden met de uitvoering van het project. Samen met de gemeenteraad, inwoners en ondernemers zijn belangrijke stappen gezet voor een toekomstbestendig Oude Stadhuis. Voor het thema Duurzaamheid is een succesvolle aanvraag gedaan bij het Rijk voor extra middelen en is

3

samen met een klankbordgroep van de gemeenteraad een participatieaanpak over duurzame opwek ontwikkeld. De organisatie heeft samen met vele vrijwilligers gezorgd voor soepel verlopen extra landelijke verkiezingen in onze gemeente. Er is veel inspanning geleverd om klaar te zijn voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet en er is een basis gelegd voor het Omgevingsplan en de Omgevingsvisie. Meer dan 600 huishoudens hebben energietoeslag voor 2023 ontvangen. De actie Klanten Spaarpas is medio 2023 afgerond: in totaal zijn 227 passen verstrekt aan inwoners met een inkomen van 121 tot 150% van het sociaal minimum. We hebben vanuit de kaders van de Maatschappelijke Agenda ingezet op vroegtijdige signalering van (dreigende) kwetsbaarheid onder onze inwoners en op het versterken van hun draagkracht. Begin 2024 is de integrale verordening Jeugdhulp en Wmo vastgesteld. Daarvoor hebben in 2023 alle voorbereidingen plaatsgevonden. Met het oog op de Hervormingsagenda Jeugd en ook op de doorstijgende kosten van jeugdhulp is met Stichting Binding een brede aanpak ontwikkeld om de inzet van gespecialiseerde jeugdhulp terug te brengen. De raad heeft ingestemd met de realisatie van twee schoolcomplexen in de Noorderwaard (inclusief kinderopvang) en De Heul (inclusief gymzaal en kinderopvang).

Voor de locatie Noorderwaard is een onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden van woningbouw op de scholen. Dit is slechts een kleine greep uit het grote aantal behaalde resultaten in 2023. Samenvatting financieel resultaat Het saldo van baten en lasten geeft een negatief resultaat van € 1.565.200 (saldo vóór bestemming en vóór budgetoverheveling). Het eigen vermogen van de gemeente is gedaald met € 1,06 miljoen. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door beleidsconforme onttrekkingen uit de bestemmingsreserves. Het verschil tussen de actuele begroting en de realisatie 2023 is afgerond € 1.687.000. In onderstaand overzicht staan de verschillen per programma tussen begroting en rekening 2023.

Samenvatting financieel resultaat

Primitieve Begroting

Stand VJN

Stand NJN

Actuele Begroting

1 Jeugd en Onderwijs 2 Zorg en Welzijn 3 Beheer Openbare Ruimte en Milieu 4 Economie 5 Ruimtelijke Ordening en Mobiliteit 6 Sport, Cultuur & Erfgoed 7 Duurzaamheid 8 Veiligheid en Handhaving 9 Bedrijfsvoering en Financiën Resultaat

- 9.740 - 12.986 - 3.565 - 850 - 2.048 - 2.121 - 509 - 2.299 34.193 75

- 9.739 - 12.986 - 3.516 - 850 - 2.214 - 1.952 - 460 - 2.386 33.141 - 962

- 11.250 - 13.346 - 3.653 - 867 - 2.208 - 1.916 - 530 - 2.485 33.003 - 3.252

- 11.250 - 13.345 - 3.657 - 867 - 2.225 - 1.916 - 460 - 2.485 32.954 - 3.252

bedragen x € 1.000 Verschil Rekening met actuele 2023 begroting - 11.504 - 254 N - 13.957 - 612 N - 3.546 111 V - 851 16 V - 1.932 293 V - 1.887 29 V - 359 101 V - 2.476 9V 34.948 1.994 V - 1.565 1.687 V

In rekening 2023 is bij programma 2 de energietoeslag uitbetaald € 806.400 welke is vergoed binnen programma 9 gemeentefonds.

In de volgende hoofdstukken van dit document wordt per programma een gedetailleerdere beschrijving gegeven van de ontwikkelingen, geleverde inspanningen en (financiële) resultaten.

4

Leeswijzer Met deze leeswijzer navigeren we u door de jaarstukken. De jaarstukken bestaan uit vier onderdelen en bijlagen. 1. Programmaverantwoording In het eerste deel is de programmaverantwoording opgenomen. De indeling van de programma’s is conform de indeling in begroting 2023. Per programma worden de ontwikkelingen in 2023 op hoofdlijnen beschreven in de terugblik. Aansluitend worden zowel het beleid als de financiën verantwoord. In de beleidsverantwoording zijn alleen die producten opgenomen waarvoor in 2023 in een eerdere financiële rapportage (begroting, voorjaarsnota, najaarsnota) een aanvraag en budgettoekenning is opgenomen. De bron wordt hierbij steeds vermeld. De financiële verantwoording geeft een overzicht van alle afwijkingen per product die groter zijn dan (+ of -) € 10.000 ten opzichte van de najaarsnota. De aard van de baten en lasten betekent in het kader van de notitie van de BBV dat de soort of de eigenschap van een begrotingspost binnen een taakveld in eerste instantie bepalend is of een post als incidenteel of structureel aangemerkt wordt. De raming van de baten en lasten is het dominante criterium om te bepalen of baten en lasten structureel of incidenteel zijn en niet de looptijd. Kortom: een eenmalige over- of onderschrijding op een structurele post wordt door de BBV gekenmerkt als een structureel resultaat.

Er zijn 9 programma’s: Programma 1: Jeugd en Onderwijs Programma 2: Zorg en Welzijn Programma 3: Beheer openbare ruimte en Milieu Programma 4: Economie Programma 5: Ruimteijke ordening, Wonen, Gebiedsontwikkeling en Mobiliteit Programma 6: Sport, Cultuur en Erfgoed Programma 7: Duurzaamheid Programma 8: Veiligheid en handhaving Programma 9: Bedrijfvoering en Financien 2. Paragrafen In het tweede deel staan de paragrafen. In de paragrafen staat informatie over de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige aspecten en de risico’s. Er zijn 8 verplichte paragrafen. ▪

▪ ▪

Lokale heffingen In deze paragraaf wordt stilgestaan bij de diverse gemeentelijke belastingen en heffingen en de consequenties daarvan voor de inwoners. Ook worden hier de tarieven voor het komende begrotingsjaar genoemd. Financiering In deze paragraaf wordt toegelicht op welke wijze met de financieringsbehoefte van de gemeente wordt omgegaan. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen geeft aan hoe solide de financiële positie van de gemeente is. Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de weerstandscapaciteit af te zetten tegen de omvang van de risico’s. In deze paragraaf zijn ook de financiële kengetallen opgenomen. 5

▪ ▪

▪

▪ ▪

Onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf wordt per onderdeel toegelicht op welke wijze het onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen gewaarborgd is. Bedrijfsvoering Deze paragraaf gaat in op allerlei interne ontwikkelingen binnen de gemeentelijke organisatie, die erop gericht zijn een zo goed mogelijke dienstverlening aan de burgers te kunnen verstrekken en een zorgvuldige besluitvorming te kunnen garanderen. Tevens is er dit jaar een nadere duiding op de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. Verbonden partijen De gemeente werkt vaak samen met andere partijen om bepaalde doelen te bereiken. Een verbonden partij is een privaatrechtelijke- of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. In deze paragraaf worden alle verbonden partijen nader toegelicht. Grondbeleid De gemeente speelt een actieve rol in het kopen en verkopen van gronden. In deze paragraaf wordt dieper op het grondbeleid van de gemeente ingegaan. Openbaarheid In deze paragraaf staat het verslag van onze uitvoering van de Wet open overheid (Woo). Dit is een nieuwe verplichte paragraaf vanaf de jaarrekening 2022.

