Bijlage 1 Woonzorgvisie gemeente Wijdemeren 2025-2030

WOONZORGVISIE 2025-2030

1 Woonzorgvisie Wijdemeren 2025-2030

VOORWOORD Hierbij presenteren wij u de woonzorgvisie van de gemeente Wijdemeren 2025-2030, die gebaseerd is op de woonzorgvisie van Hilversum “Onbezorgd Wonen”. Een gezamenlijk project ter voorbereiding op de fusie tot één gemeente. In deze visie schetsen wij hoe wij de komende jaren gaan werken, aan de veranderende woon- en zorgbehoeften van Wijdemeerse inwoners. Onze gemeente staat voor een belangrijke uitdaging: het bieden van passende, betaalbare en toekomstbestendige huisvesting en zorg, voor jong en oud én voor kwetsbare inwoners. Met oog op de naderende fusie met de gemeente Hilversum trekken wij hierin samen op. We hopen daarmee onze gezamenlijke kennis te bundelen voor een goed resultaat. Een thuis is méér dan een dak boven het hoofd. Het is een plek waar mensen zich veilig voelen, zich kunnen ontwikkelen, samenleven en ouder worden in verbondenheid met hun omgeving. Daarom kiezen wij voor een benadering waarin wonen, welzijn en zorg hand in hand gaan. We zetten bij de uitwerking van deze visie in op samenwerking tussen gemeente, woningcorporaties, zorgaanbieders, welzijnsorganisaties, inwoners en andere partners. Alleen samen kunnen wij een inclusieve gemeente realiseren waarin iedereen naar vermogen kan meedoen. Deze woonzorgvisie is geen eindpunt, maar een kompas. Het biedt de basis waarop we verder bouwen.

De visie vormt daarmee een onderlegger voor wat ons de komende jaren te doen staat. De concrete uitwerking van de ambities en afspraken volgt in het op te stellen uitvoeringsprogramma. We blijven daarbij flexibel inspelen op nieuwe ontwikkelingen, leren van ervaringen en sturen waar nodig bij. Zo bouwen we stap voor stap aan een gemeente waarin iedereen zich thuis kan voelen. Wij kijken er naar uit om gezamenlijk met onze samenwerkingspartners te gaan werken aan een uitvoeringsprogramma waarmee wij hopen vorm te kunnen geven aan een gemeente die klaar is voor de toekomst. Namens het College van Burgemeester en Wethouders, Wethouders Wonen en Sociaal Domein

2 Woonzorgvisie Wijdemeren 2025-2030

INHOUD VOORWOORD INLEIDING Aanleiding

03

Afbakening

04

Aanpak

05

Leeswijzer

07

1. MAATSCHAPPELIJKE TRENDS EN ONTWIKKELINGEN 2. AMBITIES OP WONEN, WELZIJN EN ZORG 2.1 Passend woningaanbod

11

2.2 Zorg en wonen verbonden

20

2.3 De inclusieve buurt

22

2.4 Samenwerking met partners en inwoners

26

3. MONITORING EN EVALUATIE 4. HET VERVOLG BIJLAGEN 1.

Bestaand beleid

2.

Begrippenlijst

3 Woonzorgvisie Wijdemeren 2025-2030

INLEIDING AANLEIDING De regio Gooi en Vechtstreek, waaronder de gemeente Wijdemeren, staat voor een belangrijke opgave: het realiseren van passende woon- en zorgvoorzieningen voor álle inwoners, met extra aandacht voor mensen met een specifieke ondersteuningsbehoefte. Denk aan ouderen, mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking, jongeren die uitstromen uit de jeugdzorg of mensen die begeleiding nodig hebben om zelfstandig te wonen. Voor veel van deze inwoners is het vinden van een geschikte woning vaak extra lastig. Met het oog op deze toekomstige ontwikkelingen heeft de regio Gooi en Vechtstreek in 2024 en 2025 de regionale Woonzorganalyse en Strategie Woonzorgopgave zijn opgesteld in samenwerking met de regiogemeenten, woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties en zorgverzekeraar Zilveren Kruis. Bij het opstellen van de Woonzorganalyse en de Strategie Woonzorgopgave is rekening gehouden met de landelijke en regionale kaders die er al liggen, zoals het IZA-GALA en de Nationale Woon- en Bouwagenda. Met de Nationale Woon- en Bouwagenda, met zes onderliggende programma’s wordt invulling gegeven aan het realiseren van de diverse doelstellingen. Via de programma’s zoals Een thuis voor iedereen en Wonen en zorg voor ouderen worden gemeenten opgeroepen om concreet aan de slag te gaan met de huisvesting van aandachtsgroepen.

Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) onderstrepen het belang van een integrale aanpak rondom wonen, welzijn en zorg. Gemeenten, zorgverzekeraars en zorgaanbieders worden opgeroepen om samen te werken aan het versterken van de sociale basis, het voorkomen van zwaardere zorg en het ondersteunen van mensen om zo lang mogelijk zelfstandig thuis te wonen. Ons Integraal Beleidskader Sociaal Domein (mei 2024) schenkt hier aandacht aan. Deze Woonzorgvisie gaat in op de woondoelen voor specifieke aandachtsgroepen. De aankomende Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting (Wvrv) biedt hiervoor op termijn ook wettelijke kaders en instrumenten. De regionaal opgestelde Strategie Woonzorgopgave biedt inzicht in de woonzorgopgave voor ouderen en aandachtsgroepen en reiken oplossingsrichtingen en prioriteiten aan voor de komende jaren. Dit is de basis geweest voor het opstellen van de woonzorgvisie in Hilversum en de vertaling naar de Wijdemeerse situatie. Dit draagt bij aan de uitwerking van onze doelen op wonen en zorg, door te zorgen voor samenhang tussen de fysieke leefomgeving en de ondersteuning die inwoners nodig hebben om gezond, veilig en prettig te wonen.

4 Woonzorgvisie Wijdemeren 2025-2030

AFBAKENING In deze woonzorgvisie tot 2030 richten we ons op inwoners die, naast een woning, ook ondersteuning of zorg nodig hebben in het dagelijks leven. Denk hierbij aan ouderen met een zorgbehoefte, mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking en mensen met een psychische kwetsbaarheid. De gemeente draagt er zorg voor dat deze groepen de extra aandacht krijgen die ze nodig hebben om prettig en zelfstandig in Wijdemeren te kunnen blijven wonen. In het integraal Beleidskader Sociaal Domein 2024 is getracht de onderwerpen die nodig zijn voor het welzijn van inwoners met elkaar de verbinden. Er wordt ingegaan op voorwaarden die het zelfstandig en gezond leven mogelijk maakt. Pijlers daarvoor zijn het kunnen meedoen, zich kunnen ontwikkelen en de mogelijkheid om ondersteuning te krijgen. De pijlers staan niet los van elkaar, maar zijn met elkaar verbonden en raken aan de verschillende levensfasen. Vooral de aandacht, voor het zo lang mogelijk zelfstandig wonen waar nodig met passende ondersteuning en voorzieningen komt in deze notitie aan bod. Daarmee vormt dit beleidskader een aanvulling op de woonzorg actielijnen in dit document. Het Rijk benoemt, naast mensen met een ondersteuningsbehoefte, ook andere aandachtsgroepen, zoals statushouders, studenten, arbeidsmigranten en woonwagenbewoners.

Voor deze groepen is er vaak wel een urgente woonvraag, maar minder een directe zorg- of ondersteuningsbehoefte. Daarom vallen zij buiten de scope van deze woonzorgvisie. De huisvestingsopgave van deze groepen komt in de woonvisie aan bod, voor zover deze mensen geen extra zorgbehoefte hebben. Als we in deze woonzorgvisie spreken over aandachtsgroepen hebben we het over de groepen binnen het kader in figuur 1. Dit zijn inwoners waarbij sprake is van een woonvraag én een zorg- of ondersteuningsbehoefte. Het betreft ouderen, mensen met een sociale en/of medische urgentie, (dreigend) dak- en thuislozen en uitstromers uit intramurale instellingen.

