Bijlage Z-d Herindelingsontwerp Beemster en Purmerend
Tekst van het document
schuldpositie. Purmerend is een voormalige
wordt inzicht gegeven in de omvang van de organisaties
groeigemeente, maar heeft daar betrekkelijk weinig
van beide gemeenten.
verdiensten aan overgehouden. In de jaren ’90 was Purmerend een zogenoemde artikel 12-gemeente,
5.2. Aandachtspunten uit de financiële scans In de fase van het intentiebesluit hebben de
doordat de voor de groei aangekochte gronden niet
gemeenteraden kennisgenomen van financiële scans van
Purmerend een eigen stadsverwarmingsbedrijf dat op
beide gemeenten. De beelden uit deze scans zijn nog
enige afstand van de gemeente staat. De
steeds valide, behalve de begrotingsbeelden. Met name
stadsverwarming is voor meer dan 120 miljoen euro
door negatieve ontwikkeling van de Algemene Uitkering
aan de gemeente gelieerd door eigen vermogen,
van het gemeentefonds, loonontwikkeling en de
leningen en garanties. De vooruitzichten van de
ontwikkeling in het sociaal domein zijn beide gemeenten
Stadsverwarming Purmerend zijn positief.
gedwongen tot heroriëntatie van uitgaven en inkomsten. Veel gemeenten hebben met deze problematiek te maken. In de scans is naast de beelden over de begroting en de balanskenmerken, ook melding gemaakt van een aantal bijzonderheden die voor de financiën een meer dan reguliere aandacht vragen: -- Het merendeel van de wegen in Beemster is in eigendom en beheer bij het Hoogheemraadschap. Voor Purmerend geldt dat maar voor enkele wegen. Het Hoogheemraadschap ziet wegenbeheer niet meer als kerntaak en sluit convenanten met gemeenten met het oog op businesscases om deze wegen over te dragen. Indien er sprake is van overname van de taak onder de huidige omstandigheden door Purmerend en Beemster samen, zal dit leiden tot een verhoging van de OZB-tarieven en een daling van de waterschapslasten voor inwoners (omruiling). -- De grondexploitaties van de gemeente Beemster zijn ondergebracht in een samenwerking met BPD geheten de ‘VOF Beemster Compagnie’. In deze VOF worden twee woningbouwgebieden ontwikkeld: De Nieuwe Tuinderij in Zuidoostbeemster en De Keyser in Middenbeemster. De gemeenteraad van Beemster heeft de intentie uitgesproken om de ontwikkeling van
35
financiën en personeel
konden worden ontwikkeld. Daarnaast heeft
5.3.
Vermogenspositie en begrotingsomvang
5.4.
Lokale lasten
In deze paragraaf worden de cijfers van de
Bij een nieuwe gemeente ontstaan nieuwe tarieven: de
vermogenspositie per ultimo 2018 en de begrotingsomvang
belastingen worden geharmoniseerd. Afgesproken is dat
2019 van beide gemeenten weergegeven en worden de
de lokale lasten door de fusie niet stijgen, maar dat de
kwantitatieve verschillen tussen beide gemeenten zichtbaar
verschillen tussen beide gemeenten wel verdwijnen. In de
(bedragen * 1.000 euro).
onderstaande tabel zijn de lokale lasten (onroerende zaakbelastingen (OZB), afvalstoffenheffing (AVH) en
Gemeente
Beemster
Purmerend
en woningeigenaren vergeleken met de gemiddelde
Vermogen Algemene Reserve
rioolheffing (RIO)) in Beemster en Purmerend voor huurders
3.157
23.351
WOZ-waarde in de beide gemeenten (Purmerend: 235.000 en Beemster: 347.000).
inclusief jaarresultaat per ultimo 2018 Bestemmingsreserves
5.068
10.003
Aanslag
H/E
Voorzieningen
1.376
6.294
1 persoon
299.539
Beemster
Schulden
18.535
Meerper-
Begroting Begrotingstotaal lasten
18 miljoen
240 miljoen
Belangrijkste algemene middelen: Algemene uitkering
11 miljoen
126 miljoen
Belastingen
1,7 miljoen
13,4 miljoen
Beide gemeenten hebben geen ruime financiële positie en moeten al vele jaren scherp aan de wind varen. In de financiële scans zijn beelden voor de langere termijn geschetst. In Purmerend liggen de toekomstige opgaven en de daarmee samenhangende kosten in de versnelde vergrijzing in combinatie met een zwakke sociale structuur; en in kosten van transitie van de openbare ruimte, als
OZB
AVH
RIO
TOT
Huurder
216
0
216
Huurder
303
0
303
Huurder
324
64
388
Huurder
324
64
388
soons Beemster 1 persoon Purmerend Meerpersoons Purmerend 1 persoon
Eigenaar
412
216
201
829
Eigenaar
412
303
201
917
Eigenaar
231
324
175
729
Eigenaar
231
324
175
729
Beemster Meerpersoons
gevolg van het feit dat de gemeente in de lange
Beemster
geschiedenis een korte, heftige groeiperiode heeft
1 persoon
doorgemaakt. In Beemster liggen de opgaven en kosten
Purmerend
met name in de vitaliteit van de kernen en het onderhoud
Meerper-
van de omvangrijke openbare ruimte. Tegelijkertijd behoren
soons Pur-
de beide gemeenten samen straks tot de 40 grootste
merend
gemeenten in Nederland en is er afdoende begrotingsvolume en bestuurskracht om op deze
In Beemster betalen huurders geen rioolheffing en is er een
ontwikkelingen te sturen.
verschil tussen een- en meerpersoonshuishoudens in de afvalstoffenheffing. In Purmerend is er een gebruikerstarief en een eigenaarstarief voor riolering. Het vergelijken van de lastendruk bij bedrijven is lastiger. Er is vrijheid in het afvoeren van afval en voor de rioolheffing geldt in Purmerend ook een heffing per m3 gebruik van water. De OZB voor niet woningen wordt het meest uniform geheven.
financiën en personeel
36
Om die reden zijn de tarieven hiervan in onderstaande tabel
gemeentefonds die we de dichtheidsfactor noemen. Hierin
gezet, met als vergelijking ook de tarieven voor
wordt het aantal inwoners gedeeld door de oppervlakte van
woningeigenaren. De tarieven moeten worden
land en binnenwater. Door de grote oppervlakte van
vermenigvuldigd met de WOZ-waarde.
