Accountantsverslag 2022 Gemeente Wijk bij Duurstede
Tekst van het document
Heliumstraat 64 2718 SL ZOETERMEER telefoon (088) 236 80 00 e-mail Audit@flynth.nl
VERTROUWELIJK Aan de leden van de gemeenteraad van de gemeente Wijk bij Duurstede Postbus 83 3960 BB WIJK BIJ DUURSTEDE
Kenmerk 661072128/SM/2343
Behandeld door:
Datum
S.A.R. Makka MSc RA
27-6-2023
Onderwerp Accountantsverslag 2022
Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag over het boekjaar 2022. Dit verslag bevat de belangrijkste uitkomsten van de door ons tot op heden uitgevoerde werkzaamheden, waarvan wij vinden dat die voor u relevant zijn voor een goed begrip van de jaarrekening 2022, en voor het beoordelen van de financiële positie van uw gemeente. De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2022 gecontroleerd. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2022 van de gemeente Wijk bij Duurstede. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden. Het verslag van bevindingen is, zoals hiervoor reeds verwoord, bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2022. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole Wij bedanken de medewerkers van de gemeente voor de prettige samenwerking en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken.
Hoogachtend, Flynth Audit B.V.
Digitaal ondertekend door Jankhim Han
drs. D.J. Han RA
Flynth Audit B.V. is lid van BKR International. Bankrekeningnummer IBAN NL67 RABO 0106 6642 20 - BIC: RABONL2U. Handelsregister 09063021. www.flynth.nl. Dienstverlening vindt plaats onder algemene voorwaarden, op aanvraag verkrijgbaar en gedeponeerd bij de KvK in Arnhem
Accountantsverslag Gemeente Wijk bij Duurstede – Boekjaar 2022
661072128/JH/2343
1
1.
Inleiding
In het kader van de door de raad aan ons verstrekte opdracht voor de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Wijk bij Duurstede brengen wij u hierbij verslag uit van onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van onze eindejaarscontrolewerkzaamheden die wij onlangs hebben uitgevoerd.
Het accountantsverslag is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 1
Inleiding
Dit accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2022. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole.
Hoofdstuk 2
Kernpunten van de controle
Hoofdstuk 3
Analyse vermogen en resultaat
Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van uw gemeente.
Hoofdstuk 4
Grondexploitaties
Hoofdstuk 5
Voorzieningen
Hoofdstuk 6
Sociaal domein
Onze werkzaamheden zijn erop gericht een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening 2022 van de gemeente Wijk bij Duurstede en niet primair op het opsporen van fraudes of onregelmatigheden in uw organisatie. De bevindingen in deze brief zijn daarom beperkt tot de punten die voortvloeien uit de controle van de jaarrekening.
Hoofdstuk 7
Interne beheersing en automatisering
Hoofdstuk 8
Rechtmatigheid
Hoofdstuk 9
Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2022
In hoofdstuk 2 lichten wij de kernpunten van onze controlewerkzaamheden nader toe. Wij hebben deze rapportage tijdens de bijeenkomst op 15 juni jl. met uw auditcommissie besproken.
Bijlagen: A.
Niet-gecorrigeerde controleverschillen
B.
SiSa - Fouten en onzekerheden
C.
Onafhankelijkheidsbevestiging en overige dienstverlening
Fusie Astrium Overheidsaccountants en Flynth Audit B.V. Graag informeren wij u over de juridische fusie tussen Astrium Overheidsaccountants en Flynth Audit B.V. per 1 september jl. Door deze fusie is de schaalgrootte van onze accountantsorganisatie toegenomen, waardoor wij als breed full service accountantskantoor nog beter kunnen bedienen en adviseren. Als gevolg van deze juridische fusie wordt de dienstverlening aan uw gemeente nu formeel uitgevoerd vanuit Flynth Audit B.V. en heeft de fusie geleid tot enkele verschuivingen in onze teambezetting. De heer Han zal met ingang van het boekjaar 2022 optreden als eindverantwoordelijk accountant van uw gemeente. Uw contactpersonen zullen deels gelijk blijven en de manier van samenwerken blijft zoals u dat van ons gewend was.
661072128/JH/2343
2
2. Kernpunten van de controle 661072128/JH/2343
3
2.
Kernpunten van de controle
2.1 Controle-verklaring
De jaarrekeningcontrole is uitgevoerd zoals overeengekomen in de opdrachtbevestiging. In oktober 2022 hebben wij de interim-controle verricht, die gericht is op de processen binnen de organisatie. De interim-controle hebben wij afgesloten met een managementletter. De controle in het voorjaar 2023 is gericht op het uitbrengen van een oordeel omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening 2022 van de gemeente Wijk bij Duurstede. Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2022 te verstrekken voor zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid. Deze controleverklaring zullen wij u separaat toezenden. Als gevolg van de herziening van Standaard 700 is onze controleverklaring met ingang van dit boekjaar uitgebreid met de onderdelen frauderisico’s en aangelegenheden met betrekking tot continuïteit. In onze controleverklaring rapporteren wij over de werkzaamheden en uitkomsten die wij met betrekking tot frauderisico’s en continuïteit hebben uitgevoerd. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar paragraaf 9.7 van dit verslag. De jaarstukken 2022 van de gemeente Wijk bij Duurstede bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Hiervan hebben wij de volgende onderdelen gecontroleerd: •
Jaarrekening: Onze controlewerkzaamheden zijn gericht op de getrouwheid en rechtmatigheid. De volgende onderdelen vallen onder de reikwijdte van het oordeel in de controleverklaring:
•
Balans inclusief toelichting. Staat van baten en lasten inclusief toelichting. SiSa-bijlage. WNT-bijlage. Taakvelden-bijlage. Jaarverslag: Wij controleren of informatie in het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en of het jaarverslag voldoet aan de vereisten uit het BBV. Hierbij betrekken wij de: -
661072128/JH/2343
Programmaverantwoording. Paragrafen.
