Bijlage 2 Mobiliteitsplan - Deel A - 100 procent-versie

3.3

Regionaal beleid

Verkenning Gooi en Vechtstreek 2040 (2018) In dit document zijn de trends en ontwikkelingen op divers terrein belicht en worden de belangrijkste opgaven voor de regio Gooi en Vechtstreek richting 2040 per thema benoemd. Mobiliteit is daar één van, met een veelheid aan opgaven: Hoe houden we de regio goed bereikbaar? Hoe gaan we om met de toenemende vraag naar mobiliteitskeuzes? Hoe stemmen we ruimtelijke ontwikkelingen en de mobiliteitsvraag beter op elkaar af? Hoe maken we onze inzet voor de toekomst van het hoofdwegennet en spoor waar? Hoe faciliteren we de wens voor ketenmobiliteit: (P&R, fietsinfrastructuur, fietsparkeren bij OV)? Hoe gaan we om met de vervagende grens tussen de verkeersmodaliteiten? Hoe gaan we om met de gevolgen van technologische ontwikkelen (elektrisch rijden, zelfrijdende auto’s)? Hoe spelen we in op veranderingen op het gebied van het goederenvervoer? Kunnen we de effecten van doorsnijding van infrastructuur verminderen? Welke bijdrage willen we leveren aan het verduurzamen van mobiliteit? Hoe houden we grip op de verkeersveiligheid? Hoe zorgen we voor beveiliging en beschikbaarheid van data? En hoe behouden we de kwaliteiten van de regio daarbij? Op deze opgaven wordt een beschouwing gegeven, met gewenste accenten vanuit het regionaal perspectief.

Specifieke beleidskeuzes komen hier niet aan de orde, omdat dit met name belegd is bij het relevant bevoegd gezag: Rijk, provincie en gemeente. OV knooppunten programma Noord-Holland In Noord-Holland zijn alle 60 treinstations en 4 grote busstations aangewezen als OV-knooppunten. De OV-knooppunten zijn de entrees van binnensteden en omliggende wijken of toegangspoorten naar natuurof recreatiegebieden. De provincie wil stationsomgevingen beter benutten en in samenhang met elkaar ontwikkelen. Omdat stations belangrijke schakels zijn in de reis van mensen op weg naar werk, naar voorzieningen of recreatieve bestemmingen, stimuleert de provincie nieuwbouw van woningen en bedrijvigheid rondom stations. Momenteel wordt langs verschillende corridors (spoortrajecten) aan knooppuntontwikkeling gewerkt. In de regio Gooi en Vechtstreek wordt momenteel aan een ontwikkelstrategie, om tijdens deze collegeperiode tot concrete acties te komen. Knooppuntontwikkeling en ketenreis (2020) Bereikbaarheid is een belangrijk speerpunt voor de regio Gooi en Vechtstreek. Zowel binnen de regio als in relatie met omliggende regio’s als Amsterdam, Amersfoort, Utrecht en Flevoland. Bereikbaarheid is bepalend voor de leefbaarheid en heeft een sterke relatie met de (toekomstige) ruimtelijke ontwikkelingen

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

29

in ons gebied. Zoals de locatiekeuzes voor woningbouw en economische ontwikkeling. Hierbij wordt gewerkt aan de volgende speerpunten: • Ontwikkelingen Gooicorridor (dienstregeling) • OV-Knooppuntontwikkeling van de stationsomgevingen en bovenregionale HOV knooppunten • Ketenreis inclusief fiets en deelsysteem • Voldoende aandacht voor de auto MIRT-onderzoek Oostkant Amsterdam (2017) Het MIRT onderzoek Oostkant Amsterdam is gestart naar aanleiding van het verwachte knelpunt na 2020 op de A1 tussen de knooppunten Muiderberg en Eemnes. Eind 2017 heeft dit onderzoek geresulteerd in een gezamenlijk voorkeurspakket van Rijk, provincies Noord-Holland, Flevoland en Utrecht, regio’s Amersfoort en Gooi en Vechtstreek. Er ligt een pakket maatregelen om op korte, middellange (2022) en lange termijn (2030) de bereikbaarheid in het gebied tussen Almere, Amersfoort, Utrecht en Amsterdam te verbeteren. De korte termijn maatregelen dragen beperkt bij aan een betere doorstroming op de A1 en zijn grotendeels projecten die al in voorbereiding of uitvoering zijn. Voorbeelden zijn slimme bus- en meerijddiensten, verdichting rondom knooppunten, snelfietsroutenetwerk, verbeteren van de aantrekkelijkheid van het openbaar vervoer. Voor de middellange termijn wordt een capaciteitsvergroting van de A27, tussen knooppunt Eemnes en de A6, voorgesteld.

Op lange termijn (2030) is een grootschalige maatregel aan het OV of de A1 noodzakelijk. Voor Gooi en Vechtstreek is capaciteitsvergroting van de A1 alleen bespreekbaar als het gaat om een verdiepte ligging of tunnel. De keuze voor deze grootschalige maatregel wordt pas op een later moment gemaakt. De overige maatregelen worden (of zijn) ingebracht in de gebiedsprogramma´s MRA en Utrecht en in het Toekomstbeeld Openbaar Vervoer. Verbreding N201 (provincie Utrecht) De provincie Utrecht heeft een visie voor de toekomst van de N201 en het gebied er omheen. Op dit moment staat de doorstroming op deze weg onder druk. Het programma Toekomst N201 voorziet in het ontwikkelen van een integrale visie en een plan met maatregelen voor een toekomstbestendige N201. Hierbij verbeteren de bereikbaarheid en de doorstroming en de leefbaarheid in het gebied wordt niet aangetast. Door de aanpassingen op het Utrechtse deel van de N201 gaat er mogelijk ook meer verkeer rijden op het Noord-Hollandse deel van de N201. Businesscase doorfietsen in Gooi en Vechtstreek (2020) De regio Gooi en Vechtstreek heeft een intentieverklaring ondertekend in het kader van het project Metropolitane fietsroutes, een samenhangend netwerk van hoogwaardige fietsroutes in de Metropoolregio Amsterdam.

Daarnaast maakt het samen ontwikkelen van een snelfietspadennetwerk in de regio onderdeel uit van de Regionale Samenwerkingsagenda (RSA) 2016-2018 en van het uitvoeringsprogramma 2017-2018. Doel is een hoogwaardig fietspadennet voor woon-werkverkeer te realiseren met aansluiting op recreatieve routes, mede ter vermindering van het autoverkeer in de regio. Door de gemeenten in de regio Gooi en Vechtstreek is een verkenning uitgevoerd naar kansrijke doorfietsroutes in de regio. In de voorliggende businesscase wordt een voorstel gedaan voor de ligging van de tracés tussen en binnen de kernen in de regio (zie de kaart Figuur 20). In de Businesscase is ook inzicht gegeven in de kosten en baten van de realisatie van het doorfietsnetwerk. Op basis hiervan kan een bestuurlijke afweging worden gemaakt of men uitvoering wil gaan geven aan het voorgestelde doorfietsnetwerk, en in welke vorm. Dit wordt verder uitgewerkt in deel B van het Mobiliteitsplan Wijdemeren.

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

30

Figuur 20: Overzicht fietsroutes regio Gooi & Vechtstreek.

Doortrappen (2020) De gemeente Wijdemeren doet mee met Doortrappen, een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het programma Doortrappen heeft de ambitie dat ouderen zo lang mogelijk veilig blijven fietsen. Doortrappen motiveert hen zelf maatregelen te nemen om veilig te blijven fietsen. Het lokale netwerk rondom de oudere in elke gemeente helpt daarbij. Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen (2017) Het gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen legt de basis voor een duurzame gebiedsontwikkeling met samenhangende investeringen, onderhoud en duurzame exploitatie, die leiden tot het vergroten van de kwaliteiten van het gebied. Een doelstelling is het verbeteren van de Oostelijke Vechtplassen als ‘vrijetijdslandschap’ zodat bewoners en bezoekers de kwaliteiten van het gebied volop kunnen beleven. Hiervoor moet de recreatieve routestructuur (voor fietsers en voetgangers) verbeterd worden. Specifiek voor Wijdemeren is benoemd dat de Oud- en Nieuw- Loosdrechtse dijk, Boomhoek en Moleneind ontwikkeld worden tot belevingsvolle recreatieboulevards met een attractief en onderscheidend wegprofiel. Dit wordt uitgevoerd in diverse projecten: • 1.1 Recreatieve routes & natuur- en landschapsbeleving: door de aanleg van ontbrekende schakels ontstaat een aaneengesloten wandelpadennetwerk Gooi & Vechtstreek.