AANDACHTSGROEPEN IN HET PROGRAMMA ‘Een thuis voor iedereen' WOONWAGEN BEWONERS

ARBEIDSMIGRANTEN

STATUSHOUDERS

STUDENTEN

WOONZORGVISIE (DREIGEND) DAK- EN THUISLOZEN

MENSEN MET SOCIALE EN/OF MEDISCHE URGENTIE

OUDEREN

MENSEN DIE UITSTROMEN UIT EEN INTRAMURALE INSTELLING

Figuur 1: Aandachtsgroepen in het programma ‘Een thuis voor iedereen’ en in deze woonzorgvisie

5 Woonzorgvisie Wijdemeren 2025-2030

In de woonzorgvisie beschrijven we wat wij willen bereiken op het gebied van huisvesting voor inwoners met een zorg- of ondersteuningsvraag, hoe dit aansluit op bestaand beleid en hoe we verder richting geven binnen bestaand beleid voor de benoemde aandachtsgroepen. De concrete uitwerking volgt in een uitvoeringsprogramma en krijgt een plek in verschillende bestaande uitvoeringslijnen en programma’s, in samenwerking met onze partners. De woonzorgvisie geldt voor de periode 2025-2030 en sluit daarmee aan bij de looptijd van de Woonvisie 2021-2030 en de Woondeal tot en met 2030. In deze Woondeal hebben het Rijk, de provincies en gemeenten in de Metropoolregio Amsterdam afspraken gemaakt over de nieuwbouwopgave, met bijzondere aandacht voor de huisvesting van aandachtsgroepen. De maatschappelijke opgaven lopen uiteraard verder door dan 2030, daarom bieden we waar relevant en mogelijk een doorkijk tot 2040. AANPAK Met de woonzorgvisie gemeente Wijdemeren sluiten we aan op de regionale Woonzorganalyse Gooi en Vechtstreek en de Strategie Woonzorgopgave Gooi en Vechtstreek. De woonzorgvisie gemeente Wijdemeren vormt een lokale vertaling van deze regionale kaders, toegespitst op de specifieke situatie in Wijdemeren. De uitwerking van deze visie zal van2026 samen met Hilversum plaatsvinden.

De kernambitie van deze woonzorgvisie is het verbeteren van de huisvesting, mét passende zorg en ondersteuning voor ouderen en aandachtsgroepen in de gemeente Wijdemeren. We herkennen de regionale opgave en zien deze ook lokaal terug. Daarom sluiten we in deze visie aan bij de vier regionale actielijnen en vertalen we die naar onze eigen context Wijdemeren en uitvoeringspraktijk. De regionale Strategie Woonzorgopgave is opgebouwd rond vier thematische actielijnen. Dit zijn:

1. Passend woningaanbod 2. Zorg en wonen verbonden 3. De inclusieve wijk 4. Samenwerking met partners Voor Wijdemeren vormt deze strategie een belangrijk vertrekpunt. In deze woonzorgvisie hanteren we dan ook dezelfde actielijnen. Veel van onze maatschappelijke partners hebben al een bijdrage geleverd aan de inhoud van de regionale Woonzorganalyse en Strategie Woonzorgopgave. Vanwege het fusietraject met de gemeente Hilversum, waar ook partners zijn betrokken bij de totstandkoming van de woonzorgvisie, hebben wij dit in dit stadium niet gedaan, maar zullen we dat doen in het vervolgtraject. We hebben de woonzorgvisie wel voorgelegd aan onze woonzorgpartners Inovum en Habion omdat zij op dit moment als huisvesting bieden aan de doelgroepen in deze nota. Aan hen is gevraagd of zij de geschetste woonzorgopgave herkennen. Zij worden graag betrokken bij de uitwerking en hebben op dit moment geen aanvullingen.

6 Woonzorgvisie Wijdemeren 2025-2030

LEESWIJZER Deze woonzorgvisie bestaat uit 4 hoofdstukken. In hoofdstuk 1 ‘Maatschappelijke trends en ontwikkelingen’ beschrijven we de landelijke en lokale trends en ontwikkelingen op het gebied van wonen, welzijn en zorg. Ook gaan we in op de kwantitatieve en kwalitatieve woonzorgbehoefte van ouderen en andere aandachtsgroepen. In hoofdstuk 2 beschrijven we per actielijn wat onze ambities zijn en wat we al doen. Daarmee laten we ook de raakvlakken met andere beleidsterreinen zien. Verder komen de eerste actiepunten om onze ambities te realiseren aan bod. Dit vormt de basis voor onze inzet rondom wonen, zorg en welzijn met onze huidige en nieuwe samenwerkingspartners. In hoofdstuk 3 volgt toelichting over hoe we de voortgang van onze ambities monitoren. We sluiten in hoofdstuk 4 af met het vervolg op deze woonzorgvisie.

7 Woonzorgvisie Wijdemeren 2025-2030

I<

1. MAATSCHAPPELIJKE TRENDS EN ONTWIKKELINGEN De samenleving verandert en dat heeft grote gevolgen voor wonen, zorg en welzijn in de gemeente Wijdemeren. In dit hoofdstuk beschrijven we de belangrijkste trends en maatschappelijke ontwikkelingen die richting geven aan de woonzorgopgave van onze gemeente. Vergrijzing In Wijdemeren groeit het aantal ouderen gestaag. Eind 2024 telt de gemeente 24.662 inwoners. Binnen de totale bevolking neemt het aantal mensen van 75 jaar en ouder sterker toe. De totale bevolking is de afgelopen vier jaar slechts met 199 is toegenomen. Daarentegen is het aantal inwoners van 75 jaar en ouder toegenomen met 481 tot nu 3143. Dit aantal loopt volgens de laatste bevolkingsprognose NH op naar 3830 in 2040, waarmee het aandeel 75 plussers stijgt naar 15%. Dit duidt op een dubbele vergrijzing: meer ouderen én een hogere gemiddelde leeftijd. Dit leidt tot een toename van complexe zorgvragen en een grotere behoefte aan passende, toegankelijke woningen die zo mogelijk passend blijven bij veranderende situaties. Tegelijkertijd willen veel ouderen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen, wat vraagt om nieuwe woonvormen, een sterke sociale infrastructuur en zorg die dichtbij en op maat beschikbaar is.

Meer inwoners met zorg of ondersteuning wonen zelfstandig thuis Dit geldt voor ouderen, maar ook voor mensen met psychische kwetsbaarheden, een verstandelijke beperking, of na een periode van opvang, jeugdzorg of detentie. Deze ontwikkeling komt deels voort uit beleid – zoals de afbouw van intramurale zorg en de beweging naar ‘beschermd thuis’ – maar ook uit voorkeuren van inwoners zelf. De huidige generatie ouderen is vitaler en wil graag zelfstandig blijven wonen, het liefst in een woonvorm die past bij hun levensfase. Toenemende en complexere zorg- en ondersteuningsvraag De zorg- en ondersteuningsbehoefte in de gemeente Wijdemeren groeit de komende jaren in omvang en complexiteit. De dubbele vergrijzing, en het beleid dat inzet op langer zelfstandig thuis wonen, zorgen beide voor een stijging in het aantal inwoners dat ondersteuning nodig heeft. Ouderen kampen steeds vaker met een combinatie van lichamelijke, psychische en sociale problemen. Denk bijvoorbeeld aan chronische aandoeningen, beginnende dementie, eenzaamheid of financiële kwetsbaarheid. Dit geldt ook voor andere groepen als mensen met psychische problemen, een verslaving, of een verleden in de

8

I<

maatschappelijke opvang. Dit leidt tot een groeiende druk op het lokale zorg- en ondersteuningsnetwerk. Een indicatie van het voorkomen van aandoeningen is te zien in de buurtatlas. Deze is gebaseerd op de gezondheidsmonitor van de GGD die in het gehele land op gelijke wijze wordt uitgevoerd. De laatste cijfers komen uit 2020. Door de vergelijkbaarheid van de cijfers zijn de verschillen binnen Wijdemeren en de regio zichtbaar. Voor verpleeghuiszorg is er de monitor Langdurige Zorg. Welzijnsorganisaties merken dat hun rol verandert. Steeds vaker vangen zij signalen op die eerder bij de formele zorg terecht kwamen. Alleen samen leiden we deze veranderingen in goede banen. Dit vraagt om een nauwe samenwerking tussen zorgaanbieders, welzijnspartijen, woningcorporaties, Gezond Wijdemeren en gemeenten. In het Integraal Beleidskader Sociaal Domein wordt aan deze ontwikkeling en de ondersteuning van kwetsbare inwoners aandacht gegeven. In de Maatschappelijke Agenda wordt door preventieve acties en het versterken lokale verbinding, nabuurschap en het in stand houden en -waar mogelijk- verbeteren van voorzieningen getracht een invulling te geven aan de gesignaleerde behoeften van inwoners. Deze ontwikkelingen onderstrepen de noodzaak van een samenhangende woonzorgaanpak.