4
2.2 Goedkeuringsen rapporteringstolerantie
De materialiteit bij de planning en uitvoering van de jaarrekeningcontrole 2022 is € 643.500 (2021: € 647.400). Deze materialiteit vloeit voort uit de wettelijk voorgeschreven (minimum)vereisten, zoals opgenomen in de Bado en het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol, hetgeen voldoet aan de wettelijke minimumvereisten. Goedkeuringstoleranties Fouten
1% van de totale lasten
€ 643.500 (2021: € 647.400)
Onzekerheden
3% van de totale lasten
€ 1.930.600 (2021: € 1.942.300)
Rapporteringstoleranties Fouten
Uw controleprotocol
€
25.000
Onzekerheden
Uw controleprotocol
€
25.000
Realisatie fouten en onzekerheden Zie bijlage A van deze rapportage
Getrouwheid
Rechtmatigheid
Fouten
€0
€ 284.300
Onzekerheden
€0
€ 81.500
Strekking controleverklaring goedkeurend De totale omvang van de fouten is lager dan de tolerantie van 1% van de totale lasten (€ 643.500) en heeft geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. De totale omvang van de onzekerheden is lager dan de tolerantie van 3% van de totale lasten (€ 1.930.600) en heeft geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. (On)gecorrigeerde fouten Voor een nadere toelichting op fouten en onzekerheden verwijzen wij naar bijlage A. 2.3 Reikwijdte van de controle
661072128/JH/2343
Met de opdrachtbevestiging heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. De reikwijdte van onze controle staat hierin omschreven. Er is gedurende het verloop van de controle over 2022 op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
5
2.4 Grondslagen en verantwoording conform BBV
De accountantscontrole omvat onder meer een onderzoek naar de toepassing van de juistheid van de grondslagen in de jaarrekening. Naar onze mening zijn de door het college gekozen grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar, conform wet- en regelgeving en consistent toegepast. In het boekjaar 2022 zijn geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van de belangrijkste verslaggevingsgrondslagen in het BBV en relevante notities uitgebracht door de Commissie BBV.
2.5 Onafhankelijkheid
• •
Flynth Audit B.V. (hierna: Flynth) is onafhankelijk van de gemeente Wijk bij Duurstede en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels en het beleid ten aanzien van onafhankelijkheid. Ons zijn geen relaties bekend tussen Flynth en de gemeente Wijk bij Duurstede, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
Bijlage C bevat een nadere uiteenzetting van onze onafhankelijkheid. 2.6 Interne beheersing
Op basis van de interim-controle 2022 hebben wij geconstateerd dat het college van de gemeente Wijk bij Duurstede opvolging geeft aan de door ons verstrekte adviezen en verbeterpunten in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u gedeeld in onze managementletter en zijn besproken met de auditcommissie. In dit accountantsverslag hebben wij onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole toegelicht.
2.7 Analyse vermogen en resultaat
Het gerealiseerde resultaat (inclusief de mutaties in de reserves) bedraagt circa € 225.000 positief (2021: € 274.000 positief) versus een begroot positief resultaat (na wijziging) van € 1.460.000 (2021: € 1.055.000 negatief). Er is sprake van een nadeel van € 1.236.000 (2021: 1.329.000 positief) ten opzichte van de gewijzigde begroting. In 2022 wordt het nadeel ten opzichte van de begroting grotendeels veroorzaakt met name door hogere kosten voor jeugdhulp en door incidentele verschillen zoals hogere kosten voor inhuur van capaciteit (wegens schaarste op de arbeidsmarkt), dotatie reserve grondexploitatie, afrekening aan Vitens, lagere OZB en vergoeding kosten Oekraïne vanuit het rijk. Een nadere analyse is opgenomen in de programmarekening. De financiële positie ultimo 2022 is nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van 2021. Het benodigde weerstandsvermogen is door het college geschat op € 3.859.000 ultimo 2022 (2021: € 3.896.000). De beschikbare weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Wijk bij Duurstede onderkende en aanwezige risico’s en bedraagt € 6.913.000 (2021: € 6.956.000). Wij hebben aan de gemeente geadviseerd om in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ in het jaarverslag een conclusie op te nemen met betrekking tot continuïteit in verband met rapportage van de uitkomsten in de controleverklaring.
De gemeente Wijk bij Duurstede heeft aan dit verzoek voldaan. Voor een nadere toelichting hierop verwijzen wij u naar de bestuurlijke samenvatting in de jaarstukken 2022. In hoofdstuk 3 gaan wij nader in op het resultaat en de ontwikkeling van het (weerstands)vermogen.
661072128/JH/2343
6
2.8 Schattingen
Schattingen op basis waarvan een aantal jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de schattingen en veronderstellingen aanvaardbaar zijn in het kader van de jaarrekening als geheel.
2.9 Grondexploitaties
Door uw gemeente is de exploitatieberekening van de grondexploitaties ten behoeve van de jaarrekening 2022 geactualiseerd. Wij hebben vastgesteld of de uitgangspunten aanvaardbaar zijn. De waarde van de voorraden bouwgronden in exploitatie, rekening houdend met voorziening verliezen ad € 2.538.000, per eind 2022 in de balans bedraagt € 131.000 negatief. Tevens hebben wij de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2022 versus de schattingen in de jaarrekening 2021 geanalyseerd (‘backtesting’). Het verloop van deze balanspost is als volgt weer te geven: Verloopoverzicht van de voorraad (grondexploitaties) x (€ 1.000)
2022
2021
Stand per 1 januari
146
(-/-) 495
Vermeerderingen
(+) 501
(+) 1.270
Verminderingen
(-/-) 567
(-/-) 733
Winstneming
(-/-) 123
(+) 193
Mutatie voorziening verliezen grondexploitaties (+ = vrijval / /- = toevoeging)
(-/-) 88
(-/-) 89
Stand per 31 december*
(-/-) 131
146
Een nadere specificatie van de boekwaarde is opgenomen in paragraaf 4.3. Onze conclusie is dat wij kunnen instemmen met de schattingen die door het College zijn gemaakt bij de actualisatie van de complexen en daarmee ook met de uitkomsten van deze actualisatie. In hoofdstuk 4 gaan wij nader in op de controle alsmede de uitkomsten daarvan inzake de grondexploitaties. 2.10 Voorzieningen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van uw gemeente toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Vanaf 2022 is het voor gemeenten verplicht om een voorziening te vormen voor bovenwettelijke verlofsparen. Voor een nadere toelichting verwijzing wij naar hoofdstuk 5 van dit verslag.
661072128/JH/2343
7
2.11 Sociaal Domein
Kosten Jeugdzorg en Wmo Inzake de kosten Jeugdzorg en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) verkrijgt de gemeente zekerheid omtrent prestatielevering, en daarmee omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van de lasten van Zorg In Natura (ZIN), voornamelijk via productieverantwoordingen van zorgaanbieders die zijn voorzien van een controleverklaring. Daarnaast geldt dat een aantal zorgaanbieders overeenkomstig het landelijk controleprotocol geen controleverklaring hoeven aan te leveren, omdat de omzet van deze zorgaanbieders lager is dan € 125.000. Op basis van de door de gemeente, in samenwerking met Stichting Binding, aanvullend uitgevoerde werkzaamheden, resteert er geen onzekerheid ten aanzien van de Jeugdzorg en Wmo. Persoonsgebonden budget (PGB) De accountant van de Sociale verzekeringsbank heeft opnieuw een controleverklaring met beperking bij de verantwoording van 2022 verstrekt. Evenals vorig jaar ontstaat er in eerste instantie onzekerheid over de geleverde zorg (prestatielevering). Op ons advies heeft de gemeente Wijk bij Duurstede de onzekerheid doordat er aanvullende interne controlewerkzaamheden op de prestatielevering zijn uitgevoerd. Hiermee is deze onzekerheid ondervangen en niet meegenomen in de foutenevaluatie. Voor een nadere toelichting verwijzing wij naar hoofdstuk 6 van dit verslag.