• 1.4 Onderzoek ontsluiting & toegankelijkheid: voor (regio)bewoners is het gebied goed toegankelijk, maar zijn er knelpunten met parkeren. Landelijke en internationale bezoekers missen toereikende OV infrastructuur vanuit de stedelijke centra. Daarom wordt er een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd om bezoekers meer aan de rand van het gebied te laten parkeren, in combinatie met een Toeristisch Overstap Punt (TOP). • 1.5: Van dorpslint naar recreatieboulevard: het gebied kenmerkt zich door lintbebouwing waardoor de ontsluitende infrastructuur tegelijkertijd verkeersgebied en verblijfsgebied is. De kwaliteit van de openbare infrastructuur is wisselend. Het aanpakken van deze wegen zal hoge kosten met zich meebrengen en wordt daarom idealiter gedaan op het moment dat groot onderhoud noodzakelijk is.

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

31

3.4

Lokale beleids- en afsprakenkaders

Structuurvisie (2012) In de structuurvisie is vastgesteld hoe de gemeente Wijdemeren eruit moet zien in 2030. Op basis van de verwachte ontwikkelingen is richting gegeven aan de gewenste ruimtelijke inrichting van de gemeente. Een overzicht is weergegeven in Figuur 21. Voor verkeer wordt ingezet op het uitbreiden van het routenetwerk voor langzaam verkeer (fietsers en voetgangers) en het uitbreiden van het vaarroutenetwerk. Voor het langzaam verkeer gaat het om een nieuwe route rondom de Horstermeerpolder, en enkele routes in de omgeving van de OudLoosdrechtsedijk. Dit sluit ook aan op een doelstelling uit gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen.

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

32

Figuur 21: Gewenste ruimtelijke structuur gemeente Wijdemeren.

Parapluplan Parkeren (2019) Dankzij het parapluplan parkeren is voor meerdere bestemmingsplannen het aspect parkeren aangepast. Hiermee kan gegarandeerd worden dat er voor elke ruimtelijke ontwikkeling voldoende parkeergelegenheid wordt gerealiseerd. Om de hoeveelheid benodigde parkeerplaatsen te bepalen per ontwikkeling wordt gebruik gemaakt van beleidsregel parkeernormen uit 2015. Hierin zijn parkeernormen opgesteld, conform de CROW-richtlijnen die destijds golden. In 2019 zijn de parkeernormen herzien door het CROW. Bestuursakkoord “Sterke dorpen, regionaal verbinden” 2018-2022 In het bestuursakkoord zijn diverse maatregelen opgenomen met betrekking tot verkeer. In het verkeers- en vervoersbeleid ligt uit een oogpunt van goede verkeersafwikkeling de nadruk op goede ontsluiting en aansluiting van nieuwe bouwprojecten, het behoud en waar mogelijk verbeteren van de bereikbaarheid van kernen per openbaar vervoer en het in regionaal verband bevorderen van meer fietsen wandelroutes. Hiervoor zijn diverse maatregelen benoemd: • Fietspaden, wandelstroken en wegen dienen te worden ingericht met een blik op de toekomst, waarbij veiligheid en doorstroming voor alle verkeersgebruikers centraal staan. Bij (aanpassingen van) infrastructurele projecten wordt een duurzaam en langere termijn perspectief gehanteerd. o Waar mogelijk worden de CROW-normen als leidend genomen.

• De gemeente Wijdemeren zal regionaal en met de provincie Noord-Holland in overleg treden om op langere termijn een lightrail-achtige verbinding tussen Amsterdam/Hilversum (met een stop in

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

33

•

Wijdemeren) mogelijk te maken. In deel B van het Mobiliteitsplan worden de wensbeelden per modaliteit samengesteld en vastgesteld. Het nachtelijk vrachtverkeer zal van de gemeentelijke doorgaande wegen geweerd gaan worden. (m.u.v. nachtelijk bestemmingsverkeer). Hierbij zal ook regionale afstemming gezocht worden.

Meerjaren Veiligheidsplan 2019-2022 (2018) In het Meerjaren Veiligheidsplan is een toelichting gegeven op de veiligheidsprioriteiten binnen de gemeente. De uitgangspunten voor veiligheid binnen de gemeente zijn: • Een brede kijk op veiligheid • Samenwerken aan veiligheid • Regie op veiligheid Voor het thema verkeer wordt in dit plan aandacht gevraagd voor de landelijke stijging van het aantal verkeersdoden en gewonden. De doelstelling is om het aantal verkeersslachtoffers per 10.000 inwoners te verlagen van 10,7 (2016) naar 7,3 (2022). Algemene Plaatselijke Verordening Wijdemeren (2018) De Algemene Plaatselijke Verordening (APV) beschrijft regels die bijvoorbeeld gelden voor openbare orde en veiligheid, toezicht op horecabedrijven, veiligheid op de weg, bescherming van het milieu en het organiseren van evenementen. Op grond van de Gemeentewet mogen en moeten gemeenten verordeningen uitvaardigen en ook sanctioneren. Enkele artikelen hebben betrekking op wegen en verkeer: • Artikel 2:10 gaat over het gebruik van de weg of openbare plaats (artikel 2:10). Het is verboden om een weg, weggedeelte of openbare plaats anders te gebruiken dan waar hij voor bedoeld is. Bijvoorbeeld door spullen op de weg te plaatsen die het verkeer hinderen of het tijdelijk plaatsen van een bouwkraan op de weg.

• Een ander belangrijk onderwerp is het verbod op hinderlijk gedrag en overnachten op een openbare plaats (artikel 2:47). Het is bijvoorbeeld verboden op een monument te klimmen of te overnachten op openbare plaatsen. • Het langdurig parkeren van aanhangwagens, caravans of een ander kampeermiddel veroorzaakt in veel gevallen een parkeerprobleem voor andere omwonenden. Een aanhanger, caravan of een ander kampeermiddel mag niet langer dan drie dagen achtereen op de openbare weg staan (artikel 5:6). • Zoals in veel gemeenten kent ook Wijdemeren een parkeerverbod binnen de bebouwde kom voor vrachtwagens en bussen (artikel 5:9). Er zijn diverse plekken aangewezen waar parkeren van vrachtwagens en bussen wel mag, zoals aan De Rading in Loosdrecht en op industrieterrein De Slenk in Ankeveen. Toekomstvisie bedrijventerreinen Wijdemeren (2020) De gemeente Wijdemeren voert bewust en actief economisch beleid om bedrijvigheid en werkgelegenheid te behouden en te versterken. Goede bedrijventerreinen horen daarbij, nu en in de toekomst. In deze visie is de ambitie voor de bedrijventerreinen in 2040 geschetst en hoe die ambitie bereikt wordt. In de toekomstvisie staat een mogelijke nieuwe verbinding tussen De Slenk en De Boomgaard genoemd.

Met het doortrekken van deze weg naar de N236 ontstaat er een directe verbinding tussen de Slenk en de N236 en hoeft het vrachtverkeer niet meer over het noordelijke deel van Noordereinde te rijden.

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

34

Ruimtelijke en infrastructurele ontwikkelingen (2016) In de gemeente Wijdemeren zijn diverse plannen voor woningbouw. Deze ontwikkelingen zijn opgenomen in het woningbouwprogramma 2016 – 2025. Recent is de ontwikkeling Nedervecht (met circa 200 woningen) opgeleverd. Daarnaast is de nieuwbouwwijk Ter Sype in voorbereiding, waar mogelijk 600 woningen worden gerealiseerd. Bij het bepalen van de wensbeelden in deel B wordt rekening gehouden met de effecten van deze ontwikkelingen op de verkeersstromen binnen de gemeente.

Figuur 22: Woningbouwprogramma Wijdemeren 2016 - 2025.

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

35

4

Evaluatie gevoerd beleid

In dit hoofdstuk zijn de maatregelen uit het huidige beleidsplan geëvalueerd. Deze evaluatie is uitgevoerd in een werksessie met de betrokken medewerkers van de gemeente Wijdemeren.

