CConstaterende datWijdemeren
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Gemeente Wijdemeren Begroting 2025-2028

Gecombineerde commissie 18 september 2025, gemeente WijdemerenBij agendapunt: Verruiming budget Starterslening33.131 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

BEGROTING 2025

INLEIDING

LEESWIJZER

BEGROTING 2025 Start met lezen

BEGROTING

PROGRAMMA’S

PARAGRAFEN

1

BEGROTING 2025

INLEIDING

LEESWIJZER

BEGROTING

PROGRAMMA’S

PARAGRAFEN

INLEIDING Voor u ligt de programmabegroting 2025 en de meerjarenbegroting 2026-2028. De begroting is een uitwerking van de kadernota Wijdemeren 2025, vastgesteld in de raadsvergadering van 11 juli 2024, aangevuld met de meest recente ontwikkelingen. De begroting kent, zoals is afgesproken, slechts een beperkt aantal wijzigingen ten opzichte van de begroting 2024. We hanteren de

Bij het aanbieden van de kadernota gaf het college aan geen voorstellen

Aan de andere kant werken we ook hard om de basis op orde te brengen

te doen voor nieuw beleid. De financiële en organisatorische situatie

en het financieel herstelplan uit te voeren. We beginnen te zien dat

van onze gemeente, in combinatie met de bestaande projecten en

dit vruchten afwerpt. Het weerstandsvermogen is flink verbeterd en

onzekere externe ontwikkelingen, geven hier geen ruimte voor. Ook wil

er wordt werk gemaakt van het uitvoeren van de onderhouds- en

het college dat er voldoende ruimte is – financieel en ambtelijk - voor

beheerplannen. De eerste projecten om het achterstallig onderhoud in

de realisatie van bestaande plannen en voor het proces om te komen tot

de openbare ruimte aan te pakken zijn onderweg of al afgerond. Ook

herindeling. Ook deze begroting bevat geen nieuw beleid. Dat betekent

voor 2025 staan verschillende projecten (klein en groot) op de planning

overigens niet dat Wijdemeren stilstaat. Integendeel zelfs.

om wegen, riolering, bruggen, beschoeiingen en verlichting op te

uitgangspunten van de kadernota en blijven werken aan de uitvoering van het financieel herstelplan. Het begrotingssaldo is in 2025, 2027 en 2028 structureel positief. De begroting van 2026 laat een klein tekort zien.

Bijzondere politieke omstandigheden Deze begroting is tot stand gekomen onder bijzondere politieke omstandigheden. Sinds de raad van 11 juli is er geen coalitie. Het huidige college biedt de gemeenteraad deze begroting aan, wetende dat er in de tussentijd gewerkt wordt aan de vorming van een nieuwe coalitie en nieuw college. De Kadernota en het Financieel Herstelplan vormen de leidraad voor deze begroting, aangevuld met recente ontwikkelingen en wensen vanuit de gemeenteraad, zoals verruiming van minimaregelingen.

knappen of te vernieuwen.

Werken aan herstel en herindeling Wijdemeren is hard aan het werk. Aan de ene kant werken we toe naar

De organisatie slaagt er steeds beter in om vacatures in te vullen, al zien

een herindeling met de gemeente Hilversum. Beide raden hebben voor

we dat dit voortdurend aandacht vraagt. We hebben perspectief, we

de zomer ingestemd met het principebesluit hiertoe. Om de gestreefde

gaan vooruit, maar het herstel is nog fragiel. Om zowel moeilijk in te

ingangsdatum van 1 januari 2027 te halen, is het (wederom) alle hens

vullen functies als specifieke deskundigheid in huis te halen, blijven we

aan dek. De invlechting van de ambtelijke organisatie in de organisatie

in bepaalde mate leunen op inhuurkrachten. Ook de herindeling vraagt

van Hilversum, zal in 2025 en 2026 veel vragen van onze ambtelijke

deskundigheid en flexibiliteit, die we voor een groot deel extern inhuren.

capaciteit, inzet en flexibiliteit. De benodigde extra investeringen vinden

Deze keuze maken we ook zodat de bestaande, vaste organisatie,

tot en met 2025 plaats vanuit de algemene reserve. De raad zal hiervoor

zich kan blijven richten op uitvoering van onder meer het financieel

nog voorstellen ontvangen. In 2026 komen frictiemiddelen vanuit de

herstelplan, het organisatieherstelplan, de wettelijke taken en de

Rijksoverheid beschikbaar.

onderhoudsplannen.

2

BEGROTING 2025

INLEIDING

LEESWIJZER

BEGROTING

PROGRAMMA’S

PARAGRAFEN

Lokale lasten evenredig verdelen

Reserve Recreatie en Toerisme

Tot slot

In de kadernota heeft het college voorstellen gedaan om tot een meer

Het college stelt voor om zowel in 2025 als in 2026 1 ton extra

Zoals de Kadernota de titel ‘Koersvast!’ meekreeg, heeft deze begroting

evenredige verdeling van de lasten te komen. Deze voorstellen zijn in

beschikbaar te stellen vanuit de reserve Recreatie en Toerisme. Deze

hetzelfde doel: op koers blijven. Ondanks regelmatig woelige wateren

de begroting 2025 verwerkt. Dat betekent dat de extra verhoging van

reserve wordt jaarlijks aangevuld met 10% van de opbrengst van de

houden we de haven in zicht. We blijven vol inzetten op financieel herstel

5% voor de Onroerende Zaakbelasting (OZB) voor woningen vervalt. In

toeristen- en forensenbelasting. Dit is ook de afspraak die we met

en toewerken naar de herindeling. We realiseren ons dat dit veel kan

2025 passen we alleen de inflatiecorrectie van 2,4% toe. De OZB voor

de recreatiesector hebben gemaakt. Samen met de sector en de

vragen van onze inwoners, ondernemers en de ambtelijke organisatie.

niet-woningen wordt wel met 5% verhoogd, plus 2,4% inflatiecorrectie.

gemeente Hilversum willen we initiatieven ontplooien om de recreatieve

Het is daarbij belangrijk om niet uit het oog te verliezen hoe ver we al zijn

Verder rekenen we geen gemeentelijke overhead meer toe over het

en toeristische sector te versterken, onder meer op het gebied van

gekomen. En te beseffen dat we er nog niet zijn. Deze begroting 2025-

gedeelte van de overhead van de GAD.

positionering en promotie. Daarbij gaan we op zoek naar mogelijkheden

2028 is ons inziens weer een stap vooruit en we bieden deze dan ook

waarmee beide gemeenten elkaar kunnen versterken. Adviesorgaan R&T

met gepaste trots aan.