3. Jaarrekening 2023 In het derde deel is de jaarrekening opgenomen. In dit onderdeel worden de waarderingsgrondslagen gepresenteerd, het overzicht van de baten en lasten, de balans en de verder toelichtingen hierbij. Hier staat ook de controleverklaring van de accountant op de jaarrekening. 4. Toelichting en begrotingsrechtmatigheid In het vierde deel worden de verplichte toelichtingen gepresenteerd, waaronder de verantwoording vanuit wet normering topinkomens (WNT). Tevens staat hier het overzicht begrotingsrechtmatigheid. Tot slot treft u in de bijlagen naast specificatie vanuit de jaarstukken , ook verplichte informatie aan zoals de taakvelden, kerngegevens en de specifieke uitkeringen (SISA). Daarnaast is het overzicht van lopende en af te sluiten kredieten gepresenteerd. Dit betreft kredieten die in volgende boekjaren worden afgerond respectievelijk dit jaar zijn afgerond.

6

1

Deel I Programmaverantwoording

Programma 1 – Jeugd en Onderwijs Programma 2 – Zorg en Welzijn Programma 3 – Beheer openbare ruimte en Milieu Programma 4 – Economie Programma 5 – Ruimtelijke ordening, Wonen, Gebiedsontwikkeling en Mobiliteit Programma 6 – Sport, Cultuur en Erfgoed Programma 7 – Duurzaamheid Programma 8 – Veiligheid en handhaving Programma 9 – Bedrijfsvoering en Financien

7

1.1 Programma 1 – Jeugd en Onderwijs Terugblik Algemeen In de begroting 2023 meldden we de komst van de Hervormingsagenda Jeugd (HAJ) en de daarmee samenhangende stelselherziening Jeugd. Inmiddels is de Hervormingsagenda in juni 2023 vastgesteld. De HAJ beoogt enerzijds de kwaliteit en beschikbaarheid van jeugdhulp te verbeteren, met name voor de meest kwetsbare kinderen en anderzijds het beroep op (gespecialiseerde) jeugdhulp terug te dringen en daarmee de – nog steeds stijgende – kosten. Bijvoorbeeld door meer jeugdigen te helpen met algemene (welzijns- of sport-) voorzieningen en door een betere samenwerking met het onderwijs. Het rijk heeft gekoppeld aan de maatregelen zoals opgenomen in de HAJ (bijlage 2) grote bezuiniging op de jeugdhulp ingeboekt. De voorgenomen maatregelen betekenen voor onze gemeente een korting op de rijksuitkering oplopend van 400.000 euro in 2023 tot een structureel bedrag van 1 miljoen euro in 2026 en verder. Eind 2024 beoordeelt de zogenoemde landelijke Commissie van deskundigen de inspanningen per gemeente op de afgesproken maatregelen en wat dit betekent voor de financiële vertaling voor de gemeente (zie Hervormingsagenda Jeugd). Daarvoor is een landelijke monitor in voorbereiding en deze zullen we per gemeente moeten gaan invullen (einde zomer 2024).

Als randvoorwaarden bij de HAJ wil het rijk ‘robuuste regio’s, met een stevige samenwerking op inkoop, en moeten de administratieve lasten omlaag. Er is in 2023 een belangrijke discussie over de reikwijdte van de Jeugdwet gestart en deze discussie loopt nog. Hier zal in 2024 meer duidelijkheid over komen. Jeugdhulp en onderwijs Met het oog op de HAJ en ook op de doorstijgende kosten van jeugdhulp in onze gemeente hebben we met Stichting Binding in 2023 een brede aanpak ontwikkeld om de inzet van gespecialiseerde jeugdhulp terug te brengen. We volgen met deze aanpak de Maatschappelijke Agenda (MAG) met de beweging naar voren, naar de versterking van het gewone leven van kinderen en jongeren. Eventuele ondersteuning organiseren we dicht bij huis, binnen school, sport- en welzijnsvoorzieningen. Als gespecialiseerde hulp aan de orde is, zoeken we passende oplossingen voor zo lang als dat nodig is. Verder is op de basisscholen gestart met het Team schoolcontact. Team schoolcontact wordt ingezet voor alle lichte ondersteuningsvragen met betrekking tot het kind op school. Het team bestaat uit een vaste medewerker van Stichting Binding en een vaste medewerker van het Samenwerkingsverband Primair Onderwijs ZOUT (de regionale samenwerking van basisscholen op het gebied van zorg).

Het moet leiden tot minder doorverwijzingen naar Stichting Binding en voor het Samenwerkingsverband tot minder ondersteuningsaanvragen. Het Team schoolcontact sluit aan bij de doelen die zijn benoemd in het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid, zoals invulling geven aan de doorgaande lijn waarbij kinderen met leerachterstanden en sociaal-emotionele problematiek worden ondersteund. Het Team schoolcontact sluit ook bij de – al lopende - zorg-overleggen op de basisscholen, met verder de intern begeleider van de school, een leerplichtambtenaar en een medewerker van de jeugdgezondheidszorg.

8

Maatschappelijke Agenda We hebben ingezet op vroegtijdige signalering van (dreigende) kwetsbaarheid onder onze inwoners en op het versterken van hun draagkracht. We doen dit vanuit de kaders van de Maatschappelijke Agenda: een ‘beweging naar voren’ die we met elkaar willen maken: naar de versterking van het gewone leven en het bevorderen van positieve gezondheid. We hebben prioriteiten gesteld op de drie thema’s van de MAG: opgroeien, wonen en meedoen. Eén van de drie MAG-thema’s is Kansrijk Opgroeien en Gezond Ontwikkelen. Binnen dit thema hebben we een vijftal opgaven: - Opgroeien tot volwaardige volwassenen; - Gezonde leefstijl jeugd; - Onderwijs en kinderopvang en versterken pedagogische klimaat; - Huiselijk geweld en kindermishandeling; - Armoede en schulden jeugd. Per opgave is de stand van zaken in beeld gebracht, zijn doelen geformuleerd, is de beweging benoemd en aangegeven wat hiervoor gedaan moet worden en welke ketenpartners hierbij betrokken zijn of moeten worden en is de relatie met de andere opgaven aangegeven. We zijn gesprekken met scholen en jeugdhulpaanbieders gestart, kijken naar de mogelijkheden van welzijns- en sportvoorzieningen en proberen met het Startpunt Scheiden complexe scheidingen te voorkomen (en daarmee jeugdhulp).