2.12 Naleving van de Europese (EU-) aanbestedingsregels
De gemeente dient te voldoen aan de EU-aanbestedingsregels. De gemeente Wijk bij Duurstede voert interne controlewerkzaamheden uit door middel van een spendanalyse. De interne controle op de Europese aanbestedingsregels heeft een positieve ontwikkeling doorgemaakt. Uit onze controlewerkzaamheden zijn er een aantal aandachtspunten naar voren gekomen. Ook hebben wij fouten en onzekerheden geconstateerd. Wij hebben vastgesteld dat geleverde diensten ten onrechte niet Europees zijn aanbesteed en/of dat er onvoldoende controle-informatie beschikbaar is om vast te stellen of diensten wel/ niet rechtmatig zijn. In hoofdstuk 8.2 lichten wij dit nader toe. In bijlage A hebben wij een onrechtmatigheid ten aanzien van de aanbestedingsregels opgenomen.
2.13 Single Information Single Audit (SiSa)
In de jaarrekening wordt verantwoording afgelegd voor ontvangen specifieke uitkeringen en gerelateerde bestedingen door middel van de SiSa bijlage. Het Rijk maakt in toenemende mate gebruik van deze specifieke uitkeringen. Ook in 2022 is het aantal SiSa regelingen verder toegenomen. Het afzonderlijk verantwoorden van deze specifieke regelingen zorgt voor een verzwaring van de administratieve lasten voor de ambtelijke medewerkers en voor een verhoging van onze controlekosten. De controledruk neemt zowel voor de ambtelijke organisatie als voor ons als accountant toe. Onze verwachting is dat het aantal regelingen in de toekomst verder zal toenemen.
661072128/JH/2343
8
3.
Analyse vermogen en resultaat 661072128/JH/2343
9
3.
Analyse vermogen en resultaat
3.1 Analyse resultaat
Het BBV kent een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling (het gerealiseerde saldo van baten en lasten) en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. De gemeente mag geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen muteren. Om het resultaat van de jaarrekening goed te kunnen begrijpen, is het van belang dat u inzicht heeft in wat het effect op de reserves van uw gemeente is geweest. Resultaat (x € 1.000)
2021
De totale baten van uw gemeente bedragen:
60.502
57.305
De totale lasten van uw gemeente bedragen:
61.883
58.767
Het resultaat bedraagt (saldo baten en lasten programma’s voor reservemutaties):
(-/-) 1.381
(-/-) 1.462
Gedurende het jaar heeft u reeds voor diverse zaken besloten gelden te reserveren. Deze gelden zijn in de reserves gestort:
(-/-) 2.470
(-/-) 5.975
Tevens hebt u besloten tot het dekken van diverse uitgaven uit de reserves. Deze gelden zijn onttrokken uit de reserve:
4.076
7.711
Per saldo gedurende het jaar gelden onttrokken (meer onttrokken aan de reserves dan toegevoegd):
1.606
1.736
225
274
Gerealiseerd resultaat na reservemutaties
661072128/JH/2343
2022
10
3.2 Financiële positie
Analyse van het eigen vermogen Het eigen vermogen van uw gemeente is in 2022 met € 1.382.000 afgenomen naar een omvang van € 16.576.000 (2021: € 17.947.000). De afname is gelijk aan het saldo van baten en lasten (exclusief mutaties in bestemmingsreserves) zoals dat is verantwoord in de programmarekening. Het resultaat na mutaties in de reserves bedraagt € 225.000 (2021: € 274.000). In de balans is dit afzonderlijk onder het eigen vermogen gepresenteerd (“Saldo van rekening”). Uit onderstaand tabel blijkt dat de algemene reserves redelijk stabiel blijven en dat de afname van het eigen vermogen voornamelijk wordt veroorzaakt door een afname van de bestemmingsreserves. Deze afname is in overeenstemming met gemeentelijk beleid.
Analyse van het eigen vermogen € 11.500.000 € 9.500.000 € 7.500.000 € 5.500.000 € 3.500.000 € 1.500.000 € -500.000
2022
Algemene reserves
2021
2020
Bestemmingsreserves
2019
Saldo van rekening
Voorspellend vermogen Het resultaat laat zich lastig voorspellen. De figuur hieronder laat het verschil zien tussen het begrote en gerealiseerde saldo van baten en lasten. Wij zien grote verschillen tussen begroting en realisatie. De afwijking is te verklaren door incidentele verschillen, maar ook door de kosten met betrekking tot Jeugdzorg, uitkering vanuit het Rijk en door specifieke uitkeringen. Wij adviseren de gemeente om de kwaliteit van het begrotingsproces te beoordelen met als doel de financiële gevolgen betrouwbaarder in te schatten. Dit geldt uiteraard voor de afwijkingen die niet incidenteel zijn en structureel voorkomen.
661072128/JH/2343
11
Realisatie versus begroting na wijziging (x € 1.000) € 2.000 € 1.500 € 1.000 € 500 €-
2022
€ -500
2021
2020
2019
€ -1.000 € -1.500 Begroting na wijzigingen
Realisatie
Financiële kengetallen geven meer inzicht in de financiële positie van de gemeente. Hieronder hebben wij de financiële kengetallen toegelicht. Solvabiliteitsratio De totale vermogenspositie wordt onder andere tot uitdrukking gebracht door middel van het solvabiliteitspercentage. Dit percentage wordt bepaald door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Ultimo 2022 bedraagt dit solvabiliteitspercentage 23% (begroot 2022: 27%; werkelijk 2021: 27%). Uw gemeente valt in de categorie B (20%-50%) waarmee de financiële positie op basis van de solvabiliteitsratio als een gemiddeld risico onderkend. De solvabiliteitsratio ontwikkelt zich als volgt:
Solvabiliteitsratio 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% 2022
661072128/JH/2343
2021
2020
2019
12
Ontwikkeling kengetallen
BBV Kengetallen Gemeentelijke belastingcapaciteit Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Solvabiliteitsratio Netto schuldquote gecorrigeerd Netto schuldquote -20%
0%
2019
20%
40%
2020
2021
60%
80% 100% 120% 140%
2022
Over het algemeen laten de kengetallen een positieve lijn zien. De gemeente zit met de kengetallen in de categorie A (minst risicovol) en B (gemiddeld risico) met uitzondering van de belastingcapaciteit die onder categorie C (meest risicovol) valt. De structurele exploitatieruimte varieert tussen B en C. Wij concluderen dat er geen risico is voor de continuïteit van de gemeente. 3.3 Weerstandsvermogen
661072128/JH/2343
Ten einde een oordeel te geven over de financiële positie van de gemeente dienen naast het eigen vermogen ook de risico’s zoals opgenomen in de risicoparagraaf te worden betrokken. In de jaarrekening zijn de risico’s weergegeven in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing. Evenals voorgaande jaren worden de risico’s periodiek geactualiseerd zodat een actueel inzicht bestaat in de risico’s. In de jaarrekening 2022 is de actuele stand van zaken ten aanzien van de risico’s opgenomen en laat zich als volgt samenvatten: X € 1.000
2022
2021
Benodigde weerstandscapaciteit op basis van risico inschatting
3.859
3.869
Beschikbare weerstandscapaciteit
6.913
6.956
Ratio weerstandsvermogen
1,79
1,79
13
De ratio van het weerstandsvermogen is door het college in de begroting 2022 geschat op 1,62 (2021: 0,92). De ratio van het weerstandsvermogen is hoger dan begroot, namelijk 1,79 (2021: 1,79).