Beemster daalt deze factor voor Purmerend en Beemster samen. Dat zorgt voor een nadeel. Hierdoor wordt er in de
Tarieven 2019
Purmerend
Beemster
nieuwe situatie per Beemsterling meer ontvangen en per
OZB eigenaren
0,0981%
0,1188%
Purmerender minder.
0,1895%
0,1325%
De frictie-uitkering die de gemeente voor de proceskosten
woningen OZB eigenaren
krijgt, bedraagt € 5,8 miljoen en is naar de huidige
niet-woningen OZB gebruikers
0,1734%
0,1300%
verwachting meer dan voldoende voor de te maken kosten
niet-woningen
van de herindeling. Deze uitkering wordt vanaf 2021 in vijf
Tot 2018 betaalden in Beemster niet-eigenaren van
gemeenten al bij de start van de ambtelijke samenwerking
jaar ontvangen. Het grootste deel van de kosten hebben de
woningen hetzelfde tarief als eigenaren van woningen. Dat principe is in 2019 verlaten en sindsdien wordt ook in Beemster rekening gehouden met verschillen in waardestijging. In Purmerend liggen de tarieven om die reden nog wel hoger.
5.5.
Gevolgen herindeling
Het belangrijkste effect voor de begrotingen van beide gemeenten is de verandering van de berekening van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Deze algemene uitkering laat na samenvoeging een structureel nadeel van € 1,4 miljoen zien, omdat er sprake is van een samenvoeging van een sterk verstedelijkte gemeente met een klein grondgebied en een dun bebouwde gemeente met een groot grondgebied. Elke gemeente krijgt een vaste bijdrage van € 0,4 miljoen. Door het verdwijnen van één van
genomen (zie 5.6).
5.6.
Personeel
Vanaf 1 januari 2014 wordt het gemeentebestuur van Beemster ondersteund vanuit de ambtelijke organisatie van Purmerend, waarbij ca. 43 FTE medewerkers van Beemster geïntegreerd zijn. De kosten van ambtelijke organisatie worden nu doorbelast naar de gemeente Beemster. Beemster heeft nog een kleine eigen formatie met enkele vaste medewerkers. Deze medewerkers worden op een passende functie in de organisatie van Purmerend geplaatst, zoals dit ook bij de ambtelijke samenwerking in 2014 is gebeurd. In het bestuurlijk akkoord is dit ook zo benoemd (zie bijlage ‘bestuurlijk akkoord’). De totale organisatie van beide gemeenten per 1 januari 2019 is (begrote formatie):
de twee gemeenten is er € 0,4 miljoen nadeel. De andere
Gemeente
FTE
€ 1,0 miljoen nadeel komt door een berekening in het
Purmerend
734,7
Beemster Totaal
37
financiën en personeel
5,4 740,1
financiën en personeel
38
06 T O ET SIN G BEL EIDSKA DER H ERIN DEL IN G
6
TOETSING BELEIDSKADER HERINDELING
De Wet algemene regels herindeling (Arhi) vormt de juridische grondslag en biedt voor gemeente- en provinciebesturen en de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties procedureregels voor een herindeling. Omdat een voorstel tot gemeentelijke indeling bij wet geschiedt, heeft het Rijk hierin een belangrijke rol.
6.1.
Criteria voor herindeling
Regionaal bestuurlijk draagvlak
Het beleidskader gemeentelijke herindeling 2019 omvat de
Logischerwijs heeft een herindeling invloed op de rest van
volgende criteria waaraan een voorstel tot gemeentelijke
de regio. De positie van buurgemeenten en de bestuurlijke
herindeling getoetst wordt:
verhoudingen in de regio kunnen veranderen. Daarom
-- Draagvlak: er is lokaal, regionaal en maatschappelijk
vraagt het kabinet de betrokken gemeenten om de
draagvlak voor de herindeling -- Bestuurskracht: de herindeling zorgt voor het versterken van de bestuurskracht -- Interne samenhang en nabijheid van bestuur: er is een
omliggende gemeenten uit te nodigen een zienswijze in te dienen. Als zij een negatieve zienswijze indienen en deze door de betrokken gemeenten niet wordt overgenomen, vraagt het kabinet om dit te motiveren.
passende besturingsfilosofie voor de onderlinge verschillen en overeenkomsten -- Regionale samenhang: de gemeenten vormen een samenhangend gebied in de regio
Eind 2018 en begin 2019 heeft een afvaardiging van de colleges van Purmerend en Beemster diverse ontmoetingen gehad met bestuurders en ambtenaren van buurgemeenten Landsmeer, Oostzaan, Waterland, Wormerland en Zaanstad. Met de gemeenten Alkmaar en Koggenland is vanuit Beemster contact gelegd. Uit deze contacten bleek dat: -- Landsmeer in gesprek is met Waterland en EdamVolendam over de bestuurlijke toekomst van de gemeente -- Oostzaan en Wormerland zich richten op de doorontwikkeling van de ambtelijke samenwerking Overgemeenten en daarbij zelfstandig willen blijven -- Waterland eind 2019 een besluit wil nemen over de bestuurlijke toekomst en in welke setting -- Zaanstad positief is over de fusieplannen, omdat men een stevige partner in de regio waardeert
6.1.1.
Draagvlak
In het beleidskader wordt verschil gemaakt tussen lokaal
Daarnaast gaven alle gemeenten aan nu geen aansluiting
bestuurlijk draagvlak, regionaal bestuurlijk draagvlak en
te zoeken bij de herindeling van Purmerend en Beemster
maatschappelijk draagvlak.
en geen bezwaar te hebben tegen het fusieproces. Naast de buurgemeenten is ook de provincie Noord-
Lokaal bestuurlijk draagvlak
Holland een regionale partner. De provincie staat positief
Hiermee wordt bedoeld dat het herindelingsvoorstel op
tegenover de herindeling van de gemeenten Purmerend en
draagvlak van colleges en gemeenteraden van de
Beemster.
betrokken gemeenten kan rekenen.