Toenemende kwetsbaarheid en risico op dak- en thuisloosheid Het aantal (dreigend) dak- en thuislozen in de regio neemt toe. Veel mensen blijven onder de radar. Denk aan jongeren die op een bank bij vrienden slapen of mensen die tijdelijk in een auto of caravan verblijven. In de regio Gooi en Vechtstreek zal er in 2026/2027 een ETHOS Light-telling worden gedaan. ETHOS staat voor ‘European Typology of Homelessness and Housing Exclusion’. Via een ETHOS Light-telling wordt dakloosheid breder en beter in beeld gebracht dan alleen het aantal mensen dat gebruikmaakt van de Maatschappelijke Opvang, waaronder economisch daklozen en bankslapers. Tellingen in andere gemeenten laten zien dat het merendeel van de dak- en thuisloze mensen niet op straat leeft, maar juist in verborgen of tijdelijke situaties verkeert. Dit maakt het probleem moeilijk zichtbaar, maar des te urgenter. Zorgwekkend is dat een groot deel van deze groep langdurig dakloos is. Ook bestaat een aanzienlijk deel uit jongeren onder de 27 jaar. Verder lopen mensen met psychische problematiek, schulden of verlies van werk en woning verhoogd risico. Meer eenzaamheid en druk op mantelzorgers Het informele netwerk staat onder druk. Door de vergrijzing is er sprake van extra demografische druk en een beperkt mantelzorgpotentieel in 2040 (Regiobeeld 2023, Gooi en Vechtstreek).

Goede ondersteuning van mantelzorgers en samenwerking met professionals is noodzakelijk om overbelasting te voorkomen en de zorg houdbaar te houden. Het belang van informeel contact en vrijwilligerswerk groeit. In de regio voelt bijna de helft van de ouderen zich eenzaam; tussen de 8 en 11% zelfs ernstig. Ouderen wonen vaker alleen en zijn honkvast. Ook mensen met psychische kwetsbaarheid ervaren vaak eenzaamheid door stigmatisering en sociaal isolement. De afname van informele steun en de toename van eenzaamheid onder kwetsbare groepen benadrukken het belang van een sterke sociale basis, waarin mantelzorg, vrijwilligerswerk en informele netwerken worden ondersteund én verbonden met professionele zorg.

9

I<

Krapte op de woningmarkt De woningmarkt is krap: er zijn te weinig (betaalbare) woningen, met lange zoek- en wachttijden tot gevolg. Dit geldt voor iedereen die op zoek is naar woonruimte, en zeker ook voor mensen die extra ondersteuning of zorg nodig hebben. Zij zijn veelal aangewezen op betaalbare of aangepaste woonruimten, waarvan het aanbod schaars is. Gemiddeld zijn mensen vier jaar op zoek naar een sociale huurwoning in deze regio (Jaarrapportage Woonruimteverdeling, 2023); dit vraagt om de toevoeging van betaalbare woningen. Om hier gericht op te kunnen sturen, komt er met de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting meer landelijke en lokale regie op de woningbouwopgave. Gemeenten krijgen onder deze wet een belangrijke rol bij het realiseren van voldoende betaalbare woningen. Daarbij geldt een richtlijn van 30% sociale huur en twee derde betaalbaar (sociale huur, middenhuur of betaalbare koop) in de nieuwbouw. Daarmee worden afspraken over betaalbaar bouwen minder vrijblijvend. Wijdemeren zet al stevig in op nieuwbouw. Het doel is om 700 woningen toe te voegen tot 2040. Voor zo’n 500 zijn er plannen en initiatieven.

2. AMBITIES OP WONEN, WELZIJN EN ZORG De kernambitie van deze woonzorgvisie is het verbeteren van de huisvesting, mét passende zorg en ondersteuning, voor ouderen en aandachtsgroepen in de gemeente Wijdemeren. We erkennen dat we voor grote opgaven staan op het gebied van wonen, zorg en welzijn. De samenleving vergrijst, mensen blijven langer zelfstandig wonen en de druk op zorg en ondersteuning groeit. Dit vraagt om gezamenlijke en toekomstgerichte keuzes. In de Woonvisie 2021-2030 staan enkele uitgangspunten voor wonen met zorg. Zo noemen we al het belang van evenwichtige wijken en het streven dat wonen met zorg in heel Wijdemeren mogelijk is. Verder willen we zorg in zelfstandige woningen beter mogelijk maken en onderstrepen we de noodzaak van nabijheid van zorg en de inzet op ontmoetingsplekken. Deze woonzorgvisie bouwt hierop voort via een viertal ambities aan de hand waarvan we de woonzorgopgave gaan aanpakken, hieronder schematisch weergegeven in Figuur 2:

MET

Figuur 2: ambities woonzorgopgave

10

I<

2.1 PASSEND WONINGAANBOD De gemeente Wijdemeren streeft naar een gevarieerd en toekomstbestendig woningaanbod met voldoende, passende en betaalbare woningen. Woonwensen en persoonlijke omstandigheden verschillen. Het is daarom van belang dat we ons als gemeente inzetten om de woningvoorraad zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij de woonbehoefte van onze inwoners. Op die manier zorgen we ervoor dat onze inwoners zo veel mogelijk in een passende woning kunnen (blijven) wonen, ook wanneer hun situatie verandert. Die woning sluit zo goed mogelijk aan bij de bewoner en eventuele benodigde zorg en ondersteuning zijn daar toegankelijk. De woon- en zorgvragen van onze inwoners zijn divers, juist omdat de groep inwoners met een ondersteuningsvraag zo divers is. Dat onderstreept het belang van variatie en toekomstbestendigheid in het woningaanbod. Feit is wel dat in alle kernen het aandeel goed toegankelijke en gelijkvloerse woningen moet toenemen, hetzij door nieuwbouw, hetzij door aanpassing. Een belangrijk aandachtspunt is dat de opgave ook binnen de bestaande woningvoorraad moet worden opgelost, omdat het overgrote deel van de woningen al deel uitmaakt van de huidige voorraad. Het realiseren van passend, gevarieerd en toekomstbestendig woonaanbod is dan ook zeker niet alleen een nieuwbouwopgave. Het is net zo goed een aanpassingsopgave en een verdeelvraagstuk.

Dit geldt ook voor het aanbod van voorzieningen in de buurt. Naast afspraken bij nieuwbouw en gebiedsontwikkeling zetten we daarom in op een betere benutting van de bestaande woningvoorraad.

Wat willen we bereiken? Om een passend, gevarieerd en toekomstbestendig woningaanbod te realiseren focussen we ons op de volgende ambities: 1. We streven naar een zo goed mogelijke benutting van de bestaande woningvoorraad. De woningmarkt staat onder druk, ook in Wijdemeren. Tegelijkertijd hebben we te maken met een grote woonzorgopgave. Het is noodzakelijk om nieuwe woningen toe te voegen, maar dit kost tijd. Ontwikkelingen als netcongestie, de stikstofproblematiek en het personeelstekort in de bouwsector zorgen bovendien voor vertraging. Daarom richten we ons ook op het beter benutten van de bestaande woningvoorraad. Doorstroming op de woningmarkt is hierbij essentieel. Veel mensen wonen in een woning die niet (meer) past bij hun situatie. Denk bijvoorbeeld aan een alleenstaande in een ruime eengezinswoning of iemand met een zorgvraag in een huis dat lastig aanpasbaar is. De wens om meer passend te wonen is er vaak wel, maar men loopt tegen drempels aan. De gemeente kan hier een rol spelen door het makkelijker, overzichtelijker en aantrekkelijker te maken. De onlangs gestarte regionale Pilot Doorstroming helpt hierbij. Ook andere maatregelen, zoals woningdelen, woningsplitsing en woningaanpassingen, dragen bij aan een efficiënter gebruik van de bestaande voorraad. Zo realiseren we op korte termijn voor meer mensen een

11

I<

passend thuis, terwijl we blijven investeren in nieuwbouw die aansluit op toekomstige woon- en zorgbehoeften.