Ook hebben we Stichting Binding gevraagd om scherper naar indicaties te kijken: is verlenging nodig of kunnen ze beëindigd worden? Bij aanvragen voor leerlingenvervoer kijken we kritisch wat nodig is. Vaak zijn er andere mogelijkheden zoals met een maatje leren met het openbaar vervoer te reizen. We doen dit in samenspraak met de regio Zuid-Oost Utrecht en sluiten aan bij de processen die daar gecoördineerd worden, zoals de verschuiving van verblijf naar ambulante hulp en het gesprek met Samen Veilig Midden Nederland (SAVE) over het verschuiven van casussen met veiligheidsissues naar de lokale teams. Het Nationaal Programma Onderwijs (NPO), gericht op ‘het herpakken van de veerkracht’ bij kinderen en jongeren, loopt goed en gaat naar een afronding toe in het schooljaar 2024/2025. Huisvesting onderwijs De gebouwen van verschillende scholen binnen de kern Wijk bij Duurstede zijn tussen de 40 en 50 jaar oud. In het Integraal Huisvestingsplan (IHP) is voorzien in nieuwbouw van de scholen De Wegwijzer, De Windroos en De Werkschuit in de periode tot 2026. Op 31 januari 2023 heeft de raad ingestemd met de realisatie van twee schoolcomplexen in de Noorderwaard (De Windroos en De Werkschuit, inclusief kinderopvang) en De Heul (De Wegwijzer, inclusief gymzaal en kinderopvang). Voor de locatie Noorderwaard is een onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden van woningbouw op de scholen.

Uit het onderzoek bleek dat dit mogelijk is, maar dat er nodige risico’s tegenover staan. Daarom is ervoor gekozen om de plot op te delen: een deel voor het bouwen van woningen en een deel voor het bouwen van de brede school (in twee lagen in plaats van één laag). Leerplicht en leerlingenvervoer De leerplichtambtenaren hebben meer casussen gehad in 2023, die ook complexer lijken te worden. Er zijn daardoor vaak meer professionals bij betrokken. Het aantal thuiszitters nam toe, onder andere als gevolg van wachtlijsten (bij Stichting Binding en bij de zorgaanbieders) en onvoldoende plaatsingsmogelijkheden in het speciaal onderwijs. Dit laatste onderwerp is in 2023 twee maal

9

besproken in het Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO), waar gemeenten en schoolbesturen spreken over Passend Onderwijs. De (boven)regionale aanbestedingen van respectievelijk leerlingenvervoer en de Regiotaxi zijn bijna afgerond. Het nieuwe raamcontract voor leerlingenvervoer zal nu ingaan op 1 januari 2025. Er zijn al heel lang veel klachten over de uitvoering van het leerlingenvervoer, meer specifiek het vervoer per taxibusjes (ook een landelijk verschijnsel). We hebben daar veel werk aan en het is belastend voor leerlingen en ouders. We zijn overleg gestart over alternatieven. Kind- en Jeugdvoorzieningen Het netwerk van voorzieningen voor de Wijkse jeugd wordt goed benut. De scholen en de kinderopvang worden geflankeerd door onder andere jeugdwerkers, buurtsport-coaches, en sport- en andere verenigingen. Kinderen tussen 2 en 4 jaar die kampen met een leerachterstand kunnen op advies van het consultatiebureau gebruik maken van de voorschoolse educatie bij een drietal kinderopvangorganisaties die hier een specifiek programma voor hebben. Met de doeluitkering onderwijsachterstandenbeleid bekostigen we het aanbod van voorschoolse educatie, met als doel verbetering van de doorstroming op de basisschool. Verder wordt door middel van een gemeentelijke peuterbijdrage geprobeerd de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen in de leeftijd van 2 tot 4 jaar te bevorderen.

Ouders zonder recht op een kinderopvangtoeslag kunnen hier gebruik van maken. De GGD houdt, namens de gemeente, toezicht op kinderopvang en gastouderopvang. Op 1 januari 2023 maakten 36 peuters gebruik van voorschoolse educatie. Het door het CBS berekende aantal doelgroeppeuters op 1januari 2023 bedroeg 36, dus het bereik is goed.

Verantwoording nieuw & gewijzigd beleid In deze paragraaf verantwoorden we nieuw & gewijzigd beleid dat voor 2023 extra is aangevraagd. 1.1 Jeugdzorg Bijdrage Stichting MEE / inzet gedragsdeskundigen bij Stichting Binding Bron: Begroting Wat hebben we bereikt Bevorderd dat passende hulp voor jeugdigen zoveel mogelijk in hun eigen omgeving (thuisnabij) plaatsvindt. Daarmee is instroom in (dure) specialistische hulp beperkt. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben het diagnostisch team bij Stichting Binding gehandhaafd. Dit team bestaat uit gedragswetenschappers die specifieke expertise hebben omtrent gedrag en opvoeding. Zij worden ingezet voor het duiden van het gedrag van een kind en het voortgang geven aan de hulpvraag.

10

Bijdrage Stichting Binding en Unicum voor pilot van 2 jaar Bron: Begroting Wat hebben we bereikt Project is ondergebracht bij het GALA-project Welzijn op recept. Wat hebben we ervoor gedaan? De pilot beoogt patiënten meer naar welzijn te geleiden dan nu gebeurt (welzijn op recept).

Extra jeugdhulpverlening Stichting Binding Bron: Begroting Wat hebben we bereikt Van intake via indicatie naar beschikken duurt vaak een paar weken. Door jeugdigen na aanmelding meteen te ondersteunen met een generiek aanbod van lokale zorgaanbieders, ontstaat ruimte voor een zorgvuldig proces op weg naar juiste zorg. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben expertise ingezet van lokaal werkende aanbieders (‘flexibele schil’). De medewerkers van Stichting Binding kunnen zich dan meer richten op hun kerntaak, te weten coördinatie van zorg.

Wat heeft het programma gekost? bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2023

Verschil

Rekening 2022

- 7.476 - 1.690 - 971 - 108 - 70 - 10.316

- 8.809 - 1.690 - 1.086 - 112 - 70 - 11.767

- 8.931 - 1.865 - 1.250 - 114 - 69 - 12.229

- 122 N - 175 N - 163 N -2N 1V - 462 N

- 7.644 - 1.777 - 1.169 - 58 - 56 - 10.704

439 236 675

376 236 612

520 300 820

144 V 64 V 208 V

331 324 655

- 9.641

- 11.155

- 11.410

- 254 N

- 10.049

Mutatie reserves Toevoegingen

- 98

- 98

- 98

-

-

Onttrekkingen

-

4

4

-

-

Mutatie reserves

- 98

- 95

- 95

-

-

- 9.740

- 11.250

- 11.504

- 254 N

- 10.049

1 Jeugd en Onderwijs Saldo van baten en lasten Lasten 1.1 Jeugdzorg 1.2 Huisvesting onderwijs 1.3 Leerplicht 1.4 Kind en jeugdvoorzieningen 1.5 Algemeen Jeugd Totaal Lasten Baten 1.2 Huisvesting onderwijs 1.3 Leerplicht Totaal Baten Saldo van baten en lasten

Resultaat

11

Toelichting financiële afwijkingen In deze paragraaf verantwoorden we alle financiële afwijkingen van plus of min € 10.000. 1.1 Jeugdzorg Regelvrij ondersteunen jeugd Financiële afwijking - € 17.055 Toelichting Stichting Binding voert in opdracht van de gemeente wettelijke regelingen uit (Jeugdwet, Wmo) alsmede taken op het terrein van welzijn en participatie. Er blijken echter regelmatig ondersteuningsvragen te zijn die over de grenzen van wetten heen snelle en creatieve oplossingen vergen. Om erger te voorkomen of om te voorkomen dat mensen tussen wal en schip vallen. In de praktijk zien we dat het budget vooral wordt ingezet op kinderopvang, die niet wordt vergoed (via een toeslag) door de Belastingdienst. Deze kinderopvang is wel nodig om de ouder/ouders te ontlasten in hun opvoedtaak. Zodat inzet van een duurdere voorziening kan worden voorkomen. Voorts is in 2023 een groot bedrag besteed aan verlengde kraamzorg (€ 12.000) om jonge ouders met problemen te ontlasten. Ook dit is ter voorkoming van ernstiger problemen. Deze kosten worden niet vergoed door de zorgverzekeraar. Dit geldt ook voor de kosten van een medisch kinderdagverblijf (€ 36.000).