Maatschappelijk draagvlak Gezien de principebesluiten van de gemeenteraden van
In het beleidskader gemeentelijke herindeling stelt het
Purmerend en Beemster op respectievelijk 27 september
kabinet dat de betrokken gemeenten zelf verantwoordelijk
2018 en 9 januari 2018, wordt aan dit criterium voldaan. De
zijn voor de beoordeling van maatschappelijk draagvlak
gemeenten zijn dit traject op eigen initiatief gestart. In
voor de herindeling. Daarnaast moeten de gemeenten ook
hoofdstuk 2 zijn diverse opgaven, ontwikkelingen en
actief investeren in het maatschappelijk draagvlak. In een
motieven voor de herindeling uiteengezet.
logboek moet worden bijgehouden hoe inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bij het herindelingsproces betrokken zijn. Maar ook hoe het
41 Toetsing beleidskader herindeling
maatschappelijk draagvlak is vastgesteld, inclusief de
deze lijst is niet volledig, omdat de kenmerken van
ingediende zienswijzen.
bestuurskracht per situatie verschillen. Een aantal van deze kenmerken is in dit herindelingsontwerp al beschreven.
Beemster is in 2018 gestart met het initiatief ‘Waardevol Beemster’. Hiermee heeft de gemeente, met behulp van
De nieuwe gemeente heeft voldoende financiële middelen
vrijwillig aangemelde ambassadeurs uit de gemeenschap,
en ambtelijke capaciteit om complexe taken uit te voeren
in kaart gebracht waar Beemsterlingen trots op zijn, wat zij
en kan nieuwe ontwikkelingen het hoofd bieden. Daarnaast
waardevol vinden en willen behouden. Ook is een website
kan de nieuwe gemeente door een robuuste ambtelijke
opengesteld en is via social media het ‘waardenproces’
organisatie een passende dienstverlening aan haar
geactiveerd. Hieruit bleek dat inwoners veel waarde
inwoners organiseren.
hechten aan het groene en open landschap, het predicaat werelderfgoed, het dorpse karakter en de onderlinge
De omvang van de nieuwe gemeente biedt, zowel in
betrokkenheid. Al deze waarden zijn gebundeld in het
oppervlakte als in aantal inwoners, nieuwe kansen voor
Waardevol Beemster boek en aangeboden door de
verdere professionalisering van het bestuur. Dit geldt ook
ambassadeurs aan de burgemeester van Beemster.
voor regionale en gemeentegrensoverschrijdende opgaven.
Purmerend heeft het initiatief ‘Toekomstig Purmerend’
6.1.3.
opgezet. Hiermee zijn inwoners, ondernemers en
De bij een herindeling betrokken gemeenten hebben in veel
maatschappelijke organisaties in staat gesteld om samen
gevallen gemeenschappelijke kenmerken waardoor zij bij
het ‘Purmerend van de toekomst’ vorm te geven. De
elkaar passen en elkaars natuurlijke partner zijn, of juist
gemeente heeft hierbij gekozen voor een online en offline
complementair zijn. Een herindeling zorgt er ook voor dat
benadering. Op een website konden inwoners vragen
meerdere dorpen, kernen en/of steden deel uit maken van
stellen, hun zorgen uitspreken en tips en ideeën delen.
de nieuwe gemeente. Deze hebben allemaal een eigen
Daarnaast is er een markttour geweest, waarbij inwoners
cultuur, geschiedenis, eigenheid, oriëntatie etc. Om al deze
met de burgemeester, wethouders, raadsleden of
gemeenschappelijkheden, verschillen en belangen te
wijkmanagers in gesprek konden gaan. Alle waarden zijn
borgen, moeten de betrokken gemeenten een passende
vastgelegd in het magazine Toekomstig Purmerend.
besturingsfilosofie hanteren.
Interne samenhang en eigenheid
Op 20 mei 2019 hebben de beide burgemeesters elkaar de waardendocumenten van de eigen gemeente overhandigd.
Voor Purmerend en Beemster is er door het aaneengesloten grondgebied sprake van een logische eenheid. Daarnaast zijn de gemeenten complementair: Purmerend heeft stedelijke voorzieningen en een fraai historisch centrum, terwijl Beemster juist uitblinkt door zijn open agrarisch cultuurlandschap en het predicaat Werelderfgoed. Samen bieden ze een grote diversiteit aan woonmilieus.
6.1.4.
Regionale samenhang
De nieuwe gemeente is onderdeel van de regio ZaanstreekWaterland en werkt samen in de metropoolregio Amsterdam (MRA). Gemeenten onderhouden diverse relaties met lokale en regionale partners. Bijvoorbeeld: buurgemeenten, bedrijven en maatschappelijke
6.1.2.
Bestuurskracht
Ondanks de voor gemeenten uiteenlopende redenen om
instellingen. Bestuurders nemen dan ook aan diverse regionale gremia deel.
voor een herindeling te kiezen, is het versterken van bestuurskracht een belangrijk criterium waar het kabinet op
De vorming van een nieuwe gemeente heeft
toetst. Met bestuurskracht wordt bedoeld dat gemeenten
vanzelfsprekend invloed op de regionale verhoudingen.
(zowel bestuurlijk als ambtelijk) zonder grote
Daarbij is het belangrijk dat er evenwichtige regionale
afhankelijkheid van anderen, in staat zijn om hun
verhoudingen ontstaan: de herindeling mag geen negatieve
maatschappelijke opgaven en wettelijke taken te vervullen.
invloed hebben op het toekomstperspectief van
In het beleidskader heeft het kabinet een aantal kenmerken
omliggende gemeenten.
