Bijlage 4 - Beheerplan wegen 2024-2028
Tekst van het document
Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren
Inhoudsopgave
1
Inleiding ......................................................................................................................... 5 1.1 Aanleiding en scope ............................................................................................ 5 1.2 Leeswijzer ........................................................................................................... 5
2
Beheren met beleid ....................................................................................................... 6 2.1 Beleidskaders ...................................................................................................... 6 2.1.1 Landelijke wet- en regelgeving .............................................................. 6 2.1.2 Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) ..................................................................................................... 7 2.1.3 Gemeentelijke kaders ............................................................................ 7 2.2 Beleidsplan .......................................................................................................... 9 2.3 Beheerplan ........................................................................................................ 10
3
Wegbeheer .................................................................................................................. 11 3.1 Doel ................................................................................................................... 11 3.2 Hoofdlijnen van de systematiek ........................................................................ 11 3.3 Beheerorganisatie ............................................................................................. 12 3.4 Terugblik............................................................................................................ 12 3.5 Typen onderhoud .............................................................................................. 13 3.5.1 Groot onderhoud .................................................................................. 13 3.5.2 Klein onderhoud ................................................................................... 13 3.5.3 Vervanging ........................................................................................... 14 3.5.4 Aandachtspunten wegbeheer .............................................................. 14
4
Areaal verhardingen .................................................................................................... 15
5
Kwaliteit van de verhardingen ..................................................................................... 17 5.1 Beoordelingsmethode ....................................................................................... 17 5.2 Technische kwaliteit .......................................................................................... 17 5.3 Kwaliteitsbeoordeling ........................................................................................ 17 5.3.1 Huidige beeldkwaliteit in relatie tot vereiste beeldkwaliteit .................. 19 5.4 Kwaliteit op basis van beleidsthema’s .............................................................. 20
6
Financiële analyse ....................................................................................................... 21 6.1 Berekeningswijze .............................................................................................. 21 6.1.1 Onderhoudsstrategie ........................................................................... 21 6.2 Onderhoudsachterstand .................................................................................... 22 6.3 Groot onderhoud ............................................................................................... 22 6.3.1 Korte termijn......................................................................................... 22 6.3.2 Middellange en lange termijn ............................................................... 23 6.4 Vervanging ........................................................................................................ 23
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer sweco.projectId Datum 10-08-2023
Versie
Document referentie beheerplan wegen 2024-2028 wijdemeren d2
3/41
6.5 6.6 6.7 7
Klein onderhoud ................................................................................................ 24 Vervangingswaarde .......................................................................................... 24 Areaaluitbreiding ............................................................................................... 24
Conclusies en aanbevelingen ..................................................................................... 25
Bijlagen: Bijlage 1 Wegbeheer Bijlage 2 Wettelijk kader en milieu Bijlage 3 Basisplanning korte termijn (groot onderhoud) Bijlage 4 Cyclusbedragen
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer sweco.projectId Datum 10-08-2023
Versie
Document referentie beheerplan wegen 2024-2028 wijdemeren d2
4/41
1
Inleiding
Gemeente Wijdemeren is een gemeente gelegen in het midden van het land, in de provincie Noord-Holland. De gemeente wordt gekarakteriseerd door een aantal (kleinere) dorpskernen en is het een waterrijke gemeente: onder andere de Ankeveense Plassen en de Loosdrechtse plassen bevinden zich in de gemeente. Hoe de infrastructuur binnen de gemeente eruit ziet is gedicteerd door deze eigenschappen. Wegen in het buitengebied zijn veelal smal zonder zijwegen. Afsluitingen kunnen daarom veel overlast veroorzaken. Voor deze en andere uitdagingen staat de gemeente bij de uitvoering van haar plicht om de wegen veilig en begaanbaar te maken en te houden.
1.1
Aanleiding en scope
Om structuur te geven aan het beheerproces is dit beheerplan opgesteld door Sweco Nederland B.V., in opdracht van de gemeente. Dit beheerplan heeft een looptijd van 5 jaar: 2024 – 2028. In 2022 is in gemeente Wijdemeren het noordelijk wegenareaal geïnspecteerd door Sweco. Het zuidelijk areaal is geïnspecteerd in 2021. De planningsresultaten in dit beheerplan zijn op deze visuele inspecties gebaseerd. Het zuidelijk areaal beslaat de kern Loosdrecht en het areaal ten zuiden van de lijn Kerklaan – Leeuwenlaan in Kortenhoef. Het noordelijk areaal beslaat de kernen Nederhorst den Berg en Ankeveen en het areaal ten noorden van de lijn Kerklaan – Leeuwenlaan in Kortenhoef, inclusief de Kerklaan en de Leeuwenlaan.
1.2
Leeswijzer
Hoofdstuk 2 beschrijft de relatie tussen beleid en beheer. In hoofdstuk 3 worden de hoofdlijnen van wegbeheer conform de CROW-systematiek uiteengezet. In hoofdstuk 4 en 5 worden respectievelijk het areaal en de kwaliteit van de verhardingen weergegeven. In hoofdstuk 6 worden de resultaten van de meerjarenplanningen, zoals die met behulp van Obsurv zijn opgesteld, gepresenteerd en wordt een financiële analyse gegeven. Uiteindelijk volgen in hoofdstuk 7 de conclusies en aanbevelingen voor het beheer en onderhoud van de verhardingen voor de periode 2024-2028. Alle in dit rapport genoemde bedragen zijn inclusief de toeslagpercentages voor: verkeersmaatregelen, uitvoeringskosten, algemene bedrijfskosten, winst & risico, maar exclusief VAT en 21% btw. De prijzen waarmee de berekeningen zijn uitgevoerd zijn gebaseerd op GWW-kosten.nl van IGG Bouweconomie met prijspeil maart 20231.
1
De afgelopen 10 jaar is het prijspeil met ongeveer 3% per jaar gestegen, maar door alle recente maatschappelijke ontwikkelingen, is de stijging ten opzichte van 2022 gemiddeld 11%, met uitschieters per maatregel van meer dan 30%. De verwachting is dat deze trend zich (wellicht in iets mindere mate) zal doorzetten zolang de maatschappelijke onrust voortduurt.
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
5/25
2
Beheren met beleid
Het uitvoeren van wegbeheer is gebaseerd op beleidskeuzes die het bestuur heeft gemaakt. Beleidskeuzes worden vastgelegd in het Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte. Dit beleidsplan vormt de basis voor het opstellen van het beheerplan. In dit hoofdstuk wordt kort ingegaan op de relatie tussen beleidskaders, het beleidsplan en het beheerplan, zoals weergegeven in figuur 2.1.
Wet- en regelgeving
Gemeentelijke beleidsthema’s en plannen
Landelijke ontwikkelingen en trends
Beleidskaders
Beleidsplan
Beheerplan
Figuur 2.1
Processchema
Figuur 2.1 geeft schematisch een normaal beheerproces weer. Op basis van vigerende wet- en regelgeving, beleidsplannen en landelijke ontwikkelingen worden door het bestuur beleidskaders vastgesteld. Deze kaders worden vertaald in een beleidsplan, in dit geval het Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte. Het beheer van de wegen dient vervolgens gebaseerd te zijn op de keuzes die in dit beleidsplan zijn beschreven.
2.1
Beleidskaders
Beleidskaders, vastgesteld door het bestuur, vormen het raamwerk waarin de wijze van beheer op lange termijn (langer dan 5 jaar) is verwoord. Enerzijds moet daarbij rekening worden gehouden met wet- en regelgeving, landelijke ontwikkelingen en trends. Anderzijds zal het beleid zelf deze kaders moeten aangeven.
2.1.1
Landelijke wet- en regelgeving
Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte moet worden uitgevoerd binnen de geldende wet- en regelgeving. De belangrijkste daarin is het Burgerlijk Wetboek en de daarin gestelde zorgplicht en risicoaansprakelijkheid.