2. We maken duidelijke afspraken bij nieuwbouwprojecten en gebieds- ontwikkeling, met oog voor de woonwensen en zorg- of ondersteuningsbehoeften van ouderen en andere aandachtsgroepen. Het laten aansluiten van vraag en aanbod is belangrijk, zeker voor inwoners met een zorg- of ondersteuningsvraag. We proberen nieuwbouwprojecten zo goed mogelijk in te richten om in te spelen op de huidige en toekomstige behoefte. Niet alleen voor ouderen maar vooral ook voor jongeren en jongvolwassenen met een ondersteuningsbehoefte. Aandachtspunten Woningsplitsing biedt kansen om beter in te spelen op de vraag naar betaalbare en passende woningen. Tegelijkertijd signaleren we knelpunten in onze eigen regelgeving die deze ontwikkeling op dit moment beperken. Bestaande parkeernormen vormen in de praktijk een belemmering doordat extra woningen tot een hogere parkeerdruk kunnen leiden. Om de potentie van woningsplitsing te kunnen benutten is het noodzakelijk om te onderzoeken of en hoe deze regels moeten worden aangepast.

De ontwikkeling van de kwantitatieve woonbehoefte voor ouderen is weergegeven in Tabel 1 en hoe deze woningtypes eruit zien in figuur 3. Daarbij is het merendeel van de woningen levensloopgeschikt, een gedeelte zorggeschikt en voegen we geclusterde woningen toe. In alle prijssegmenten dient hier rekening mee gehouden te worden. Op deze manier bevorderen we ook de doorstroming en gaan we de bestaande woningvoorraad steeds beter benutten. Verder zijn op den duur steeds minder woningaanpassingen nodig omdat het aandeel levensloopgeschikte woningen toeneemt. Specifiek gericht op ouderen lijkt doorstroming overigens een vraagstuk op buurt- en/of wijkniveau te zijn. Veel ouderen willen graag zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen, maar niet elke woning is hiervoor geschikt. In sommige gevallen bestaat de mogelijkheid de woning aan te passen. Een alternatief is verhuizen naar een geschikte woning en woonomgeving. Die laatste optie draagt bij aan het passender wonen van ouderen én verlaagt de druk op de woningmarkt. Met name als grotere eengezinswoningen vrijkomen komt een verhuisketen op gang. Meerdere huishoudens kunnen dan een stapje maken in hun wooncarrière. We spelen hierop in door betaalbare (geclusterde) woonvormen voor ouderen te ontwikkelen in de wijk.

Bij gebiedsontwikkeling is het de komende jaren van belang om (kleinschalige) geclusterde woonvormen voor ouderen in verschillende prijscategorieën te ontwikkelen. Hierbij houden we meteen rekening met de woonomgeving. Onderwerpen zoals toegankelijkheid, hittestress en inclusiviteit zetten we op de agenda. Bij grotere geclusterde woonvormen voor ouderen en aandachtsgroepen zetten we in op een mix van bewoners. Bovendien houden we bij het ruimtelijk ontwerp rekening met specifieke wensen en behoeften van kwetsbare personen. Zo is het bijvoorbeeld voor mensen in een vroeg stadium van dementie belangrijk om rekening te houden met kleurgebruik in de woonomgeving zodat zij langer zelfstandig thuis kunnen wonen. Heldere kleuren met goede contrasten kunnen helpen om objecten beter zichtbaar te maken.

12

I<

Tabel 1: Ontwikkeling van de behoefte aan woningen voor ouderen (2022-2031). Bron: ABF Research Fortuna. Het Fortuna-onderzoek van ABF Research biedt inzicht in de toekomstige behoefte aan verschillende typen woningen voor ouderen. Op basis van demografische ontwikkelingen, woonwensen en zorgbehoeften brengt het onderzoek in kaart hoeveel nultredenwoningen, zorggeschikte woningen en geclusterde woningen er per gemeente nodig zijn.

Indicatie behoefte aan woningen voor ouderen (20222031) Geclusterde woningen

100 woningen

Zorggeschikte woningen

321 woningen

Nultredenwoningen

250 woningen

DEFINITIE DRIE WONINGTYPES

13

I<

Om iedereen een eerlijke kans te geven op een zelfstandig en waardig bestaan is het allereerst noodzakelijk voldoende betaalbare woningen toe te voegen aan de woningvoorraad. Juist inwoners uit de aandachtsgroepen zijn vaak aangewezen op het betaalbare deel van de woningmarkt. Denk aan jongeren die uitstromen uit jeugdzorg, mensen die uit de maatschappelijke opvang komen of psychisch kwetsbare personen. Een passende woning en een stabiele leefomgeving gaat niet alleen om een dak boven het hoofd. Het is een cruciale stap richting herstel, zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie. Door hierin te investeren geven we vorm aan een inclusief Wijdemeren waarin kwetsbare inwoners niet worden uitgesloten, maar de kans krijgen mee te doen.

3. We zorgen voor voldoende en makkelijk toegankelijke voorzieningen in de buurt . Steeds meer mensen blijven tot op steeds hogere leeftijd zelfstandig thuis wonen. Het is van belang dat we hier als gemeente rekening mee houden bij beleid en ontwikkelingen. Zo is een toereikend en toegankelijk voorzieningenaanbod in de buurt essentieel. Toegang tot (en nabijheid van) zorg, ondersteuning en dagelijkse voorzieningen helpt onze inwoners langer zelfstandig te wonen. Denk hierbij aan voorzieningen als een huisarts, apotheek, wijkverpleging en fysiotherapie. Verder dragen ook locaties waar dagactiviteiten worden georganiseerd (bijvoorbeeld een buurthuis) direct bij aan de kwaliteit van leven en zijn winkels, openbaar vervoer en ontmoetingsplekken belangrijk. De aanwezigheid en nabijheid hiervan maakt het makkelijker om deel te (blijven) nemen aan de samenleving, sociale contacten te onderhouden en hulp te organiseren wanneer dat nodig is. Bereikbaarheid is voor veel ouderen een belangrijke randvoorwaarde. Niet iedereen heeft toegang tot een auto of is in staat lange afstanden af te leggen. We streven daarom naar een goede spreiding van voorzieningen zodat deze gemakkelijk toegankelijk zijn, waar je ook woont in onze gemeente.

Zo voorkomen we dat mensen hierdoor vroeger dan gewenst moeten verhuizen, of onnodig afhankelijk worden van ondersteuning, en maken we het makkelijker voor onze inwoners om langer prettig en zelfstandig te blijven wonen. Wat doen we al? 1. We streven naar een zo goed mogelijke benutting van de bestaande woningvoorraad. In de woonvisie is dit uitgangspunt opgenomen. De woningnood is hoog en vraagt om snelle en doeltreffende oplossingen. Samen met de regio werken we aan projecten waar we binnen de bestaande woningvoorraad werken aan een passend, gevarieerd en toekomstbestendig aanbod: • Bewustwording Om de bewustwording onder ouderen over langer zelfstandig thuis wonen te vergroten, zijn sinds enkele jaren wooncoaches actief in de regio Gooi en Vechtstreek. Inwoners van 65 jaar en ouder die in een sociale huurwoning wonen, kunnen gratis en vrijblijvend bij hen terecht. De wooncoach adviseert, en biedt indien nodig hulp, bijvoorbeeld bij woningaanpassingen of bij het verkennen van mogelijkheden om te verhuizen naar een meer geschikte woning. Daarnaast is de gemeente af en toe aanwezig op markten samen met partners om voor inwoners beter zichtbaar te zijn. Tijdens deze markten krijgen ouderen informatie over thema’s als woningaanpassingen, Wmo-voorzieningen en thuiszorg. We willen deze zichtbaarheid uitbreiden.

14

I<

• Pilot doorstroming De gemeenten en woningcorporaties in de regio Gooi en Vechtstreek zijn per 1 mei 2025 met een pilot gestart gericht op het stimuleren van doorstroming. Allereerst is deze pilot enkel gericht op huurders in een sociale huurwoning, in het bezit van een woningcorporatie, in de regio. De pilot omvat een viertal maatregelen (tegemoetkoming huurprijs, verhuisbijdrage, extra inzet wooncoaches, opruim-, klus- of verhuishulp) en heeft als voorwaarde dat een grote woning vrijkomt (minimaal 4 kamers) en verhuisd wordt naar een kleinere woning (maximaal 3 kamers). Na het eerste jaar evalueren we gezamenlijk en volgt een voorstel voor eventuele aanpassingen en voortzetting van de maatregelen en voorwaarden.