Bij de behandeling van de kadernota 2025 heeft de gemeenteraad

kan mee adviseren over de besteding van deze middelen. Doel is om

het college verzocht om de minimaregelingen te verbeteren en meer

gezamenlijk zaken te realiseren waar recreanten, en dus de sector, baat

in lijn met de regelingen van de gemeente Hilversum te komen. Dit

bij hebben.

is in deze begroting verwerkt en leidt tot een verhoging van de post Inkomensregelingen. Het college gaat in principe niet nu nog meer

Diverse taakstellingen uit het financieel herstelplan moeten nog worden

beleid harmoniseren. Na vaststelling van het herindelingsadvies in

ingevuld. Het gaat dan om de taakstellingen op het gebied van overhead,

maart 2025 wordt dit samen met Hilversum én in overleg met de beide

vastgoed, (water)toeristenbelasting, OZB woningen, OZB niet-woningen

gemeenteraden opgepakt.

en het sociaal domein. Bij de vaststelling van het financieel herstelplan (medio 2023) heeft de gemeenteraad een stapsgewijze aanpak vastgesteld die uiteindelijk in 2028 tot het gewenste resultaat moet leiden.

Het college van burgemeester en wethouders

3

BEGROTING 2025

INLEIDING

LEESWIJZER

BEGROTING

LEESWIJZER Uitgangspunten

De programma’s

De Programmabegroting 2024 is opgebouwd volgens de

De begrotingsprogramma’s zijn het hart van de begroting. In de

uitgangspunten die zijn opgenomen bij het Financieel Herstelplan.

programma’s geven wij richting aan het te voeren beleid op de

Deze programmabegroting volgt wettelijke voorschriften en is

verschillende gemeentelijke beleidsterreinen. Ieder programma heeft

opgebouwd uit de beleidsbegroting en de financiële begroting.

dezelfde opbouw. De programma’s beschrijven we kort en kernachtig.

De begrotingsprogramma’s en de paragrafen vormen samen de

De ‘going concern’-zaken nemen wij hierin niet op. In de begroting gaat

beleidsbegroting. De financiële begroting bestaat uit de uiteenzettingen

het immers om de beantwoording van de navolgende drie vragen:

van de financiële positie (inclusief de toelichting daarop) en uit

• Wat willen we bereiken?

een overzicht van baten en lasten. Dit noemen we ook wel de

• Wat gaan we ervoor doen?

autorisatiefunctie. Daar waar in tabellen de bedragen zijn afgerond,

• Wat mag het kosten?

wordt in de totaaltelling toch gerekend met de niet afgeronde bedragen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan.

Waar in de programma’s is aangegeven dat versterking van de organisatie nodig is, is dit concreet uitgewerkt in de paragraaf bedrijfsvoering.

Wat willen we bereiken? Als antwoord op de vraag ‘Wat willen we bereiken?’ geven we aan wat we als hoofddoelstelling van het beleid zien. Het gaat dus om het te bereiken effect.

PROGRAMMA’S

PARAGRAFEN

4

BEGROTING 2025

INLEIDING

LEESWIJZER

BEGROTING

PROGRAMMA’S

PARAGRAFEN

Wat gaan we daarvoor doen?

Paragrafen

Wij beantwoorden in de programmabegroting de vraag ‘Wat gaan

De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van een aantal financiële

we daarvoor doen?’ In dit onderdeel geven wij aan welke concrete

aspecten uit de begroting. Bekende voorbeelden van een dergelijk

acties wij willen ondernemen om het gewenste effect te bereiken.

perspectief zijn de lokale heffingen en het onderhoud van de kapitaalgoederen. Elementen van deze aspecten komen voor in

Wat mag het kosten?

meerdere programma’s, maar worden in de paragrafen als geheel

Tenslotte beantwoorden wij de vraag ‘Wat mag het kosten?’ Bij dit

beschouwd. De door uw raad vastgelegde beleidsuitgangspunten

onderdeel presenteren wij de baten en lasten per taakveld en het

lichten wij toe. Ook duiden wij relevante ontwikkelingen.

totaal van het hele programma.

Financiële begroting Algemene Dekkingsmiddelen

In de financiële begroting nemen we een aantal financiële

In dit hoofdstuk worden de algemene uitkering en de

overzichten op. Hier vatten we de baten en lasten per programma

belastingopbrengsten verantwoord.

samen. We presenteren een overzicht van de incidentele baten en lasten per programma. Verder staat hier het overzicht van de reserves en voorzieningen, de geprognosticeerde balans, het EMUsaldo en het taakveldoverzicht. (Zie bijlage Financiële begroting)

5

BEGROTING 2025

INLEIDING

LEESWIJZER

BEGROTING

PROGRAMMA’S

PARAGRAFEN

Financiële samenvatting

Structureel begrotingssaldo

6

Samenstelling van het bestuur

FINANCIËLE SAMENVATTING De begroting is gebaseerd op de kadernota 2025, vastgesteld in de raadsvergadering van 11 juli 2024, aangevuld met de meest recente ontwikkelingen. Conform de kadernota 2025 is slechts een beperkt aantal wettelijke en bij amendement vastgestelde wijzigingen verwerkt, die leiden tot een wijziging ten opzichte van de begroting 2024 (waarin het financieel herstelplan is verwerkt).

De voornaamste aanpassingen zijn:

Septembercirculaire 2024

• het toepassen van de indexeringen,

De gevolgen van de septembercirculaire zijn hierin nog niet

• mutaties op de salarissen op basis van het financieel herstelplan

meegenomen., omdat deze nog niet bekend zijn. Voorafgaand aan

• aanpassingen in het meerjarig investeringsplan

behandeling in de gemeenteraad op 14 november 2024 zullen de

• gewijzigde bijdragen aan de Gemeenschappelijke regelingen

gevolgen bekend zijn en in de 1e begrotingswijziging 2025 gelijktijdig aan

• verruiming m.b.t. de minimaregelingen

de gemeenteraad worden voorgelegd.