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
6/25
Wetten: • Burgerlijk Wetboek (algemene zorgplicht); • Wegenwet (onderhoud); • Wegenverkeerswet (verkeersregels); • Wet milieubeheer. Algemene richtlijnen: • Bouwstoffenbesluit; • Wet basisregistratie grootschalige topografie; • CROW-richtlijnen. In bijlage 2 staat een uitgebreide beschrijving van de wettelijke kaders.
2.1.2
Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV)
Het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) is de basis voor de financiële kaders en uitvoering van het financiële beleid en beheer bij provincies en gemeenten. Voor de opzet en inhoud van de begroting en jaarrekening gelden wettelijke eisen die zijn vastgelegd in het BBV. Eén van de eisen is dat er in de begroting duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen regulier onderhoud (exploitatie) en vervanging (investering). Daarnaast kan ervoor worden gekozen te werken met een (tijdelijke) voorziening, bijvoorbeeld om de onderhoudsachterstand weg te werken. BBV eist: De ambitie en het beschikbare onderhoudsbudget moeten in verhouding zijn. De besteding van de voorziening dient meerjarig onderbouwd te worden met een beheerplan. De voorziening mag niet negatief worden. Het inlopen van de onderhoudsachterstand moet met een meerjarenplanning inzichtelijk worden gemaakt.
2.1.3
Gemeentelijke kaders
Speerpunten in het beheer voor 2024-2028 In het Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte is een Beleidsparagraaf Wegen opgenomen, waarin de landelijke, regionale en gemeentelijke beleidskaders zijn genoemd. De belangrijkste punten hieruit zijn: Het ambitieniveau is kwaliteit C (Lange Termijn Beheerplan Wegen 20182021). Enkele belangrijke gebieden, de zogenoemde parels, worden onderhouden op een hoger niveau, kwaliteitsniveau B: • Winkelgebied; • Begraafplaatsen; • Monumentale kunstwerken/bruggen; • Lintwegen met een asfaltverharding. Dagelijks beheer vindt plaats volgens het principe schoon, heel en veilig (Coalitieakkoord 2022-2028); De inrichting van wegen op netwerkniveau vindt plaats conform het Mobiliteitsplan 2045; De inrichting van wegen op netwerkniveau vindt plaats conform Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR) in combinatie met CROW-richtlijnen;
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
7/25
Burgerparticipatie: Informeren bij groot onderhoud en betrekken bij herinrichting; Bij reconstructies wijkgerichte aanpak; Woonstraten in asfalt worden na einde levensduur omgevormd naar elementenverharding.
Duurzaamheid Duurzaamheid neemt een steeds prominentere rol in de gehele levenscyclus (aanleg, onderhoud en vervanging) van wegen in. In toenemende mate worden duurzame materialen en technieken toegepast of wordt hiermee geëxperimenteerd. Deze kunnen aanvankelijk duurder zijn, maar door een langere levensduur of goedkoper onderhoud kunnen ze over de gehele levensduur goedkoper zijn. Duurzaamheid houdt ook in dat er kritisch gekeken wordt naar de gebruiksfunctie van een weg en naar het materiaalgebruik, met aandacht voor hergebruik en schaarste van grondstoffen. Bij groot onderhoud of vervanging kan worden gekeken of de weg nog functioneel is. Zo niet, dan kan er worden besloten tot herinrichting, opwaardering of afwaardering van een weg. Een herinrichting waarbij de functie van de weg wijzigt, betreft niet het beheer van de bestaande verhardingen en vormt dus ook geen onderdeel van dit beheerplan wegen. Qua materiaalgebruik is het uitgangspunt dat zoveel mogelijk voor duurzame materialen gekozen en/of onderhoudsarmer materiaal wordt gekozen. Daarnaast wordt ernaar gestreefd om binnen de geldende regelgeving zoveel mogelijk vrijkomende materialen te hergebruiken (circulariteit). Zowel bij de aanleg van een weg als bij het onderhoud, wordt beoordeeld hoe werkzaamheden het beste kunnen worden uitgevoerd en met welke materialen.
Ook de energietransitie heeft gevolgen voor het wegbeheer. Denk hierbij aan de aanleg en vervanging van kabels en leidingen die veelal in de trottoirs liggen. Hier liggen kansen en uitdagingen. In bijlage 2 zijn voorbeelden genoemd van duurzaamheidsaspecten in het wegbeheer. Klimaatadaptatie De klimaatverandering heeft effecten op wateroverlast door hevige neerslag, droogte, hitte en veiligheid tegen overstromingen. De kwetsbaarheden ten aanzien van deze items moeten inzichtelijk worden gemaakt. Dit is de basis om nadere prioritering aan te geven en bestuurlijke keuzes te maken ten aanzien van klimaatadaptatie. De strategie houdt in: alle nieuwbouw doen we klimaatbestendig en het bestaand bebouwd gebied, het buitengebied en de essentiële infrastructuur maken we klimaatbestendig. Welke maatregelen in het kader van klimaatadaptatie het best genomen kunnen worden zijn op dit moment nog niet inzichtelijk. De klimaatadaptieve maatregelen moeten zich nog vertalen in meekoppelkansen in komende projecten die zullen worden uitgevoerd en worden opgepakt wanneer kan worden meegelift met andere projecten in de buitenruimte. Het verbeteren van de klimaatbestendigheid wordt dus veelal pas opgepakt op het moment dat er sprake is van een herinrichting van de weg. Dit valt echter buiten het in dit beheerplan omschreven onderhoud aan de bestaande wegverhardingen.
Dit plan gaat alleen over het in stand houden van de bestaande wegen en hierin is voor het nemen van klimaatmaatregelen die meer zijn gerelateerd aan Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
8/25
herinrichtingen dan ook geen budget gereserveerd. Wel wordt altijd bekeken of relatief simpele maatregelen tegelijkertijd met de onderhoudswerkzaamheden kunnen worden meegenomen voor het verbeteren van de klimaatbestendigheid. Beeldkwaliteitsniveau uit het gekozen beheerscenario Eén van de beleidskeuzes is om de bestaande infrastructuur in stand te houden op het minimale kwaliteitsniveau, zoals dat is aangegeven in de wegbeheersystematiek, beschreven in publicatie 147 van het CROW. Dit is kwaliteitsniveau C. Het bestuur kan er echter ook voor kiezen om een hoger kwaliteitsniveau aan te houden of om het bijvoorbeeld per gebied te differentiëren. Voorbeelden van gebieden waar voor een hoger kwaliteitsniveau (niveau B) gekozen zou kunnen worden, zijn: Winkelgebied; Begraafplaatsen; Monumentale kunstwerken/bruggen; Lintwegen met een asfaltverharding. Deze keuze heeft invloed op de keuze van de aan te pakken wegvakken. Het al dan niet kiezen voor differentiatie van het kwaliteitsniveau is onderdeel van mogelijke beheerscenario’s. In dit beheerplan is bovengenoemd onderscheid niet opgenomen en is alles op kwaliteitsniveau C doorgerekend.
2.2
Beleidsplan
In een beleidsplan worden de beleidskaders omschreven en uitgewerkt tot beleidsdoelstellingen en strategieën. Zo wordt bijvoorbeeld het gewenste kwaliteitsniveau aangegeven, de indeling in wegtypen en de prioriteiten voor de verschillende beleidsthema’s als veiligheid, aanzien, etc. Het beleidsplan dat door het bestuur wordt vastgesteld, heeft als doel om de wijze van beheren voor een langere periode (6-10 jaar) vast te leggen. Het daarvan afgeleide beheerplan geeft een overzicht van de uit te voeren beheermaatregelen op korte en middellange termijn (1-5 jaar). In een beheerplan wordt ervan uitgegaan dat de functie en de inrichting van de wegen onveranderd blijven. In een beleidsplan wordt aangegeven wat de huidige en toekomstige functies van de wegen zijn. De functie en inrichting van de wegen zijn van invloed op de onderhoudsbehoefte en daarmee op het budget voor beheer. Daarom dient in een beleidsplan ook te worden aangegeven, hoe herinrichtingen en aanpassingen, bijvoorbeeld in het kader van verkeersveiligheid, moeten worden gefinancierd. Integraal beheer Optimale afstemming van het beheerplan wegen op beheerplannen van de andere disciplines binnen de openbare ruimte kan leiden tot aanzienlijke besparingen. Veel van deze disciplines hebben raakvlakken met wegbeheer.