Ratio weerstandsvermogen 2,00 1,50 1,00 0,50 0,00 2022
2021
2020
2019
Wij zijn van mening dat de integrale risicobenadering en de financiële vertaling van de verwachte risico’s in 2022 op een adequate wijze heeft plaatsgevonden. Ook in 2023 wordt hier extra aandacht aan besteedt. Op basis van een weerstandratio kan de weerstandcapaciteit van de gemeente als ‘ruim voldoende’ worden aangemerkt. Uw gemeente heeft voldoende ruimte om de risico’s met de algemene reserve en specifieke bestemmingsreserve te kunnen opvangen. 3.4 Conclusie financiële positie
661072128/JH/2343
De gemeente Wijk bij Duurstede beschikt over een voldoende gezonde financiële positie en is derhalve goed in staat om toekomstige tegenvallers, zoals nu onderkend op geld en op kans van het vóórkomen, op te vangen.
14
4. Grondexploitaties 661072128/JH/2343
15
4.
Grondexploitaties
4.1 Algemeen
Wij hebben de grondexploitaties 2022 geanalyseerd en onze bevindingen zijn in deze paragraaf opgenomen. Samenvattend concluderen wij het volgende:
1. 2. 3. 4.
De gemeente heeft voor alle BIE (bouwgronden in exploitatie) een individueel en geactualiseerd exploitatieplan opgesteld. Er is door de Raad in 2022 géén nieuwe grondexploitatie geopend. In 2022 is er één grondexploitatie afgesloten, namelijk De Horden. In 2022 is voor € 175.000 tussentijdse winst genomen op basis van de ‘percentage of completion’ methode. Hiernaast is er ook winst gecorrigeerd omdat in voorgaande jaren teveel winst is genomen ca. € 298.300. Per saldo een negatieve winst van € 123.200 in 2022. De tussentijdse winstneming in voorgaande jaren is te hoog geweest omdat (verwachte) kosten nadelig zijn bijgesteld. 5. In 2022 is de verliesvoorziening toegenomen met € 89.000. 4.2 Gehanteerde parameters
De gemeente Wijk bij Duurstede heeft evenals voorgaande jaren projectbegrotingen opgesteld die inzicht geven in de verwachte kosten en opbrengsten per project. De kostenstijgingen zijn geschat op 5% (2021: 5%), de stijging van de opbrengsten zijn geschat op 0% (2021: 0%). De rente is vastgesteld op 0,4% (2021: 0,4%) en er is een disconteringsvoet van 2% (2021: 2%) gehanteerd. Wij zijn van mening dat de projectbegrotingen zijn gebaseerd op valide uitgangspunten ent de stijging van de opbrengsten relatief voorzichtig is ingeschat. Wij zijn van mening dat de projectbegrotingen zijn gebaseerd op valide uitgangspunten ent de stijging van de opbrengsten relatief voorzichtig is ingeschat.
4.3 Tussentijdse winstneming
In de notitie grondexploitaties van de commissie BBV is het volgende opgenomen: “Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. Voor winstneming geldt de percentage of completion methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat. 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht. 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd). Op basis van bovenstaande voorwaarden is vastgesteld dat in 2022 voor de grondexploitatie Brandweer Cothen een tussentijdse winst verantwoord is van ca € 175.000.
661072128/JH/2343
16
Als gevolg van sterkere kostenstijgingen in 2022 en toekomstige jaren, is er voor vier projecten winst gecorrigeerd ca € 298.300 omdat in voorgaande jaren teveel winst is genomen. Dit geldt voor de volgende projecten: • • • •
4.4 Ontwikkeling grondexploitaties
De Kamp. De Horden. Broekweg Noord. Langshaven-Broekweg.
De bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties) van de gemeente hebben zich in 2022 als volgt ontwikkeld: Grondexploitatie (x € 1.000)
Boekwaarde per 1.1.2022
Gerealiseerde uitgaven 2022 (+)
Gerealiseerde verkopen (-) 2022
Winst (+)/ Verlies (-/-) 2022
Mutatie voorziening 2022
Boekwaarde per 1.1.2023
Genomen winst (+)/ verlies (-/-) tot en met 2022
Totaal Woningbouw
(-/-) 693
(+) 308
(-/-) 400
(-/-) 14
(-/-) 89
(-/-) 887
(+) 786
Totaal Bedrijventerrein
(+) 838
(+) 193
(-/-) 167
(-/-) 109
0
(+) 755
(+) 796
Totaal grondexploitatie
(-/-) 145
(+) 501
(-/-) 567
(-/-) 123
(-/-) 89
(-/-) 132
(+) 1.582
Wij zien dat de looptijd van de grondexploitaties maximaal 10 jaar is zoals voorgeschreven door het BBV, waarbij wij een variatie zien tussen één en vijf jaar. Gedetailleerde informatie over de grondexploitaties is opgenomen in de ‘toelichting actualisatie grondexploitaties’. Verwachte verliezen Voor drie grondexploitaties worden (overeenkomstig voorgaande jaren) verliezen verwacht. De verliesvoorziening heeft met name betrekking op de grondexploitaties Oranjehof, De Engk en De Heul| Hoogstraat. Ten opzichte van de jaarrekening 2021 is de voorziening voor te verwachten verliezen met € 89.000 toegenomen, als gevolg van nadelige vooruitzichten (kostenstijgingen). De omvang van de gevormde verliesvoorziening is op basis van de huidige verwachtingen toereikend. De voorziening is overeenkomstig het BBV in mindering gebracht op de boekwaarde van de grondexploitaties in de balans.
661072128/JH/2343
17
5. Voorzieningen 661072128/JH/2343
18
5.
Voorzieningen
5.1 Voorzieningen algemeen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van de gemeente Wijk bij Duurstede toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. In artikel 44 van het BBV is opgenomen dat voorzieningen (alleen) gevormd moeten worden voor: 1. 2. 3.
4.
Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten. Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten. Kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden.
Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Voor de opgenomen voorzieningen in de jaarrekening hebben wij deze ontvangen. 5.2 Voorziening pensioen wethouders
Voorziening pensioen wethouders De voorziening pensioen wethouders bedraagt € 3.254.000 (2021: € 3.600.000). Aan de pensioenvoorziening wethouders liggen actuariële berekeningen ten grondslag. Deze zijn gemaakt door VISMA | Idella. Bij het opstellen van de berekeningen gebruikt VISMA | Idella de volgende parameters: Berekeningsdatum:
31 december 2022
Rekenrente:
2,472%
Sterftetabel:
GBM/GBV 2015-2020
Leeftijdsterugstelling:
Man: 5 jaar, Vrouw: 1 jaar
De berekeningsdatum en gebruikte rekenrente zijn in lijn met de van toepassing zijnde verslaggevingsrichtlijnen. Ten aanzien van de gebruikte sterftetabel is de meest recente tabel gehanteerd. Voorziening wachtgeld In de voorziening pensioen is ca. € 211.800 aan voorziening wachtgeld verantwoord.
661072128/JH/2343
19
5.3 Voorziening bovenwettelijk verlofsparen
Voorziening bovenwettelijk verlofsparen In 2022 is de CAO gemeenten 2021-2022 vastgesteld. Medewerkers kunnen op basis van deze CAO vanaf 1 januari ‘bovenwettelijk’ verlofuren sparen. De gespaarde ‘bovenwettelijke’ verlofuren, verjaren niet. De gemeente heeft hierdoor een arbeidskosten gerelateerde verplichting. Het is onzeker welk deel en wanneer medewerkers hun verlof willen omzetten tot spaarverlof. Dit leidt tot het opnemen van een voorziening. Voor het bepalen voor welk deel van het bovenwettelijke verlof een voorziening moet worden gevormd en voor welk deel niet, is een goede analyse en onderbouwing noodzakelijk. In 2022 is sprake van een nieuwe voorziening. De omvang van de voorziening voor verlofsparen is ca. € 52.000. De gemeente dient de berekening jaarlijks te actualiseren.
5.4 Voorziening reiniging
Voorzieningen reiniging De gemeente Wijk bij Duurstede classificeert de voorzieningen reiniging als een voorziening artikel 44 lid 2 van het BBV (van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden). De mutatie op deze voorzieningen betreft het resultaat op d ontvangen reinigingsheffing/ afvalstoffenheffing en lasten voor de verwerking van huishoudelijk afval (reiniging). Deze verwerkingswijze is conform het BBV. De voorziening reiniging is in het boekjaar gestegen naar € 1.297.000 (2021: € 1.064.000). In 2022 is het tarief van de reiniging kostendekkend gebleken, waardoor het overschot op het product reiniging is toegevoegd aan de voorziening. Wij adviseren u om jaarlijks te monitoren of de omvang van de voorziening reiniging toereikend is c.q. blijft om de resultaten op taakvelden afval en riolering te kunnen dekken.
5.5 Voorziening riolering
Voorzieningen riolering De gemeente Wijk bij Duurstede classificeert de voorzieningen riolering als een voorziening artikel 44 lid 2 van het BBV (van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden). De mutatie op deze voorzieningen betreft het resultaat op ontvangen rioolheffingen en kapitaallasten van de geïnvesteerde bedragen in riolering en de kosten voor klein en groot onderhoud riolering. Deze verwerkingswijze is conform het BBV. De voorziening riolering is in het boekjaar gestegen naar € 7.490.000 (2021: € 7.055.000). In 2022 is het tarief van de rioolheffing en afvalstoffenheffing kostendekkend gebleken, waardoor het overschot op het product riolering en afvalstoffenheffing is toegevoegd aan de voorziening. Wij adviseren u om jaarlijks te monitoren op basis van het Water- en Rioleringsplan 2020-2024, of de omvang van de voorziening riolering toereikend is c.q. blijft om de resultaten op taakvelden afval en riolering te kunnen dekken.
661072128/JH/2343
20
5.6 Voorziening claims
Precariobelasting In de jaarrekening 2021 was er een voorziening gevormd € 1.740.000 in verband met een geschil tussen Vitens en de gemeente. In december 2022 is de procedure afgewikkeld en dient de gemeente aan Vitens een bedrag van € 1.911.000 te betalen (voldaan in 2023). Dit bedrag is in de jaarrekening 2022 opgenomen onder de overige schulden en de voorziening is afgeboekt naar € nihil. Mogelijke onverschuldigde betalingen binnen de Jeugdzorg De gemeente Wijk bij Duurstede heeft begin 2021 een onderzoek gestart naar de juistheid van de declaratie door een specifieke zorgaanbieder. In het vervolg hierop is een gerechtelijke procedure gestart ter terugvordering van onrechtmatige betalingen in het verleden. Vanwege de onzekerheid van de uitkomst van de procedure is vooralsnog geen bate verantwoord in de jaarrekening. Ten tijde van de controle van de jaarrekening, is de uitkomst van de rechtszaak nog dusdanig onzeker dat er geen vordering (ofwel bate) is verantwoord in de jaarrekening over het boekjaar 2022. Indien de gemeente in het gelijk wordt gesteld, de schade verhaalbaar is en er gelden naar de gemeente (terug)vloeien, zullen deze resultaten verantwoord worden op moment dat dit voldoende zeker is.
5.7 Schattingen
Schattingen Het college is verantwoordelijk voor het maken van schattingen bij het opmaken van de jaarrekening. Als accountant analyseren wij deze schattingen:
Belangrijke schattingen
Mate van subjectiviteit
Onze analyse
Toelichting
2022
Waardering van grond en gebouwen inclusief afschrijvingen
661072128/JH/2343
Laag
De afschrijvingstermijnen zijn vergelijkbaar met die wij bij andere gemeenten zien. Er zijn geen indicaties dat de afschrijvingstermijnen niet zijn afgestemd op de economische levensduur van de activa.
21
Waardering van de in exploitatie genomen gronden
Hoog
Jaarlijks worden de parameters die ten grondslag liggen aan de bepaling van de in exploitatie genomen gronden beoordeeld op basis van een herziene grondexploitatieberekening. De berekeningen zijn toereikend.
Voorzieningen
Gemiddeld
De saldi in de voorzieningen worden jaarlijks geactualiseerd en op een consistente wijze berekend. Aan de voorzieningen liggen toereikende berekeningen en onderbouwingen ten grondslag.
Waardering van deelnemingen en uitzettingen
Laag
Er zijn geen indicaties dat een afwaardering van de boekwaarde van een deelneming of uitzetting noodzakelijk is.
Waardering debiteuren
Laag
Minimaal jaarlijks wordt de voorziening voor dubieuze debiteuren geactualiseerd. Wij kunnen ons vinden in de wijze waarop de voorziening voor de diverse soorten vorderingen bepaald is.
Controleverschil
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
Aanvaardbare bandbreedte – gebaseerd op materialiteitsoverwegingen
661072128/JH/2343
22
6. Sociaal domein 661072128/JH/2343
23
6.