van een bestuurskrachtige gemeente uiteengezet. Maar
Toetsing beleidskader herindeling
42
6.2
Variant van herindeling: ‘lichte samenvoeging’
-- Beleid en regelgeving: Na een lichte samenvoeging blijven beleid en regelgeving van de gemeente
In het beleidskader gemeentelijke herindeling (2018) heeft
Beemster tot maximaal twee jaar na de
de minister van BZK een nadere uitleg gegeven over de
herindelingsdatum van kracht. Als de samenvoeging
variant van lichte samenvoeging. Bij een reguliere
aanleiding is tot bijstelling, harmonisatie of
samenvoeging worden de betrokken gemeenten
ontwikkeling van nieuw beleid, kan dat ook in de lichte
opgeheven en wordt een nieuwe gemeente ingesteld, bij
variant worden vormgegeven. Als dat niet plaatsvindt,
een lichte samenvoeging wordt ten minste één gemeente
dan worden beleid en regelgeving van de huidige
niet opgeheven. Daardoor blijven de rechtsgevolgen die
gemeente Purmerend van toepassing verklaard op het
verbonden zijn aan opheffing voor één van de betrokken
overgaande gebied Beemster
gemeenten, in dit geval Purmerend, achterwege. Dit betekent voor de niet op te heffen gemeente onder andere
In een bestuurlijk akkoord hebben de colleges van
dat:
Beemster en Purmerend in september 2018 aanvullende
-- de burgemeester, secretaris en griffier niet van
afspraken gemaakt. Beide gemeenten streven naar de
rechtswege ontslagen worden -- medewerkers niet uit dienst en opnieuw in dienst genomen hoeven te worden -- preventief financieel toezicht (op grond van artikel 21 Wet arhi) niet van toepassing is -- alle beleid- en regelgeving - indien niet ingetrokken ook
fusievariant die onnodige administratieve handelingen zo veel mogelijk voorkomt, maar waarbij in onderlinge afspraken de waarborgen van de reguliere samenvoeging voor Beemster worden gegarandeerd. Hierbij is tevens afgesproken dat alle regelingen van beide gemeenten tegen het licht worden gehouden. Daarnaast is in 2014 de
na twee jaar vanaf de herindelingsdatum haar
gemeentelijke organisatie van Beemster geïntegreerd in de
rechtskracht blijft behouden
organisatie van Purmerend. Beemster heeft nog een aantal
-- alle rechten en plichten van de toegevoegde gemeente(n) worden overgenomen -- de administratieve gegevens van kracht blijven (gemeentenummer, KvK- nummer, fiscale nummers)
medewerkers in vaste dienst. Deze medewerkers worden op een passende functie in de organisatie van Purmerend geplaatst, zoals dit ook bij de ambtelijke samenwerking in 2014 is gebeurd. De medewerkers van Purmerend blijven in dienst van de gemeente Purmerend.
Herindelingsverkiezingen zijn wel nodig, zodat inwoners van beide gemeenten bestuurlijk vertegenwoordigd zijn. In de voorgestelde samenvoeging van Beemster en Purmerend wordt de variant van lichte samenvoeging toegepast, omdat de nieuwe gemeente hierdoor geen vermijdbare gevolgen (en kosten) van de herindeling ondervindt, onder andere ten aanzien van: -- Personeel en organisatie: In het geval van een lichte samenvoeging worden het personeel en ambtsdragers (burgemeester, secretaris en griffiers) van Purmerend niet van rechtswege ontslagen. Door het grote verschil in personele capaciteit tussen Beemster en Purmerend (respectievelijk 5,4 fte 734,7 fte) kan de lichte variant de kosten voor administratieve handelingen (als uit- en indiensttredingsbrieven) aanzienlijk beperken. De functies van burgemeester, gemeentesecretaris en griffier van Beemster worden van rechtswege opgeheven -- Administratieve kosten: Als de gemeente Purmerend niet wordt opgeheven, zijn diverse administratieve wijzigingen niet nodig, zoals aanpassing van het gemeentenummer, fiscale nummers, pensioenen van medewerkers, betalingsgegevens en verwerking ervan in ICT-systemen en communicatie
43 Toetsing beleidskader herindeling
Toetsing beleidskader herindeling
44
07
DO O RKIJ K O P V ERV O L GPRO C ES
7
DOORKIJK OP VERVOLGPROCES
Voordat de herindeling van Beemster en Purmerend een feit is, volgen na het herindelingsontwerp nog diverse stappen. Dit hoofdstuk geeft een doorkijk naar het verdere verloop van het fusieproces, van de activiteiten tussen het herindelingsontwerp en het herindelingsadvies, tot de wettelijke procedure die daarop volgt.
7.1.
Van herindelingsontwerp naar herindelingsadvies. . .
Na de vaststelling van het herindelingsontwerp door de twee gemeenteraden hebben inwoners, ondernemers, (maatschappelijke) organisaties, omliggende gemeenten en andere belanghebbenden acht weken inzage in het herindelingsontwerp. Iedereen kan in deze periode schriftelijk of mondeling zijn/haar zienswijze over de voorgenomen herindeling kenbaar maken. De ingekomen zienswijzen worden beoordeeld, voorzien van een reactie en in geval van feitelijke onjuistheden in het herindelingsontwerp ook verwerkt in het herindelingsadvies. Nadat het herindelingsadvies door de twee colleges is vastgesteld, wordt het in februari/maart 2020 ter besluitvorming aan de gemeenteraden voorgelegd. Na
7.2 . . .en van wetsvoorstel naar wet Op basis van het herindelingsadvies en de provinciale zienswijze besluit de minister van BZK over het doen van een wetsvoorstel voor de herindeling. Binnen maximaal vier maanden na ontvangst stelt de minister een voorstel op ter bespreking in de ministerraad. Na besluitvorming wordt de Raad van State gevraagd om advies uit te brengen over het wetsvoorstel. Daarna volgt behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede en Eerste Kamer der Staten-Generaal. Dit totale proces duurt circa anderhalf jaar. Na publicatie van de wet in het Staatsblad, treedt de wet in werking. De officiële startdatum van de nieuwe gemeente is vervolgens op 1 januari van het jaar na de datum van inwerkingtreding van de wet. Voor de nieuwe gemeente is dat op 1 januari 2022.
vaststelling door de raden wordt het advies aan Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland gezonden, met het verzoek om dit - voorzien van een (positieve) zienswijze - aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) te sturen. De exacte planning is in onderstaande tabel weergegeven.
47 Doorkijk op vervolgproces
In het volgende overzicht zijn de activiteiten weergegeven.