Met name mobiliteit & verkeer, riolering, kabels en leidingen, groen, openbare verlichting en civiele constructies stellen kaders voor het beheer van wegen. Dit vraagt om een integrale aanpak bij het voorbereiden en uitvoeren van werkzaamheden.
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
9/25
Disciplines Openbare Ruimte: • • • •
• • •
Water & Riolering Openbaar groen Wegen Civiele kunstwerken
Openbare Verlichting Speel- en beweegvoorzieningen Straatmeubilair
Door de plannen van deze disciplines zoveel mogelijk te combineren kan er efficiënter onderhoud worden uitgevoerd en dienen zich ruimere (financiële) mogelijkheden aan. Bovendien profiteren bewoners en bedrijven van een efficiënte aanpak zodat zij minder overlast ondervinden. Dat heeft weer een positief effect op de algehele beleving van de openbare ruimte. Integraal beleidsplan Gelijktijdig met het opstellen van dit beheerplan, werkt de gemeente Wijdemeren aan een integraal beleidsplan, waarin per discipline strategieën worden aangegeven om het integraal beheer vorm te geven. In dit beleidsplan zal ook een beheerparagraaf wegen worden opgenomen. Deze paragraaf is de basis voor het beleid en het beheer van het onderhoud van de wegen in de gemeente Wijdemeren.
2.3
Beheerplan
Door in een beleidsplan een helder beleid te formuleren voor het beheer wordt inzichtelijk gemaakt wat de invloed is van beleidskeuzes op het benodigde budget. Indien de beleidskeuzen zijn vastgelegd, zal het beheerplan daarop gebaseerd zijn en zullen de daarin aangegeven budgetten minder onzekerheden bevatten. Naast de beleidskeuzes is nog een aantal praktische factoren van invloed op het beheerbudget, waarvan in het beheerplan impliciet wordt uitgegaan. Dit zijn onder andere: Het omgaan met teerhoudend asfalt (zie bijlage 2): in dit beheerplan wordt geen rekening gehouden met (extra) kosten voor de afvoer en verwerking van teerhoudend asfalt; De toe te passen onderhoudsmaatregelen: in dit beheerplan wordt uitgegaan van de standaardmaatregelen van de wegbeheersystematiek; Toe te laten verkeersbelastingen: in dit beheerplan wordt ervan uitgegaan dat wegen niet zwaarder worden belast dan waarvoor ze zijn gedimensioneerd; De gewenste onderhoudsstrategie (zwaardere maatregelen met geringe frequentie versus lichtere maatregelen met hogere frequentie): in dit beheerplan wordt uitgegaan van een onderhoudsstrategie die speciaal op de gemeente Wijdemeren is afgestemd, met name gebaseerd op bereikbaarheid. Hierover moet de beheerder keuzes maken, zodat het in het beheerplan aangegeven budget zo goed mogelijk aansluit bij de praktijk en ervaring van de beheerder.
Hierboven is aangegeven welke uitgangspunten zijn gehanteerd voor dit beheerplan.
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
10/25
3
Wegbeheer
3.1
Doel
Het hoofddoel van wegbeheer als managementsysteem is informatie te verstrekken op netwerk- en projectniveau over het wegennet. In deze rapportage wordt de nadruk gelegd op het netwerkniveau. Bij het nemen van beslissingen op projectniveau is het wegbeheersysteem slechts één van de bronnen waarop de beslissingen over onderhoud worden gebaseerd. De systematiek voor wegbeheer is beschreven in Publicatie 147 waarvan in 2019 een herziene versie door Stichting CROW is uitgebracht. Voor de theoretische achtergronden van de systematiek wordt verwezen naar bijlage 1 van dit rapport. Tevens wordt aangegeven welke informatie (berekeningsresultaten) het systeem biedt en hoe deze informatie dient te worden gebruikt. Om claims zo veel mogelijk te beperken, is het van belang om te beschikken over een goed functionerend inspectie-, onderhouds- en klachtenregistratieproces. In het kader van de milieuwetgeving moet er bij reconstructiewerkzaamheden rekening mee worden gehouden dat de afvoer en verwerking van teerhoudend asfalt extra kosten met zich mee kunnen brengen. De raakvlakken van wegbeheer met milieuwetgeving en wettelijk vastgelegde aspecten als risico- en schuldaansprakelijkheid zijn in bijlage 2 vermeld.
3.2
Hoofdlijnen van de systematiek
Binnen de systematiek voor wegbeheer kunnen de volgende hoofdactiviteiten worden onderscheiden: 1. Het verzamelen en actueel houden van gegevens van het wegennet (locatie, constructie, gebruik, omvang en kwaliteit van de verhardingen); 2. Het interpreteren en verwerken van deze gegevens tot een indicatieve financiële meerjarenplanning van het verhardingsonderhoud; 3. Het samenstellen van een rapportage voor het bestuur op grond waarvan het bestuur beslissingen kan nemen; 4. Het nemen van beslissingen door het bestuur, in het algemeen over beschikbare budgetten en prioriteiten; 5. Het uitvoeren van het vastgestelde plan binnen de gestelde randvoorwaarden door de technische dienst. Deze rapportage is met name gericht op hoofdactiviteit 2 en 3. Als hulpmiddel bij de hoofdactiviteiten 1 en 2 heeft Sweco het softwarepakket Obsurv ontwikkeld. Dit systeem bestaat uit drie hoofdgroepen: Het beheren van gegevens van het wegennet; Het opstellen van planningen en begrotingen; Het presenteren van resultaten. Gemeente Wijdemeren is gebruiker van dit softwarepakket. De overige informatie over de wegbeheersystematiek is vermeld in bijlage 1.
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
11/25
3.3
Beheerorganisatie
Om de inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte in goede banen te leiden, is een overzichtelijke opzet van de organisatie nodig. Hieronder is het organogram van de gemeentelijke organisatie van de gemeente Wijdemeren opgenomen.
De afdeling Omgeving is verantwoordelijk voor het beheer van de openbare ruimte.
3.4
Terugblik
De afgelopen jaren is door de gemeente Wijdemeren aan een aantal wegen groot onderhoud uitgevoerd, is de weg vervangen of zijn er nieuwe wegen aangelegd. Dit staat weergegeven in tabel 3-1.
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
12/25
Tabel 3-1
Uitgevoerd groot onderhoud, herinrichtingen en nieuwe aanleg
Groot onderhoud:
fietspad Leeuwenlaan te ’s-Graveland; fietspad ’s-Gravelandsevaartweg te Loosdrecht; Oud-Loosdrechtsedijk vanaf de ’s-Gravelandsevaartweg tot aan Bleekveld te Loosdrecht.
Integrale herinrichting / vervanging:
Overmeer-Noord te Nederhorst den Berg; Vreelandseweg tussen de Meerhoekweg en de Cederlaan te Nederhorst den Berg; Parkeerterrein aan de Voorstraat te Nederhorst den Berg; fietspad Stichtse Kade te Ankeveen; gedeelte Kortenhoefsedijk te Kortenhoef; 1ste fase reconstructie Nieuw-Loosdrechtsedijk te Loosdrecht; Oud-Loosdrechtsedijk tussen de rotondes te Loosdrecht; Laan van Eikenrode tussen Beukenlaan en de Jasmijnlaan te Loosdrecht.
Nieuwbouwprojecten met aanleg nieuwe wegen:
Nedervecht te Nederhorst den Berg; Kasteelhoeve te Nederhorst den Berg; Porseleinhaven (Boegspriet en Spinaker) te Loosdrecht.