4.1

Uniforme richtlijnen voor Duurzaam Veilige inrichting van de wegen

Een belangrijke maatregel is om te komen tot uniforme richtlijnen voor de Duurzaam Veilige inrichting van wegen op basis van CROW-richtlijnen. Bij wegen in nieuwe wijken is dit goed gelukt, maar bij herinrichtingen van bestaande wegen is er soms afgeweken van de richtlijn Duurzaam Veilig. Dit heeft te maken met politieke wensen en burgerparticipatie. Zo is er onder hulpdiensten weinig draagvlak voor drempels, terwijl dit wel bijdraagt aan een lagere snelheid. Daarnaast is er soms onvoldoende ruimte beschikbaar om een weg conform de CROW-richtlijnen Duurzaam Veilig in te richten. Soms wordt er geschoven met de komgrens om een bepaald snelheidsregime te kunnen toepassen. Een uniforme inrichting conform Duurzaam Veilig draagt bij aan een herkenbare weginrichting binnen de gemeente. Doordat dit nu niet het geval is, wordt bij ieder project in samenspraak met de buurt naar de optimale oplossing gezocht voor dit project, maar onvoldoende gekeken naar het weggennet als geheel. Veel van de huidige verkeersproblemen ontstaan doordat geen heldere keuze is gemaakt in welke categorie elke weg valt. In het huidige wegcategoriseringsplan zijn wegcategorieën benoemd die niet aansluiten bij de CROW-richtlijnen. Zo hebben sommige lintwegen een te hoge intensiteit om als verblijfsgebied (30km/u) ingericht te worden.

Een deel van het verkeer kan verschoven worden, maar de hoeveelheid verkeer blijft tegen het maximum aanzitten en er is autonome groei. Het is belangrijk om aan te sluiten bij de bestaande wegcategorieën om deze problemen op te lossen. Onderdeel van de uniforme richtlijnen voor de Duurzaam Veilige inrichting van wegen is het aanpassen van de maximumsnelheid op wegen buiten de bebouwde kom van 80 naar 60 km/u. Deze maatregel is inmiddels doorgevoerd en de gemeente heeft geen wegen meer in beheer met een maximumsnelheid boven de 60 km/u. Een ander onderdeel is dat op enkele wegen verkeersremmende maatregelen genomen moesten worden. Deze maatregelen hangen sterk samen met het categoriseringsplan. De zijwegen zijn nog niet conform 30 km/u ingericht, doordat het nog onduidelijk is of hoofdwegen 50 km/u of 30 km/u worden. Aanpassing van de verkeerskundige inrichting wordt meegenomen en gefinancierd met onderhoudsgeld bij herinrichtingen. Voor de benutting van de bestaande infrastructuur is het belangrijk om de wegen met een belangrijke verkeersfunctie zoveel mogelijk toegankelijk te houden voor verkeer. Op dit type wegen is het daardoor niet wenselijk om 1-richtingsverkeer in te voeren of de snelheid te verlagen naar 30 km/u.

Kortom vanwege het ontbreken van uniforme richtlijnen voor de inrichting van wegen mist de gemeente kansen om in aanmerking te komen voor subsidies en zijn er problemen om de snelheid op deze wegen te handhaven.

4.2

Maatregelen vrachtverkeer

Vanuit bewoners zijn er klachten over vrachtverkeer (zie ook hoofdstuk 2). Vaak wordt beweerd dat het vrachtverkeer doorgaand verkeer betreft over Noordereinde/ Zuidereinde. Op basis van telcijfers betreffende vrachtverkeer tijdens nachtelijke uren valt de problematiek objectief gezien mee. In regionaal verband wordt er geen meerwaarde gezien in een gezamenlijk vrachtwagenconvenant, zodat er op gemeentelijk niveau maatregelen genomen moeten worden, al dan niet in overleg met de buurgemeentes die gevolgen van deze maatregelen ondervinden. Wel wordt er momenteel gekeken naar

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

36

de effecten van de heffing voor vrachtverkeer op hoofdwegen, waardoor vrachtverkeer mogelijk meer via provinciale of gemeentelijke wegen gaat rijden. Het is onbekend of deze heffing ook op de N201 wordt ingevoerd. De gemeente Wijdemeren monitort de effecten van de heffing.

4.3

Maatregelen langzaam verkeer

Bromfietsers op de hoofdrijbaan Deze maatregel is grotendeels doorgevoerd. Alleen over de Rading is de gemeente Wijdemeren in overleg met de gemeente Hilversum. Het fietspad is in beheer bij de gemeente Hilversum, terwijl de weg in beheer is bij de gemeente Wijdemeren. Veiliger fiets- en voetpaden Het onderhoud van de voetpaden is nu op C-niveau. In de inventarisatie zijn hier diverse klachten over (zie hoofdstuk 4). Daardoor zijn de voetpaden niet veilig voor ouderen (rollator, rolstoel). Daarom wordt de wens gevoeld om routes rondom gezondheidsvoorzieningen, ouderenvoorzieningen, scholen op B-niveau (of A) te onderhouden. B-niveau wordt nu bij doorgaande routes gedaan en C-niveau op de rest. De aanleg is wel op niveau-A, maar wel sober. Het ambitieniveau ligt nu laag. Door de aanwezigheid van bomen tussen parkeerplaatsen en voetpaden, is er veel wortelopdruk en zijn de onderhoudskosten relatief hoog. Om voetpaden beter te kunnen onderhouden wordt bij herinrichting steeds naar het aantal en de locatie van bomen gekeken. Ook bij de fietspaden zijn diverse klachten dat het onderhoud onvoldoende is. Snelfietspaden De business case voor de snelfietspaden wordt nu uitgewerkt door de regio Gooi & Vechtstreek. Door bomen en lintbebouwing zal het lastig worden om binnen de gemeente fietspaden van 4 meter breed te realiseren. In deel B wordt het snelfietspaden plan verder uitgewerkt.

Skeelervriendelijk asfalt Slijtlagen worden niet meer toegepast binnen de gemeente. De voorkeur gaat nu uit naar microdeklagen.

4.4

Parkeren

24% van de respondenten van het burgerpanel heeft aangegeven parkeeroverlast te ervaren. Er is concurrentie tussen het ruimtegebruik voor parkeren, groen, rijbaan en speelruimte. Oudere wijken zijn ingericht met de lage parkeernormen van destijds. Het autobezit is sindsdien sterk toegenomen. Deze wijken voldoen niet meer aan de huidige parkeerbehoefte waardoor de parkeerdruk hoog is. De parkeerdruk neemt verder toe waar parkeerplaatsen specifiek bestemd worden zoals bij gehandicaptenparkeerplaatsen, e-laadplaatsen en parkeerplaatsen voor artsen. Hoe specifieker een parkeerplaats toegekend wordt, hoe lager de bezettingsgraad van zo’n parkeerplaats is en hoe hoger de parkeerdruk op de resterende parkeerplaatsen wordt. Daarom wordt aan het toekennen van een gehandicaptenparkeerplaats eisen gesteld en terughoudend omgegaan met het bestemmen van overige specifieke parkeerplaatsen. Er is geen beleid hoe om te gaan met ruimtegebruik voor parkeren, groen, rijbaan en speelruimte. Bij herinrichtingen wordt in overleg met de buurt een maatwerkoplossing gezocht. Het langdurig parkeren van aanhangwagens, caravans of een ander kampeermiddel veroorzaakt in veel gevallen een parkeerprobleem voor andere omwonenden. In de APV is daarom opgenomen dat een aanhanger, caravan of een ander kampeermiddel niet langer dan drie dagen achtereen op de openbare weg mag staan.

Zoals in veel gemeenten kent ook Wijdemeren een parkeerverbod binnen de bebouwde kom voor vrachtwagens en bussen. Er zijn diverse plekken aangewezen waar parkeren van vrachtwagens en bussen wel mag, zoals aan De Rading in Loosdrecht en op industrieterrein De Slenk in Ankeveen. Dit vrachtwagenparkeren veroorzaakt regelmatig overlast.

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

37

Met betrekking tot parkeren zijn in het beleidsplan maatregelen benoemd voor het parkeren van touringcars bij de Oud-Loosdrechtsedijk en tegen het wild parkeren. Het touringcar parkeren is nog niet gerealiseerd. Dit komt mede doordat het toerisme is veranderd. Eerder kwamen vooral dagjesmensen, maar nu verblijven toeristen in vakantieparken. Op deze parken is voldoende parkeergelegenheid. In het gebiedsakkoord Vechtplassen is een deelakkoord over toeristische overstappunten gesloten. Hier worden geen extra parkeerplaatsen gerealiseerd, maar wordt gekeken hoe de bestaande capaciteit (bijvoorbeeld bij bedrijven) beter benut kan worden. Het definitieve beleid voor de Oud- en NieuwLoosdrechtsedijk moet nog worden opgesteld. Dit beleid heeft impact op de bereikbaarheid van dit gebied voor toeristen. Om de overlast door wild parkeren bij schaatsen op natuurijs te verminderen is het draaiboek IJS opgesteld. Dit plan functioneert in de winter goed, doordat in weilanden kan worden geparkeerd. In zomer zijn er bij Zuwe problemen op warme dagen. Deze weg is in beheer bij de provincie en de gemeente is in overleg met de provincie op zoek naar oplossingen.