Wat
Wie
Wanneer
Vaststellen herindelingsontwerp
gemeenteraden
26 september 2019
Verzenden herindelingsontwerp aan Gedeputeerde Staten van de
stuurgroep
opvolgend
Terinzagelegging van het herindelingsontwerp (8 weken)
colleges van B&W
1 oktober tot 27
Verwerken van zienswijzen m.b.t. het herindelingsontwerp
stuurgroep
provincie Noord-Holland, omliggende gemeenten en waterschappen november 2019 december 2019 medio januari 2020 Vaststellen herindelingsadvies
colleges van B&W
februari 2020
Vaststellen herindelingsadvies
gemeenteraden
februari/maart 2020
Toezenden herindelingsadvies aan Gedeputeerde Staten van de
maart 2020
provincie Noord-Holland
Wat
Wie
Wanneer
Ministerie van BZK beoordeelt het herindelingsadvies en stelt een
Ministerie van BZK
juli 2020 - juni 2021
voorstel voor herindelingswet op. Regulier wetgevingstraject van Ministerraad, RvS, Parlement, bekrachtiging door Koning en publicatie in Staatsblad. Gemeenteraadsverkiezingen nieuwe gemeente
november 2021
Start nieuwe gemeente
1 januari 2022
Doorkijk op vervolgproces
48
08 BIJ L A GEN
8 BIJLAGEN Bijlage A: Kaart nieuwe gemeente Bijlage B: Overzicht verbonden partijen Bijlage C: Maatschappelijk draagvlak
51
Bijlagen
Bijlage A: Kaart nieuwe gemeente
Bijlagen
52
Bijlage B: Overzicht verbonden partijen Verbonden partij Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) Zaanstreek/Waterland
Beemster
Purmerend
X
X
Werkom
X
Omgevingsdienst IJmond
X
X
Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland
X
X
Recreatieschap Twiske-Waterland Waterlands archief
X X
BV Stadsverwarming
X X
BNG
X
Huisvuilcentrale Alkmaar (HVC)
X
X
V.O.F. De Beemster Compagnie
X
MRA
X
X
VNG
X
X
Gemeenschappelijke regeling zonder meer (2019-2024) inkoop en contractma-
X
X
X
X
nagement Jeugd. Gemeenschappelijke regeling Vervoerregio Amsterdam
53
Bijlagen
Bijlage C: Maatschappelijk draagvlak Voor een onderzoek naar maatschappelijk draagvlak zijn open gesprekken gevoerd met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. In het onderstaande overzicht staan alle activiteiten rond het fusieproces en de trajecten Waardevol Beemster en Toekomstig Purmerend beschreven. Deze trajecten zijn afgerond op 20 mei 2019. Beide burgemeesters hebben elkaars waarden in ontvangst genomen.
LOGBOEK MAATSCHAPPELIJK DRAAGVLAK Datum
Activiteit
Toelichting
5-3-2018
College Beemster informeert inwoners van Beemster in Middelwijck Middenbeemster.
Uitleg door het college van Beemster over de noodzaak van de fusie en de kansen voor de toekomst. Zij doen dit in alle vier dorpskernen om iedereen gelegenheid te bieden bij een bijeenkomst aanwezig te kunnen zijn
5-3-2018
College Beemster informeert inwoners van Beemster in de Kerckhaen Westbeemster
idem
6-3-2018
College Beemster informeert inwoners van Beemster in Wijkcentrum Zuidoostbeemster
idem
12-3-2018
College Beemster informeert inwoners van Beemster in Keyserin Middenbeemster
idem
14-3-2018
College Beemster informeert inwoners van Beemster in De Bonte Klaver in Noordbeemster
idem
16-4-2018
Bewonersavond fusie in Theater de Purmaryn Purmerend
Burgemeester Don Bijl leidt de discussie met de inwoners over de fusie. Er waren ca. 100 mensen aanwezig, waarvan 60% uit de Beemster
31-5-2018
Informeren Beemster ondernemers bij Nijdra Middenbeemster
Verbindingsteam geeft uitleg over het fusieproces
27-9-2018
informeren soos Beemster
Verbindingsteam geeft uitleg over het fusieproces
18-10-2018
Overleg wijk- en buurtindeling Beemster
In gesprek over het fusieproces
20-10-2018
Bewonersbijeenkomst Goudenregenbuurt
In gesprek met inwoners over de fusie: laten bewoners vooral aangeven wat zij belangrijk vinden voor hun stad
21-10-2018
Startbijeenkomst voor de werving van ambassadeurs voor Waardevol Beemster
30 inwoners reageerden op de oproep om ambassadeur te worden voor Waardevol Beemster. Tijdens deze startbijeenkomst maken zij afspraken over hun taak en rol in het waardentraject. Zij gaan in gesprek met bewoners over wat Beemster uniek maakt. Doel is het verzamelen van de waarden die in de toekomst in de nieuwe gemeente behouden moeten worden. 14 ambassadeurs melden zich aan om een rol te vervullen. Ambassadeurs spreken hun eigen netwerk aan en sluiten aan bij bestaande activiteiten
Bijlagen
54
Datum 22-10-2018
Activiteit
Toelichting
Beemster ondernemers informeren in de Key-
Het verbindingsteam is aanwezig tijdens een ledenvergade-
serin
ring en gaat met leden van de ondernemersvereniging in gesprek over nut en noodzaak van de fusie. Hierdoor kantelt de houding. Weerstand maakt plaats voor openheid en begrip, zo merkt het verbindingsteam.