3.5
Typen onderhoud
Het type onderhoud dat wordt ingezet is sterk afhankelijk van de aard en omvang van de schade. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in groot onderhoud, klein onderhoud en vervanging. De wijze van financiering van het onderhoud verschilt ook per type (zie hoofdstuk 6).
3.5.1
Groot onderhoud
De kwaliteit van de verhardingen verslechtert, zonder onderhoud, in de tijd. Op het moment dat de kwaliteit onder het gewenste kwaliteitsniveau komt, moet er onderhoud worden uitgevoerd. Dit zogenaamde groot onderhoud zorgt ervoor dat de verhardingen weer op een accepttabel niveau komen te liggen. De belangrijkste eigenschappen van groot onderhoud zijn: Het onderhoud heeft een grootschalig karakter; Het onderhoud heeft een grote kwaliteitsverhoging; Het onderhoud is programmeerbaar en kan systematisch uitgevoerd worden op basis van een onderhoudscyclus; Het onderhoud vindt plaats op de bovenkant van de constructie (geen aanpassingen in funderingen en onderlagen).
3.5.2
Klein onderhoud
Klein onderhoud wordt voornamelijk uitgevoerd wanneer lokaal ongewenste en onveilige situaties ontstaan. De belangrijkste eigenschappen hiervan zijn: Het onderhoud heeft een incidenteel karakter; Het onderhoud wordt vooral gestuurd door meldingen; Het onderhoud geeft slechts een gedeeltelijke kwaliteitsverhoging; Het onderhoud is om veiligheidsredenen zeer gewenst; Het onderhoud wordt maatschappelijk erg op prijs gesteld.
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
13/25
3.5.3
Vervanging
Vervanging oftewel rehabilitatie is de zwaarste maatregel die in de praktijk kan worden uitgevoerd. Bij rehabilitatie wordt de bestaande volledige verhardingsconstructie inclusief fundering verwijderd en opnieuw aangebracht. Een rehabilitatie is dan ook de laatste stap in de onderhoudscyclus. Na een rehabilitatie heeft men immers weer met een nieuwe constructie te maken.
3.5.4
Aandachtspunten wegbeheer
Omleidingsroutes en wegafsluitingen De gemeente Wijdemeren bestaat voor een groot deel uit zogenaamde lintbebouwing. Dat wil zeggen dat er langs de doorgaande wegen vanuit de historie huizen in een enkele rij naast elkaar staan. Afsluitingen van deze wegen kunnen veel overlast veroorzaken. Omleidingsroutes zijn vaak lastig te realiseren. De afweging hierin kan zijn een volledige afsluiting, wat gedurende een korte periode voor veel overlast zorgt, of gedeeltelijke afsluiting, wat gedurende een langere periode voor minder overlast zorgt. De gemeente zal hierin een goed evenwicht moeten vinden. Toerisme Omdat de gemeente Wijdemeren een zeer waterrijke gemeente is, is zij zeer in trek bij (water-)toeristen en watersporters. Gedurende het watersportseizoen is het daarom niet mogelijk om groot onderhoud uit te voeren aan de wegen, aangezien dit door de drukte een te grote overlast zal veroorzaken, en een te grote invloed op de bereikbaarheid heeft. Onderhoud kan dus maar gedurende een deel van het jaar worden uitgevoerd. Halfverharding en onverharde wegen De half- en onverharde wegen worden niet onderhouden volgens de zelfde methodiek als de asfalt- en elementenverhardingen.
Onverharde en halfverharde wegen en paden bestaan uit losliggend materiaal waar door het gebruik, onder invloed van weersomstandigheden, kuilen en gaten kunnen ontstaan en waar de groei van onkruid aanzienlijk sneller gaat dan bij asfalt- of elementenverhardingen. Daarom wordt hieraan jaarlijks onderhoud uitgevoerd, wat bestaat uit het losmaken, egaliseren en opnieuw inwalsen van de halfverharding. Het onderhoud aan onverharde paden bestaat vooral uit het egaliseren en aanvullen van gaten. De kosten van dit onderhoud worden ook betaald uit het wegenbudget, en bedragen jaarlijks € 50.000,00.
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
14/25
4
Areaal verhardingen
Uit de database blijkt dat gemeente Wijdemeren totaal 1.103.000 m2 verhardingen in beheer heeft. Hiervan is 474.500 m2 asfaltverharding en 628.500 m2 elementenverharding. Naast deze verhardingen is ook nog 1.400 m2 betonverharding en 2.800 m2 halfverharding (voornamelijk voetpaden en in-/uitritten) aanwezig. Het bestaande areaal is onder te verdelen in onderdeeltypen, zoals hoofdrijbanen, fietspaden, voetpaden en trottoirs, parkeervakken en overige. Onder de categorie ‘overige’ vallen bijvoorbeeld in- en uitritten, bushaltes en rabatstroken.
Figuur 4.1
Verdeling oppervlakte naar onderdeel en verhardingstype
Tabel 4-1 Oppervlakten verhardingen naar onderdeeltype % m2 totaal m2 elementen Onderdeeltype areaal areaal Hoofdrijbaan 56 614.600 227.600 Parkeren 11 119.500 108.700 Trottoir / voetpad 22 239.300 236.700 Fietspad / strook 8 88.000 16.400 Overig 3 41.600 39.100 Totaal 100 1.103.000 628.500
m2 asfalt 387.000 10.800 2.600 71.600 2.500 474.500
De totale oppervlakte bestaat voor 56 % uit hoofdrijbanen. De totale lengte aan hoofdrijbanen in asfalt is ongeveer 79 km. De lengte van de hoofdrijbanen in elementen is ongeveer 43 km.
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
15/25
Het bestaande areaal is ook onder te verdelen in de zeven wegtypen zoals gedefinieerd in de wegbeheersystematiek. De wegtypen 1 (hoofdweg) en 2 (zwaar belaste weg) komen niet voor in de gemeente Wijdemeren.
Figuur 4.2
Verdeling oppervlakte naar wegtype en verhardingstype
Tabel 4-2
Oppervlakten verhardingen naar wegtype m2 totaal % Onderdeeltype areaal areaal 3. Gemiddeld belaste weg 20 222.800 4. Licht belaste weg 14 151.400 5. Weg in woongebied 36 397.400 6. Weg in verblijfsgebied 22 243.800 7. Fietspad 8 87.500 Totaal 100 1.103.000
m2 elementen 17.700 35.600 318.800 240.500 15.900 628.500
m2 asfalt 205.200 115.800 78.600 3.300 71.600 474.500
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
16/25
5
Kwaliteit van de verhardingen
5.1
Beoordelingsmethode
Het in de komende periode uit te voeren onderhoud en de daarmee samenhangende kosten worden voornamelijk bepaald door de huidige kwaliteit van de verhardingen. Allereerst wordt het kwaliteitsbeeld gegeven dat direct is afgeleid van de globale visuele inspectie en de richtlijnen. Deze kwaliteit is uitgedrukt in de afzonderlijke schades, die bij de inspectie zijn beoordeeld. Deze technische kwaliteit is vervolgens omgezet naar vijf kwaliteitsbeoordelingen (zeer laag, laag, basis, hoog en zeer hoog). Vervolgens wordt de kwaliteit ook uitgedrukt aan de hand van de beleidsthema’s aanzien, comfort, duurzaamheid en veiligheid. In bijlage 1 is uitgelegd hoe de kwaliteit voor de beleidsthema’s is afgeleid van de technische schades.