• Woningdelen en -splitsen In Wijdemeren willen we experimenten waarmee we de huidige woningvoorraad kunnen vergroten. Daarbij kijken we nadrukkelijk naar de in ons werkgebied werkende woningcorporaties. Woningcorporatie de Alliantie heeft recent een pilotproject afgerond aan het Spinozahof in Kerkelanden. Twee eengezinswoningen zijn hierbij getransformeerd naar vier appartementen. De woningen op de begane grond zijn bedoeld voor bewoners met een (toekomstige) zorgvraag. In de pilot onderzoeken we verder wat boven- en benedenburen voor elkaar kunnen betekenen. Er bestaan ook minder ingrijpende maatregelen dan woningsplitsing waarmee het aantal personen dat gebruik maakt van één woning stijgt. Deels komen deze woningdeelvarianten van nature al voor in de gemeente. Ook bekijken we hoe en waar we deze vormen van woningdelen actief kunnen stimuleren. 2. We maken duidelijke afspraken bij nieuwbouwprojecten en gebieds- ontwikkeling, met oog voor de woonwensen en zorg- of ondersteuningsbehoeften van ouderen en andere aandachtsgroepen. Elke wijk en buurt is verschillend en vraagt om andere prioriteiten en een andere aanpak. Bij nieuwbouw en gebiedsontwikkeling houden we rekening met het karakter van de wijk. In de Omgevingsvisie Wijdemeren 2040 kiezen we nadrukkelijk voor een gebiedsgerichte aanpak.

De Omgevingsvisie gaat over de ruimtelijke, sociale en economische aspecten van de gemeente Wijdemeren. In deze woonzorgvisie geven we meer verdieping aan de verbinding tussen wonen, welzijn en zorg. • Opgave in nieuwbouw Een deel van de opgave kan gevonden door nieuwbouw. In Wijdemeren worden tot 2030 ca.500 nieuwe woningen gebouwd. Tot 2040 is het de bedoeling dat nog eens 200-300 woningen extra worden gerealiseerd. De nieuwbouw bestaat voor een groot deel uit appartementen. Voor een aantal woningbouwplannen zijn al afspraken gemaakt. Wel gaat het hier veelal om de bouw van appartementen. De meeste appartementen zijn nultredenwoningen. Deze nultredenwoningen dragen daarmee bij aan invulling van de behoefte aan deze woningen. Tabel 2 laat de prognose van de nieuwbouwwoningen tot en met 2030 per prijssegment zien. Op basis van deze prognose is het mogelijk dat in de komende jaren 400 nultredenwoningen worden toegevoegd in de gemeente. Zowel in het betaalbare als in het duurdere segment. Hierbij merken we op dat de uitdaging met name zit in het daadwerkelijk bouwen en opleveren van deze woningen.

15

I<

Tabel 2: jaar

totaal

koop

huur

social koop middelduur tot NHG vrije sector < NHG

totaal

2025

71

2026

109

2027

82

2028

112

2029*

44

2030

86 504

14

8

sociaal corp

sociaal part middelduur vrije sector

28

15

1

31

8

8

35

41

10

11

45

8

9

6

22

40

114

158

26 6

3

43 13

43 22

27

43 12

49

109

* van een aantal plannen zijn het aantal woningen nog niet bekend

Prognose nieuwbouwwoningen tot en met 2030 per prijssegment. Bron: Plancapaciteit NH

Meer inzet is de komende jaren nodig om geclusterde woonvormen van de grond te krijgen. Het lukt nu nog nauwelijks om dit woonproduct met projectontwikkelaars en woningcorporaties te realiseren. Hier liggen kansen bij de projecten die nog in ontwikkeling zijn. We hebben de medewerking van woningcorporaties en ontwikkelaars nodig om de 100 benodigde woningen in deze woonvormen in samenwerking met zorgpartijen. Dit geldt ook voor de 321 zorggeschikte woningen waar intensieve zorg geleverd kan worden.

• Woonruimteverdeling Het op korte termijn realiseren van een flink aantal betaalbare woningen zorgt ervoor dat de druk op de woningmarkt afneemt en voorziet deels in de woonbehoefte van mensen die nu met spoed een woning nodig hebben. Door bij het opleveren van woningen rekening te houden met een verdeling van doelgroepen zoeken we naar een goed passende match tussen soorten huishoudens en vrijkomende of te ontwikkelen woningen. Dit noemen we woonruimteverdeling. Zo kunnen we bepaalde inwoners voorrang geven, bijvoorbeeld om medische redenen of in het geval van sloop van de huidige woning Meer flexibele urgentieregeling In de regel is het zo dat iemand na één jaar verblijf in de maatschappelijke opvang, een urgentie kan krijgen. Er is een mogelijkheid het jaar te verkorten naar negen maanden voor wie langer verblijf in de maatschappelijke opvang het herstel in de weg staat. • Huren Onder Voorwaarden Ook is er in de regio het concept Huren Onder Voorwaarden (HOV). Het concept is gericht op het ondersteunen van inwoners die zonder zorg en/ of begeleiding niet zelfstandig een woning kunnen bewonen, vanwege woonproblemen in de zin van wanbetaling en overlast. Het huurcontract kan in eerste instantie op naam van een zorgaanbieder worden gesloten, omdat de woningzoekende nog niet in staat is tot zelfstandig goed huurderschap.

HOV is bedoeld voor woningzoekenden die bijvoorbeeld dreigen te worden ontruimd uit een sociale huurwoning of uitstromen uit een maatschappelijke instelling. Gemeenten, woningcorporaties en zorgaanbieders werken samen om deze doelgroep te huisvesten en te begeleiden naar zelfstandig wonen.

16

I<

Aandachtspunten • We willen woningbouwcorporaties en ontwikkelaars aanmoedigen om toegankelijk en toekomstgericht te bouwen, zonder hen daarbij extra regels op te leggen. Daarom onderzoeken we hoe we hen kunnen stimuleren tot toegankelijk en toekomstgericht bouwen, op een manier die haalbaar is en de woningbouwopgave niet belemmert. • Met de komst van de nieuwe Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting wordt de regionale urgentieregeling uitgebreid. Door deze uitbreiding komen meer mensen in kwetsbare situaties in aanmerking voor voorrang op een sociale huurwoning. Dat is belangrijk en gewenst. Tegelijkertijd betekent dit dat er minder sociale huurwoningen overblijven voor reguliere woningzoekenden, zoals starters, jonge gezinnen en doorstromers. Daarom is het belangrijk om niet alleen voldoende aandacht te hebben voor mensen met een urgente vraag, maar ook te blijven investeren in het vergroten van het totale aanbod en het bevorderen van doorstroming. Zo blijft er ook perspectief voor mensen zonder urgente status. • We verwachten door de vergrijzing en toename in het gebruik van scootmobielen en andere elektrische hulpmiddelen. Dit vraagt niet alleen om ruimte en voorzieningen, maar ook om aandacht voor veiligheid.

Bij (her)ontwikkeling van wooncomplexen is het essentieel dat er stallings- en oplaadplekken zijn en dat deze voldoen aan de eisen op het gebied van brandveiligheid en vluchtroutes. • Geclusterde woonvormen zijn niet overal eenvoudig te realiseren. Vaak is verdichting van de bebouwing ruimtelijk niet toegestaan. Ook kost het realiseren van ontmoetingsruimte geld. De geldende parkeernorm is soms een knelpunt, terwijl het autobezit van bewoners van een geclusterde woonvorm vaak lager is dan gemiddeld. Dit vergt goed kijken waar inpassing mogelijk is.

17

I<

3. We zorgen voor voldoende en makkelijk toegankelijke voorzieningen in de buurt. Naast een passende woning en een toegankelijk woongebouw is ook de woonomgeving belangrijk. Een toereikend en toegankelijk voorzieningenaanbod in de buurt is daar een essentieel onderdeel van. Toegang tot zorg, ondersteuning en dagelijkse voorzieningen helpt inwoners langer zelfstandig thuis te wonen. Aanwezigheid en nabijheid van activiteiten en voorzieningen maakt het bovendien stukken makkelijker om deel te (blijven) nemen aan de samenleving, sociale contacten te onderhouden en hulp te organiseren wanneer dat nodig is. • Vlekkenkaart Een manier om de spreiding van voorzieningen goed in beeld te krijgen is via een vlekkenkaart. Op dit moment ontwikkelt Hilversum een dergelijke kaart. We bekijken hoe we dat kunnen invullen voor de gemeente Wijdemeren. Hiermee brengen we in kaart hoe voorzieningen verspreid zijn en wat de afstand voor is tot aan deze voorzieningen. Denk hierbij aan de afstand tot aan de dichtstbijzijnde supermarkt, huisarts of apotheek, maar bijvoorbeeld ook aan de aanwezigheid van ontmoetingsruimten in een wijk. Met deze informatie zijn we beter in staat optimale ontwikkellocaties aan te wijzen. Zo zorgen we ervoor dat overal in de gemeente Wijdemeren de benodigde voorzieningen in de buurt zijn en maken we langer zelfstandig thuis wonen haalbaar voor iedereen.