4.5

Handhaving

Door het ontbreken van een Duurzaam Veilig inrichting conform de CROW-richtlijnen is handhaving op snelheid vaak niet mogelijk omdat proces-verbalen bij het Openbaar Ministerie (OM) sneuvelen. De weg moet zelfhandhavend zijn ingericht, dat wil zeggen dat het voor de weggebruiker duidelijk moet zijn welk verkeersgedrag van hem of haar gevraagd wordt. Dat is op veel wegen in Wijdemeren nu niet het geval. Dit worden ‘grijze’ wegen genoemd. Handhaving is het sluitstuk. Daarbij heeft handhaving op 30 km/u wegen in de afgelopen periode weinig prioriteit gekregen bij de politie. Wel krijgt de handhaving van de veiligheid meer prioriteit bij de politie, zo worden er de laatste tijd meer agenten opgeleid voor snelheidscontroles. Er zijn signalen dat met name op de doorgaande wegen binnen de gemeente op verschillende momenten van de dag te hard wordt gereden. Met name rondom de scholen zijn er meldingen van verkeersonveilige situaties. Uit metingen bleek dat met name op de 30 km/u wegen de gereden snelheid hoger ligt dan de toegestane snelheid. De zichtbaarheid van de politie om overtredingen te achterhalen is verhoogd. Uit een overzicht met geregistreerde overtredingen blijkt dat in Wijdemeren met name veel snelheidsovertredingen en gebruik van alcohol in het verkeer worden geconstateerd. Inwoners vragen vaak om handhaving met flitspalen.

Niet de gemeente maar het OM bepaalt waar deze palen komen na een gezamenlijk verzoek van politie en de gemeente. Op de Nieuw- en OudLoosdrechtsedijk wordt de snelheid gehandhaafd met flitspalen. Er wordt terughoudend omgegaan met plaatsing van flitspalen in 60-km gebieden. Wanneer dit toch gebeurt worden in overleg met het OM, de politie en de wegbeheerder hogere eisen aan de inrichting conform Duurzaam Veilig gesteld. Het is het beleid om na een reconstructie flitspalen te verwijderen omdat de weginrichting dan met een Duurzaam Veilige inrichting zou uitnodigen om de gewenste snelheid te rijden. Handhaving met flitspalen zou dan overbodig moeten zijn. In 30km-gebieden worden geen flitspalen geplaatst. Door deze strikte voorwaarden moeten verzoeken om handhaving met flitspalen gewoonlijk afgewezen worden.

4.6

Overige maatregelen

Rapport verkeersonveilige situaties Op basis van het Beleidsplan Verkeersveiligheid (BPV), het plan Verkeersonveilige Situaties (VOS) en het Verkeersrealisatieplan (VRP) is uitvoering gegeven aan de top 13 (subjectief) onveilige verkeerssituaties.

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

38

Een werkgroep heeft een tiental verkeersonveilige situaties geselecteerd die met voorrang onderzocht zijn op verbetering in de vorm van factsheets. Bij de selectie is naast urgentie ook de geografische spreiding over de gemeente gehanteerd. De geselecteerde locaties zijn (in geografische volgorde): • Kortenhoef: Kortenhoefsedijk; • Kortenhoef: De Kwakel; • Nieuw-Loosdrecht: rotonde Oud-Loosdrechtsedijk/Rading/Molenmeent; • Nieuw-Loosdrecht: Nootweg; • Nieuw-Loosdrecht: Eikenlaan/Laan van Eikenrode; • Nieuw-Loosdrecht: kruising Molenmeent/Frans Halslaan; • Oud-Loosdrecht: Oud-Loosdrechtsedijk; • ’s-Graveland/Kortenhoef/Ankeveen: Klapbrug; • ’s-Graveland/Kortenhoef: Smidsbrug; • Nederhorst den Berg: Venenburg. Naderhand zijn de volgende situaties toegevoegd: • Ankeveen: Herenweg • Nederhorst den Berg: Machineweg • Industrieweg Het grootste deel van deze punten is uitgevoerd. De overige (Kortenhoefsedijk, rotonde RadingMolenmeent en Oud-Loosdrechtsedijk) zijn opgenomen in het meerjareninvesteringsplan en zijn in voorbereiding/ uitvoering. Verbetering van overzichtelijkheid en leefbaarheid rondom de Molenmeent In de situatie voor reconstructie waren er veel afdekongevallen en een onveilige fietsoversteek (2 richtingen) bij Frans Halslaan. Met de aanleg van een voorrangsplein bij de Frans Halslaan en een 60 km/uur regime is de verkeersituatie verbeterd.

Aanleg 30 km-zones Nootweg, Beukenlaan en Eikenlaan In de situatie voor de herinrichting waren de Eikenlaan en Nootweg beide smalle 50 km-wegen met veel fietsverkeer en voetgangers. Door de aanleg van de 30 km-zones worden deze nu beter beschermd. Aanleg fietsoversteek Randweg ter hoogte van de nieuwbouwwijk Nedervecht Op de Randweg wordt hard gereden. Hierdoor was het voor fietsers en voetgangers gevaarlijk om de Randweg over te steken. Door de aanleg van een middengeleider en fietsoversteken, voorzien van LEDverlichting, is de oversteek nu een stuk veiliger. Herinrichting Zuidereinde-Zuid Bij de herinrichting van het Zuidereinde-Zuid is deze weg heringericht en een 30 km/u ingesteld. Hierdoor zijn de leefbaarheid op dit weggedeelte en de verkeersveiligheid op de kruising Zuidereinde/Emmaweg verbeterd. Fietsstraat Overmeerseweg Een gedeelte van de Overmeerseweg is bij een herinrichting aangelegd als fietsstraat in combinatie met éénrichtingsverkeer. Hierdoor kunnen kinderen veilig van en naar de basisschool fietsen. Openbaar vervoer De gemeente Wijdemeren dringt er samen met de regio Gooi & Vechtstreek sterk op aan meer te investeren en flexibeler OV mogelijk te maken. Deze wensen zijn door de Provincie Noord-Holland gedeeltelijk overgenomen in het aanbestedingstraject voor de nieuwe concessie. Bij de aanbesteding 14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

39

wordt vooral ingezet om binnen het beschikbare budget zoveel mogelijk passagiers te vervoeren. Dat is een begrijpelijk uitgangspunt en heeft als consequentie dat er vooral ingezet wordt op de grotere vervoersstromen met korte en snelle lijnen tussen knooppunten. Voor Wijdemeren is echter het gevolg dat de bereikbaarheid en de leefbaarheid van de dorpen in het gedrang komen. Het is daarom essentieel dat de zogenoemde ‘first en last mile’ goed geregeld worden. Door de regio wordt ingezet op goede fietsverbindingen naar haltes en goede inrichting bij haltes (fietsparkeren). Wijdemeren maakt zich daarbij sterk voor aanvullend vervoer zoals regio- of HUB-taxi’s. Beleidsplan openbare verlichting Het beleid is gericht op het te hanteren verlichtingsniveau (gelijk trekken voor hele gemeente) en inmiddels is vrijwel overal ledverlichting. Daarbij is ook aangegeven wat het lichtniveau moet zijn langs de wegen. Hierbij is onderscheid gemaakt naar ontsluitingswegen en erftoegangswegen, waarbij de gebieden zijn onderverdeeld in centra, buitengebieden, fiets- en voetpaden en overige gebieden. In het verlichtingsplan is weinig opgenomen over alternatieven voor verlichting. Ook is er geen koppeling tussen natuur en verlichting gemaakt. Dat zal in een volgende versie meer aandacht krijgen.