• verruiming wijziging storting voorziening MJOP Tot slot hebben wij naast deze doelstellingen en kaders de meest recente ontwikkelingen verwerkt. Dat resulteert in een begroting 2025 en meerjarenperspectief 2026-2028. De jaren 2025, 2027 en 2028 zijn reëel sluitend. Het jaar 2026 is door diverse autonome ontwikkelingen niet sluitend. (Zie onderstaande tabel) TABEL: BEGROTING 2025 EN MEERJARENPERSPECTIEF 2026-2028 - BEDRAGEN X € 1.000 (negatief=voordeel, positief=nadeel)

2025

2026

2027

2028

Begrotingsresultaat 2025-2028 (begroting 2024)

-4.214

-2.288

-3.266

-3.266

Financiële mutaties (kadernota/overige mutaties.)

2.578

2.982

3.216

2.118

SALDO BEGROTING 2025-2028

-1.636

694

-50

-1.148

BEGROTING 2025

INLEIDING

LEESWIJZER

BEGROTING

PROGRAMMA’S

PARAGRAFEN

Financiële samenvatting

Structureel begrotingssaldo

7

Samenstelling van het bestuur

STRUCTUREEL BEGROTINGSSALDO De begroting moet structureel en reëel in evenwicht zijn. In onderstaand overzicht wordt het structurele begrotingssaldo gepresenteerd. Hiermee laten we zien in hoeverre de begroting structureel sluitend is. Daarvoor wordt het begrotingssaldo opgeschoond met incidentele baten en lasten (zie hoofdstuk incidentele baten en lasten van de financiële begroting) die van invloed zijn op het structurele saldo.

Het structureel begrotingssaldo berekenen we door de totale lasten en baten te verminderen met het saldo van de incidentele lasten en baten. Het saldo dat over blijft, moet positief zijn (de structurele baten zijn dan groter dan de structurele lasten). Het structureel begrotingssaldo geeft inzicht in de financiële mogelijkheden en voorkomt onaangename verrassingen. Daarnaast is het een belangrijk sturingsinstrument voor de toezichthouder, de provincie Noord-Holland. De toezichthouder toetst of de begroting structureel in evenwicht is en geeft hierover een uiteindelijk oordeel over de vorm van financieel toezicht op de gemeente Wijdemeren.

TABEL MEERJARENPERSPECTIEF - BEDRAGEN X € 1.000 (negatief=voordeel, positief=nadeel)

2025

2026

2027

2028

Begrotingsresultaat 2025-2028 (begroting 2024)

-4.214

-2.288

-3.266

-3.266

Financiële mutaties (kadernota/overige mutaties.)

2.578

2.982

3.216

2.118

Saldo begroting 2025-2028

-1.636

694

-50

-1.148

Incidentele lasten (+)

248

131

104

104

Incidentele baten (-)

560

469

469

469

-1.324

1.032

315

-783

STUCUREEL BEGROTINGSRESULTAAT 2025 - 2028

BEGROTING 2025

INLEIDING

LEESWIJZER

BEGROTING

PROGRAMMA’S

PARAGRAFEN

Financiële samenvatting

Structureel begrotingssaldo

8

Samenstelling van het bestuur

SAMENSTELLING VAN HET BESTUUR Gemeenteraad

Burgemeester Dhr. Drs. M.L. Verheijen

Wethouder Mw. E.L. Kruijt (tweede loco-burgemeester)

De gemeenteraad van de gemeente Wijdemeren telt 19 raadsleden.

• Algemene bestuurlijke zaken

• Openbare Ruimte

• Publieke Veiligheid en Openbare Orde

• Ruimtelijke Ontwikkeling, Beleid en Vergunningen

De zetelverdeling is als volgt:

• Toezicht en Handhaving

• Natuur en Duurzaamheid

• De Lokale Partij 6 zetels

• Burgerzaken

• Vastgoed

• CDA 3 zetels

• Personeel en Organisatie

• Volkshuisvesting

• Dorpsbelangen 2 zetels

• Communicatie, participatie, emancipatie

• Gebiedsakkoord

• PvdA-GroenLinks 2 zetels

• Asielopvang

• Plassenschap

• VVD 2 zetels

• Recreatie/Toerisme

• D66 1 zetel

Wethouder Dhr. G. Zagt (Eerste loco-burgemeester)

• Economische Zaken

• ChristenUnie 2 zetels

• Financiën

• Project De Meenthof

• Groep Goetheer 1 zetel

• Belastingen

• Project Middenweg

• Gastheerschappen Hilversum

• Project Ter Sype

College van burgemeester en wethouders (B&W)

• Verkeer en Vervoer

• Saneringsopgave Groenewoud

Het college van B&W van de gemeente Wijdemeren telt 3 leden:

• Sociaal Domein • ICT

Gemeentesecretaris

• Porseleinhaven

Mw. Drs. E.L. Ruizeveld de Winter

• Landgoed Eikenrode • Reconstructie Nieuw-Loosdrechtsedijk • Milieu

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

PROGRAMMA’S In de beleidsbegroting geven we per programma antwoord op de drie w-vragen: • Wat willen we bereiken? • Wat doen we ervoor? • Wat mag het kosten? Vervolgens geven we in de paragrafen een dwarsdoorsnede van een aantal financiële aspecten uit de begroting.

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

BEGROTING

Natuur en Milieu

PROGRAMMA’S

Ruimtelijke Ontwikkeling

9

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Natuur en Milieu

Ruimtelijke Ontwikkeling

10

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

PROGRAMMA 1 BESTUUR EN BURGERZAKEN Onder dit programma vallen de taakvelden Bestuur en Burgerzaken.

Beschrijving

Veel dienstverlening is digitaal beschikbaar, onze producten en diensten

We zien het als onze missie om de afstand tussen inwoner, ondernemer,

zijn toegankelijk. De inwoners stellen steeds hogere eisen aan onze

media, organisatie en gemeente te verkleinen en het vertrouwen in de

dienstverlening. Een betrouwbare overheid die snel antwoord geeft op

gemeente Wijdemeren te verbeteren onder het motto: De echte wereld

vragen en adequaat reageert op klachten en bezwaren vinden mensen

is buiten!

volstrekt normaal. Dit stelt wel eisen aan onze bedrijfsvoering.

In een samenleving waar het vertrouwen in de overheid onder druk

Wat willen we bereiken?

staat, vraagt een goede samenwerking op sommige vlakken om extra

• Een betrouwbare overheid zijn voor onze inwoners door meetbare

inspanning. Zo is het belangrijk dat de gemeentelijke dienstverlening

resultaten met heldere servicenormen te definiëren.

transparant en toegankelijk is, de gemeente duidelijk is over welke kaders

• Autonome ontwikkelingen van de publieke dienstverlening.

en spelregels er gelden bij samenwerking en dat de gemeente aansluit

• Een website die toegankelijk is en voldoet aan de huidige wettelijke

op kansen en mogelijkheden van digitalisering.

eisen.