Door het creëren van ontmoetingsruimten en het aanbieden van dagactiviteiten, op de juiste locaties, versterken we dit verder. Het vlekkenplan geeft ook het openbaar vervoer binnen de gemeente weer. Bereikbaarheid speelt binnen de gehele gemeente een belangrijke rol, want niet álle voorzieningen zijn op wijkniveau te realiseren. Een goede ontsluiting met het openbaar vervoer mag dan ook niet ontbreken hetgeen voor Wijdemeren een uitdaging vormt. Eventuele zwakke plekken komen via het vlekkenplan aan het licht en waar nodig handelen we hierop.

18

I<

• Integraal Beleidskader Sociaal Domein Wijdemeren In ons sociaal beleidskader benadrukken we het belang van een goede spreiding van voorzieningen. We zorgen ervoor dat deze gemakkelijk toegankelijk zijn, waar je ook woont in onze gemeente. Wat er in Wijdemeren aan buurtvoorzieningen nodig is hangt af van wat er al is en hoe de bevolking er in de toekomst uitziet. Vanuit een gebiedsgerichte aanpak werken we hieraan. In Wijdemeren gaan we in 2026 aan de slag met het DNA van de dorpen en stellen we Dorps CV’s op. Daar komen de voorzieningen in terug en dan moet blijken wat er extra nodig is. Een wijk of buurt is een plek waar je je geborgen voelt, waar je je thuis voelt. Waar mensen wonen die om je geven, die je zien. Waar voldoende plekken zijn om elkaar te ontmoeten, zoals horeca, buurthuizen/ buurtkamers, gezondheidscentra, kerken en speeltuinen. Dit is belangrijk voor de onderlinge sociale contacten. Wijkgericht werken is een essentieel onderdeel van hoe we Wijdemeren besturen. Ons doel is om sterke, verbonden buurten te creëren, waar bewoners zich thuis voelen en actief betrokken zijn. Met oog op de toenemende druk op de zorg en in lijn met het Integraal Beleidskader Sociaal Domein willen we de kracht van onze dorpen benutten, eenzaamheid tegengaan en mantelzorgers en vrijwilligers goed ondersteunen.

We zetten in op de 3 pijlers: Eenzaamheid, Mantelzorg en Vrijwilligers (EMV). We definiëren daaronder een aantal actielijnen. We zorgen dat (1) eenzaamheid eerder gesignaleerd en minder wordt, (2) mantelzorgers zich meer gezien en ondersteund voelen en (3) we een stevige basis creëren met meer actieve vrijwilligers die zich inzetten voor sterke sociale kernen. We bouwen een lokale coalitie EMV en versterken het netwerk van partners die bij willen dragen aan het tegengaan van eenzaamheid en het ondersteunen van mantelzorgers en vrijwilligers. Samen met de maatschappelijke partners hebben we een gezamenlijk uitvoeringsplan EMV opgesteld die in 2026 tot verdere acties leidt. Samen bouwen we aan een sterke sociale basisinfrastructuur, bestaande uit het geheel van informele en formele diensten, organisaties en betrekkingen die samenleven mogelijk maakt. Mensen van het wijkteam, dorpsregisseurs en maatschappelijk werkers maken hier onderdeel van uit. Waar nodig of gewenst krijgen inwoners persoonlijke ondersteuning en begeleiding. Daarbij houdt maatschappelijk werk altijd rekening met de mogelijkheden die de inwoner zelf heeft en wat andere inwoners kunnen betekenen. Hiermee omarmen wij de “positieve gezondheid”.

Conclusie Er heerst krapte op de woningmarkt in de gemeente Wijdemeren. De komende jaren komt daar door onder meer de vergrijzing en de beweging naar langer zelfstandig thuis wonen een aanzienlijke woonzorgopgave bij. De focus ligt op het realiseren van een gevarieerd aanbod van passende, betaalbare en toekomstbestendige woningen. Deels geven we hier invulling aan middels nieuwbouw waarbij we duidelijke afspraken maken om vraag en aanbod zo goed mogelijk op elkaar aan te laten sluiten. We zetten ook in op een betere benutting van de bestaande woningvoorraad. Door in te spelen op doorstroming, woningdelen en woningsplitsen valt bijvoorbeeld al veel winst te behalen zonder al te

19

I<

grote investeringen of lange doorlooptijden. Op deze manier zorgen we ervoor dat onze inwoners zo veel mogelijk in een passende woning kunnen (blijven) wonen, ook wanneer hun situatie verandert. Verder is het essentieel om voldoende en makkelijk toegankelijke voorzieningen in de buurt aan te bieden. De aanwezigheid en nabijheid ervan maakt het makkelijker om deel te (blijven) nemen aan de samenleving, sociale contacten te onderhouden en hulp te organiseren wanneer dat nodig is. We richten daarom op een goede spreiding van voorzieningen zodat deze gemakkelijk toegankelijk zijn, waar je ook woont in onze gemeente. Naast het maken van een uitvoeringplan zetten we in op het ontwikkelen van een vlekkenkaart. Met de informatie over locaties van voorzieningen zijn we beter in staat optimale ontwikkellocaties aan te wijzen. Zo maken we het makkelijker om langer zelfstandig thuis te wonen. Door het creëren van ontmoetingsruimten en het aanbieden van dagactiviteiten, op de juiste plek, versterken we dit verder.

2.2 ZORG EN WONEN VERBONDEN De afgelopen jaren is er bewust gestuurd op het scheiden van wonen en zorg. Ouderen en andere mensen met een zorgvraag wonen daardoor steeds vaker zelfstandig, met zorg en ondersteuning aan huis. Deze ontwikkeling heeft bijgedragen aan meer eigen regie en het langer zelfstandig kunnen wonen. Tegelijkertijd vraagt de praktijk nu om een hernieuwde verbinding tussen wonen en zorg. We zien namelijk dat de zorgen ondersteuningsvraag groeit en steeds complexer wordt. Ook is volledig zelfstandig wonen niet voor iedereen haalbaar of wenselijk. Daarom zetten we in op het verbinden van wonen en zorg door te investeren in passende woonvormen. De noodzaak om hierin te investeren neemt de komende jaren fors toe. Zo stijgt regionaal het aantal 75plussers sterk, evenals het aantal ouderen in de regio met een verpleeghuisindicatie: van 2.700 in 2024 naar 4.200 in 2040. Ook is er een tekort aan beschutte woonplekken voor jongeren, waardoor de uitstroom uit jeugdhulpinstellingen stagneert en zorg mijdende jongeren vaker zonder vaste verblijfplaats leven. Voor mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking – in de regio gaat het om ruim 1.000 mensen – zijn er onvoldoende toegankelijke woonplekken in de wijk.

Dat vraagt om het realiseren van nieuwe, passende woonvormen: concepten die flexibiliteit bieden in de zorgzwaarte, nabijheid van ondersteuning garanderen en ruimte laten voor sociale samenhang. Denk aan geclusterde woonvormen, kleinschalige woonzorglocaties en gemengd wonen. Daarbij is goede samenwerking tussen gemeente, woningcorporaties en zorgaanbieders essentieel. Vanuit het Regionaal Beleidsplan Bescherming en Opvang 2026-2033 werken we toe naar de versteviging van het dossier Maatschappelijke opvang en Beschermd wonen. Te denken valt aan een dekkend hulp- en begeleidingsaanbod voor dak- en thuislozen realiseren. En maatschappelijke opvang continueren en kleinschalige opvanginitiatieven realiseren voor gezinnen in buurten/wijken.