5.2
Technische kwaliteit
De resultaten van de globale visuele inspectie zijn getoetst aan de richtlijnen die per schadebeeld door CROW zijn opgesteld. In onderstaande tabellen is het percentage van het oppervlak met een bepaalde kwaliteit weergegeven. Tabel 5-1
Percentages voldoende / matig / onvoldoende
Schadebeeld Dwarsonvlakheid Oneffenheden Rafeling Randschade Scheurvorming
5.3
Asfaltverhardingen Voldoende Matig Onvoldoende 100% 0% 0% 100% 0% 0% 94% 0% 6% 79% 18% 3% 79% 17% 4%
Elementenverhardingen Voldoende Matig Onvoldoende 100% 0% 0% 85% 5% 10% -
Kwaliteitsbeoordeling
De kwaliteit van de openbare ruimte wordt vaak weergegeven in de niveaus A+, A, B, C en D, oftewel respectievelijk ‘zeer hoog’, ‘hoog’, ‘basis’, ‘laag’ en ‘zeer laag’, zoals gedefinieerd in de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2018 (CROW publicatie 380). De percentages van de individuele schades uit tabel 5-1 zijn omgezet naar genoemde kwaliteitsbeoordeling, waarbij de maatgevende schade bepaalt in welk planjaar het onderdeel in onderhoud moet worden genomen. Zie tabel 5-2. Onvoldoende kwaliteit betekent dat een onderdeel de beoordeling ‘zeer laag’ of ‘laag’ heeft. Matige kwaliteit komt overeen met de beoordeling ‘matig’. De laatste twee beoordelingen komen overeen met de kwaliteit ‘voldoende’. Tabel 5-2
Kwaliteitsbeoordeling
Kwaliteitsbeoordeling Zeer laag D Laag C Basis B Hoog A Zeer hoog A+
Planjaar 0 1-2 3-5 >5 Geen schade
Gemeente Wijdemeren Asfalt Elementen 7% 9% 5% 1% 22% 5% 31% 37% 35% 48%
Evenwichtig onderhouden areaal Asfalt Elementen 0% 0% 10% 7% 15% 10% 55% 73% 20% 10%
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
17/25
Volgens de CROW wegbeheersystematiek moeten alle wegvakonderdelen die volgens deze indeling een kwaliteitsbeoordeling A of A+ hebben, maar waar tijdens de weginspectie klein onderhoud is geconstateerd, eigenlijk de beoordeling B krijgen. Dit is in 2018 voor het eerst ook in Obsurv op deze manier gedefinieerd, maar om een goede vergelijking te kunnen maken met voorgaande wegenbeheerplannen, is dit niet in de overzichten in voorliggend wegenbeheerplan verwerkt.
Figuur 5.1
Kwaliteitsbeoordeling totaal areaal
Het percentage van het oppervlak met de waardering ‘zeer laag’ betreft wegen waar onderhoud al eerder had moeten worden uitgevoerd. Technisch gezien, is het verder uitstellen van dit onderhoud niet acceptabel. Het areaal met de waardering ‘laag’ moet in de komende twee planjaren worden onderhouden. De waardering ‘basis’ houdt in dat het betreffende oppervlak over drie tot vijf jaar voor onderhoud in aanmerking komt. In een normale situatie zal er jaarlijks een bepaald deel (percentage) van het wegenareaal aan onderhoud toe zijn; deze wegen hebben dan een beoordeling ‘laag’. Zo zal er ook altijd een bepaald percentage zijn met de beoordeling ‘basis’. De kwaliteit van de verhardingen is getoetst aan hetgeen normaal, in geval van een goed en evenwichtig onderhouden wegennet, verwacht mag worden. Uit tabel 5-2 blijkt dat de kwaliteit van de asfaltverhardingen lager is dan van een goed en evenwichtig onderhouden wegennet. Bij de asfaltverhardingen is het percentage met een lage kwaliteit weliswaar klein, maar er is een groot percentage wegen met kwaliteit ‘basis’ en met kwaliteit ‘zeer laag’. De kwaliteit van de elementenverhardingen is ook lager dan van een goed en evenwichtig onderhouden wegennet. Dit wordt veroorzaakt door het percentage wegen met kwaliteit ‘zeer laag’. Dit is achterstallig onderhoud.
Als dit achterstallig onderhoud wordt weggewerkt, zal de kwaliteit van de elementenverhardingen in de gemeente Wijdemeren hoger zijn dan van een evenwichtig onderhouden wegennet.
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
18/25
5.3.1
Huidige beeldkwaliteit in relatie tot vereiste beeldkwaliteit
Om een gemiddelde kwaliteitsbeoordeling te kunnen geven aan het totale areaal verhardingen, is door het CROW de ingedikte kwaliteit bepaald op basis van de 90%-regel. Hierbij wordt de kwaliteit van de verhardingen gelijkgesteld aan de minimale kwaliteit die door 90% van het areaal verhardingen wordt gehaald. Wanneer 90% van het areaal verhardingen kwaliteit B of hoger heeft, dan wordt de ingedikte kwaliteit voor alle verhardingen samen met kwaliteit B beoordeeld.
Figuur 5.2
Ontwikkeling kwaliteit verhardingen
Uit bovenstaande grafiek blijkt dat de ingedikte kwaliteit van de verhardingen zowel in 2021 als in 2022 rond de grens tussen niveau B en C ligt. Bekijken we dit nader, dan zien we dat in 2021 het kwaliteitsniveau nog exact op de grens lag, maar in 2022 ligt het kwaliteitsniveau net over de grens, op niveau C. Het gemiddelde kwaliteitsniveau van de wegverhardingen in de gemeente Wijdemeren ligt net over de grens tussen niveau B en C, op kwaliteitsniveau C. Er moet wel worden opgemerkt dat de kwaliteit van het zuidelijk areaal is gebaseerd op oudere inspectiecijfers dan de kwaliteit van het noordelijk areaal. In de kwaliteit van de verhardingen is een afname zichtbaar, die alleen is gebaseerd op de inspectiecijfers van het noordelijk areaal. Mogelijk is er ook een afname geweest in het zuidelijk areaal, maar komt dit nog niet tot uiting in de overzichten, waardoor de kwaliteitsbeoordelingen nu wellicht iets gunstiger uitpakken.
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
19/25
5.4
Kwaliteit op basis van beleidsthema’s
Bovenstaande percentages van de individuele schades zijn omgezet naar onderstaande kwaliteitsbeoordeling van het asfalt- en elementenareaal. De maatgevende schade bepaalt Iedere schade heeft een bepaalde relatie met één van de vier beleidsthema’s. Op basis van deze relatie en de geconstateerde schade is onderstaande tabel opgesteld. Tabel 5-3
Kwaliteit beleidsthema’s
Beleidsthema Aanzien Comfort Duurzaamheid Veiligheid
Asfalt Matig 9% 3% 15% 4%
Voldoende 84% 95% 75% 93%
Onvoldoende 7% 2% 10% 3%
Voldoende 89% 85% 100% 88%
Elementen Matig Onvoldoende 2% 9% 5% 10% 0% 0% 3% 9%
Deze verdeling geeft een gemiddeld beeld van de gemeente. Op basis van de vier beleidsthema’s blijkt dat de asfaltverhardingen laag scoren op de beleidsthema’s aanzien en duurzaamheid. Rafeling, randschade en scheurvorming zijn de maatgevende schades voor deze thema’s. De verdeling bij de elementenverhardingen is wat onevenwichtig. De thema’s aanzien, comfort en veiligheid hebben een hoog percentage ’onvoldoende’, terwijl de percentages ’matig’ relatief laag zijn. Dit komt overeen met de kwaliteitsbeoordeling in paragraaf 5.3 en wordt veroorzaakt door oneffenheden in elementenverharding. Wanneer we de kwaliteit per beleidsthema van 2021 vergelijken met de huidige kwaliteit, lijkt het dat de kwaliteit van zowel de asfaltverhardingen als de elementenverhardingen ongeveer gelijk is gebleven. Dit komt overeen met wat is geconstateerd in paragraaf 5.3.1.
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
20/25
6
Financiële analyse
6.1
Berekeningswijze
Met behulp van Obsurv is een berekening gemaakt van de onderhoudsbehoeften voor de planjaren van 2024 en 2025. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de CROW-systematiek. Voor de periode na 2025 wordt het benodigde onderhoudsbudget bepaald op basis van de zogenoemde onderhoudsstrategie.