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Natuur en Milieu

Ruimtelijke Ontwikkeling

11

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

Wat doen we daarvoor?

Verbeterde dienstverlening die aansluit bij de behoefte van de

Reisdocumentenpiek

Bestuurlijke toekomst

inwoners

In 2014 is de geldigheidsduur van reisdocumenten (paspoorten en

Wijdemeren werkt toe naar een bestuurlijke fusie per 1 januari 2027

In het coalitieakkoord-plus 2022–2026 staat dienstverlening in de brede

Nederlandse ID-kaarten) voor volwassenen verlengd van vijf naar

met de gemeente Hilversum. In het voorjaar van 2025 wordt hiertoe

zin prominent beschreven als kernopgave van de gemeente. Inwoners

tien jaar. Na de reisdocumentendip van 2019 tot en met 2023 merkt

het herindelingsadvies vastgesteld waarna deze naar de Provincie

en ondernemers hebben recht op goede en betaalbare dienstverlening.

Wijdemeren, net als alle andere gemeenten, sinds 2024 de effecten

Noord-Holland en de Rijksoverheid gezonden wordt voor verdere

In 2024 is een klantbelevingsonderzoek uitgevoerd. De punten uit

van de nieuwe cyclus, die is ontstaan door invoering van deze langere

besluitvorming. Eind 2024 word op basis van een variantenanalyse een

dit onderzoek pakken we in 2025 op om tot een verbetering van de

geldigheidsduur. Deze piek duurt tot 2029.

besluit genomen over de invlechting van de ambtelijke organisatie in die

dienstverlening te komen met heldere servicenormen, goede sturing

van Hilversum. Het doorlopen van dit traject zal in 2025 veel ambtelijke

van de contacten (kanaalsturing) en een verbetering van een aantal

capaciteit, flexibiliteit en inzet vragen. Bovendien blijven de reguliere

onderliggende processen.

werkzaamheden gewoon doorgaan. De benodigde extra investeringen zullen tot en met 2025 plaatsvinden uit de algemene reserve. Voostellen

Communicatie

daartoe ontvangt u zodra er meer inzicht is in de aanpak en het tijdpad.

De communicatie van de gemeente is voornamelijk naar buiten gericht.

In 2026 komen er frictiemiddelen beschikbaar vanuit de Rijksoverheid.

Ook in 2025 blijven we dit voortzetten. We gaan met extra inzet het interne communicatieproces aanpakken om de kwaliteit van de externe communicatie richting onze inwoners, partners en ondernemers te verbeteren. De gemeentelijke website (www.wijdemeren.nl) wordt qua uiterlijk vernieuwd. Waar mogelijk zijn de teksten geschreven op taalniveau B1. Het systeem achter de website (CMS) houdt vanaf 2025 expliciet rekening met toepassingen zoals E-herkenning en DigiD.

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

BEGROTING

Sociaal Domein

Natuur en Milieu

PROGRAMMA’S

Ruimtelijke Ontwikkeling

12

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

Wat mag het kosten? TABEL PROGRAMMA BESTUUR EN BURGERZAKEN P001 Bestuur en burgerzaken

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

3.051

3.745

3.491

3.513

3.512

3.512

Baten

-349

-414

-414

-414

-414

-414

SALDO EXCLUSIEF MUTATIES RESERVES

2.702

3.330

3.077

3.098

3.098

3.098

Bestuur

1.920

2.675

2.543

2.569

2.568

2.568

Burgerzaken

1.131

1.069

948

944

944

944

TOTAAL LASTEN

3.051

3.745

3.491

3.513

3.512

3.512

Bestuur

-32

-139

-139

-139

-139

-139

Burgerzaken

-317

-276

-276

-276

-276

-276

TOTAAL BATEN

-349

-414

-414

-414

-414

-414

SALDO EXCLUSIEF MUTATIES RESERVES

2.702

3.330

3.077

3.098

3.098

3.098

Lasten mutaties reserves

0

0

0

0

0

0

Baten mutaties reserves

0

-200

0

0

0

0

SALDO MUTATIES RESERVES

0

-200

0

0

0

0

2.702

3.130

3.077

3.098

3.098

3.098

Lasten per taakveld

Baten per taakveld

SALDO INCLUSIEF MUTATIES RESERVES

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

BEGROTING

Natuur en Milieu

Financiële toelichting 2025 ten opzichte van

Relevante informatie

jaarschijf 2024

Relevante beleidsstukken

Lasten

• Legesverordening

0.1 Bestuur € 132.000 lager

• Besluit burgerlijke stand, wet BRP en PUN (Paspoort

Voor het onderdeel Bestuurlijke Vernieuwing is in jaarschijf 2024 € 200.000 geraamd. In jaarschijf 2025 en volgende jaren is een bedrag

Uitvoeringsregeling)

• Visie op werken

opgevoerd van € 10.000. Het resterende nadelige verschil van € 58.000 is het gevolg van indexering en bijstelling budgetten voor opleiding,

Betrokken (verbonden) partijen

representatie en kapitaallasten. De kapitaallasten hebben onder andere

• Alle gemeenten in de regio Gooi en Vechtstreek

betrekking op de nieuwe audiovisuele apparatuur in de Raadszaal.

• Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek

0.2 Burgerzaken € 121.000 lager Het verschil wordt onder andere veroorzaakt door hogere lasten voor verkiezingen in 2024 (€ 22.000). In 2024 wordt de receptie van de publiekshal aangepast, afkomstig uit de voorjaarsnota 2024 (€ 30.000). € 68.000 heeft betrekking op salarissen.

Baten Geen afwijkingen > € 25.000

PROGRAMMA’S

Ruimtelijke Ontwikkeling

13

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Natuur en Milieu

Ruimtelijke Ontwikkeling

14

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

PROGRAMMA 2 VEILIGHEID Onder dit programma vallen de taakvelden Crisisbeheersing & Brandweer en Openbare orde & Veiligheid.