4.7

Conclusie evaluatie gevoerd beleid

De belangrijkste bevindingen uit de beleidsevaluatie zijn hieronder opgesomd. Diverse constateringen grijpen terug op de knelpuntensamenvatting van de huidige situatie (paragraaf 2.6). In de latere hoofdstukken wordt hiervoor beleid en waar nodig maatregelen uitgewerkt. • Het uniform Duurzaam Veilig inrichten van wegen is niet goed mogelijk doordat het huidige wegcategoriseringsplan niet voldoet aan de CROW-richtlijnen. In paragraaf 2.6 is reeds geconstateerd dat dit in de huidige situatie diverse knelpunten, met name op de lintwegen, oplevert met een te hoge snelheid van het gemotoriseerd en hoog ongevalsrisico voor kwetsbare verkeersdeelnemers. • Het aantal knelpunten op het gebied van vrachtverkeer is beperkt, maar van de knelpunten die er zijn wordt wel overlast ervaren. Een extra risico is dat de toekomstige vrachtwagenheffing mogelijk leidt tot extra (sluipend) vrachtverkeer op gemeentelijke wegen. • Het lage onderhoudsniveau van verhardingen, met name op fiets- en voetpaden, leidt tot onveiligheid, vooral voor ouderen. • De aanleg van doorfietspaden wordt meegenomen in dit plan en regionaal afgestemd en gecoördineerd. • De parkeernormen zijn nog niet aangepast op basis van de laatste CROW-richtlijnen. Richtlijnen voor parkeernormen in bestaande wijken ontbreken. • Voor de handhaving geldt dat met name op onveilige situaties wordt gehandhaafd.

Doordat de weginrichting niet overal voldoet aan de richtlijnen conform Duurzaam Veilig heeft de politie op deze wegen problemen met handhaven. • Veel maatregelen uit de VOS-Top 13 zijn gerealiseerd. De verkeersveiligheid van de rotonde Molenmeent/De Rading is nog punt op de agenda dat samen met Hilversum moet worden opgelost. Daarnaast zijn er in paragraaf 2.6 diverse locaties benoemd waar de verkeersveiligheid verbeterd kan worden om het ongevalsrisico voor kwetsbare verkeersdeelnemers te verlagen. • Voor het openbaar vervoer wordt samen met de Regio Gooi en Vechtstreek ingezet op het goed regelen van de ‘first en last mile’ met goede fietsverbindingen naar haltes, een goede inrichting van de haltes (o.a. fietsparkeren) en HUB-taxi. In paragraaf 2.6 is geconcludeerd dat deze voorzieningen nog niet bij alle haltes optimaal zijn.

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

40

5

Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer

Er ligt een uitdaging voor de mobiliteit in de gemeente Wijdemeren. Het Mobiliteitsplan biedt een visie op de toekomstige situatie en geeft hiervoor kaders. Tegelijkertijd weet niemand hoe de toekomst eruit gaat zien. Het is daarom van belang om inzicht te krijgen in de trends en ontwikkelingen die zich (gaan) voordoen en die van invloed zijn op de mobiliteit. Denk daarbij aan de veranderde bevolkingssamenstelling, de groeiende aandacht voor het klimaat en energie en de technologische ontwikkelingen die razendsnel gaan. Deze ontwikkelingen zijn in te delen in drie trends: de Groene, Blauwe en de Grijze trend.

5.1

Groene trend

Energietransitie Door de energietransitie neemt het gebruik van alternatieven voor de motor op fossiele brandstof toe. Het aantal elektrische en aardgasvoertuigen stijgt, ook in de gemeente Wijdemeren, en het aantal elektrische laadpalen in de openbare ruimte neemt toe. De verwachting is dat deze trend doorzet en de komende jaren de elektrische auto steeds nadrukkelijker aanwezig zal zijn. Ook is het een trend dat mensen steeds meer bereid zijn om duurzamere keuzes te maken (bijvoorbeeld de keuze om niet het vliegtuig te kiezen door vliegschaamte). Om hierop in te spelen heeft de gemeente al een laadpalenbeleid opgesteld. Ontwikkelingen rond andere duurzame brandstoffen (zoals waterstof) kunnen gevolgd worden.

De deelmobiliteit Het bezit van auto’s in Nederland neemt af, men kiest voor de meest efficiënte verplaatsing en het belang van het bezit van een voertuig wordt van ondergeschikt belang. Ook vinden mensen de verplaatsing belangrijker dan de vervoerswijzekeuze. Dit wordt met MaaS-oplossingen (MaaS staat voor Mobility as a Service) mogelijk. MaaS is de nieuwe ontwikkeling die het met apps mogelijk maakt gemakkelijk een reis te organiseren en te betalen met verschillende vervoermiddelen als deelauto, openbaar vervoer en deelfiets. Deze ontwikkeling speelt zich momenteel vaak af bij jongeren (ook bij bijvoorbeeld de SWAPfietsen met het blauwe voorwiel). Vaak kiezen mensen met kinderen toch vrij snel weer voor een auto in eigendom. De vraag is of deze trend zich doorzet én hoe deze trend zich ontwikkelt binnen de gemeente Wijdemeren. Het aanbod van deelmobiliteit is afhankelijk van het aanbod en de vraag en is vooralsnog in Nederland vooral terug te vinden in de grotere steden. Met name in de kleine kernen en het buitengebied is de afhankelijkheid van een eigen voertuig groot om naar het werk te kunnen reizen. Ouderen zijn minder op gezette tijden afhankelijk van een auto, maar zijn vaak al jaren gewend een eigen auto te hebben, waardoor het lastig is om over te stappen op autodelen. Wel is er het project Automaatje, waar vrijwillige bestuurders mensen naar een afspraak brengen.

Binnen de gemeente zijn er wel kansen voor deelfietsen. Bij toeristische overstappunten of OV-haltes kunnen deelfietsen staan, waarmee mensen kunnen overstappen van de auto of bus op een fiets.

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

41

Duurzaamheid Het gebruik van duurzame voertuigen neemt toe. Zeker in het OV wordt dit doorgevoerd waar steeds meer met elektrische bussen gereden wordt. Voorbeelden hiervan zijn elektrische voertuigen (auto’s, fietsen, steps). De fiets als vervoerwijze wordt ook steeds belangrijker, zoals bij de bezorging van pakketjes. Ook kiezen steeds meer grotere gemeenten ervoor bepaalde type vervuilende voertuigen niet meer toe te staan in het centrum (o.a. Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Den Haag kennen een milieuzone). Daarnaast ontstaat ook door de huidige discussie rondom de stikstofwetgeving (PAS) steeds vaker een discussie over de keuze tussen milieu en duurzaamheid en het toestaan van ontwikkelingen. Ook vanuit wetgeving met betrekking tot geluid en luchtkwaliteit (fijnstof) is er beperkte ruimte om nieuwe ontwikkelingen toe te staan. Dit speelt zeker in Wijdemeren, met veel Natura 2000 gebied. Ook in de gemeente Wijdemeren wordt de fiets een steeds belangrijkere vervoerswijze. Dit blijkt uit een toename van het bezit van een e-bike. Het is vraag of andere elektrische voertuigen, zoals de elektrische step eenzelfde soort opkomst gaan hebben en waardoor aanpassing aan de infrastructuur en voldoende oplaadpunten gewenst zijn. Om de verkeersveiligheid te borgen is het wenselijk voldoende ruimte te maken voor de fietsers.

Voor het openbaar vervoer in de gemeente Wijdemeren is een maatwerk aanpak nodig. Op het moment dat de gemeente een bestaande weg herinricht of een nieuwe weg realiseert zijn er duurzame keuzes mogelijk. Zo kan er worden ingezet op het hergebruik van grondstoffen. Daarnaast zijn er tegenwoordig duurzamere alternatieven voor openbare verlichting. Verder kan er gekeken worden naar de mogelijkheden om wegen te gebruiken voor waterberging in relatie tot het veranderende klimaat. Infrastructuur kan ook gebruikt worden om energie op te wekken. Voorbeelden hiervan zijn Solar fietspaden en parkeerplaatsen die overdekt zijn met zonnepanelen.

5.2

Blauwe trend

Nieuwe voertuigen Het aantal verschillende voertuigen op met name de (brom)fietspaden is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Onder andere door de komst van de speed pedelec, de e-bike en de toename van het gebruik van o.a. de bakfiets neemt de diversiteit in massa, snelheid en breedte op de fietspaden toe, waardoor de veiligheid afneemt. Het dragen van helm wordt steeds vaker gedaan en bevordert de veiligheid. Daarnaast komen er steeds meer verschillende type voertuigen op de markt. De RDW heeft in de zomer van 2019 een zevental nieuwe voertuigen goedgekeurd, waaronder een elektrische step en een overdekte elektrische driewieler. Ook binnen de gemeente Wijdemeren zijn deze verschillende voertuigen aanwezig en zullen meer gebruikt gaan worden. De weg- en fietsinfrastructuur binnen de gemeente moet geschikt zijn om deze diverse soorten aan voertuigen veilig een plaats te bieden. Belangrijk daarbij zijn de breedte van 14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

42

fietspaden, het scheiden van langzaam en snel fietsverkeer, de keuze om fietsverkeer wel of niet met het overige verkeer mee laten rijden, grotere bochtstralen en het verwijderen van obstakels in fietspaden.