6.1.1
Onderhoudsstrategie
Om te kunnen voldoen aan het BBV, is het doel te gaan werken volgens de onderhoudsstrategie, om zo de openbare ruimte op kwaliteit te brengen en te houden. Het gaat hierbij om een functionele benadering. Daarom noemen we dit functioneel beheer. Dit houdt in dat er gekeken wordt naar de functie en het gebruik van een weg. Het onderhoud wordt per type weg (gebruik en ligging), verhardingssoort en ondergrond bepaald met maatregelen en een frequentie die passen bij het gebruik en de functie van de weg. In onderstaande afbeelding zijn de processtappen voor het functioneel beheer weergegeven.
Onderhouds strategie • Prestatie • Functie • Gebruik • Budget • Risico's
• Wegtype • Onderhouds maatregel • Jaar van aanleg
Functioneel beheer
Uitvoering Onderhoud • Weginspectie • Maatregeltoets • Aanvullend onderzoek
• Planjaar • Maatregel • Kosten
Planning onderhoud
Met het functioneel beheer wordt ingezet op het creëren van veilige en beschikbare verbindingen. De onderhoudsstrategie is gericht op het zo lang mogelijk in stand houden van de verhardingen met tijdig en levensduur verlengend onderhoud. Het tijdig uitvoeren van (planmatig) onderhoud voorkomt achteruitgang en zwaardere maatregelen op een later tijdstip.
Samen met de gemeente Wijdemeren zijn voor de verschillende wegtypen en verhardingstypen onderhoudscycli vastgesteld. Uitgaande van de in Obsurv ingevoerde aanlegjaren kan dan voor ieder wegvakonderdeel worden bepaald in welk jaar welke maatregel moet worden uitgevoerd.
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
21/25
Deze onderhoudscycli zijn gebruikt voor de berekening van de onderhoudsbehoefte voor planjaar 2026 en verder. Voor de eenheidsprijzen is uitgegaan van teervrije asfaltconstructies. Door de onzekerheid over de teerhoudendheid van de wegen die voor onderhoud in aanmerking komen, zijn de eventuele extra kosten voor de afvoer niet opgenomen in de budgetten. De kosten voor het afvoeren van teerhoudend asfalt bedragen circa € 40,00 per ton.
6.2
Onderhoudsachterstand
De onderhoudsachterstand is bepaald aan de hand van de huidige kwaliteit. Alle wegvakonderdelen waarbij de richtlijn is bereikt dan wel is overschreden, komen op korte termijn voor onderhoud in aanmerking. Deze onderdelen worden gepland in planjaar 1 (2024) en planjaar 2 (2025). Hiervan hebben de in planjaar 1 geplande onderdelen een onderhoudsachterstand, oftewel achterstallig onderhoud. Achterstallig onderhoud is gedefinieerd als onderhoud op wegvakonderdelen waarbij de richtlijn al is overschreden, met andere woorden waarbij het onderhoud al eerder uitgevoerd had moeten worden. Dit zijn onderdelen die vallen in de categorie met de kwaliteitsbeoordeling ‘zeer laag’. Tabel 6.1
Onderhoudsachterstand in € Asfalt 391.000
Totaal
Elementen 500.000
Totaal 891.000
Bij het wegwerken van de onderhoudsachterstand wordt geadviseerd voorrang te verlenen aan de asfaltverhardingen. Uitstel van het asfaltonderhoud kan een verzwaring van de noodzakelijke maatregel ten gevolg hebben. Deze verzwaring leidt tot hogere kosten en heeft kapitaalvernietiging tot gevolg.
6.3
Groot onderhoud
Zoals eerder beschreven, wordt er bij de berekening van de budgetten voor groot onderhoud onderscheid gemaakt tussen de korte termijn (planjaar 1-2) en de middellange en de lange termijn (planjaar 3 en verder), omdat de berekeningswijze van deze perioden verschilt.
6.3.1
Korte termijn
In onderstaande tabel staan de bedragen uit de basisplanning volgens de CROW-beheersystematiek, berekend met behulp van Obsurv. De budgetten voor planjaar 1 en 2 zijn gebaseerd op de resultaten van de basisplanning. De basisplanning is gebaseerd op onderhoudsrichtlijnen, opgesteld door CROW. Deze richtlijnen geven een minimum aan voor het in stand houden van een kwalitatief goed wegennet. Zodra de richtlijn is bereikt, worden onderhoudsmaatregelen ingepland. De richtlijn ligt op de grens tussen ‘basis’ en ‘laag’ volgens de indeling van Tabel 5-2. De berekende budgetten op basis van de basisplanning zijn daarom te beschouwen als minimaal benodigde budgetten voor verantwoord wegbeheer. De berekende budgetten zijn bovendien getoetst door het uitvoeren van een maatregeltoets (zie bijlage 1, onderdeel H). In de wegbeheersystematiek wordt aanbevolen om een maatregeltoets uit te voeren op de wegvakonderdelen die de komende 2 jaar voor onderhoud in aanmerking komen, omdat daarmee het
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
22/25
benodigde budget voor de komende 2 jaar betrouwbaarder kan worden vastgesteld. Tabel 6.2
Budget voor groot onderhoud korte termijn (1-2 jaar) na maatregeltoets, in €
Jaar 2024 2025 Totaal Gemiddeld per jaar
Asfalt 415.000 1.425.000 1.840.000 920.000
Elementen 496.000 144.000 640.000 320.000
Totaal 911.000 1.569.000 2.480.000 1.240.000
In bijlage 3 is een samenvatting opgenomen van de basisplanning uit Obsurv, voor planjaar 2024 en 2025.
6.3.2
Middellange en lange termijn
De budgetten voor planjaar 3 en verder zijn gebaseerd op de onderhoudsstrategie. Hierbij zijn de budgetten bepaald door over een langere periode de benodigde bedragen voor groot onderhoud te berekenen als een gemiddeld bedrag per jaar. Een onderbouwing van de cijfers in dit hoofdstuk zijn te vinden in bijlage 4. Tabel 6.3
Budget voor groot onderhoud (middel)lange termijn (> 2 jaar) in € Asfalt Elementen Totaal Gemiddeld per jaar 420.000 557.000 977.000
Voor de periode 2024-2028 ziet de begroting voor groot onderhoud er dus als volgt uit:
Figuur 6-1
Budget voor groot onderhoud korte en middellange termijn (1-5 jaar)
Let op: Het budget voor vervangingen is hierin dus nog niet meegenomen.
6.4
Vervanging
Net als het budget voor groot onderhoud voor de middellange en lange termijn, is het benodigde budget voor vervangingen ook gebaseerd op de onderhoudsstrategie. Ook hier is het budget bepaald door over een langere periode de benodigde bedragen voor vervanging te berekenen als een Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
23/25
gemiddeld bedrag per jaar. De bedragen zijn dus een gemiddeld bedrag per jaar, geldend voor de gehele levenscyclus van de wegen. Vanwege een vervangingspiek zal dit benodigde bedrag in de komende jaren (aanzienlijk) hoger zijn. Bijlage 4 bevat een onderbouwing van onderstaande budgetten. Tabel 6.3
Budget voor vervanging in € Asfalt 459.000
Gemiddeld per jaar
6.5
Elementen 651.000
Totaal 1.110.000
Klein onderhoud
Naast de maatregelen voor groot onderhoud dient ieder jaar ook een hoeveelheid klein onderhoud te worden uitgevoerd. Klein onderhoud moet worden uitgevoerd indien de schade ernstig is maar over een zeer gering oppervlak voorkomt. In bijlage 1 staat vermeld bij welke omvang van schade klein onderhoud uitgevoerd dient te worden. Het budget dat voor klein onderhoud aan asfalt- en elementenverhardingen dient te worden gereserveerd, bedraagt ongeveer € 138.000,00. Dit bedrag is berekend als percentage van het regulier onderhoudsbudget.