Beschrijving

Als deelnemende gemeente in de Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek

Gemeente Wijdemeren is een mooie en relatief veilige gemeente. De

werkt Wijdemeren multidisciplinair samen aan taken op het gebied van

gemeente ligt centraal ten opzichte van Amsterdam en Utrecht. Deze

brandweerzorg, rampenbeheersing, crisisbeheersing, geneeskundige

ligging en het omvangrijke plassengebied kunnen echter ook leiden tot

hulpverlening en handhaving van de openbare orde en veiligheid.

kwetsbaarheid van de openbare orde en veiligheid. Naast voorkomen van branden, rampen en crises, willen we de eventuele Veiligheid is een domein dat continu in ontwikkeling is, zowel op het

gevolgen hiervan zoveel mogelijk beperken. Als gemeente zijn we

sociale als op het fysieke vlak. Zo zien we dat zichtbare criminaliteit

verantwoordelijk voor de zogenoemde bevolkingszorg bij een ramp of

(bijvoorbeeld woninginbraken, vernieling) gedeeltelijk plaatsmaakt

crisis. In geval van een brand, lokale ramp, crisis of dreiging daarvan is de

voor onzichtbare criminaliteit (bijvoorbeeld digitale criminaliteit en

burgemeester het bevoegd gezag.

ondermijning). De huidige samenleving heeft te maken met meer uitgesproken en verharde tegenstellingen. Hierin schuilt het risico

Wat willen we bereiken?

van maatschappelijk ongenoegen dat zich uit in de vorm van verdere

In samenwerking met de gemeenten in de regio Gooi en Vechtstreek

polarisatie en een toename van demonstraties. De complexiteit

hebben we een meerjaren-veiligheidsplan ontwikkeld. Dit is het

van meervoudige problematiek (zorg, inkomen, veiligheid) leidt tot

vastgestelde Integraal Veiligheidsplan 2023-2026. In dit IVP staan zowel

relatief meer overlast en een toename van (acute) casuïstiek. Ook de

regionale als lokale thema’s. In 2025 richten we ons op de thema’s:

fysieke en de onlinewereld raken steeds meer met elkaar verweven. Cybercriminelen benutten de kwetsbaarheden hiervan. Verder zien we

Regionaal:

dat ordeverstoringen, georganiseerd in de digitale omgeving, vaker

• Ondermijning (terugdringen, borgen structurele aanpak)

plaatsvinden.

• Digitale veiligheid (bewustzijn en weerbaarheid verhogen)

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Natuur en Milieu

Ruimtelijke Ontwikkeling

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Lokaal:

Maatschappelijke onrust

Veiligheid op de plassen

• Veiligheid op de plassen (toezicht op het water)

Adaptief inspelen op ontwikkelingen in de maatschappij die kunnen

Een prettige en leefbare situatie op het water realiseren voor alle

leiden tot maatschappelijke onrust.

gebruikers en handhavingspartners betrekken bij het adequaat

een veilig, prettige en leefbare situatie op het water

• Maatschappelijke onrust/Maatschappelijk ongenoegen • Aanpak kwetsbare locaties (vakantieparken)

15

PARAGRAFEN

Overhead

toezichthouden.

Aanpak kwetsbare locaties Ontwikkelen van een integrale aanpak voor het thema vakantieparken.

Verder zijn er wettelijke, beleidsmatige en uitvoerende taken op het

Dit thema bij handhaving komt voort uit de uitvoeringstaken die we als gemeente in 2023 hebben overgenomen van het Plassenschap.

gebied van veiligheid die al dan niet voortvloeien uit de thema’s van het

Crisisbeheersing en brandweer

IVP.

Voorkomen van branden, rampen en crises en beperken van de

Uitbreiding/toename wettelijke taken programma Veiligheid

• Crisisbeheersing en brandweer

eventuele gevolgen wanneer deze toch plaatsvinden.

Naast de voornoemde specifieke thema’s is er in het programma

• Handhaving en Toezicht

Veiligheid in de gehele breedte sprake van een toename van de taken.

Handhaving en Toezicht

De afgelopen jaren zijn de bevoegdheden van de burgemeester, dan

Ondermijning

Reguliere handhaving

wel het college, op het gebied van OOV, APV en bijzondere wetten

Terugdringen van ondermijning door de integrale aanpak willen we

De leefbaarheid vergroten en gericht overlast bestrijden op die locaties

sterk uitgebreid. Denk bijvoorbeeld aan de aanpak ondermijning,

structureel borgen en verder ontwikkelen, onder andere door verdere

en momenten waar en wanneer dat nodig is.

Bibob, verwarde personen en huiselijk geweld. Ook op het gebied van

professionalisering van de gemeentelijke organisatie voor dit thema en

vergunningverlening en bijzondere wetten is het taakveld uitgebreid.

door de informatiepositie te verstevigen. We willen onze inwoners, ondernemers en de samenwerkingspartners

Digitale veiligheid Verhogen van bewustwording en weerbaarheid rondom digitale veiligheid, zodat het risico om slachtoffer te worden van digitale criminaliteit afneemt.

veiligheid, continuïteit en kwaliteit blijven bieden.

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Natuur en Milieu

Ruimtelijke Ontwikkeling

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Wat doen we daarvoor?

Digitale veiligheid

Maatschappelijke onrust

Ondermijning

We werken naar een gestructureerde, preventieve aanpak om

Als lokale overheid willen we meer grip krijgen op de verschillende

We blijven barrières opwerpen bij de aanpak van georganiseerde

slachtofferschap te beperken. Iedereen loopt het risico om

vormen van onvrede, protest en maatschappelijk ongenoegen en

ondermijnende criminaliteit. We benutten hiervoor de

slachtoffer te worden van digitale criminaliteit. De meest relevante

hier op de juiste wijze op kunnen anticiperen als dit speelt in de

bestuursrechtelijke mogelijkheden. Denk bijvoorbeeld aan een

doelgroepen op basis van slachtofferschap en schade zijn (in

gemeente. Dit vraagt om een andere manier van verbinding leggen

gezamenlijke uitvoering van integrale controles en een onderzoek

willekeurige volgorde):

met de groepen waar het om gaat: langs de lijnen die verbinden, met

naar mogelijke nieuwe criminele activiteiten. Ook verzorgen we

• Volwassen inwoners en senioren (vanwege hun (on)vermogen en

een open houding en openstaand voor ieders verhaal. Daarnaast

trainingen en/of voorlichting om weerbaarheid en bewustwording te

soms kwetsbaarheid)

stellen we een bondgenotenoverleg in om op structurele basis in

verhogen. Dit is een greep uit de concrete activiteiten, genoemd in

• Jongeren (vanwege groepsdruk en kwetsbaarheid)

contact te blijven met de samenleving om te weten wat er speelt.

het Uitvoeringsplan Publieke Veiligheid 2023-2026.