Sociaal domein
6.1 Sociaal domein - Algemeen
Het college van de gemeente Wijk bij Duurstede is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Voor het sociaal domein is de gemeente echter afhankelijk van diverse partijen, zoals de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en tal van zorgaanbieders. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein is de gemeente daarom afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van deze partijen. Dit uit zich in de bevindingen in de volgende paragrafen.
6.2 Persoonsgebonden budgetten WMO en jeugdzorg
Overeenkomstig voorgaand jaar blijkt uit de controleverklaring die door de accountant van de SVB is afgegeven, dat er geen zekerheid kan worden verkregen omtrent de geleverde zorg in de vorm van PGB’s. De totale besteding aan PGB’s bedraagt voor 2022 voor de gemeente Wijk bij Duurstede: 2022
2021
Jeugdzorg
€ 165.500
€ 157.100
WMO
€ 129.200
€ 185.300
Totaal
€ 294.700
€ 342.400
Uw gemeente heeft in samenwerking met Stichting Binding, aanvullende interne controlewerkzaamheden uitgevoerd. De werkzaamheden bestonden uit het aansluiten van declaraties en zorgovereenkomsten en het toetsen van herindicatie verslagen, zorgplannen, meldingen en telefonisch contact met de klant. De aanvullende interne controles hebben ertoe geleidt dat de resterende onzekerheid ten aanzien van de prestatielevering is weggenomen, oftewel lager is dan de rapporteringsgrens. Specifiek voor PGB is er geen sprake van resterende onzekerheden die wij moeten meenemen in onze oordeelsvorming. 6.3 Sociaal domein – Kosten WMO en Jeugdzorg
Uw gemeente heeft voor de financiële verantwoording van de Jeugdzorg en WMO aansluiting gezocht met de ontvangen productieverantwoordingen van de zorgleveranciers. Deze productieverantwoordingen zijn voorzien van een goedkeurende controleverklaring.
6.4 Verantwoording Stichting Binding
Op basis van de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) tussen de gemeenten Wijk bij Duurstede Stichting Binding, heeft de gemeente taken in het kader van zorg (Wmo en Jeugd) uitbesteed aan de stichting. Met betrekking tot taken en verantwoordelijkheden hebben wij in de managementletter van december 2022 aanbevelingen opgenomen. De aanbevelingen worden meegenomen in een nieuwe DVO. Wij voeren zelfstandig controlewerkzaamheden uit op de kosten voor WMO en Jeugd. Wij hebben reviewwerkzaamheden uitgevoerd op de, door Stichting Binding, uitgevoerde detailcontroles.
661072128/JH/2343
24
Doel hiervan was om de prestatielevering te onderzoeken op basis van de vastleggingen in de cliëntendossiers. Door deze werkzaamheden hebben wij de resterende onzekerheid (ten aanzien van de juistheid en prestatielevering binnen de Jeugdzorg en Wmo) ondervangen. De resterende totale onzekerheid voor de prestatielevering voor Jeugdzorg en Wmo is lager dan de rapportagetolerantie, waardoor wij geen onzekerheid hebben meegenomen in bijlage A van dit accountantsverslag.
661072128/JH/2343
25
7. Interne beheersing en automatisering 661072128/JH/2343
26
7.
Interne beheersing en automatisering
7.1 Samenvatting bevindingen managementletter 2022
Als onderdeel van de jaarrekeningcontroles 2022 hebben wij in het najaar van 2022 de tussentijdse (interim) controle uitgevoerd. Deze interimcontrole is primair gericht op de bedrijfsvoering binnen de gemeente met name de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Onze bevindingen, voortvloeiend uit de interimcontrole, zijn vastgelegd in onze managementletter aan het college van december 2022. Ons beeld is dat de administratie organisatie en interne beheersing van de gemeente Wijk bij Duurstede voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Bij de uitvoering van de interim-controle zijn nog wel enkele verbeterpunten geconstateerd ten aanzien van de kwaliteit van de interne beheersing. Wij constateren dat het college aandacht heeft voor onze aanbevelingen en werkt aan de opvolging daarvan.
7.2 Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen, die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de controle van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen. ISAE 3402 Type II – GR RID Een belangrijke beheersmaatregel is de uitbesteding van taken systeembeheer, servicedesk, wijzigingsbeheer, technisch beheer van de applicaties en infrastructuur (werkplekinrichting) aan GR RID. GR RID heeft verantwoording afgelegd door middel van het verstrekken van een ISAE 3402 Type II rapportage inclusief goedkeurende controleverklaring.
Wij hebben vastgesteld dat de rapportage toereikend is en voldoende controle-informatie verschaft voor onze controle bij gemeente Wijk bij Duurstede. Wij hebben geen aandachtspunten geconstateerd.
661072128/JH/2343
27
8. Rechtmatigheid 661072128/JH/2343
28
8. Rechtmatigheid 8.1 Begrotingsrechtmatigheid
De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet. Deze normen dient de gemeenteraad zelf nader in te vullen en te concretiseren. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat de gemeenteraad hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Een overschrijding van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft door de accountant niet in alle gevallen te worden meegewogen in zijn oordeel. In die gevallen dat de gemeenteraad geen nader beleid stelt, geldt het uitgangspunt dat de accountant deze kostenoverschrijdingen betrekt bij de beslissing of hij al dan niet een goedkeurend rechtmatigheidsoordeel kan afgeven. Essentieel is dat de raad nadere regels kan stellen wanneer: 1.