Data en digitalisering. Door het verzamelen van data en toepassingsgericht gebruik hiervan wordt ook het gedrag van mobiliteit gestuurd. Waar vroeger de route bepaald werd op basis van de routeborden langs de weg, gebruiken veel mensen nu live verkeersinformatie onderweg, waardoor soms ongewenste routes worden genomen om een file te ontwijken. Door de digitalisering laat de samenleving meer eigenaarschap zien en vraagt ruimte voor nieuwe initiatieven, bijvoorbeeld om nieuwe mobiliteitsdiensten aan te bieden. Voorbeeld hiervan is de taxidienst Uber. Door betere technologie in voertuigen en meer data kunnen we met behulp van nieuwe informatie op een nog betere en slimmere manier te reizen. Voor de gemeente Wijdemeren betekent dit vooralsnog niet dat er directe actie nodig is, want de wens om een eigen auto te bezitten zal voorlopig groot blijven. Wel kan het gebruikt worden om meer maatwerk in het openbaar vervoer te organiseren.

Autonome en coöperatieve voertuigen De technologie in auto’s neemt toe. We gaan steeds meer richting autonome voertuigen en coöperatieve voertuigen. Deze ontwikkeling zal op het gebied van de auto allereerst een groot effect hebben op de stroomwegen. Op deze wegen zal de herkenbaarheid van belijning en bebording steeds belangrijker worden. Er zijn er al gemeenten die hoog op deze ontwikkeling inzetten en kiezen voor zelfsturende voertuigen als alternatief voor openbaar vervoer. Voor de wegen in de gemeente Wijdemeren is het belangrijk om deze technologieën in de gaten te houden en te zorgen voor een goede kwaliteit van de infrastructuur. Denk hierbij aan duidelijke bebording en belijning op de belangrijkste gebiedsontsluitingswegen. Voertuigen worden steeds geavanceerder en kunnen nu al met elkaar en ook met de verkeerslichten communiceren. Deze mogelijkheden zullen zich in de toekomst uitbreiden (onder andere middels de i-VRI die communicatie tussen het verkeerslicht en de weggebruiker in beide richtingen mogelijk maakt). Ook op gemeentelijke wegen en kruispunten zal dit in de toekomst effect hebben. De toekomst is ook dat o.a. bruggen ‘slimmer’ worden en brugopeningen beter afgestemd kunnen worden op verkeersstormen op zowel de weg als het water. Gezien de hoeveelheid verkeer in de gemeente Wijdemeren is voor deze

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

43

ontwikkeling geen specifiek beleid noodzakelijk. De gemeente kan deze ontwikkeling wel gebruiken om selectieve toegang tot de wegen mogelijk te maken. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan het digitaal afsluiten van wegen voor vrachtverkeer in de nacht.

5.3

Grijze trend

Vergrijzing Het aantal ouderen binnen de gemeente neemt toe (vergijzing) en deze ouderen worden ook mobieler (per oudere neemt het aantal verplaatsingen toe). Met name het aantal fietsbewegingen onder ouderen stijgt, waardoor het bijvoorbeeld belangrijk is dat er voldoende breedte is op de fietspaden. Voor de gemeente Wijdemeren betekent dit dat de fietspaden vergevingsgezind aangelegd moeten worden, dit houdt in dat er ruimte is voor foutcorrectie en dat obstakels verwijderd of afgeschermd worden. Daarnaast kan er specifiek worden ingezet op educatie voor ouderen, wat nu bijvoorbeeld gedaan wordt in het project Doortrappen.

Mondigheid Onder andere vanuit de Omgevingswet krijgen burgers steeds meer invloed toebedeeld in het proces om te komen tot besluitvorming. Dit heeft vooral effect bij de totstandkoming van mogelijke verkeersmaatregelen. Belangrijk hierbij is dat een gemeente vooraf een duidelijke structuur heeft voor de inbreng van bewoners en in dit proces ook duidelijk is wat de positie is van de mening van de burgers in een specifieke situatie (participatieladder). Bij belangrijke projecten in de gemeente Wijdemeren is er al een vorm van participatie van bewoners aanwezig. Toerisme Toerisme is een steeds belangrijker onderdeel van de economie. Dit speelt zeker in de gemeente Wijdemeren, waar veel toeristen op af komen. Deze toeristen komen vaak op dezelfde tijd op dezelfde plaats, waardoor het daar te druk kan worden. In de gemeente zijn het veel verschillende type recreanten (wielrenners, e-bikes, motorrijders, wandelaars, watersporters) die elkaar soms letterlijk in de weg zitten. Dit maakt het een belangrijke opgave om de groepen goed te spreiden over de gemeente, zodat er voor iedereen voldoende ruimte is.

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

44

Culturele verschuiving Belangrijk om te realiseren is dat een mobiliteitsvisie voor een langere termijn opgesteld wordt. Dit betekent ook dat gedurende de planhorizon van het document ook culturele verschuivingen kunnen plaatvinden. Bepaalde opinies, die in de huidige situatie vanzelfsprekend zijn, kunnen in de toekomst totaal ongeloofwaardig zijn, zie onderstaande voorbeelden.

Voor Nederland en Wijdemeren kan de corona epidemie voor een verschuiving zorgen in het mobiliteitsgedrag. Op dit moment is dat nog niet duidelijk maar de 1,5 meter regel zoals deze een periode zal gelden in het OV in 2020 zal impact hebben op het reisgedrag in Nederland. Hetzelfde geldt voor het thuiswerken.

5.4

Conclusie trends en ontwikkelingen

De belangrijkste ontwikkelingen waar de gemeente Wijdemeren op in kan spelen zijn de groene en grijze trend: • De belangrijkste aandachtspunten van de grijze trend zijn de hogere leeftijd van de bevolking en de toename van toerisme binnen de gemeente; bij de inrichting van de wegen kan hier op ingespeeld worden door voldoende ruimte te maken voor de verschillende type gebruikers. Dit bleek ook uit de conclusie van de huidige situatie (zie paragraaf 2.6). • De energietransitie zet door en het duurzaamheidsdenken neemt toe, elektrische voertuigen en nieuwe voertuigen (veelal gerelateerd aan de fiets) worden steeds belangrijker en zullen een plaats moeten krijgen. Er zijn momenteel diverse knelpunten op het gebied van fiets (zie paragraaf 2.6), waardoor dit thema zeer relevant is. • Nieuwe mobiliteitsdiensten bieden vervoer op maat, deze diensten zullen zich snel ontwikkelen en impact hebben op vervoersgedrag, waarbij de gemeente in samenspraak met de provincie in kan zetten op de first en last mile bij OV-haltes. • Zal de corona crisis een blijvende impact hebben op het reisgedrag? Er wordt een vinger aan de pols gehouden om dit te volgen, maar vooralsnog lijkt de fiets belangrijker te worden. In de latere hoofdstukken zullen hiervoor beleid en zo mogelijk maatregelen voor worden uitgewerkt.

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

45

6

Vertaling naar ambities en doelstellingen

Het Mobiliteitsplan schetst de hoofdlijnen van het verkeer- en vervoersbeleid voor de komende jaren in Wijdemeren. Aan de hand van het Mobiliteitsplan kunnen belangenafwegingen worden gemaakt en verkeersmaatregelen worden bepaald. Het beleid is gebaseerd op een analyse van de huidige situatie, waarbij een knelpuntenanalyse is uitgevoerd op basis van eerder uitgevoerde onderzoeken en lokale kennis van de inwoners van de gemeente. Daarnaast is een verkeerskundige analyse uitgevoerd en het gevoerde beleid geëvalueerd. In de klankbordgroep hebben diverse belangengroepen hun input geleverd. Het beleid speelt bovendien in op het beleid van de regio, provincie en landelijke overheid, toekomstige ontwikkelingen in mobiliteit en de ruimtelijke ontwikkelingen in en rondom de gemeente. De ambities en doelstellingen vormen het kader voor alle vervoerswijzen richting 2045. Op basis van de visie worden wensnetwerken per modaliteit opgesteld. Deze wensnetwerken vormen de basis voor het nieuwe wegcategoriseringsplan. Vervolgens wordt gekeken in hoeverre de huidige weginrichting past bij de CROW-richtlijnen voor de wegrichting. Voor de wegen die niet voldoen aan de richtlijn worden concrete maatregelen voorgesteld. Deze maatregelen worden geprioriteerd in het uitvoeringsprogramma.