Jeugdzorg Financiële afwijking - € 132.702 Toelichting Jeugdhulp begeleiding / behandeling € 128.427 Jeugdhulp Dagbesteding - € 57.870 (m.n. vervoerskosten) Jeugdhulp Pleegzorg - € 17.874 Jeugdhulp Verblijf - € 189.698 Jeugdhulp Behandeling GGZ € 201.422 Jeugdhulp Landelijke zorg - € 254.913 Crisis Jeugd € 64.651 PGB Jeugd € 11.995 Jeugdbescherming (SAVE) - € 18.842 Totaal - € 132.702 Bij jeugdhulp begeleiding / behandeling is sprake van een grote productiestijging. In de najaarsnota is hiermee rekening gehouden; het budget is toen fors verruimd. Het aantal cliënten stabiliseert inmiddels,

12

maar de intensiteit (zwaardere vorm van hulp en langere trajecten) neemt nog steeds toe. Deze groei concentreert zich in belangrijke mate bij ongeveer 8 zorgaanbieders. Wij zijn met deze aanbieders in gesprek. Dagbesteding: De budgetoverschrijding komt vooral door de vervoerskosten naar jeugdhulp. Deze vallen binnen de Jeugdwet en zijn we dus als gemeente verplicht te betalen. Er is een vervoerstafel met Stichting Binding ingericht, waar de vervoersvraagstukken worden besproken om zo de kosten weer terug te dringen. Jeugdhulp verblijf: er zijn extra kosten gemaakt voor bijzondere verblijfsituaties die nodig zijn voor een beperkt aantal jeugdigen. Het gaat onder andere om een tweetal jongeren die, na een justitieel verblijf, in een jeugdhulpinstelling verblijven voor een door de rechter opgelegd hulptraject. Door het woonplaatsbeginsel heeft de gemeente deze kosten langdurig te dragen. Behandeling GGZ: Ruim 50% van het aantal kinderen met jeugdhulp in onze gemeente, heeft GGZ hulp. Dit is onveranderd ten opzichte van 2022. Er is daarom voor 2023 bij geraamd. We zien nu voor het eerst dat de gemiddelde kosten licht dalen en daarmee blijven wij ruim binnen de begroting. Landelijke zorg betreft hoog specialistische zorgvormen, die landelijk worden ingekocht via de VNG. We zien een stijging in cliënten die gebruik maken van de landelijke zorg.

Het gaat om kleine aantallen cliënten met hoge kosten. Dus bij een kleine wijziging in aantallen kunnen de kosten al sterk afwijken van de begroting. Het type hulp waar nu sprake van is betreft loverboy problematiek, eetstoornissen en zeer gespecialiseerd verblijf. Crisis Jeugd: In 2023 zijn minder kosten gemaakt voor de opvang van jeugdigen in crisis. Dit is van te voren moeilijk te voorspellen. In 2023 hebben in totaal 11 cliënten een vorm van crisishulp ontvangen. Er zijn meer trajecten in ambulante vorm uitgevoerd dan via opvang in een instelling (crisisbed), waardoor er minder is uitgegeven. SAVE: Er is sprake van een kleine overschrijding. In 2023 is er gestart met een meerjarige afspraak over de caseload verlaging voor de jeugdbeschermers. Dit heeft geleid tot hogere tarieven dan waar we rekening mee hadden gehouden in onze begroting. In oktober 2023 is er een landelijke tarief voor de gecertificeerde instelling (GI’s) inclusief case-load afgesproken.

Jeugdwerk Financiële afwijking € 11.734 Toelichting Kosten die we gemaakt hebben voor de uitvoering van Jeugdwerk, zijn betaald uit de SPUK GALA (zie programma 2). Hierdoor zijn de uitgaven op dit budget lager dan begroot. In het kader van jeugdwerk bieden we bijvoorbeeld de Brusjescursus aan, een cursus voor een kind dat een broer of zus met een beperking heeft. Tijdens de cursus leren de kinderen o.a. dat ze niet de enigen zijn met zo’n broer of zus, welke beperking dit is, wat dit betekent en dat hun eigen gevoelens er ook mogen zijn. Deze cursussen zijn belangrijk in het kader van preventie, omdat we zien dat 70% van de jonge mantelzorgers later zelf bij de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) terecht komt.

13

Pilot jeugd Stichting Binding en Unicum Financiële afwijking € 25.000 Toelichting Het voornemen was om een pilot te starten met Stichting Binding en de huisartsen door hen een digitale verwijsoptie te bieden naar de welzijnsconsulent van Stichting Binding. Voor een huisarts wordt het daardoor makkelijker om voor de jeugdige in zijn spreekkamer welzijnsactiviteiten en andere lokale voorzieningen in te zetten. Inmiddels zijn we - mede met gelden vanuit het GALA en IZA - gestart met Welzijn op Recept. Een vergelijkbare interventie om huisartsen patiënten te laten doorverwijzen naar welzijnsvoorzieningen. We willen deze interventie invoeren voor zowel volwassenen als jeugdigen.

1.2 Huisvesting Onderwijs Huisvesting onderwijs Financiële afwijking - € 84.850 Toelichting De overschrijding wordt veroorzaakt door een stijging van de kosten voor huisvesting op verschillende terreinen. De grootste stijgingen zitten in de energiekosten en de exploitatiekosten van de gymzaal bij Het Anker. De exploitatiekosten van de gymzaal zijn met circa € 25.000 gestegen, nadat de schoonmaak opnieuw is aanbesteed en de kosten fors hoger zijn uitgevallen. Dit wordt verwerkt in de meerjarenbegroting. Overigens is gebleken dat sinds 2021 de energiekosten op de Zigzagoven 86, voor het gedeelte dat dit gebouw gebruikt wordt door basisschool De Wegwijzer, niet zijn doorbelast aan het betreffende schoolbestuur (De Oorsprong). Momenteel lopen de gesprekken om dit op te lossen. We verwachten over 2023 een nabetaling van € 33.000. Hiernaast hebben we een niet-voorziene naheffing over 2022 van de OZB voor het schoolgebouw van het Revius (ca. € 48.000) ontvangen.

Brede School Cothen Financiële afwijking € 53.928 Toelichting Dit betreft een vergoeding voor onderhoud. We stellen voor dit te storten in de onderhoudsreserve huisvesting scholen.

14

1.3 Leerplicht - leerlingenvervoer Leerlingenvervoer Financiële afwijking - € 70.177 Toelichting Met de Najaarsnota hadden wij gerekend op extra uitgaven van € 100.000. Het leerlingenvervoer is een open einde regeling. Daardoor hebben we beperkte invloed op de kosten. Met de Najaarsnota 2023 hebben we door middel van extrapolatie het budget van € 446.000 bijgesteld naar € 546.000. De kosten zijn in de tweede helft van het jaar echter hoger gebleken dan in de eerste helft, waardoor we alsnog het reeds verruimde budget overschrijden. Vanaf 2024 zetten wij door middel van een vernieuwde aanpak in op gebruik van een goedkopere vervoersvorm, waarbij wij zo min mogelijk gebruik maken van het aangepast vervoer (taxibusjes).