30-10-2018
Aftrap Waardevol Beemster
Start van de campagne. Daarbij horen een website waardevolbeemster.nl, ansichtkaarten en tekeningen die de gesprekken over de unieke waarden van Beemster ondersteunen en waarop inwoners reacties achter kunnen laten. Intussen bezoeken bestuurders en ambassadeurs allerlei activiteiten en locaties in de vier dorpskernen
12-11-2018
Koffie in Middelwijck
Bestuurders, ambassadeurs en het verbindingsteam verzamelen waarden. Zij sluiten aan bij bestaande activiteiten in de dorpskernen. Deze tour is onderdeel van de campagne Waardevol Beemster
meerdere
Bezoek Zuiderhof
Tour Waardevol Beemster
14-11-2018
Informeren Zuiderhof, Middelwijck (koersbal) en
Kennismaking met het verbindingsteam
buitendienst Beemster 15-11-2018
Buurthuis ZO Beemster
Bestuurders en ambassadeurs verzamelen waarden. Onderdeel van de tour Waardevol Beemster
16-11-2018
Vrijdagmarkt Middenbeemster
Bestuurders en ambassadeurs verzamelen waarden. Onderdeel van de tour Waardevol Beemster
19-11-2018
Bloeiende Perelaar, bezoek aan de klas
24-11-2018
Eten tussen de koeien
Bestuurders verzamelen waarden. Onderdeel van de tour Waardevol Beemster Bestuurders en ambassadeurs verzamelen waarden. Onderdeel van de tour Waardevol Beemster
25-11-2018
Vlooienmarkt de Kloek
Bestuurders en ambassadeurs verzamelen waarden. Onderdeel van de tour Waardevol Beemster
27-11-2018
Bespreken aanpak toekomstig Purmerend met
Clup Welzijn is stevig verankerd in de samenleving en weet
medewerkers van Clup Welzijn.
wat er speelt. Verbindingsteam maakt afspraken over samenwerking
7-12-2018
Waarden verzamelen in Zuiderhof
Verbindingsteam verzamelt voor Beemster waarden
7-12-2018
Waarden verzamelen in BeeJee met burge-
Jongeren uit Beemster zijn in gesprek met burgemeester en
meester
verbindingsteam en geven hun mening over de fusie
Bijeenkomst voor medewerkers
Informatiebijeenkomst voor medewerkers over de achter-
11-12-2018
gronden van de fusie en het proces. De opkomst was boven verwachting. De fusie leeft onder medewerkers. Dat bleek ook uit de vragen die werden gesteld. 18-12-2018
Brainstormsessie Clup over aanpak participa-
Medewerkers van Clup Welzijn sluiten aan bij het waarden-
tieproces
proces van Purmerend. Ze leveren input en voeren gesprekken met inwoners tijdens de markttour en activiteiten in de wijk
21-12-2018
Waarden verzamelen in Zuiderhof met burge-
Bestuurders en leden van het verbindingsteam gaan in ge-
meester en wethouder
sprek met inwoners: wat is kenmerkend en van waarde voor Beemster
1-1-2019 08-01-2019
55
Nieuwjaarsreceptie: verzamelen meningen/
Burgemeester Don Bijl besteedt in zijn speech aandacht aan
zorgen
de fusie en de kansen voor de toekomst
Bijeenkomst Wijkmanagers+ Clup + wethou-
Informatiebijeenkomst over het proces en de campagne
ders
Toekomstig Purmerend
Bijlagen
Datum 8-1-2019
Activiteit Nieuwjaarsreceptie Beemster
Toelichting Burgemeester Joyce van Beek besteedt in haar speech aandacht aan de fusie, de kansen voor de toekomst en Waardevol Beemster.
9-1-2019 14-1-2019
Klankbordgroepen van raadsleden Beemster
Leden van de klankbordgroep van de beide gemeenteraden
en Purmerend
gaan in gesprek over de waardenprocessen
Retail Beemster en Purmerend: introductie
Burgemeester Don Bijl en wethouder Mario Hegger geven
participatieproces
uitleg over de fusie en het waardentraject Toekomstig Purmerend aan voorzitters van de ondernemersverenigingen en LTO
15-1-2019
Aftrap Toekomstig Purmerend
Op deze dag lanceert Purmerend de website toekomstigpurmerend.nl. Doel: inwoners de gelegenheid bieden om hun zorgen te uiten met betrekking tot de fusie, zich uit te spreken over kansen die er voor de toekomst liggen en over wat ze waarderen aan de stad en leefomgeving
15-1-2019
Bezoek aan de markt in het centrum
Colleges + wijkmanagers, raadsleden en medewerkers van Clup Welzijn verzamelen meningen over de fusie: van bezoekers van de markt in de binnenstad. Uit de gesprekken blijkt dat de meeste mensen er wel over gehoord hebben en ervoor zijn als het niet meer gaat kosten. Bijzonder was dat Purmerenders zich zorgen maken over de Beemster. Het open landschap en het Werelderfgoed moeten behouden blijven. Zorgen over gebrek aan betaalbare woningen en het ziekenhuis werden vaak genoemd. Deze geluiden horen we op de meeste markten en zien we ook terug in de inzendingen op toekomstigpurmerend.nl
15-1-2019 17-1-2019
Verspreiden van een online enquête onder 2500
Inwoners kunnen invullen wat ze waarderen aan Purmerend
leden van het burgerpanel van Purmerend.
en wat zij vinden van de fusie
Markt Makado, marktour
Wethouder Tijmstra + wijkmanagers en medewerkers van Clup Welzijn verzamelen meningen van bezoekers aan de markt. Gaan in gesprek over de fusie
17-1-2019
Markt Weidevenne, markttour
Burgemeester Bijl en wethouder van Meekeren, raadsleden, wijkmanagers, medewerkers van Clup gaan met bezoekers van de markt in gesprek over de fusie
19-1-2019
Markt Wormerplein: bespreken fusie met inwo-
Wethouder Tijmstra + wijkmanagers en medewerkers van
ners
Clup Welzijn verzamelen meningen van bezoekers aan de markt. Gaan in gesprek over de fusie.