20

I<

Wat willen we bereiken? Om zorg en wonen te verbinden focussen we ons op de volgende ambities: 1. We stimuleren (kleinschalige) woonconcepten met zorg en ondersteuning dichtbij. We willen het zichtbaar groeiende gat dichten tussen zelfstandig wonen en wonen in een intramurale instelling. We zien dat er een groep inwoners is voor wie volledig zelfstandig wonen (nog) niet haalbaar is, maar voor wie een plek in een zorginstelling ook niet (meer) passend is (of simpelweg niet beschikbaar). Dit geldt voor een diverse groep, bijvoorbeeld jongeren die uitstromen uit jeugdzorg of beschermd wonen, ouderen met een toenemende of toekomstige zorgvraag en mensen met een verstandelijke of psychische beperking. Op dit moment ontbreekt het aan voldoende geschikte woonvormen tussen zelfstandig wonen en de intramurale instelling in. Daarom zetten we lokaal in op het creëren van (kleinschalige) innovatieve tussenvormen, zoals geclusterd wonen met gedeelde voorzieningen of beschutte woonvormen met zorg op afroep. Deze woonvormen helpen inwoners om stappen te zetten richting zelfstandigheid, of juist de rust en stabiliteit te bieden die nodig is om prettig oud te worden. Door verschillende tussenvormen toe te voegen, creëren we meer maatwerk, doorstroming en perspectief voor inwoners met een ondersteuningsbehoefte.

Bovendien dragen deze woonvormen bij aan het langer (of opnieuw) zelfstandig wonen, voorkomen ze onnodig opnames in instellingen, verminderen ze eenzaamheid en bevorderen ze inclusie in de (eigen) buurt/wijk. Om deze aanpak kracht bij te zetten, sturen we regionaal op solidariteit. Momenteel bevindt een groot deel van het aanbod zich in Hilversum, maar de mogelijkheden om nieuwe tussenvormen te realiseren zijn beperkt. Daarom is het belangrijk dat ook Wijdemeren en andere regiogemeenten dit soort nieuwe woonconcepten realiseren. Zo zorgen we samen voor voldoende aanbod en een evenwichtige spreiding in de regio. Ook hiervoor werken we regionaal samen in het beleidsplan Bescherming en Opvang.

2. We stimuleren en onderzoeken de mogelijkheden voor gemengd wonen projecten. In een samenleving die vergrijst, individualiseert en steeds hogere eisen stelt aan zelfredzaamheid, biedt gemengd wonen een waardevol alternatief. Niet iedereen wil wonen met uitsluitend leeftijdsgenoten of mensen met vergelijkbare hulpvragen. Veel inwoners hechten aan diversiteit in hun woonomgeving. Die sociale mix voelt natuurlijker, bevordert het gevoel van erbij horen, en biedt ruimte voor wederkerigheid: wie hulp nodig heeft, kan die ontvangen; wie iets kan betekenen voor een ander, krijgt daar de kans toe. Gemengd wonen geeft mensen de ruimte om iets voor elkaar te betekenen en sluit daarmee goed aan bij de doelstelling van de Uitvoeringsagenda Vrijwillige Inzet 2024-2030. Als gemeente willen we woonconcepten waarin gemengd wonen vanzelfsprekend is daarom stimuleren en onderzoeken. Denk aan meergeneratiewonen of woonconcepten waar statushouders, mensen met een psychische kwetsbaarheid en reguliere woningzoekenden samenleven. Daarbij is het uitgangspunt dat er een gezonde balans is tussen zorgvragers en zorgdragers.

21

I<

Wat doen we al? 1. We behouden (kleinschalige) woonconcepten met zorg en ondersteuning dichtbij. In Wijdemeren hebben we al diverse woonconcepten waarin zorg en wonen samenkomen. Voorbeelden zijn onze al bestaande woonzorgcentra in Loosdrecht, Kortenhoef en Nederhorst den Berg. Voor het zorgcentrum in Loosdrecht bekijken we of uitbreiding door toevoeging van geclusterde woningen mogelijk is.

Conclusie De manier waarop we wonen en zorg organiseren is de afgelopen jaren ingrijpend veranderd, en deze verandering zal de komende jaren verder doorzetten. Door rijksbeleid, zoals de extramuralisering van de zorg, wonen steeds meer mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag zelfstandig thuis in plaats van in een intramurale instelling. Maar zelfstandig wonen is niet voor iedereen haalbaar of wenselijk. Daarom is er behoefte aan nieuwe woonvormen waarin zorg en ondersteuning dichtbij beschikbaar zijn. Denk aan tussenvormen tussen zelfstandig en intramuraal wonen, geclusterde of gemengde woonconcepten. Ook in Wijdemeren zien we deze opgave. We staan pas aan het begin. De komende jaren willen we deze concepten verder uitbreiden, verbeteren en onderzoeken. Alleen zo kunnen we ervoor zorgen dat iedereen in Wijdemeren een passende woonplek vindt, met zorg en ondersteuning op het juiste moment en op de juiste plek

2.3 DE INCLUSIEVE BUURT We willen dat alle inwoners zich thuis kunnen voelen in hun wijk. Ook – en misschien wel juist – inwoners met een zorg- of ondersteuningsvraag. Door bevolkingsgroei, dubbele vergrijzing en de extramuralisering van de zorg ontvangen steeds meer mensen zorg en ondersteuning in hun eigen woonomgeving. Dit geldt ook voor mensen met een zwaardere of complexe zorgvraag, zoals ouderen met dementie of mensen met psychische problemen. Dit vergroot de druk op de directe leefomgeving. De vraag naar informele ondersteuning groeit, net als de noodzaak tot onderlinge tolerantie, betrokkenheid en nabijheid van passende hulp. Tegelijkertijd staat de beschikbaarheid van professionele zorg en mantelzorg steeds meer onder druk. Daarom wordt de kracht van de buurt steeds belangrijker. Een zorgzame en inclusieve wijk is een plek waar mensen elkaar kennen, naar elkaar omkijken en ondersteuning dichtbij beschikbaar is. We stimuleren dat inwoners eerst kijken naar wat zij zelf of met hun netwerk kunnen doen. Als dat niet voldoende is, bieden we passende hulp. Door te investeren in sociale cohesie, laagdrempelige voorzieningen en plekken voor ontmoeting, bouwen we aan wijken waar iedereen zich welkom, veilig en gezien voelt.

22

I<

Wat willen we bereiken? Om inclusieve wijken met (informele) zorg en ondersteuning te realiseren focussen we ons op de volgende ambities: 1. We investeren in een meer toegankelijke en gezonde leefomgeving. Een inclusieve wijk begint bij een fysieke omgeving waarin iedereen zich vrij, veilig en zelfstandig kan bewegen en waar voorzieningen binnen handbereik zijn.

Aandachtspunten Er wonen ook in Wijdemeren steeds meer kwetsbare mensen. Dit onderstreept de noodzaak van goede ondersteuning, aandacht voor sociale acceptatie, onderlinge betrokkenheid en een veilige, toegankelijke leefomgeving voor (kwetsbare) inwoners. Een eerste stap het opstellen van dorpsCV’s vanaf 2026. Hiermee zetten we enerzijds in op het vergroten van begrip bij buurtbewoners, en anderzijds op een steviger professioneel vangnet in het dorp.

Dit vraagt om toegankelijke voorzieningen, voldoende rustpunten, en voorzieningen binnen de zogenaamde pantoffelzone. Concreet betekent dit bijvoorbeeld dat er toegankelijke trottoirs en fietspaden zijn, zonder overhangend groen of sterk scheefliggende tegels. Zo kunnen ook mensen met een beperkte actieradius hun dagelijkse leven zelfstandig blijven organiseren. 2. We versterken de sociale basis en de zorgzame gemeenschappen. Sterke sociale netwerken zijn een fundament voor gezondheid, veiligheid en welzijn. Daarom zetten we in op het versterken van de sociale basis: de informele verbanden, ontmoetingsplekken en betrokken mensen die samen zorgen voor een levendige, zorgzame buurt. We streven naar wijken waarin bewoners oog hebben voor elkaar. Waar het vanzelfsprekend is om hulp te bieden of belangstelling te tonen. Waar eenzaamheid bespreekbaar is en waar iedereen zich veilig voelt om zichzelf te zijn.