Voor- en vroegschoolse opvang Financiële afwijking - € 32.000 Toelichting De opbrengsten voor dit budget komen uit een specifieke uitkering. De kosten zijn dan minimaal gelijk aan deze opbrengsten. In de begroting waren echter abusievelijk meer opbrengsten dan kosten begroot. In de Begroting 2024 is dit hersteld.

Recapitulatie financiële afwijkingen bedragen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen 1 Jeugd en Onderwijs Regelvrij ondersteunen jeugd Jeugdzorg Jeugdwerk Pilot jeugd Binding en Inicum Huisvesting onderwijs Brede school Cothen Leerlingenvervoer Voor- en vroegschoolse educatie Diverse afwijkingen < € 10.000 Totaal afwijkingen

Programmaonderdeel 1.1 1.1 1.1 1.1 1.2 1.2 1.3 1.3 1

Incidenteel of structureel

Verschil - 17 N - 132 N 12 V 25 V - 85 N 54 V - 70 N - 32 N -9N - 254 N

15

Beleidsindicatoren

Beleidsindicator

Eenheid

1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09

per 1.000 l eerpl i chti gen per 1.000 l eerpl i chti gen % %, tot 18 ja a r %, tot 18 ja a r % 12 t/m 22 ja a r % 12 t/m 22 ja a r %, tot 18 ja a r % 16 t/m 22 ja a r

Abs ol uut verzui m Rel a ti ef verzui m Voorti jdi ge s chool verl a ters tota a l (VO + MBO) Jongeren met jeugdhul p Jongeren met jeugdbes chermi ng Jongeren met del i ct voor rechter Jongeren met jeugdrecl a s s eri ng Ki nderen i n ui tkeri ngs gezi n Werkl oze jongeren

2021 WBD nb 33,0 1,6 14,8 1,3 1,0 nb 4,0 1,0

2022 NL 2,7 20,0 1,9 13,2 1,2 1,0 0,3 6,0 2,0

WBD 2,9 22,0 2,1 15,8 1,2 nb nb 4,0 1,0

2023 NL 4,2 24,0 2,4 13,4 1,2 1,0 0,3 6,0 1,0

WBD nb nb 1,7 13,2 1,0 nb nb nb nb

Legenda Als i ndi cator van gemeente meer dan 5% beter i s dan Nederl and Als i ndi cator van gemeente meer dan 5% s l echter i s dan Nederl and Als i ndi cator van gemeente mi nder dan 5% afwi jkt van Nederl and

16

NL nb nb 2,4 11,1 1,0 nb 0,3 nb nb

1.2 Programma 2 – Zorg en Welzijn Terugblik Algemeen sociaal domein Ontwikkelingen Op een aantal maatschappelijke vlakken is in 2023 meer rust ontstaan, zoals de na-effecten van corona en de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. De stijging van energieprijzen en de inflatie in het algemeen zijn afgevlakt. Tegelijkertijd bleef het sociaal domein in beweging: de Hervormingsagenda Jeugd, de toenemende vergrijzing en mede daardoor oplopende uitgaven op de Wmo, het gebrek aan personeel in de zorg door de krappe arbeidsmarkt en de decentralisatie van beschermd wonen. Begin 2023 is het Integraal zorgakkoord (IZA) gesloten door Rijk, VNG, zorgpartijen en zorgverzekeraars, en daarnaast het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), gericht op preventie en gezondheidsbevordering. Met het IZA is een regionaal traject ingezet om - in nauwe samenwerking van gemeenten, zorgpartijen, zorgkantoor, welzijns- ouderen- en ggz-organisaties - te komen tot een toekomstbestendige zorg. De doelen en richtingen zijn in het Regioplan opgenomen, dat de basis vormt voor uitvoering van een groot aantal projecten in de periode 2024-2028. Bij GALA gaat het meer om lokale projecten gericht op versterking van preventie en bevordering van een gezonde leefomgeving.

De financiering is daarbij een aandachtspunt: voor zowel IZA als GALA stelt het Rijk een Specifieke uitkering (SPUK) beschikbaar en het is nog niet zeker of de SPUKS (volledig) omgezet zullen worden in structurele financiering. Vooruitlopend op het wetsvoorstel Participatiewet in balans zijn er een aantal maatregelen genomen om hardheden te verlichten (verhoging van de leeftijdsgrens voor de kostendelersnorm naar 27 jaar en verruiming van het ontvangen van giften). In het algemeen is er vanaf 2012 een lichte daling van het aantal uitkeringsgerechtigden en is er steeds meer aandacht voor inwoners met een arbeidsbeperking. Voor Werk en Inkomen zijn de ontwikkelingen op bovenregionaal niveau van belang; een aantal regelingen zijn geharmoniseerd en via centrumgemeente Utrecht zijn landelijke en Europese middelen via projecten voor kwetsbare doelgroepen ingezet (bijvoorbeeld Regionaal Actieplan Jeugdwerkeloosheid en Hoofdzaak Werk). Maatschappelijke Agenda (MAG) We hebben ingezet op vroege signalering van (dreigende) kwetsbaarheid onder onze inwoners en op het versterken van hun draagkracht. We doen dit vanuit de kaders van de Maatschappelijke Agenda (MAG): een ‘beweging naar voren’ die we met elkaar willen maken: naar de versterking van het gewone leven, normaliseren en het bevorderen van positieve gezondheid.

We willen een samenleving die zoveel mogelijk gebruik maakt van eigen lokale kracht, met behoud van steun en aandacht voor de meest kwetsbaren. We hebben daarom in 2023 méér aandacht gegeven aan versterkende en ondersteunende welzijnsoplossingen (mantelzorgondersteuning, hulp bij dreigende dakloosheid, ondersteuning bij scheidingen en bij financiële problemen, welzijn op recept, valpreventie en beweegactiviteiten). We hebben de informele netwerken in de gemeente versterkt, buurtgericht zoals verbonden buurt, of via sport, cultuur of andere sociale activiteiten. Dit loopt samen met de prioritering op de integrale drie thema’s van de MAG: opgroeien, wonen en meedoen.

17

Wmo Via de Wmo ontvangen inwoners die het nodig hebben ondersteuning op het gebied van huishoudelijke hulp, begeleiding of dagbesteding, een hulpmiddel, woningvoorziening of vervoersvoorziening. Stichting Binding beoordeelt de aanvragen en stelt de indicaties. Voor het beoordelen van de aanvragen is er soms onafhankelijk medisch advies van een arts nodig. Hier is een organisatie voor gecontracteerd na een regionale aanbesteding in 2023. In 2023 zijn verder de nieuwe raamcontracten voor huishoudelijke ondersteuning ingegaan. Begin 2024 is de integrale verordening Jeugdhulp en Wmo vastgesteld. Daarvoor hebben in 2023 alle voorbereidingen plaatsgevonden. Verdere uitwerking is opgenomen in het ‘Wmo-besluit 2024’ dat eveneens begin 2024 is vastgesteld. Vanuit de Maatschappelijke Agenda (MAG) werken we ook voor wat betreft de Wmo steeds meer integraal samen met de gemeentelijke domeinen wonen en buitenruimte. Uitgangspunt is dat we voldoende geschikte woningen moeten hebben, ook voor inwoners in een kwetsbare positie in buurten, waar omgezien wordt naar elkaar. Maar ook dat inwoners in eerste instantie zelf verantwoordelijk zijn voor een geschikte woning: dat betekent tijdig nadenken, preventie en activeren van inwoners. We hebben de opgaven rond het thema ‘wonen’ uit de MAG verder vorm gegeven en zijn actief aan de slag gegaan met: 1. Het opstellen van een Woonzorgvisie. 2.