Bij elk project wordt gezocht naar mogelijkheden om de beleidsdoelen te realiseren, maar er wordt ook realistisch gekeken naar de mogelijkheden binnen de beschikbare fysieke ruimte en budget. Naast de fysieke inrichting van de weg is het gedrag van de weggebruiker van grote invloed. Hiervoor zijn maatregelen op het gebied van educatie en voorlichting voor de bewoners mogelijk.

6.1

Hoofdoelstelling

Verkeersbeleid is gericht op bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid. De laatste jaren wordt hier duurzaamheid vaak aan toegevoegd. In Wijdemeren is de bereikbaarheid voldoende. Met uitzondering van de Smidsbrug zijn er geen knelpunten op het gebied van doorstroming. In het beleid hoeft de nadruk dan ook niet te liggen op bereikbaarheid of doorstroming, maar deze moet wel op orde blijven. Wel dienen de voorzieningen goed toegankelijk te zijn voor de verschillende vervoersmodaliteiten. In vergelijking met andere gemeenten is het relatief verkeersveilig in Wijdemeren. Wel zien we de laatste jaren de fiets steeds belangrijker worden en verwachten dat deze trend zich doorzet in de toekomst. Dit duurzame vervoersmiddel stimuleert de leefbaarheid (en ook gezondheid), maar als kwetsbare verkeersdeelnemer verdient de fiets qua veiligheid extra aandacht. In het verkeersbeleid ligt de nadruk dan ook op veiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid. Dit is verwoord in de volgende visie:

‘We willen een leefbare en duurzame gemeente zijn, waarbij verkeersveiligheid een randvoorwaarde is en toegankelijkheid en bereikbaarheid voor alle verkeersdeelnemers zijn gewaarborgd.’ De hoofddoelstelling is opgebouwd vanuit een drietal doelstellingen die in de volgende paragrafen uitgewerkt worden. Dit betreft: • Verbeteren verkeersveiligheid en leefbaarheid • Stimuleren duurzame mobiliteit • Bereikbaarheid en toegankelijkheid zijn noodzakelijk

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

46

6.2

Verbeteren verkeersveiligheid en leefbaarheid

•

Verbeteren van voorzieningen van fiets en voetgangers om de objectieve verkeersveiligheid en subjectieve beleving van de verkeersveiligheid en daarmee ook de leefbaarheid te verbeteren. De gemeente Wijdemeren wil vooral inzetten op veiligheid voor het langzaam verkeer, bestaande uit de fietsers (in alle soorten en maten) en de voetgangers. De verwachting is namelijk dat de fiets steeds dominanter gaat worden in het verkeersbeeld. Met veilige voorzieningen zal namelijk ook het gebruik toenemen wat ook weer de duurzaamheid ten goede komt. Deze voorzieningen zullen zoveel mogelijk worden vormgegeven volgens de Duurzaam Veilig filosofie waar functie en vorm en gebruik van de wegen in evenwicht zijn. •

Aandacht voor veilige en toegankelijke looproutes rond voorzieningen, met specifieke aandacht voor kwetsbare doelgroepen zoals kinderen, ouderen en minder validen. Rondom voorzieningen als winkelcentra, verzorgingstehuizen en scholen waar veel kwetsbare weggebruikers samenkomen worden de looproutes veilig vormgegeven tussen de parkeerplaatsen/ bushaltes en de gebouwen. Goed onderhoud van deze looproutes is hier een belangrijk onderdeel van. Uit de evaluatie is namelijk gebleken dat hier een hoger onderhoudsniveau wenselijk is. • Het verhogen van de leefbaarheid op wegen met lintbebouwing. De gemeente Wijdemeren heeft veel wegen met lintbebouwing. In de enquête is duidelijk naar voren gekomen dat op deze wegen veel klachten zijn met betrekking tot leefbaarheid en verkeersveiligheid. Op deze relatief smalle wegen maken alle weggebruikers (auto- en vrachtverkeer, (brom) fietsers, landbouwverkeer, voetgangers) gebruik van dezelfde verkeersruimte over langere lengte. Deze wegen hebben veel erftoegangen en daarmee een verblijfsfunctie, maar vervullen ook een verkeersfunctie als ontsluitingswegen voor de bebouwing langs de linten. In enkele gevallen in Wijdemeren vervult de lintweg een verbinding tussen twee provinciale wegen. Bij elke lintweg is sprake van maatwerk gezien de beperkte ruimte, maar bij lintwegen is het de doelstelling leefbaarheid te prevaleren.

Dit betekent dat de snelheid van het auto- en vrachtverkeer zoveel mogelijk laag wordt gehouden, met oog voor de hulpdiensten en het openbaar vervoer, en de dat er meer ruimte komt voor het langzaam verkeer. •

Zorgen dat wegen herkenbaar worden ingericht, zodat weggebruikers weten welk verkeersgedrag verwacht wordt en de verkeersveiligheid verbetert. Uit de evaluatie van het verkeersbeleid is naar voren gekomen dat de huidige wegcategorisering te weinig handvatten biedt om de wegen goed in te richten. De gemeente wil de wegen inrichten conform de CROW richtlijnen, die zijn bepaald aan de hand van de Duurzaam Veilig filosofie. Hier zijn functie, vorm en gebruik van de weg in evenwicht. Aanpassingen aan de weginrichting kunnen impact hebben op de aanrijtijden voor nood- en hulpdiensten. Uitgangspunt hierbij is de nood- en hulpdiensten kunnen voldoen aan de wettelijke aanrijtijden. Bij de inrichting van de wegen is er specifieke aandacht voor voorzieningen met kwetsbare doelgroepen, zoals scholen.

6.3

Stimuleren duurzame mobiliteit

• Het stimuleren van fietsgebruik. Niet alleen vanuit verkeersveiligheid maar ook vanuit duurzaamheid wil de gemeente het gebruik van de fiets stimuleren. Minder gebruik van fossiele brandstoffen en meer gebruik van de spierkracht van de mens is duurzamer en ook goed voor de gezondheid van de mens. Het gaat hierbij zowel om de gewone fiets als allerlei andere type elektrische fietsen zoals speed pedelecs, bakfietsen, etcetera. Om het fietsgebruik te stimuleren dient er meer ruimte voor de fietsers te komen binnen de gemeente.

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

47

• Het stimuleren van het gebruik van elektrische voertuigen. De gemeente Wijdemeren heeft in 2019 beleid ontwikkeld met betrekking tot laadpalen. Om aan de verwachte laadbehoefte in 2025 te kunnen voldoen is ingezet op een versnelling van het plaatsen van laadpalen. Aangezien de ontwikkelingen op dit gebied erg snel gaan zal dit beleid jaarlijks worden geëvalueerd. In de regio wordt ingezet op bussen op een duurzame brandstof. Tevens worden de ontwikkelingen van andere duurzame brandstoffen, zoals waterstof, op de voet gevolgd. Het gebruik van elektrische voertuigen draagt bij aan het verlagen van het geluid door wegverkeer en het verbeteren van de luchtkwaliteit.

6.4

Bereikbaarheid en toegankelijkheid zijn noodzakelijk

• Garanderen bereikbaarheid voor alle inwoners. De gemeente is er voor alle inwoners en maakt zich dan ook hard om de bereikbaarheid met alle soorten vervoerswijzen te garanderen. Al eerder is aangegeven vooral het fietsverkeer te stimuleren. De gemeente zal ook voor het auto- en vrachtverkeer bereikbaar blijven. Het kan wel voorkomen dat de reistijd om sommige gebieden te bereiken iets toeneemt, maar de bereikbaarheid blijft bestaan. Voor het OV wordt ingezet op maatwerk, in samenhang met de regio. Het kan ook zo zijn dat buslijnen worden verlegd of bushaltes worden opgeheven. Als dat het geval is, zal ingezet worden op het goed regelen van de zogenaamde 'first en last mile' (de aansluitingen op het OV) voor alle doelgroepen, met bijvoorbeeld goede fietsvoorzieningen en een HUB-taxi. Dit met het doel om ook de bereikbaarheid van het OV zo goed mogelijk in stand te houden. • Garanderen toegankelijkheid voorzieningen. Met het garanderen van de toegankelijkheid van de voorzieningen betekent dat voorzieningen voor alle modaliteiten bereikbaar zijn. Dit betekent dat bewoners en bezoekers zowel met de auto, fiets, te voet of met het OV (HUB-taxi) naar de voorzieningen kunnen reizen. Gezien de vergrijzing binnen de gemeente is er specifieke aandacht voor de toegankelijkheid van voorzieningen voor mensen met een fysieke beperking.