• Ondernemers (financieel en persoonsgegevens)

Wijdemeren neemt zitting in de regionale bestuurlijke werkgroep

• Medewerkers van de gemeente en maatschappelijke partners

‘Maatschappelijke Onrust’ en fungeert als afvaardiging voor de

(persoonsgegevens, financieel, continuïteit openbaar bestuur)

16

PARAGRAFEN

gemeenten in Gooi en Vechtstreek.

Overhead

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Natuur en Milieu

Ruimtelijke Ontwikkeling

17

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

Aanpak kwetsbare locaties

Crisisbeheersing en brandweer

Veiligheid op de plassen

In 2022 is het Integraal Veiligheidsplan (IVP) vastgesteld. Een van

De Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek is onze partner voor fysieke

Naast de reguliere taken heeft handhaving te maken met

de prioriteiten in het Integraal Veiligheidsplan zijn vakantieparken.

veiligheid. Het gaat om ambulancezorg, brandweer, meldkamer en de

seizoensgebonden werkzaamheden. Zo is er bij mooi weer bijvoorbeeld

Gemeente Wijdemeren heeft 23 vakantieparken waar het heerlijk

voorbereiding en bestrijding van rampen en crisis. De crisisorganisatie

extra toezicht nodig rondom de plassen.

recreëren is. Uit meerdere onderzoeken is gebleken dat dit soort

beheren en ontwikkelen, vormt de kern van de sector. Daarnaast willen

vakantieparken ook vaak gebruikt worden voor ondermijnende

we de lokale crisisorganisatie verder ontwikkelen, zodat we geprepareerd

Voor het realiseren van een prettige en leefbare situatie op het

criminaliteit. De eerste stappen zijn gezet op het gebied van handhaving.

zijn en snel kunnen handelen wanneer de situatie daarom vraagt.

water voor alle gebruikers blijft adequaat toezicht en handhaving

In 2024 is een start gemaakt om zicht te krijgen op deze vakantieparken.

noodzakelijk. Als trekker en deelnemer zal ook onze gemeente haar

Dat vraagt om capaciteit, maar ook om een vervolg. Wat doen we

Handhaving en Toezicht

verantwoordelijkheid hierin nemen en zich blijven inzetten om de

met deze informatie en welke capaciteit is daarvoor nodig. Om goed

Reguliere handhaving

noodzakelijke kennis, middelen en capaciteit op niveau te houden.

inzicht te krijgen, is een data-analist nodig die de informatie van het

De rol van handhaving blijft volop in ontwikkeling. Handhavers zijn een

park ophaalt en overzichtelijk ordent. Alle informatie uit de database

belangrijke eerste aanspreekpunt voor inwoners en ondernemers voor

van de gemeente en uit de database van onze partners zorgen voor

vraagstukken over leefbaarheid en veiligheid. Om de leefbaarheid te

een duidelijk beeld. Van hieruit volgen controles en daar is een boa

vergroten en overlast te bestrijden, handhaven we op veelvoorkomende

voor nodig met kennis van ondermijning. Vanuit deze controles volgen

overlast, zoals jeugdoverlast, afval op straat, geluidsoverlast en

handhavingszaken die een handhavingsjurist kan oppakken. Als we de

verkeersovertredingen.

hele keten doorlopen, geven we een duidelijk signaal af. Om de effectiviteit van handhaving te vergroten, is het van belang dat we waar mogelijk op die plaatsen zijn waar op dat moment toezicht nodig is. In 2025 willen we starten met het inrichten van een meer informatie gestuurd werkproces.

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

BEGROTING

Sociaal Domein

Natuur en Milieu

PROGRAMMA’S

Ruimtelijke Ontwikkeling

18

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

Wat mag het kosten? TABEL PROGRAMMA VEILIGHEID P002 Veiligheid

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

4.648

3.502

3.502

3.505

3.508

3.512

Baten

-3.855

-15

-15

-15

-15

-15

792

3.487

3.487

3.490

3.493

3.497

Crisisbeheersing en brandweer

3.804

2.568

2.549

2.552

2.556

2.560

Openbare orde en veiligheid

844

935

953

953

952

952

4.648

3.502

3.502

3.505

3.508

3.512

Crisisbeheersing en brandweer

-3.526

0

0

0

0

0

Openbare orde en veiligheid

-330

-15

-15

-15

-15

-15

-3.855

-15

-15

-15

-15

-15

792

3.487

3.487

3.490

3.493

3.497

Lasten mutaties reserves

0

0

0

0

0

0

Baten mutaties reserves

0

0

0

0

0

0

SALDO MUTATIES RESERVES

0

0

0

0

0

0

792

3.487

3.487

3.490

3.493

3.497

SALDO EXCLUSIEF MUTATIES RESERVES Lasten per taakveld

TOTAAL LASTEN Baten per taakveld

TOTAAL BATEN SALDO EXCLUSIEF MUTATIES RESERVES

SALDO INCLUSIEF MUTATIES RESERVES

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Natuur en Milieu

Ruimtelijke Ontwikkeling

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Relevante informatie

Wettelijke basis voor dit programma

Relevante beleidsstukken

De wettelijke basis is vastgelegd in:

• Algemene Plaatselijke Verordening (2023)

• Aanwijzingsbesluit Digitaal Opkopersregister

• Gemeentewet

• Algemeen aanwijsbesluit APV (2020)

• Aanwijzingsbesluit ex. artikel 438 Wetboek van Strafrecht

• Algemene wet bestuursrecht

• Alcoholwetverordening (2021)

(toezichthouder nachtregister)

• Wet Tijdelijk Huisverbod

• Kansspelverordening (2010)

• Aanwijzingsbesluit Passantenhaven Oud-Loosdrecht (Porseleinhaven)

• Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz)

• Verordening Winkeltijden Wijdemeren (2013)

• Verordening binnentreden ter uitvoering van noodverordeningen

• Wet Zorg en Dwang

• Bibob beleid (2021)

(2004)

• Wet Bibob

• Evenementenbeleid 2019 - 2022 en beleidsregels evenementen (2020)

• Programmabegroting Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek (2022)

• Winkeltijdenwet

• Regionaal beleidskader Veiligheid, toezicht en handhaving OFGV

• Regionale Veiligheidsstrategie Midden Nederland

• Wet op de kansspelen

• Drugsbeleid (2010)

• Beleidsregel exploitatievergunning horeca (2019)