Toewerken naar voldoende geschikte woningen en woonzorgvoorzieningen voor inwoners in een kwetsbare positie. 3. Inzetten op buitenruimte die geschikt is voor alle inwoners. 4. Opvang en huisvesting vanuit de regionale opgaven Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang. Dit wordt verderop nader toegelicht. 5. Voorkomen en aanpakken huiselijk geweld volwassenen. Vanuit deze opgaven is veel gedaan in 2023. Zo is de communicatiecampagne ‘Gezond en vitaal ouder worden’ gestart, waarbij iedere maand een thema uitgelicht wordt dat te maken heeft met ouder worden en hoe inwoners zich daarop kunnen voorbereiden. Daarbij is ook aandacht voor geschikt wonen en tijdig maatregelen nemen door inwoners zelf. De in 2024 wettelijk verplichte woonzorgvisie is voorbereid met een uitgebreide consultatie van stakeholders en overleg met de provincie. Er is vanuit woonzorgbelangen ook actief meegewerkt aan de voorbereidingen voor de woningbouwontwikkeling en het voorzieningenniveau in De Geer III. De Ketenaanpak Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) is gestart en biedt inwoners en mantelzorgers informatie en ondersteuning op dit gebied. Daarnaast participeert de gemeente in een nieuwe ketenaanpak op dementie en zijn maatregelen in de maak om als gemeente meer dementievriendelijk te worden.

In 2023 hebben we - samen met QuaRijn en Alzheimer Nederland - stappen gezet naar de inrichting van een dementievriendelijke buitenruimte. Verder zijn voorbereidingen gestart voor het te ontwikkelen gemeentelijke Handboek inrichting buitenruimte, bijvoorbeeld met aandachtspunten ten aanzien van inwoners met een beperking. De gesprekken met zorgorganisaties over ‘reablement’ (steeds onderzoeken wat iemand – op een andere manier - nog wél kan) zijn gestart. Bij dit alles werken we nauw samen met lokale uitvoeringspartners op het terrein van welzijn, zorg, wonen, wijkverpleging etc.

18

Gezondheid Op 3 februari 2023 hebben de VNG, GGD GHOR Nederland, Zorgverzekeraars Nederland en het Ministerie van VWS afspraken gemaakt op het gebied van gezondheid en welbevinden. Deze afspraken zijn vastgelegd in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Het hoofddoel van het GALA is het bevorderen en behouden van de fysieke en mentale gezondheid van inwoners (van -9 maanden tot 100+). Daarbij gaat speciale aandacht naar mensen in kwetsbare situaties. Met het GALA zijn een aantal gemeenschappelijke doelen gesteld: a. Terugdringen van gezondheidsachterstanden; b. Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten; c. Het versterken van de sociale basis , d.w.z. het bevorderen van omzien naar elkaar en het versterken van onderlinge, informele zorg; d. Een gezonde leefstijl; e. Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid; f. Vitaal ouder worden; g. Domein overstijgende inzet. Aan de doelen in het GALA zijn specifieke acties gekoppeld voor de deelnemende partijen. Voor de uitvoering van deze acties ontvangen gemeenten één nieuwe brede specifieke uitkering (SPUK). In deze SPUK wordt de financiering voor 15 onderdelen op de thema’s sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie, gezondheidsbevordering en het versterken van de sociale basis gebundeld in één (nieuwe) uitkering.

Wij hebben voor 2023 en verder voor alle onderdelen een aanvraag ingediend en toegekend gekregen. Hiervoor hebben we een plan van aanpak gemaakt, dat aansluit op de doelen en opgaven uit de MAG. Verder is het Vitaliteitsakkoord herijkt op basis van de thema’s uit het GALA. Inzet van welzijn is steeds meer gericht op het voorkomen van problemen en versterken van de draagkracht van inwoners. Met de SPUK GALA hebben we beleid op het gebied van sport en bewegen voortgezet en nieuwe zaken in gang kunnen zetten, zoals Welzijn op recept, verbonden buurt/Gouden Gemeenschap, dementievriendelijke gemeente en een geschikte buitenruimte voor kwetsbare inwoners. Inclusie (integratie, toegankelijkheid en diversiteit) De gemeente is verplicht om ervoor te zorgen dat inwoners die discriminatie ervaren, dit kunnen melden bij een onafhankelijke antidiscriminatie-voorziening. Wij hebben daarvoor een contract met “Discriminatie.nl provincie Utrecht”. De Regenboogwerkgroep heeft diverse activiteiten georganiseerd voor de LHBTIQ+ inwoners. Wat betreft de toegankelijkheid van de buitenruimte: hier wordt vanuit de MAG en het GALA aandacht aan besteed. De gemeentelijke website is toegankelijker geworden voor laaggeletterden, doordat de informatie beluisterd kan worden. Hiervoor is een contract met ReadSpeaker afgesloten.

Beschermd wonen Het bieden van Beschermd wonen (en maatschappelijke opvang) aan inwoners met een psychische kwetsbaarheid is een wettelijke (Wmo-)taak. Deze taak is in de U16 regio nu nog belegd bij centrumgemeente Utrecht. Beschermd wonen komt in 10 jaar tijd (2023-2033) geleidelijk over naar de gemeenten evenals het budget. Voor de overdracht van deze taken zijn er regionale samenwerkingsafspraken gemaakt. Dit was ook een verplichting vanuit het rijk. In het voorjaar van 2023 is het Regioplan door alle gemeenteraden in de U16 vastgesteld.

19

Met dit Regioplan, de Samenwerkingsovereenkomst en het Uitvoeringsprogramma hebben de 16 gemeenten afspraken gemaakt over de wijze van samenwerken en de financiering van beschermd wonen (en maatschappelijke opvang). Gemeenten zijn hiermee in staat meer verantwoordelijkheid te nemen voor de zorg voor de eigen inwoners. Ook bereiken we dat de beschermd wonenvoorzieningen beschikbaar blijven voor de inwoners die deze ondersteuning nodig hebben. Sinds het afgelopen jaar is de toegang tot beschermd wonen belegd bij stichting Binding. Er zijn 4 appartementen op de voormalige Wijkhuislocatie bestemd voor mensen met een psychische kwetsbaarheid en/of voor mensen die marginaal gehuisvest zijn. De bouw is vertraagd. Participatie (inclusief aanpak van schulden en armoede) In 2023 is in een intensief proces met de gemeenten waarmee we samenwerken in de regio ZuidOost Utrecht (ZOU), gewerkt aan de nieuwe Strategische Kaders voor de RDWI voor de periode 20242027. Deze zijn in lijn met de doelen en gewenste beweging zoals opgenomen in de Maatschappelijke Agenda (MAG). De achterliggende gedachte is dat elke inwoner baat heeft bij een zinvolle daginvulling en het gevoel om mee te kunnen doen. Hierbij is werkgelegenheid voor onze inwoners van groot belang.