Lastenoverschrijdingen zijn gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten. 2. Lastenoverschrijdingen passen binnen het beleid. 3. Lastenoverschrijdingen bij open einde regelingen. Daarnaast moet de accountant deze lastenoverschrijdingen – waarvan het college in de jaarrekening moet aangeven dat de raad deze nog dient te autoriseren – in het verslag van bevindingen aan de orde stellen. Extra lasten die zijn gemaakt omdat extra opbrengsten daarvoor de ruimte bieden, terwijl deze extra lasten niet direct zijn gerelateerd aan de extra opbrengsten en waarbij de raad nog geen besluit heeft genomen over de aanwending van deze extra opbrengsten, zijn onrechtmatig. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid kijkt de accountant naar de lastenoverschrijdingen per programma die de rapportagetolerantie overschrijden. Op vijf programma’s is er een begrotingsoverschrijding op de lasten geconstateerd. Deze zijn in onderstaande tabel opgenomen:
661072128/JH/2343
Lastenoverschrijding programma
Begrotingsa fwijking
Programma 1 – Sociaal domein Programma 3 – Ruimtelijk domein Programma 4 – Veiligheid Programma 5 – Dienstverlening en bedrijfsvoering
€ 287.000 € 95.000 € 15.000 € 1.146.000
Onrechtmatigheid telt niet mee in het oordeel V V V V
Onrechtmatigheid telt wel mee in het oordeel
29
Ten aanzien van het programma Sociaal domein (P1 en P5) passen de uitgaven binnen het wettelijk gesteld beleid, waardoor wij deze ook niet meewegen in het oordeel. Tegenover de hogere lasten op bovenstaande programma’s staan ook hogere baten, waardoor de onrechtmatigheid niet meegewogen wordt in ons rechtmatigheidsoordeel (P3 tot en met P5). 8.2 Europese (EU-) aanbestedingsregels
Wij hebben controlewerkzaamheden verricht op de naleving van Europese aanbestedingsregels. Tijdens onze controle hebben wij ook gebruik gemaakt van de door de organisatie uitgevoerde interne controlewerkzaamheden. Onze controle op de rechtmatigheid van aanbestedingen is, overeenkomstig het normenkader voor de rechtmatigheidscontrole, gericht op de naleving van de Europese aanbestedingsregels. De interne controlewerkzaamheden van de gemeente zijn ook gericht op het interne inkoopbeleid. Naast inzicht in de rechtmatigheid van individuele dossiers geeft deze analyse ook inzicht in de beheersing van het inkoopproces, die (ook) het naleven van de aanbestedingswetgeving moet waarborgen. Toelichting op geconstateerde fouten en onzekerheden EU-aanbestedingen In totaal hebben wij voor € 284.300 fouten geconstateerd waarbij niet is voldaan aan EU-aanbestedingsregels. Hiernaast hebben wij voor een bedrag van € 81.500 onzekerheden geconstateerd. Voor deze dossiers is achteraf niet vast te stellen of aan de EU-aanbestedingsregels is voldaan. Deze bedragen zijn onrechtmatig en hebben wij meegewogen in ons accountantsoordeel voor de rechtmatigheid ten behoeve van het boekjaar 2022 (zie bijlage A). Verhoogd risico rondom ‘inhuur van medewerkers’ Inhuur van medewerkers is in de hele sector een aandachtspunt. Wij verwachten dat de kosten rondom inhuur verder toenemen.
Het risico bestaat dat individuele contracten ten onrechte niet gezamenlijk zijn aanbesteed. Wij hebben geconstateerd dat de fout betrekking heeft op inhuur. Tijdens de controle zijn ons de volgende zaken opgevallen: 1. 2. 3.
661072128/JH/2343
De organisatie heeft zelf een inkoopanalyse uitgevoerd. De gemeente heeft ervoor gekozen om inkopen decentraal te beleggen. Wij adviseren om met name het proces rondom inhuur aan te scherpen en indien nodig aanvullende maatregelen te treffen. Bij het aangaan van nieuwe opdrachten/ contracten, is het belangrijk om aandacht te hebben voor de werkelijk kosten (vier jaar) en niet alleen rekening te houden met contractwaarden van reeds afgesloten overeenkomsten en opdrachten. De werkelijke waarde kan namelijk hoger zijn dan overeengekomen kosten waardoor onvoldoende inzicht is in wel of niet overschrijden van EU-aanbestedingsgrenzen als enkel rekening wordt gehouden met de contactwaarden.
30
8.3 Rechtmatigheidsverklaring vanaf 2023
De formele wetswijziging waarmee de inwerkingtreding van rechtmatigheidsverantwoording is geregeld is in 2022 vastgesteld en het BBV zal hierop in de komende periode worden aangepast. Dit betekent dat het college van de gemeente Wijk bij Duurstede verplicht is om met ingang van de jaarrekening over het boekjaar 2023 een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening op te nemen. De accountant zal met ingang van het boekjaar 2023 zijn/haar oordeel geven over de getrouwheid van de jaarrekening waar de rechtmatigheidsverantwoording van het college onderdeel van uitmaakt. De accountant verstrekt geen afzonderlijk rechtmatigheidsoordeel meer. Binnen de gemeente wordt hard gewerkt aan de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording door de interne controles steeds meer in te bedden in de bedrijfsvoering. In de managementletter van december 2022 hebben wij aandacht besteed aan de voortgang van de voorbereidingen. Er is een plan van aanpak financiële rechtmatigheid door het college vastgesteld en gedeeld met de auditcommissie. Op basis van de voortgang in 2023 hebben wij er vertrouwen in dat het college in staat is om een rechtmatigheidsverklaring over 2023 te kunnen afgeven.
In dit kader zijn in 2023 de benodigde controleverordening en het controleprotocol geactualiseerd, waarin door de gemeenteraad keuzes en besluiten inzake de rechtmatigheidsverantwoording worden geformaliseerd. De normenkader wordt jaarlijks geactualiseerd. De financiële verordening dient nog te worden geactualiseerd.
661072128/JH/2343
31
9. Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2022 661072128/JH/2343
32
9.
Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2022
9.1 Wijziging in verslaggevingsvoorschriften en overige wet- en regelgeving
In de jaarrekening 2022 zijn geen stelsel- of schattingswijzigingen verwerkt. Hier was ook geen aanleiding toe. De gemeente heeft de jaarrekening opgesteld conform de vereisten in het BBV.
9.2 Bevestiging van het college
Wij hebben van het college een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen.
9.3 Beperking in reikwijdte van de controle
Er zijn geen meningsverschillen met het management noch het college geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers en het college van uw gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
9.4 Wet Normering Topinkomens (WNT)
De Wet Normering Topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd, beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging van € 216.000 niet te boven gaan. Daarnaast dient u het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. Uit de werkzaamheden blijkt dat in 2022 voor de topfunctionarissen (gemeentesecretaris en griffier) en overige medewerkers geen sprake van een overschrijding van de grensbedragen en dat de WNT juist is verantwoord in de jaarstukken.
Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met de Regeling Controleprotocol WNT 2022 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub n en o Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. In onze controleverklaring hebben wij bovenstaande expliciet opgenomen.
9.5 Single Information Single Audit (SiSa-Bijlage)
661072128/JH/2343
De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien documenten aan het CBS te leveren. De SiSa-bijlage die opgenomen is in de jaarrekening, is opgesteld door de gemeente Wijk bij Duurstede. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022.
33
Hierbij hebben wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa -bijlage bij de jaarrekening 2022 van de gemeente vastgesteld. Ten opzichte van voorgaand jaar is het aantal SiSa- regelingen in de jaarrekening significant toegenomen. Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze terecht is ingevuld. Medewerkers van uw gemeente hebben dit aan ons bevestigd. In het kader van de totstandkoming van de SiSa-bijlage merken wij nog het volgende op. Bij de meest recente review van de Audit Dienst Rijk (ADR) van de accountantscontrole van de SiSa-bijlagen (de zogenaamde single review) hebben wij gemerkt dat deze dienst (zeer)kritisch is op de kwaliteit van de aangeleverde SiSabijlagen door de gemeenten en de hierop uitgevoerde accountantscontroles. Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2022 in het kader van SiSa zijn verantwoord. Wij doen dit met een tabel, die wij ook opnemen als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn.