Ook voor het parkeren spelen enkele specifieke aandachtspunten. Voor bestaande wijken en nieuwe ontwikkelingen wordt de huidige parkeernorm beoordeeld. Bij recreatieve voorzieningen wordt maatwerk verricht, voortbordurend op het parkeerbeleid. • Maatwerk van het OV-aanbod. Ook het openbaar vervoer is duurzame mobiliteit. Meer reizigers in één voertuig en de bussen rijden binnenkort alleen nog maar elektrisch. Openbaar vervoer is in Wijdemeren (en elders in Nederland) alleen niet kostendekkend. De gemeente pleit samen met de regio Gooi en Vechtstreek bij de concessiehouders van het openbaar busvervoer (de Provincies Noord-Holland en Utrecht) voor een OV-netwerk dat voldoende dekkend is voor de gemeente. Voor de gemeente Wijdemeren staan bereikbaarheid en leefbaarheid van de dorpen voorop. De exacte invulling is maatwerk. De gemeente wil inzetten op goede verbindingen van een individueel vertrekadres naar een hogere openbaar vervoersknooppunt zoals treinstations (Hilversum, Weesp, Hollandsche Rading etcetera) en vice versa.

6.5

Van ambities naar maatregelen

In Deel B worden de ambities vertaald naar wensnetwerken. De resultaten van de beleidsanalyse, knelpunten analyse, de evaluatie van het huidige beleidsplan en de doelstellingen komen samen in wensnetwerken. De passende inrichting bij het wensnetwerk wordt vergeleken met de huidige weginrichting en op basis hiervan worden maatregelen voorgesteld. Deze maatregelen worden per wegvak uitgewerkt in Deel C.

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

48

7

SUMP in relatie tot verkeer

Het Kennisplatform Verkeer en Vervoer (KPVV) heeft in 2012 laten onderzoeken in welke mate het Nederlandse verkeers- en vervoersbeleid aansluit bij de richtlijnen zoals die voor Sustainable Urban Mobilty Plans (SUMP) zijn opgesteld. De SUMP-richtlijnen zijn door de Europese Commissie opgesteld om een impuls te geven aan het bereiken van een duurzaam en efficiënt mobiliteitssysteem in Europese steden. Een SUMP is: ‘Een strategisch plan dat is opgezet om aan de mobiliteitsbehoeften te voldoen voor een betere leefkwaliteit van mensen en bedrijven in steden en hun omgeving. Het bouwt voort op bestaande plannen en houdt rekening met integratie, participatie en evaluatie principes’. In de SUMP-methodiek staat het verbeteren/waarborgen van de kwaliteit van leven en niet het oplossen van verkeersknelpunten centraal. De methodiek wordt beschreven aan de hand van 11 processtappen die moeten borgen dat: - burgers en andere stakeholders worden betrokken; - er een integrale benadering, tussen beleidssectoren en andere overheden, wordt gekozen; - er een focus is op het bereiken van haalbare en meetbare doelen; - kosten en baten en externe effecten in beeld worden gebracht; - de beleidscyclus, van analyse huidige situatie tot en met monitoring en evaluatie, netjes wordt doorlopen.

Inhoudelijk voor een SUMP zijn de volgende elementen van belang: - het waarborgen van een mobiliteitssysteem dat toegang biedt aan diensten en banen voor een ieder; - het verbeteren van verkeersveiligheid en sociale veiligheid; - het verminderen van luchtverontreiniging, geluidhinder, CO2-emmissies en energieverbruik; - het verbeteren van de efficiency en de kosteneffectiviteit van de mobiliteit voor mens en goed; - het bijdragen aan een aantrekkelijk en hoogwaardig verblijfsklimaat en buitenruimte in de stad. Bij het opstellen van het Mobiliteitsplan voor de gemeente Wijdemeren wordt na elke fase gekeken in hoeverre wordt voldaan aan de SUMP-criteria. In Figuur 23 zijn de beoordelingscategorieën voor de SUMP-criteria weergegeven.

Figuur 23: Beoordelingscategorieën SUMP (bron: SUMP What’s in it for me, KPVV (2012)).

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

49

In de onderstaande tabellen is per inhoudelijk en procesmatig criterium beoordeeld in hoeverre in Deel A is voldaan aan het SUMP-criterium. Tabel 1: SUMP beoordeling inhoudelijke criteria Deel A.

Inhoudelijke criteria

A

B

C

D

E

Toelichting score

Waarborgen mobiliteitssysteem

X

Het huidige mobiliteitssysteem is geanalyseerd en uitgewerkt in doelstellingen.

Verbeteren veiligheid

X

Verkeersveiligheidsanalyse uitgevoerd en benoemt bij doelstellingen.

Verminderen luchtverontreiniging Verminderen geluidhinder

X

Doelstelling Stimuleren duurzame mobiliteit. Doelstelling Stimuleren duurzame mobiliteit en saneren verkeersgeluid.

X

Verminderen CO2-emissies

X

Doelstelling Stimuleren duurzame mobiliteit.

Verminderen energieverbruik

X

Doelstelling Stimuleren duurzame mobiliteit.

Verbeteren efficiency en kosteneffectiviteit

X

Kosten en effecten van maatregelen zijn nog niet in beeld gebracht.

Bijdrage aan aantrekkelijk en hoogwaardig verblijfsklimaat

14 januari 2021

X

In doelstellingen is benoemd dat ingezet wordt op leefbaarheid en verblijven.

BG9689TPRP2001311326

50

Tabel 2: SUMP beoordeling procesmatige criteria Deel A.

Inhoudelijke criteria

A

Interactieve benadering

X

Integrale benadering Focus op het bereiken van haalbare en meetbare doelen

B

C

Beleidsscenario’s werkend en doorgerekend

Toelichting score

Binnen projectgroep zijn alle beleidsvelden die verkeer raken meegenomen.

X

Doelstellingen zijn nog beperkt meetbaar.

X X

Er is nog niet naar concrete maatregelen en kosten gekeken.

X

Evaluatie en doelstellingen zijn gemaakt, vervolg komt in Deel B&C.

X

De effecten van het beleidsscenario worden in de volgende delen nader uitgewerkt.

Monitoringsplan beschikbaar

Inzicht in effectiviteit

E

Bewoners gemeente zijn betrokken bij knelpunteninventarisatie + klankbordgroep samengesteld.

Kostenbewustzijn Doorlopen beleidscyclus (algemeen)

D

X

X

Monitoringsplan komt in Deel C, bij het uitvoeringsprogramma Inzicht in effectiviteit van maatregelen wordt in Deel C in beeld gebracht.

Uit deze beoordeling blijkt dat alle criteria die een rol spelen in verkeersbeleid benoemd zijn in deel A. De interactieve benadering, met de online knelpunteninventarisatie, is al volledig uitgewerkt. Andere onderdelen worden in het vervolg (deel B en C) verder uitgewerkt. In die delen wordt het verkeersbeleid concreter opgesteld.

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

51

DEEL B

14 januari 2021

BG9689TPRP2001311326

52

8

Wensnetwerken verkeer

Op basis van de ambities doelstellingen, de huidige netwerken en de ervaren knelpunten, die zijn beschreven in Deel A, zijn de toekomstige wensnetwerken voor de verschillende vervoerswijzen in Wijdemeren opgesteld. In de wensbeelden zijn de ideale routes per vervoerswijze weergegeven met de gewenste uitgangspunten voor een optimale inrichting. In Deel C worden deze wensbeelden vergeleken met de huidige weginrichting. Waar de huidige inrichting niet voldoet worden maatregelen voorgesteld. Bij de wensnetwerken worden eerst de actieve en duurzame vormen van mobiliteit (fiets, voetganger en openbaar vervoer) behandeld en vervolgens de auto, vrachtauto en parkeren. Het flankerende mobiliteitsbeleid is opgenomen in hoofdstuk 9. Hier is voor gekozen om aan te sluiten bij de doelstelling waarin Wijdemeren inzet op leefbaarheid en duurzame mobiliteit.