Aandachtspunten Om de zorg en ondersteuning toegankelijk, beschikbaar en betaalbaar te houden zullen we meer van de samenleving gaan vragen om dit organiseren. Tegelijkertijd zijn er straks minder (potentiële) mantelzorggevers per zorgontvanger. Er ligt dus een uitdaging om mantelzorgers te vinden en faciliteren omdat zij steeds belangrijker worden om de zorgopgave in te vullen. In het kader van EMV wordt dit nog verder uitgewerkt. In Wijdemeren wordt er al veel gedaan om mantelzorgers te faciliteren, zo kunnen ze een beroep doen op respijtzorg en laagdrempelige ondersteuning zoals cursussen en trainingen. Daarnaast hebben we in het Integraal Beleidskader vastgelegd hoe we mantelzorgers willen vinden, versterken, verlichten en verbinden en welke acties we daarvoor gaan uitvoeren. Toch is het, met het oog op de toekomst, essentieel om deze inzet verder te versterken. Alleen dan blijft mantelzorg haalbaar én houdbaar.

23

I<

Dit vraagt enerzijds om meer tolerantie, en anderzijds om versterken van meldpunten, het opbouwen van lokale coalities tegen eenzaamheid, en bereikbaarheid van een professional bij situaties van onbegrepen gedrag – vanuit nabijheid en begrip, niet vanuit controle of handhaving. Onze visie is dat iedere inwoner ertoe doet en zich verbonden moet kunnen voelen met zijn of haar omgeving. Dat vraagt om ruimte voor ontmoeting, laagdrempelige plekken in de wijk en het stimuleren van initiatieven die bijdragen aan contact en nabijheid. Niet alleen in buurthuizen, maar ook bij de sportclub, in de supermarkt of op een bankje in het park. Door te investeren in sociale infrastructuur, informele netwerken en ontmoeting, bouwen we aan wijken waarin bewoners niet tegenover elkaar staan, maar naast elkaar leven. Waarin we bewegen van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag. Met zorgzame gemeenschappen, waarin ruimte is voor verschillen, aandacht voor herstel, en vertrouwen in de kracht van samenleven. 3. We stimuleren inwoners om mee te doen, ieder op zijn eigen manier. In een inclusieve buurt is er ruimte voor ieders bijdrage, ongeacht leeftijd, achtergrond of ondersteuningsbehoefte. We geloven dat iedereen ertoe doet en iets te bieden heeft: in de vorm van vrijwilligerswerk, mantelzorg, ervaringskennis of simpelweg door er voor een ander te zijn.

Meedoen betekent meer dan deelnemen aan georganiseerde activiteiten. Het gaat ook om gezien worden, betrokken zijn en van betekenis zijn in de eigen buurt. Daarom ondersteunen we mensen bij belangrijke levensovergangen, zoals pensionering of herstel na psychische kwetsbaarheid, zodat ze hun plek in de samenleving kunnen (her)vinden. We creëren ruimte voor allerlei vormen van participatie, formeel én informeel, en zorgen dat deze ook toegankelijk zijn voor mensen met een beperking of mentale kwetsbaarheid. Daarbij is het uitgangspunt niet wat iemand niet kan, maar wat iemand wél bijdraagt. Zo bouwen we aan wijken waar iedereen mee kan doen, op een manier die past bij iemands leven, kracht en mogelijkheden.

Wat doen we al? 1. We investeren in een meer toegankelijke en gezonde leefomgeving. We willen dat alle inwoners zelfstandig en volwaardig kunnen meedoen in de samenleving, ook als zij minder mobiel zijn. Toegankelijk vervoer is daarin een essentiële schakel. Voor Wijdemeren is dit een dilemma. Er is wel de Vechtplassen expres die op vrijdag zaterdag en zondag het recreatiegebied kan bereiken vanaf Nederhorst, Loosdrecht, vliegveld en Kortenhoef op aanvraag. Echter dit is geen oplossing voor het openbaar vervoer, omdat het specifiek voor bezoekers van buitenaf is gericht. In Ankeveen en Nederhorst den Berg is er Vervoer op Maat, waar inwoners gebruik van kunnen maken. Een pilot van de provincie om openbaar vervoer beter bereikbaar te maken. Via Het Dorpenteam kunnen inwoners vragen stellen over de mogelijkheden binnen het dorp. Zij luisteren, denken mee en brengen mensen in contact met de juiste mensen binnen de gemeente. Ook denken zij mee bij nieuwe ideeën voor de buurt of het dorp.

24

I<

Er is ook aandacht voor mensen met dementie en hun mantelzorgers, bijvoorbeeld via het Alzheimercafé. Door informele netwerken, betrokkenheid en ontmoeting in de wijk te stimuleren, bouwen we aan dorpen waar iedereen mee kan doen op een manier die past bij iemands mogelijkheden en leven.

2. We stimuleren inwoners om mee te doen, ieder op zijn eigen manier. In Wijdemeren zetten we actief in op het voorkomen en bestrijden van eenzaamheid. Dat doen we door te investeren in ontmoeting, informele netwerken en gerichte ondersteuning. In het uitvoeringplan EMV wordt dit nog verder uitgewerkt.

Conclusie Steeds meer mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag wonen zelfstandig in een dorp of wijk, terwijl het aantal zorgverleners afneemt. Dat maakt de kracht van het dorp steeds belangrijker. In Wijdemeren zetten we daarom in op inclusieve buurten waar mensen naar elkaar omkijken, waar ondersteuning dichtbij is en waar iedereen mee kan doen. Samen met inwoner en partners werken we aan voorzieningen zoals de laagdrempelige buurtkamers. Zo versterken we de sociale basis op verschillende Wijdemeerse kernen/buurten. Toch is dit geen vanzelfsprekendheid. De veranderende samenleving vraagt om blijvende aandacht voor verbinding, informele netwerken en toegankelijke ondersteuning. Om inclusieve buurten met informele zorg en ondersteuning te realiseren zullen we nieuwe bewonersinitiatieven moeten blijven stimuleren en goed moeten aansluiten bij wat er al gebeurt in het dorp.

25

I<

2.4 SAMENWERKING MET PARTNERS EN INWONERS WIJKGERICHT De opgaven rondom wonen, welzijn en zorg zijn complex en vragen om een gezamenlijke aanpak. Als gemeente erkennen we dat we deze opgaven niet alleen kunnen oplossen. Daarom zetten we in op een sterke integrale samenwerking met partners en inwoners. In deze samenwerking maken we gebruik van elkaars perspectieven, kennis en krachten. We streven regionaal en lokaal naar een samenwerking waarin formele en informele partners elkaar weten te vinden, gezamenlijke verantwoordelijkheid nemen en elkaar versterken. Waar nodig nemen wij als gemeente de regierol, maar we werken altijd in samenspel met het (bestaande) netwerk. We laten ons graag inspireren door succesvolle voorbeelden uit andere delen van het land; van innovatieve woonvormen tot nieuwe manieren van samenwerken. Zo blijven we leren, vernieuwen en ontwikkelen in onze aanpak voor de woonzorgopgave van kwetsbare inwoners in Wijdemeren.

Geïntegreerd dorpen- en buurtenbeleid: Deze activiteit wordt in 2026 voorbereid door de samengevoegde organisatie Wijdemeren en Hilversum, met als doel om begin 2027 een overkoepelend beleidskader voor dorpen en wijken vast te stellen. Lokale eigenheid en maatwerk zijn en blijven uitgangspunt.

Aandachtspunten We willen de samenwerking met inwoners en partners versterken, maar niet onnodig extra overleg creëren. Daarom kiezen we waar mogelijk voor het benutten van bestaande overlegstructuren, slim combineren van momenten en duidelijke rolverdeling. Effectieve samenwerking zit niet in méér overleggen, maar in betere afstemming en gezamenlijk eigenaarschap. Wat willen we bereiken? Om een sterke integrale samenwerking met partners en inwoners te realiseren focussen we ons op de volgende ambities: 1. We versterken de samenwerking met inwoners en partners op het gebied van wonen, welzijn en zorg. De komende jaren blijven we (regionaal) investeren in een sterke samenwerking met inwoners en partners. Regionaal kiezen we voor een gedeelde aanpak over de gemeentegrenzen heen. In Wijdemeren vinden we namelijk dat we samen verantwoordelijk zijn voor het bieden van perspectief aan kwetsbare inwoners. De Wet versterking regie op de volkshuisvesting verplicht gemeenten bovendien tot het maken van regionale afspraken over een eerlijke verdeling van kwetsbare doelgroepen (het ‘fair share’-principe). De basis hiervoor is vastgelegd in de Strategie Woonzorgopgave regio Gooi en Vechtstreek, waar naast regiogemeenten ook woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties en zorgverzekeraar Zilveren Kruis bij betrokken zijn.