Per regeling is hierin aangegeven of, en zo ja welke, financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Wij hebben de tabel opgenomen in bijlage B van dit rapport. 9.6 Wet open overheid (Woo)
Op grond van de Wet open overheid (Woo) zijn bestuursorganen met ingang van het boekjaar 2022 verplicht om in de jaarstukken een openbaarheidsparagraaf op te nemen waarin verslag wordt gedaan over de uitvoering van de beleidsvoornemens op dit gebied. De gemeente Wijk bij Duurstede heeft aan deze verplichting voldaan door in paragraaf 2.9 ‘Openbaarheid – Wet open overheid’ van het jaarverslag te rapporteren over het beleid en de uitgevoerde activiteiten ten aanzien van de Woo.
9.7 Fraude als onderdeel van de accountantscontrole
In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het management van de organisatie. Hoewel wij een kritische houding hebben ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, willen wij opmerken dat onze controle niet specifiek is gericht op het ontdekken hiervan. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht en met ingang van het boekjaar 2022 rapporteert de accountant in de controleverklaring specifiek over de verrichte werkzaamheden en materiële bevindingen ten aanzien van fraude. Wij hebben een fraudediscussie gevoerd binnen het controleteam en met de ambtelijke organisatie van de gemeente en hebben als uitwerking daarvan risico’s geïdentificeerd en ingeschat op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening die het gevolg is van fraude. Als onderdeel van ons proces voor het identificeren van risico’s op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening die het gevolg zijn van fraude, hebben wij frauderisicofactoren overwogen met betrekking tot frauduleuze financiële verslaggeving, oneigenlijke toe-eigening van activa en omkoping en corruptie. Daarnaast hebben wij de opzet en de implementatie van de relevante aspecten van het frauderisicomanagementsysteem van Wijk bij Duurstede geëvalueerd.
Het college heeft in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag gerapporteerd over de getroffen maatregelen ter preventie van fraude, waaronder de aanwezigheid van gedragscodes, beheersingsmaatregelen en borging. Wij constateren dat Wijk bij Duurstede aandacht heeft voor fraude en misbruik en oneigenlijk gebruik, onder andere doordat er in processen, procedures en systemen aandacht is voor maatregelen om fraudes en misbruik te voorkomen. In de managementletter van december 2022 hebben wij nadere aandacht gevraagd voor de vastlegging en bespreking van een fraude- en corruptierisicoanalyse. In 2023 wordt dit door de gemeente opgepakt.
661072128/JH/2343
34
Tijdens overleggen met medewerkers en het college en management van de gemeente Wijk bij Duurstede is gevraagd of het management aanwijzingen en of vermoedens heeft gehad voor de mogelijke aanwezigheid materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken. Van het management hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd waarbij het management of de werknemers zijn betrokken die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing, of anderen in het geval dat de fraude van materieel belang kan zijn voor de jaarrekening. Tevens hebben wij zelfstandig werkzaamheden uitgevoerd gericht op de geïdentificeerde frauderisico’s. In onderstaande tabel geven wij een nadere toelichting op de geïdentificeerde risico’s, de uitgevoerde werkzaamheden en de uitkomsten daarvan. Geïdentificeerde frauderisico’s
Onze controlewerkzaamheden en observaties
Het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het management (inclusief superusers).
Het doorbreken van beheersingsmaatregelen door het management is op basis van de controlestandaarden altijd een significant risico. Interne beheersingsmaatregelen, ongeacht hoe goed in opzet en bestaan, kunnen risico’s van materiële onjuistheden in de jaarrekening slechts beperken, en niet volledig mitigeren, wegens de inherente beperkingen van interne beheersingsmaatregelen. Wij hebben de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing in de processen voor het genereren en verwerken van journaalposten en het maken van schattingen. Tevens hebben wij specifieke aandacht gegeven aan de toegangsbeveiligingen in het IT-systeem en de mogelijkheid dat hierdoor functiescheidingen worden doorbroken. Wij hebben journaalposten geselecteerd op basis van risicocriteria en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht. Deze werkzaamheden omvatten onder meer inspectie van informatie uit brondocumenten. Wij hebben geen significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening geïdentificeerd. Tevens hebben wij specifieke controlewerkzaamheden verricht ten aanzien van belangrijke schattingen van het college zoals de waardering van vaste activa en debiteuren en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten.
Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van het doorbreken van de interne beheersing door het college.
Frauderisico dat de Europese en/of interne aanbestedingsrichtlijnen niet worden nageleefd om gunning aan een bevriende partij mogelijk te maken.
661072128/JH/2343
De aanbestedingsrichtlijnen zijn complex en het risico op mogelijke gunning aan bevriende partijen is doorgaans, gelet op de veelvoud aan leveranciers en grote diversiteit in inkoop van goederen en diensten, een verhoogd risico voor overheden. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij gecontroleerd of er voldoende functiescheiding is gehanteerd bij aanbestedingstrajecten en bij het aangaan van contracten. We hebben bij het uitvoeren van deze controlewerkzaamheden enkele onrechtmatigheden geconstateerd (zie hoofdstuk 8.2), echter deze bevindingen hebben geen relatie met fraude.
35
Frauderisico in de inkomende subsidies (juiste afgrenzing en voldoen aan voorwaarden).
Het frauderisico in deze opbrengstenstroom is gerelateerd aan de algemene tendens om begrotingsoverschrijdingen zoveel mogelijk te vermijden. Wij hebben werkzaamheden verricht op de afgrenzing van inkomende subsidies waarbij wij de aan het boekjaar 2022 toegerekende subsidies hebben gecontroleerd. Uit onze werkzaamheden zijn geen bevindingen gebleken.
Het risico dat een medewerker zelfstandig crediteurenstamgegevens muteert en / of valse inkoopfacturen in de administratie verwerkt en / of betalingen aan crediteuren omleidt voor persoonlijk gewin.
Het wijzigen van crediteurenstamgegevens wordt in het proces geborgd door het 4-ogen principe waarbij altijd een tweede medewerker de mutatie autoriseert. Wij hebben o.a. aan de hand van de logging van het administratief pakket geïdentificeerd voor welke crediteuren één of meerdere stamgegevens zijn gewijzigd. Van de crediteuren waarvan de stamgegevens in het boekjaar zijn gewijzigd, hebben wij de wijzigingen gecontroleerd aan de hand van onderliggende documentatie, zoals inkoopfacturen (waarop veel ‘vaste’ gegevens zoals adres en bankrekeningnummer zijn vermeld). Wij hebben daarnaast een cijferanalyse uitgevoerd op de overige bedrijfskosten, waarbij relevante afwijkingen ten opzichte van onze verwachting nader (in detail) zijn uitgezocht. Daarnaast hebben we een deelwaarneming verricht op de bedrijfskosten en hebben we vastgesteld dat de prestaties geleverd zijn en de betalingen zijn verricht aan het juiste bankrekeningnummer. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voor frauduleuze betalingen naar voren gekomen.