23-1-2019
Gesprek met het bestuur Stichting Marijke 55+
Verbindingsteam geeft uitleg over het proces zodat medewerkers de fusie en Toekomstig Purmerend bij bezoekers (ca. 350 per week) onder de aandacht kunnen brengen
23-1-2019
Markt Meerland, markttour
Wethouder Kroese + wijkmanagers en medewerkers van Clup Welzijn verzamelen meningen van bezoekers aan de markt. Gaan in gesprek over de fusie
31 01-2019
Beatrixplein, markttour
Wethouder Rotgans + wijkmanagers en medewerkers van Clup Welzijn verzamelen meningen van bewoners door in de gemeentebuzz (oude Amerikaanse schoolbus) in gesprek te gaan over de fusie
1-2-2019
Introductie participatieproces in Bibliotheek
In samenwerking met NL Plein organiseren van een the-
Waterland
maweek Toekomstig Purmerend voor mensen die geen of nauwelijks Nederlands spreken
Bijlagen
56
Datum 1-2-2019
Activiteit Gildeplein, markttour
Toelichting Wethouder Hegger, wijkmanagers en medewerkers van Clup Welzijn verzamelen meningen van bezoekers aan de markt. Gaan in gesprek over de fusie
19-2-2019
Purvak Sporthal De Zwanebloem Wijk de Gors
20-2-2019
Purvak Sporthal De Kraal Weidevenne
Verbindingsteam praat met ouders en kinderen over Toekomstig Purmerend Burgemeester Bijl + verbindingsteam praten met ouders en kinderen over Toekomstig Purmerend
21-2-2019
Purvak Sporthal de Karekiet Overwhere
Wethouder Rotgans + verbindingsteam praten met ouders en kinderen over Toekomstig Purmerend
22-2-2019
Purvak Sporthal De Vaart Purmer Zuid
Verbindingsteam praat met ouders en kinderen over Toekomstig Purmerend
7-3-2019
Overleg met de ondernemers, straatvertegen-
Toekomstig Purmerend onder de aandacht gebracht en
woordigers van het winkelgebied centrum.
ondernemers opgeroepen om aan te geven wat zij belangrijk vinden t.a.v. de fusie
12-2-2019
Gesprek met voorzitter centrum ondernemers
Verbindingsteam in gesprek over Toekomstig Purmerend om centrum -ondernemers op te roepen aan te geven wat zij belangrijk vinden t.a.v. de fusie
12-3-2019
Bespreken signalen over de fusie in de wijken
Medewerkers van Clup hebben deelgenomen aan de markt-
met medewerkers van Clup Welzijn
tour en in hun eigen wijk met inwoners gesprekken gevoerd over de fusie. De belangstelling voor de fusie verschilt per wijk maar de gesprekken hebben wel beweging gebracht. Over het algemeen zijn bewoners op de hoogte van de fusie. De thema's die leven verschillen per doelgroep. Ouderen hebben zorgen over de verdeling van zorg, gelijktrekken van regelingen en het ziekenhuis. Jongeren tot 19 jaar zeggen dat er weinig gelegenheid is om elkaar te ontmoeten. De programmering van P3 sluit niet aan bij deze doelgroep. Desondanks vinden ze over het algemeen hun weg wel. Ook de betrokkenheid bij Purmerend is in beweging. Mensen zijn tevreden over de basisvoorzieningen en noemen de verbinding met Amsterdam goed. Wonen in Purmerend is prettig. Alleen is een woning niet voor iedereen betaalbaar. Toch willen Purmerenders geen woningbouw in Beemster. Daarover zijn er zorgen. De bevindingen van de medewerkers van Clup komen overeen met het algemene beeld uit de gesprekken en de inzendingen op de website
13-3-2019
Bezoek NL Plein met mensen die geen of nau-
Burgemeester Bijl gaat in gesprek met mensen die geen of
welijks Nederlands spreken
nauwelijks Nederlands spreken. Het NL plein sluit hiermee een themaweek over de fusie af. 25 groepen hebben meegedaan. Het eindresultaat is een boek waarin de verzamelde meningen zijn gebundeld. Dit is overhandigd aan de burgemeester
13-3-2019
Gesprek met directeur Purmerendse Scholen
Verbindingsteam is in gesprek met de bestuurder van de Purmerendse scholen en de leider van de 3 vmbo scholen om te onderzoeken of de komende 2 schooljaren in de lessen burgerschap en maatschappijleer het onderwerp fusie aan bod kan komen. De lessen zijn voor de leerlingen die in november 2021 voor het eerst mogen stemmen.
57
Bijlagen
Datum 14-3-2019
Activiteit
Toelichting
Ophalen meningen in het Leeghwater Zwem-
Verbindingsteam en wijkmanagementteam heeft met overwe-
bad
gend jonge ouders van kinderen op zwemles gesproken over de fusie: alleen maar positieve reacties
03-04-2019
20-5-2019
Conferentie maatschappelijke organisaties over
Verbinding leggen tussen organisaties uit Beemster en Pur-
thema’s wonen, economie & toerisme, zorg &
merend en vooruitblikken naar kansen en mogelijkheden voor
onderwijs
de nieuwe gemeenten
Officiële afsluiting van de waardenprocessen.
In bijzijn van iedereen die een bijdrage heeft geleverd aan
Overhandiging waarden door burgemeesters
Waardevol Beemster en Toekomstig Purmerend hebben beide burgemeesters elkaar de waarden van de eigen gemeente overhandigd. Hiermee zijn de waardentrajecten officieel afgerond
Bijlagen
58
ADDENDUM
Behorende bij het Herindelingsontwerp Beemster en Purmerend, Droogmakerij en marktstad bundelen de krachten, Versie 1, juni 2019.
Blz
Paragraaf
Tekstaanpassing
23
3.2 Bereikbaarheid
Toevoegen: verbindingsweg N243.
27
4.1 De nieuwe gemeente staat voor
Toevoegen na “een groene, agrarische gemeente”: “die open staat voor modern, innoverend agrarisch ondernemerschap.” De tekst wordt hierdoor: “een groene, agrarische gemeente, die open staat voor modern, innoverend agrarisch ondernemerschap”
28
4.2 Dorpen en wijken
Toevoegen na “..luisterende”… “en een actief betrokken gemeente.” De zin wordt hierdoor: “Wij zijn een gemeente die goed benaderbaar is, die door inwoners ervaren wordt als een luisterende en een actief betrokken gemeente als mensen een signaal afgeven.”
28
4.3 Open landschap en binnenstad
Toevoegen: “Een open landschap laat land- en tuinbouw economisch renderen en moderne landbouw houdt het landschap open.”
28
4.3 Open landschap en binnenstad
Toevoegen na de zin “Voor het behoud van de droogmakerij en het open landschap is ontwikkeling en vernieuwing nodig”: “Daarom faciliteert de nieuwe gemeente deze bewaarders van het werelderfgoed bij hun agrarische bedrijfsvoering.”