6.6
Vervangingswaarde
De vervangingswaarde oftewel de kapitaalwaarde is het bedrag dat het zou kosten om alle wegen in beheer van de gemeente Wijdemeren te vervangen. Dit bedrag is uitgerekend door per wegtype en verhardingstype de eenheidsprijs van de rehabilitatiemaatregel (vervanging aan het einde van de levenscyclus) te vermenigvuldigen met de oppervlakte. Uit deze berekening blijkt dat de verhardingen in beheer van de gemeente Wijdemeren een kapitaalwaarde vertegenwoordigen van ruim 83 miljoen euro.
6.7
Areaaluitbreiding
Uitbreiding van het areaal, door onder andere nieuwbouw of overdracht, heeft uiteraard een toename van het benodigde onderhoudsbudget tot gevolg. Dit is te berekenen door voor de toename van het oppervlak te berekenen wat de extra onderhoudskosten zullen worden. Hiervoor gebruiken we de eenheidsprijzen per vierkante meter, gebaseerd op de cyclus. Deze staan per verhardingstype weergegeven in onderstaande tabel. Tabel 6.4
Eenheidsprijzen per m2 per jaar in € Asfalt Regulier onderhoud 0,89 Vervangingen 0,97
Elementen 0,50 0,59
Beton 1,21 1,43
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
24/25
7
Conclusies en aanbevelingen
Geconcludeerd kan worden dat het onderhoudsniveau van de asfaltverhardingen in gemeente Wijdemeren lager is dan dat van een goed onderhouden wegennet. Wanneer het achterstallig onderhoud bij de elementenverhardingen wordt weggewerkt, zal de kwaliteit van de elementenverhardingen in gemeente Wijdemeren hoger zijn dan van een evenwichtig onderhouden wegennet. De gemiddelde kwaliteit van alle wegverhardingen ligt op kwaliteitsniveau C. In vergelijking met 2021 is de kwaliteit van de verhardingen iets afgenomen. Door het efficiënt uitvoeren van het wegonderhoud kan gemeente Wijdemeren voorkomen dat de afname van de kwaliteit de komende jaren doorzet. Bij de uitvoering van onderhoud wordt geadviseerd voorrang te verlenen aan de asfaltverhardingen. Uitstel van het asfaltonderhoud kan een verzwaring van de noodzakelijke maatregel ten gevolg hebben. Deze verzwaring leidt tot hogere kosten en heeft kapitaalvernietiging tot gevolg. Bovendien zijn de verhardingen die niet voldoen aan de CROW-richtlijnen, een risicofactor in de aansprakelijkheid van de wegbeheerder in het geval van ongevallen. In onderstaande tabel staan de jaarlijks benodigde budgetten voor klein onderhoud, groot onderhoud en vervanging van de asfalt- en elementenverhardingen voor de komende vijf jaar naast elkaar.
Het benodigd budget voor groot onderhoud is inclusief het benodigd bedrag van € 50.000,00 voor het onderhoud aan de halfverharding en onverharde wegen. Tabel 7.1 Jaar 2024 2025 2026 2027 2028
Budget voor klein onderhoud, groot onderhoud en vervangingen, in € Klein Onderhoud Groot onderhoud Vervanging 138.000 1.290.000 1.110.000 138.000 1.290.000 1.110.000 138.000 1.027.000 1.110.000 138.000 1.027.000 1.110.000 138.000 1.027.000 1.110.000
Bovengenoemde bedragen zijn exclusief kosten voor voorbereiding en toezicht, weginspecties en advisering. In overleg met de gemeente is op een aantal wegvakonderdelen die in planjaar 1 of 2 voor onderhoud in aanmerking komen, een maatregeltoets uitgevoerd. In bovenstaande budgetten zijn de resultaten van deze maatregeltoets verwerkt. In de wegbeheersystematiek wordt aanbevolen om een maatregeltoets uit te voeren op de wegvakonderdelen die de komende 2 jaar voor onderhoud in aanmerking komen, omdat daarmee het benodigde budget voor de komende 2 jaar betrouwbaarder kan worden vastgesteld.
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
25/25
Bijlage 1 Wegbeheer A. Algemeen Het hoofddoel van wegbeheer als managementsysteem is informatie te verstrekken op netwerk- en projectniveau over het wegennet. In deze rapportage wordt de nadruk gelegd op het net-werkniveau. Bij het nemen van beslissingen op projectniveau is het wegbeheersysteem slechts één van de bronnen waarop de beslissingen worden gebaseerd. In deze bijlage worden de theoretische achtergronden van de systematiek Wegbeheer beschreven. Deze systematiek is in 2011 door de Stichting CROW geactualiseerd. Tevens wordt beschreven welke informatie (berekeningsresultaten) het systeem biedt en op welke wijze deze informatie dient te worden gebruikt. B. Historie De belangstelling voor een meer rationele aanpak van het wegonderhoud dateert van het begin van de jaren zeventig. In die tijd ging de belangstelling vooral uit naar de technisch inhoudelijke aspecten van het wegbeheer. De op dat moment beschikbare hulpmiddelen voor het plannen van onderhoud, vooral meetmethoden en evaluatietechnieken, waren niet geschikt of waren te duur om op grote schaal te worden toegepast. De werkgroep R1 ‘Rationeel Wegbeheer’ van het S.C.W. (Studie Centrum Wegenbouw, nu CROW) heeft in 1987 een handleiding ‘Rationeel Weg-beheer’ gepubliceerd. Deze systematiek is gedurende 15 jaar op grote schaal door wegbeheerders in Nederland toegepast (provincies, gemeenten en waterschappen).
Technische wijzigingen zoals de introductie van nieuwe deklagen en veranderingen in bestuurlijke processen, waren in de jaren negentig voor CROW aanleiding om de bestaande methodiek te evalueren en een nieuwe methodiek te introduceren. Het SHRP-NL onderzoeksprogramma (Strategic Highway Research Program Nederland) heeft CROW voorzien van nieuwe gedrags-modellen voor de systematiek. Verder hebben gemeenten, provincies, waterschappen e.a. inbreng gehad in de systematiek. In 2001 is de nieuwe systematiek van wegbeheer gepresenteerd in de CROW-publicaties 146 a, b, c en 147. Deze systematiek is in 2005 aangepast. In 2011 zijn de publicatie 146 a, b en 147 opnieuw geactualiseerd, publicatie 146 b en c zijn samengevoegd tot publicatie 146b. Hierbij zijn fouten gecorrigeerd en een aantal onduidelijke zaken verder toegelicht. Tevens is voegwijdte als extra schadebeeld toegevoegd bij elementenverharding. C. Hoofdlijnen van de systematiek Binnen de systematiek voor Wegbeheer kunnen de volgende hoofdactiviteiten worden onderscheiden: 1. Het verzamelen en actueel houden van gegevens van het wegennet (locatie, constructie, gebruik, omvang en kwaliteit van de verhardingen). 2. Het interpreteren en verwerken van deze gegevens tot een indicatieve financiële meerjarenplanning van het verhardingsonderhoud. 3.
Het samenstellen van een rapportage voor het bestuur op grond waarvan het bestuur beslissingen kan nemen. 4. Het nemen van beslissingen door het bestuur, in het algemeen over beschikbare budgetten en prioriteiten. 5. Het uitvoeren van het vastgestelde plan binnen de gestelde randvoorwaarden door de technische dienst.
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
Deze rapportage is vooral gericht op hoofdactiviteit 2 en 3. Als hulpmiddel bij de hoofdactiviteiten 1 en 2 heeft Sweco het softwarepakket OBSURV ontwikkeld. Dit systeem bestaat uit drie hoofdgroepen: het beheren van gegevens van het wegennet; het opstellen van planningen en begrotingen; het presenteren van resultaten. D. Het beheren van gegevens van het wegennet In onderstaande paragrafen wordt kort ingegaan op het beheer van gegevens conform de CROW-systematiek en OBSURV. Vaste gegevens De vaste gegevens van het wegennet staan geregistreerd in het beheersysteem. Vaste gegevens zijn de (fysieke) zaken die niet of nauwelijks veranderen in de tijd. Voorbeeld van de vaste gegevens zijn; verhardingssoorten, oppervlakten en constructietypen. Ook gegevens over de locatie, zoals lengte, begin- en eindpunt, het wegtype en de geografische ligging behoren tot de vaste gegevens. Variabele gegevens De resultaten van de inspectieronde zijn in het systeem in te lezen. Deze resultaten zijn te bestempelen als de variabele gegevens in het gegevensbestand: de kwaliteit van de verhardingen zal, zonder onderhoud, in de tijd verslechteren. Bij de ene weg zal dit sneller gaan dan bij de andere. Door het jaarlijks uitvoeren van een inspectie blijven de kwaliteitsgegevens steeds actueel en kan snel op gewijzigde omstandigheden worden gereageerd.