Want werkgelegenheid zorgt niet alleen voor financiële onafhankelijkheid en lokale bestedingen, maar ook voor sociale contacten, participatie en ontplooiing. Voor diegenen voor wie werk (voorlopig) niet binnen bereik is, is het van belang sociaal actief te blijven. Dit bevordert (ook) het gevoel van eigenwaarde en “ertoe doen”. Met een aantal partijen hebben we stappen gezet om tot een gezamenlijke visie op Meedoen te komen. Ook in 2023 hebben we hiervoor weer een bijeenkomst georganiseerd met onze belangrijkste ketenpartners. De opgaven van het thema Meedoen zijn: • Werk en participatie; • Verbondenheid: omzien naar elkaar; • Laaggeletterdheid en basisvaardigheden; • Armoede en schulden volwassenen; • Gezonde leefstijl volwassenen; • Inburgering; • Mobiliteit. Per opgave is de stand van zaken in beeld gebracht, is de beweging benoemd en aangegeven wat hiervoor gedaan moet worden en welke ketenpartners hierbij betrokken zijn of moeten worden; ook is de relatie met de andere opgaven aangegeven. Op basis hiervan hebben we met onze ketenpartner Stichting Binding verkend op welke wijze we de realisatie van de beweging kunnen monitoren. Participatie, werk en inkomen • Startpunt Werk In 2023 is na een aanbesteding Startpunt Werk gestart in de Kansfabriek.

Doelstelling was een laagdrempelig inlooppunt in de nabijheid van ondernemers, waar men geïnformeerd kan worden over de mogelijkheden en begeleid kan worden richting werk of participatie. Hiervoor is in 2023 door Startpunt een samenwerking opgezet met diverse partijen (zoals De Graanschuur, De Wijkse Dienst, Dit is het, De Wijkse Moestuin, Stadsbrouwerij de Dikke, Reinaerde, Kinderboerderij De Vliert). In 2023 hebben we onderzocht hoe we de lokale inbedding van de dienstverlening, kennis en kunde van onze ketenpartners op het gebied van werk en participatie (RSD, UWV en Binding) kunnen realiseren. Hiermee gaan we in 2024 verder.

20

Regionale Dienst Werk en Inkomen Kromme Rijn Heuvelrug • Strategische kaders RDWI In juli 2023 zijn de Strategische Kaders 2024-2027 voor de Regionale Dienst Werk en Inkomen (RDWI) vastgesteld, die richting geven aan het beleid en de uitvoering door de RDWI. Het gaat daarbij om de manier waarop de inwoners ondersteund worden bij vraagstukken rond werk, inkomen, schulden en inburgering. Belangrijkste aspecten zijn het versterken van de samenhang met het brede sociale domein (Wmo, Jeugd en Welzijn), werk voor iedereen door regionale krachtenbundeling en ondersteuning dichtbij de inwoner. Hierbij stellen we de inwoner centraal (met als basisprincipes vertrouwen en doen wat nodig is) en is de ambitie “geen verkeerd loket” en “traploos ondersteuningsaanbod”. We leveren de ondersteuning vanuit passende nabijheid, dat wil zeggen we acteren op het best passende niveau; lokaal, subregionaal (ZOU) of via de Arbeidsmarktregio. Werk voor iedereen en werk moet lonen, bestaanszekerheid en meer ruimte voor lokale inkleuring zijn de andere speerpunten. Daarnaast hebben de betrokken gemeenten nieuwe afspraken gemaakt over de inzet en inbreng van de participatiemiddelen die aan de RDWI beschikbaar worden gesteld. Hoe de ambities uit de Strategische Kaders in de komende jaren worden uitgewerkt wordt vastgelegd in een Innovatieagenda.

• Participatiewet Het aantal huishoudens in de gemeente dat gebruik maakte van een uitkering, is in 2023 licht gestegen van 234 naar 245. In de ontwikkeling van het klantenbestand neemt het aantal mensen met een arbeidsbeperking verder toe. Dit komt door de afsluiting van de Wajong en de Wet sociale werkvoorziening. De samenwerking met de Biga Groep in de “Werkroute” is daarom van toenemend belang. Op het gebied van re-integratie is de lijn doorgezet van de afgelopen jaren, met aandacht voor inwoners die soms veel ondersteuning nodig hebben. De dienstverlening aan werkgevers wordt steeds meer bovenregionaal opgepakt, via de arbeidsmarktregio. • Leefgeld Oekraïne (Regeling opvang ontheemden Oekraïne) In het kader van goede huisvesting en opvang van Oekraïners is veel werk verzet. De uitvoering van de leefgeld-regeling voor Oekraïners is in 2023 door de RDWI voortgezet (zie programma 9). • Wet Inburgering Op 1 januari 2022 is de nieuwe Wet inburgering in werking getreden. In deze wet is de regie op de inburgering (weer) neergelegd bij de gemeenten. Het jaar 2023 was het tweede jaar dat de nieuwe wet van kracht was. De Wet inburgering wordt voor de gemeenten in de regio ZOU uitgevoerd door de Regionale Sociale Dienst (RSD). De RSD stelt voor iedere nieuwkomer een persoonlijk inburgeringsplan op. In dit plan staat ook op welke leerroute de nieuwkomer wordt geplaatst.

Er zijn verschillende taaltrajecten ingekocht op U16 niveau. Taalaanbieder Sagènn voert de meeste taaltrajecten uit voor de regio ZOU. De maatschappelijke begeleiding (wegwijs maken in de maatschappij) wordt in onze gemeente uitgevoerd door de lokale Vluchtelingenwerkgroep. • Schulddienstverlening In 2023 is vooruitlopend op nieuwe wetgeving de looptijd van een schuldsaneringstraject door de RDWI al ingekort van 36 naar 18 maanden. Daarnaast is er gestart met een pilot specifiek voor jongeren met schulden, waarbij de dienstverlening en communicatie aangepast is aan deze doelgroep.

21

Armoede en schulden In 2023 hebben we de bestedingen van het Participatiefonds (onderdeel van de Laag inkomen regelingen) geëvalueerd. Hier kwamen enkele aandachtspunten uit, bijvoorbeeld om beter in beeld te krijgen waaraan het geld uit het Participatiefonds wordt uitgegeven. In 2023 werd Grip op de Knip bij Binding 350 keer bezocht door 162 unieke cliënten. Dit is iets minder dan in 2022, maar een toename vergeleken met de jaren daarvoor. In 2023 zijn er in totaal 640 toekenningen van laag inkomen-regelingen gedaan. De energietoeslag werd in 2023 voor de tweede keer uitgevoerd door de RSD. Tot 19 februari 2024 hebben 623 huishoudens uit Wijk bij Duurstede de energietoeslag 2023 ontvangen. De regeling is nog aan te vragen tot juni 2024. In het kader van de Toeslagenaffaire hebben we ook in 2023 de Brede Ondersteuning uitgevoerd. Gedupeerden moeten zelf aangeven bij de gemeente dat zij Brede Ondersteuning wensen. We zijn met verschillende gedupeerden in gesprek (geweest) en hebben samen een plan van aanpak opgesteld om door middel van maatwerk deze mensen te helpen een nieuwe start te maken. In 2023 zijn er 3 plannen afgerond. De Brede Ondersteuning loopt ook in 2024 door. Om het bereik van de Individuele Inkomens Toeslag (IIT) te vergroten, zijn in de zomer van 2023 brieven gestuurd naar de mensen die hier recht op hadden, maar nog geen aanvraag hadden gedaan.