29
4.5 Bedrijvigheid
Toevoegen bij het aandachtspunt dat gezamenlijk beleid de vitaliteit van de agrarische sector in Zaanstreek-Waterland vergroot: “Deze samenwerking zou dan ook tevens gezocht moeten worden richting de Noordelijke regio.”
29
4.5 Bedrijvigheid
Het aandachtspunt “aandacht voor de vitaliteit van het MKB” wijzigen in “aandacht voor de vitaliteit van het MKB en van de agrarische sector.”
30
4.6 Wonen
Toevoegen als aparte paragraaf (jongeren, doorstroming en toekomstperspectief) of tekstaanvulling: “Jongeren zijn de toekomst van onze gemeente. Er zal dan ook een passend beleid voor voldoende betaalbare woningen gestalte moeten krijgen zowel koop als huur.”
30
4.6 Wonen
Wijzigen van de zin “De nieuwe gemeente zorgt voor een goede balans tussen leefomgeving, natuur en nieuwe ontwikkelingen” in: “De nieuwe gemeente zorgt voor een goede balans tussen leefomgeving, cultuurlandschap en nieuwe ontwikkelingen”.
42
6.1.2 Bestuurskracht
Toevoegen aan alinea, een na laatste alinea 6.1.2 bestuurskracht: ”door wijkgericht werken, participatie en kernenbeleid en daarmee de bestuurlijke nabijheid te borgen”. De zin wordt hierdoor: “Daarnaast kan de nieuwe gemeente door een robuuste ambtelijke organisatie een passende dienstverlening aan haar inwoners organiseren door wijkgericht werken, participatie en kernenbeleid en daarmee de bestuurlijke nabijheid borgen”.
BEGRIPPENLIJST BIJ HERINDELINGSONTWERP
Blz
Term
Omschrijving
5
Metropoolregio
De Metropoolregio Amsterdam, ook bekend als MRA, is een bestuurlijk samenwerkingsverband van de provincies Noord-Holland en Flevoland, 32 gemeenten en de Vervoerregio Amsterdam.
5
Ambtelijke samenwerking
Sinds 1 januari 2014 verricht de gemeente Purmerend ambtelijke werkzaamheden voor de gemeente Beemster. Bestuurlijk is de gemeente Beemster zelfstandig. Dit betekent dat de gemeenteraad en het college van Beemster verantwoordelijk zijn voor wat er in Beemster gebeurt. Voor de uitvoering van het Beemster beleid en dus van alle gemeentelijke taken, is Beemster opdrachtgever aan de organisatie van de gemeente Purmerend.
6
Harmonisatie
Het op elkaar afstemmen en aanpassen van regelgeving, beleid en werkprocessen om zo de verschillen tussen de beide gemeenten op te heffen.
28
Regionale energie strategie (RES)
Elke gemeente, provincie en ook elk waterschap werkt op dit moment binnen de eigen regio samen met stakeholders aan een Regionale Energiestrategie (RES). In de RES staan voornemens over hoe, met wie en waar tot het jaar 2030 de warmtevraag van de gebouwde omgeving wordt gerealiseerd, en wat voor energie-infrastructuur daarbij nodig is. Doel is onder meer om de gebouwde omgeving rond die datum aardgasvrij te maken.
28
Klimaatadaptatie
Aanpassing aan de klimaatverandering. Het proces om als samenlevingen de kwetsbaarheid voor klimaatverandering te verminderen of te profiteren van de kansen die een veranderend klimaat biedt.
28
Circulaire economie
De overheid werkt samen met het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en andere overheden aan een duurzame economie voor de toekomst. In deze circulaire economie (ook wel: kringloopeconomie) bestaat geen afval en worden grondstoffen steeds opnieuw gebruikt.
28
Biodiversiteit
Biodiversiteit of biologische diversiteit is een vakterm die een graad van verscheidenheid aan levensvormen (soorten, genen etc.) op (delen van) de aarde beschrijft.
35
Vermogenspositie
Dit is de waarde van alle bezittingen verminderd met de waarde van alle schulden.
35
Business case
In een business case worden voor een investeringsbeslissing de kosten tegen de baten afgewogen. Vaak wordt aan de hand van de business case besloten om wel of niet te starten en/of verder te gaan met een project.
35
Grondexploitatie
Een grondexploitatie (soms afgekort tot grex) is een begroting die wordt opgesteld om kosten en opbrengsten van een ruimtelijk ontwikkelingsplan (zoals een nieuw bestemmingsplan) in beeld te brengen. Dit wordt regulier gedaan in een 10-jaars begroting en de kosten die kunnen worden meegenomen zijn beschreven in de Wet/ Besluit Ruimtelijke Ordening.
41
Beleidskader
Criteria waaraan een voorstel tot gemeentelijke herindeling wordt getoetst door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
41
Bestuurskracht
Met bestuurskracht wordt bedoeld dat gemeenten zowel bestuurlijk als ambtelijk, zonder grote afhankelijkheid van anderen in staat zijn om hun besluitvorming op zorgvuldige en integere wijze te laten plaatsvinden en om hun maatschappelijke opgaven en wettelijke taken te kunnen vervullen.
47
Herindelingsontwerp
Nadat de beide gemeenteraden eerst de intentie tot fuseren hebben uitgesproken, zijn de colleges van burgmeester en wethouders van beide gemeenten aan zet om met elkaar een herindelingsontwerp op te stellen. In dit document staat de noodzaak van de herindeling en wordt informatie verstrekt over de beide partners en wat het beeld van de samengevoegde gemeente is. In dit herindelingsontwerp wordt ook een toekomstvisie beschreven. De gemeenteraden moeten het herindelingsontwerp vaststellen.
47
Herindelingsadvies
Het herindelingsontwerp wordt ter inzage gelegd. Hier kunnen inwoners zienswijzen op indienen. Daarna moet het ontwerp nog een keer naar de raad om te worden vastgesteld. Er kunnen dan nog wijzigingen worden voorgesteld vanwege de zienswijzen. Dan verandert het herindelingsontwerp van naam: het heet dan herindelingsadvies. Het herindelingsadvies gaat met een advies door naar de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Die toetst het ontwerp aan een aantal criteria zoals draagvlak. Daarna maakt de minister een herindelingswet die moet worden goedgekeurd door de Tweede Kamer en de Eerste Kamer.