• Alcoholwet

• Standplaatsenbeleid (2016)

• Protocol bijtincidenten honden (2016)

• Wet Luchtvaart

• Integraal Veiligheidsplan 2023-2026

• Dienstverleningsovereenkomst Regionale Brandweer

• Wet openbare manifestaties

• Uitvoeringsplan Publieke Veiligheid 2023-2024

• Zondagswet

• Beleidsregels artikel 13b Opiumwet

• Opiumwet

• Beleidsregels collecteren en venten (2014)

• Wet op veiligheidsregio’s

• Beleidsregels handhaving hinderlijk groen

• Woningwet

• Beleidsregels sluiting van voor het publiek openstaande gebouwen

• Wet publieke gezondheidszorg

(2019)

• Beleidsregels vergunningen, toezicht en handhaving 2018 - 2021 • Handhavingsbeleid Kinderopvang • Inboedelverwijdering na ontruiming (2012) • Sanctiestrategie Drank- en Horecawet (2016)

• Politiewet

19

PARAGRAFEN

Overhead

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

Betrokken (verbonden) partijen

• Woningcorporaties en -verenigingen

• Gemeenten in de Eenheid Midden Nederland,

• Zorg- en Veiligheidshuis Gooi en Vechtstreek, met

Openbaar Ministerie, politie Midden Nederland

haar partners die een rol hebben in de casuïstiek

(ofwel de Veiligheidscoalitie Midden-Nederland)

over zorg en veiligheid

• Regionaal Informatie en Expertise Centrum Midden-Nederland (RIEC)

• Verbonden partij Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek (waaronder GHOR en Brandweer) en samenwerkingspartner Veiligheidsregio Flevoland

• Verbonden partij Regio Gooi en Vechtstreek (waaronder Regionale Ambulancevoorziening)

• Provincies Noord-Holland en Utrecht • Natuurmonumenten, Omgevingsdienst Flevoland, Gooi en Vechtstreek, Waternet, het Plassenschap Loosdrecht

• Versa Welzijn (buurtbemiddeling) • HALT Nederland • Ministerie van Justitie en Veiligheid (bureau BIBOB, Justitie, CJIB et cetera)

• Kamer van Koophandel, Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, Kansspelautoriteit, Waternet en Jeugd-Punt

• Ondernemersvereniging Wijdemeren

BEGROTING

Natuur en Milieu

PROGRAMMA’S

Ruimtelijke Ontwikkeling

20

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Natuur en Milieu

Ruimtelijke Ontwikkeling

21

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

PROGRAMMA 3 OPENBARE RUIMTE Programma 3 bestaat uit een deel van de taakvelden van de BBV taakveldcategorieën 2 (verkeer, vervoer en waterstaat), 5 (sport, cultuur en recreatie) en 7 (volksgezondheid en milieu). Relevante ontwikkelingen Beheer openbare ruimte In 2023 is het Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte opgesteld.

Deze beheerplannen bevatten concrete maatregelen voor onderhoud en

In 2025 ligt de focus op twee zaken: voorbereiden en uitvoeren van

vervanging. De belangrijkste conclusie is dat er de komende jaren een

enkele urgente vervangingsprojecten, zoals in de Ooievaartsbuurt en

aanzienlijke opgave voor onderhoud en vervanging op ons afkomt.

aan de Kerklaan in Ankeveen. Daarnaast richten we ons op noodzakelijk onderhoud (zowel klein als groot) op locaties waar het achterwege laten

In 2025 ligt de focus op een voortvarende start van deze opgave. In 2025

van actie leidt tot aanzienlijke investeringen of binnen afzienbare tijd nog

zijn er verschillende investeringsprojecten in uitvoering en werken we

grotere en duurdere onderhoudswerkzaamheden.

aan de voorbereiding van de volgende investeringsprojecten, die in het investeringsprogramma en in de beleidsplannen zijn vastgesteld:

Dit plan vormt het strategische en financiële kader voor het beheer van de openbare ruimte de komende jaren. De verdere uitwerking van dit plan heeft geleid tot een aantal sectorale beheerplannen, waaronder voor wegen, riolering, openbaar groen, civiele kunstwerken, openbare verlichting, speel- en beweegvoorzieningen en straatmeubilair.

Beheer riolering Ook voor de riolering is de opgave op de agenda een aanzienlijke

Beheer wegen

vervanging. Om toekomstige overlast voor zowel milieu als

Het wegennet van Wijdemeren is dringend toe aan verbetering. Door

bewoners te beperken, vervangen we vanaf 2024 meer riolering.

jarenlang uitgesteld onderhoud zijn meerdere wegen en buurten op

Bij deze werkzaamheden houden we rekening met de effecten

korte termijn toe aan groot onderhoud of volledige vervanging.

van klimaatverandering. Waar mogelijk combineren we de rioleringswerkzaamheden met andere infrastructurele projecten, zoals het vernieuwen van wegdekken. Een voorbeeld is de Prinsessenbuurt in Loosdrecht, waar we in 2024 met de uitvoering startten. Daarnaast zijn we begonnen met de opstelling van twee integrale rioolplannen voor Kortenhoef-Zuid en de Edelenbuurt in Loosdrecht.

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Natuur en Milieu

Ruimtelijke Ontwikkeling

22

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

Beheer openbaar groen

Beheer speel- en beweegvoorzieningen en beheer Straatmeubilair

In 2022 is het mobiliteitsplan 2045 ‘Duurzaam, Veilig & Vooruit’

In het jaar 2025 zetten wij het beleid en beheer van het openbare groen

In 2025 concentreren wij ons om naar meer kwalitatief hoogwaardige

vastgesteld. Daarin staat dat we een leefbare en duurzame gemeente

voort. Wij gaan verder met structureel invulling geven aan het omvormen

speel- en beweegvoorzieningen te gaan. Vanaf 2025 is er sprake van

willen zijn, waarbij verkeersveiligheid essentieel is en toegankelijkheid

van verouderde beplanting en plantvakken. Daarnaast geven we extra

meer reguliere vervangingen. Als uitvloeisel hiervan verwijderen wij in

en bereikbaarheid voor alle verkeersdeelnemers gewaarborgd zijn. Om

aandacht aan het verbeteren van de leefomstandigheden van de vele

2025 overbodige verkeers- en straatnaamborden en voeren waar nodig

dit concreet te maken, zijn wensen opgesteld voor voetgangers, fietsers,

bomen in onze gemeente. We hebben geconstateerd dat de kwaliteit

onderhoud uit.

auto’s, vrachtverkeer en voor parkeren en duurzaamheid. We nemen

van de bomen in de afgelopen jaren langzaam, maar gestaag terugloopt.

jaarlijks maatregelen om dit te realiseren.