Voor 2024 bekijken we samen met de RSD of de regeling op meer automatische basis kan worden uitgevoerd, zodat mensen niet ieder jaar opnieuw een aanvraag hoeven in te dienen. Ten slotte liep de actie met de Klanten Spaarpas op 31 mei 2023 af. In totaal zijn er 227 passen verstrekt met daarop € 300,- aan de groep mensen met een inkomen van 121-150% van het sociaal minimum. Het budget op de passen is te besteden bij de aangesloten lokale ondernemers.

Verantwoording nieuw & gewijzigd beleid In deze paragraaf verantwoorden we nieuw & gewijzigd beleid dat voor 2023 extra is aangevraagd. 2.1 Wmo Programma ‘Grijs in Wijk’ Bron: Begroting Wat hebben we bereikt We hebben meer inzicht gekregen in de mogelijkheden om vormen van valpreventie te koppelen aan vormen van ‘reablement’ (versterking van de zelfredzaamheid van inwoners in en om het huis). Verder zijn we eind 2023 begonnen met een maandelijkse, langer durende communicatie-campagne om inwoners bewuster te maken van veroudering en mogelijke acties die ze zelf op kunnen pakken. Wat hebben we ervoor gedaan? Er is onderzoek gedaan naar vormen van reablement en valpreventie onder Wijkse uitvoeringspartners (1e lijn, sport- en beweegaanbieders). We gaan hier in 2024 mee verder. Verder is een flyer gemaakt en verspreid onder senioren met informatie over geschikte woningaanpassingen. Er is ook een zgn. ‘smartfloor’ aangeschaft die gebruikt gaat worden bij vormen van valpreventie.

22

Verblijf - Pilot kort verblijf Bron: Begroting Wat hebben we bereikt In 2023 is een tendersubsidie opgesteld voor het realiseren van een bovenregionaal logeerhuis. De bedoeling van deze subsidie is het stimuleren om logeerzorg te gaan bieden. Het uitzetten van de tendersubsidie heeft helaas vertraging opgelopen en is verschoven naar Q1 2024. Wat hebben we ervoor gedaan? In 2023 zijn de voorbereidingen getroffen om de tendersubsidie uit te schrijven. Er heeft een uitgebreide verkenning plaatsgevonden onder logeerhuizen en er is een plan opgesteld voor het realiseren van het logeerhuis. 2.5 Participatie Ondersteuningsmaatregel Bron: Voorjaarsnota Wat hebben we bereikt Er zijn in totaal 227 KlantenSpaarPassen met daarop € 300 verstrekt aan inwoners met een inkomen tussen 121 en 150% van het sociaal minimum. Wat hebben we ervoor gedaan? In 2022 hebben we ondernemers en inwoners met stijgende (energie)kosten getracht te ondersteunen met een eenmalige ondersteuningsmaatregel voor de inkomensgroep tussen 121 en 150% van het sociaal minimum. De ondersteuningsmaatregel, in de vorm van een tegoed van € 300 op de KlantenSpaarPas, kon tot en met 31 mei 2023 aangevraagd worden.

23

Wat heeft het programma gekost? bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2023

Verschil

Rekening 2022

- 4.537 - 1.519 - 19 -3 - 8.470 - 2.734 - 17.283

- 4.695 - 1.893 - 19 -3 - 8.674 - 2.625 - 17.909

- 4.794 - 1.843 - 18 - 96 - 9.235 - 2.976 - 18.963

- 99 N 50 V 1V - 94 N - 562 N - 351 N - 1.054 N

- 4.318 - 1.688 -9 2 - 9.049 - 2.875 - 17.937

142 0 4.172 4.314

152 214 0 4.172 18 4.555

162 178 97 4.389 184 5.010

10 V - 36 N 97 V 217 V 166 V 454 V

146 84 5.149 41 5.420

- 12.969

- 13.353

- 13.953

- 600 N

- 12.517

Mutatie reserves Toevoegingen

- 988

- 1.073

- 1.195

- 123 N

-

Onttrekkingen

971

1.081

1.191

111 V

-

Mutatie reserves

- 17

8

-4

- 12 N

-

- 12.986

- 13.345

- 13.957

- 612 N

- 12.517

2 Zorg en Welzijn Saldo van baten en lasten Lasten 2.1 WMO 2.2 Gezondheidszorg 2.3 Inclusie (integratie, toegankelijkheid en diversiteit) 2.4 Beschermd wonen 2.5 Participatie (inclusief schuldenaanpak) 2.6 Algemeen Zorg en Welzijn Totaal Lasten Baten 2.1 WMO 2.2 Gezondheidszorg 2.4 Beschermd wonen 2.5 Participatie (inclusief schuldenaanpak) 2.6 Algemeen Zorg en Welzijn Totaal Baten Saldo van baten en lasten

Resultaat

Toelichting financiële afwijkingen In deze paragraaf verantwoorden we alle financiële afwijkingen van plus of min € 10.000. 2.1 Wmo Wmo huishoudelijke ondersteuning PGB Financiële afwijking € 12.462 Toelichting De keuze tussen zorg-in-natura en zorg vanuit een persoonsgebonden budget (PGB) is wettelijk vastgelegd. In 2023 hebben minder cliënten gekozen voor een persoonsgebonden budget.

24

Wmo huishoudelijke ondersteuning Financiële afwijking - € 83.603 Toelichting De uitgaven op Wmo huishoudelijke ondersteuning (HO) hangen samen met de mate van vergrijzing. In 2023 zijn meer aanvragen gedaan dan verwacht. Het is nooit met zekerheid te voorspellen hoeveel mensen daadwerkelijk een aanvraag indienen, omdat meerdere factoren hier een rol spelen, zoals de mogelijkheid van hulp van familie en netwerk. Er was sprake van 698 cliënten eind 2022 en dat is gestegen naar 748 cliënten eind 2023. Omdat dit een wettelijke taak betreft met een open einde regeling en er veel jurisprudentie is, is sturen op vermindering van het gebruik moeilijk. Overigens is bij de HO-PGB sprake van een onderschrijding. We zien dat meer mensen voor ‘zorg-in-natura’ gekozen hebben in plaats van een persoonsgebonden budget.

Wmo dagbesteding Financiële afwijking - € 32.971 Toelichting De toename van dagbesteding is groter geweest dan verwacht. Omdat het een wettelijke taak betreft met een open einde regeling, is sturing moeilijk. Met de toenemende vergrijzing neemt ook het aantal inwoners met vormen van dementie toe en dat leidt vaak tot gebruik van dagbesteding en dus hogere kosten. Het is nooit met zekerheid te voorspellen hoeveel mensen daadwerkelijk een aanvraag indienen, omdat hier ok factoren als de thuissituatie een rol spelen. Aandoeningen als niet-aangeboren hersenletsel en dementie leiden bovendien tot langdurige aanspraken op dagbesteding omdat ze niet verbeteren. Inzet van dagbesteding is bedoeld om de cliënt enig ritme en sociale contacten te bieden en de mantelzorger te ontlasten.