Bij de globale visuele inspectie worden de verhardingskenmerken textuur, vlakheid, samenhang en waterdichtheid van de verharding beoordeeld aan de hand van zogenoemde schades (Tabel 1). De schadecatalogus van het CROW geeft definities en inspectievoorschriften voor schades op asfaltbeton-, elementen- en cementbetonverhardingen. Tabel 1
Verhardingskenmerken en schade
Verhardingskenmerk Textuur Vlakheid Oneffenheden Oneffenheden Samenhang Waterdichtheid
Asfaltbeton Rafeling Dwarsonvlakheid Dwarsonvlakheid Oneffenheden Scheurvorming -
Schades Elementen -
Cementbeton -
-
Scheurvorming Voegvulling
Facultatieve schades Randschade Voegwijdte Zetting Zetting
Zetting
Iedere schade dient naar ernst en omvang te worden gewaardeerd. Bij de globale visuele inspectie worden drie ernstklassen (licht (L), matig (M) of ernstig (E)) en drie omvangklassen (gering (1), enig (2) of groot (3)) onderscheiden. Een combinatie van een ernstklasse én een omvangklasse geeft dus de kwaliteit van een schade aan, bijvoorbeeld E1 of M2. Wanneer een bepaalde schade matig is en in enige mate voorkomt, wordt als waardering een M2 gegeven. In Tabel 2 zijn de mogelijke ernst-omvangklasses per schade weergegeven. Van links naar rechts is de ernstklasse (L, M of E) aangegeven en van boven
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
naar beneden de omvangklasse. Hoe de ernst- en omvangklasse word bepaald is nader toegelicht in publicatie 146 van CROW. Tabel 2
Schadecijfers visuele inspectie Licht (L) Matig (M) Geringe omvang L1 M1 (1) Enige omvang (2) L2 M2 Grote omvang (3) L3 M3
Ernstig (E) E1 E2 E3
Naast de hierboven genoemde schadecijfers is ook het cijfer 0 toe te kennen aan wegvak-onderdelen waar geen schade aanwezig is (goed). Nadat de inspectie is uitgevoerd worden de resultaten hiervan ingevoerd in het beheersysteem. Uit de inspectie volgt de actuele kwaliteit per wegvakonderdeel. De actuele kwaliteit per wegvakonderdeel wordt daarna getoetst aan de richtlijn. Voor elke schade is een richtlijn opgesteld. De richtlijn is door CROW vastgesteld als een grens tussen twee schadecijfers, bijvoorbeeld tussen M2 en M3. Deze richtlijnen geven een minimum aan: zij zijn de onderkant van verantwoord wegbeheer. Ze zijn zo opgesteld dat het technisch noodzakelijke onderhoud in de juiste periode wordt gepland: niet te vroeg en niet te laat. Veiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien hebben bij het opstellen van de richtlijnen een rol gespeeld. Als de richtlijn wordt overschreden dan plant het systeem dit onderdeel automatisch in de korte termijn (planjaar 1-2). Indien de richtlijn niet wordt overschreden, dan bepaalt het systeem aan de hand van gedragsmodellen of waarschuwings-grenzen het planjaar van onderhoud. Op deze manier kunnen wegvakonderdelen in de middellange termijn gepland worden (3-5 jaar) of de lange termijn (> 5 jaar). De richtlijnen en waarschuwingsgrenzen zijn gespecificeerd in tabel A8 t/m A14 in hoofdstuk A4 van publicatie 147 van het CROW.
Voor de schade ‘oneffenheden’ bij elementenverhardingen van het wegtype 3 (gemiddeld belaste weg, bijvoorbeeld een stadsontsluitingsweg) ligt de richtlijn tussen de schadecijfers M2 en M3. De klasse boven de richtlijn is daarom M3. Indien voor het wegvakonderdeel het schadecijfer ‘6’ wordt gegeven, dan is de aanwezige schade groter dan de richtlijn en wordt dit onderdeel gepland in planperiode 1-2. Wanneer een geïnspecteerde schade méér dan één klasse boven de richtlijn is (in het voorbeeld E1, E2 of E3), dan is er sprake van achterstallig onderhoud. Wegvakonderdelen waar sprake is van achterstallig onderhoud worden automatisch gepland in planperiode 1-1. Op deze manier worden alle geïnspecteerde wegvakonderdelen in een bepaalde planperiode gepland. In de CROW-systematiek worden alleen de wegvakonderdelen gepresenteerd die in de korte (1-2 jaar) of middellange termijn (3-5 jaar) vallen. Onderdelen die in de planperiode > 5 jaar vallen, zijn voor de planning niet meer van belang en worden niet meer gepresenteerd. Sweco heeft een eigen methode ontwikkeld voor het opstellen van een planning voor de planperiode 610 jaar als aanvulling op de CROW-systematiek. Het een en ander is weergegeven in figuur 1.
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
Figuur 1
Visuele weergave koppeling richtlijn en planperiode
Klein onderhoud Klein onderhoud komt voor bij wegvakonderdelen als de schadebeelden ernstig zijn maar op zeer geringe oppervlakten van die betreffende onderdelen voorkomen. Een overzicht hiervan is te vinden in onderstaande tabel. Tabel 3
Klein onderhoud omvang tabel
Asfalt Rafeling Dwarsonvlakheid Oneffenheden Scheurvorming
Klasse Ernstig Ernstig Ernstig Ernstig
Omvang < 5% totale oppervlak < 5 m1 per 100 m1 < 3 st per 100 m1 < 5 m1 per 100 m1
Elementen Dwarsonvlakheid Oneffenheden
Ernstig Ernstig
< 5 m1 per 100 m1 < 3 st per 100 m1
In Figuur 2 is een voorbeeld te zien van de schades dwarsonvlakheid en rafeling.
Figuur 2
Schades dwarsonvlakheid en rafeling
Sweco | Beheerplan Wegen 2024 - 2028 Gemeente Wijdemeren Projectnummer 51007848 Datum 10-08-2023
Versie D2.0
Document referentie NL23-648800269-57169
E. Opstellen van planningen en begrotingen De wegbeheersystematiek maakt onderscheid in drie planningstermijnen: korte termijn (planjaren 1-2); middellange termijn (planjaren 3-5); lange termijn (planjaren >5). Korte en middellange termijn (Basisplanning). De kosten die nodig zijn voor het onderhoud aan de verhardingen in de planjaren 1-5 jaar, zijn op basis van de actuele onderhoudstoestand te bepalen. Door het uitvoeren van een globale visuele inspectie is inzicht te krijgen in deze actuele onderhoudstoestand van de verhardingen. Bij het maken van de basisplanning en -begroting wordt gebruik gemaakt van deze actuele onderhoudstoestand. Met behulp van OBSURV worden de cijfers van de globale visuele inspectie in het databestand geïmporteerd en verwerkt. In OBSURV kan men nu verschillende planningen maken waarvan de basisplanning en -begroting de meest toegepaste is. Naast deze planning zijn er nog alternatieve planningen (afgevlakte planning en de budget planning) mogelijk in OBSURV. Het verschil tussen deze planningen is hierin gelegen dat de basisplanning en begroting inzicht geeft in hetgeen technisch noodzakelijk is. Hiertoe vergelijkt het systeem de aangetroffen schade met de richtlijnen die daarvoor gelden en prognosticeert het onderhoud dat moet worden gepleegd.