Door meer aandacht voor onder meer groeiplaatsverbetering trachten

Mobiliteit

we deze trend te keren.

De gemeente Wijdemeren heeft beperkt openbaar vervoer. Dit

Saneren wegverkeerslawaai

geldt vooral in de weekenden en voor Ankeveen. Hierdoor is de

We beperken de geluidshinder bij woningen die in 1982, bij de invoering

Beheer civiele kunstwerken (bruggen en beschoeiingen)

autoafhankelijkheid vrij groot. Om vervoersarmoede te verminderen,

van de Wet geluidshinder, al een te hoge geluidsbelasting ondervonden.

Ook bij de civiele kunstwerken is geconstateerd dat er aanzienlijke delen

stimuleren we in 2025, naast het faciliteren van auto’s, het gebruik

Dit doen we om te voldoen aan de saneringsplicht van woningen op de

aan vervanging toe zijn. Dit betreft onder meer de vervanging van 7

van fietsen, aanvulling van busvervoer en alternatieven voor

zogenaamde B-lijst. Bij maatregelen aan de woning onderzoeken we of

bruggen in de komende vier jaar. In 2024 zijn er 3 bruggen opgeleverd.

regulier busvervoer. Hiervoor komen de zogenaamde ‘Bikker-

een combinatie met warmte-isolatie haalbaar is.

De focus ligt in 2025 bij de overige 4 bruggen. Daarnaast gaan we verder

gelden’ (Rijkssubsidie) beschikbaar, waarop we in regioverband en in

met de vervanging van beschoeiingen. Het gaat hier om circa 3000

samenwerking met de provincie een beroep doen.

meter. Landelijk neemt het aantal fietsongevallen toe. Er komen steeds meer

Beheer openbare verlichting

snelle en bredere fietsen naast de traditionele fietsen op hetzelfde

Om aan de energiedoelstelling uit het energieakkoord te voldoen,

fietspad, wat leidt tot grote snelheidsverschillen. Met het oog op de

moeten uiterlijk in 2030 alle armaturen die nog niet voorzien zijn van

verkeersveiligheid passen we de belangrijkste fietsroutes hierop aan.

ledverlichting vervangen zijn door energiezuinige ledverlichting. Dit betreft zo’n 2400 armaturen in 6 jaar. In 2025 gaan wij verder met de vervanging en vervangen we zo’n 400 armaturen.

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

Natuur en Milieu

Wat willen we bereiken?

Wat doen we daarvoor?

Beheer openbare ruimte

Beheer openbare ruimte

• Uitvoering van het beleidsplan integraal beheer openbare ruimte met

• Het beheer van de openbare ruimte meer programmatisch en

de onderliggende beheerplannen.

• Veilige en goed functionerende openbare ruimte. • Efficiënt gebruik van de financiële middelen en voorkomen van kapitaalvernietiging.

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Ruimtelijke Ontwikkeling

integraal uitvoeren.

• Vernieuwing van diverse wegen/gebieden, daar waar mogelijk integraal, zoals de Prinsessenbuurt.

• Bij de voorbereiding van vooral wegen-, riolerings- en

• Minder overlast voor bewoners en gebruikers van de openbare ruimte.

groenwerkzaamheden rekening houden met de verandering van het

• Een openbare ruimte die beter is ingesteld op het veranderende

klimaat.

klimaat.

• Een aangepast en kwalitatief beter bomenareaal. • Een rustiger openbare ruimte door minder straatmeubilair.

• Omvormen/vernieuwen van plantvakken in de gemeente. • Verbeteren van leefomstandigheden bomen door bijvoorbeeld groeiplaatsverbetering.

• Vervangen van 4 bruggen in 2025

Mobiliteit

• Vervangen van 3000 meter beschoeiing in 2025.

Een leefbare gemeente zijn door:

• Vervanging van 400 armaturen in 2025 door energiezuinige

• duurzame mobiliteit te bevorderen.

ledverlichting.

• verkeersveiligheid te vergroten.

• Vervanging van verouderde lichtmasten.

• de toegankelijkheid van de openbare ruimte te waarborgen.

• Vernieuwing van een aantal speel- en beweegvoorzieningen.

• de bereikbaarheid te waarborgen.

• Verwijderen van overbodige verkeers- en straatnaamborden.

• wegverkeerslawaai te saneren.

23

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Natuur en Milieu

Ruimtelijke Ontwikkeling

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Verkeer en vervoer

naar Hollandsche Rading, de inzet van een

We geven invulling aan de visie uit het mobiliteitsplan:

Vechtplassen Express en een onderzoek naar

• Voor de leefbaarheid en verkeersveiligheid

een vraag gestuurd vervoersysteem, eventueel in

woonwijken inrichten als 30 km-gebied in combinatie met groot onderhoud. Ook verlagen

combinatie met een buurtbus.

• Vergroten van de bereikbaarheid door

van de snelheid op de Molenmeent van 60 naar 50

verder onderzoek naar verkeersveiligheid

km/uur.

en doorstroming in Kortenhoef en een

• Bevorderen van de duurzaamheid en verkeersveiligheid door fietspaden goed in te richten en fietsgebruik te faciliteren.

• Voor de verkeersveiligheid van voetgangers jaarlijks

variantenonderzoek naar het uitbreiden van parkeerplaatsen in Oud-Loosdrecht.

• Inbreng bij regionale, provinciale en landelijke ontwikkelingen, zoals de Gooicorridor, het

verbeteren van twee oversteekplaatsen op 50 km-

regionaal fietsnetwerk, de knooppuntontwikkeling,

wegen.

het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV 2030)

• Om vervoersarmoede te verminderen, is het

24

PARAGRAFEN

en het regionaal mobiliteitsplan (RMP)

streven om in regioverband met de inzet van Bikker-gelden aanvullingen op het bestaande

Sanering wegverkeerslawaai

busvervoer te realiseren. Dit omvat het

Na het verkrijgen van de subsidie starten we in 2025

doortrekken van lijn 122 van Nieuw-Loosdrecht

met de uitvoering.

Overhead

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

BEGROTING

Sociaal Domein

Natuur en Milieu

PROGRAMMA’S

Ruimtelijke Ontwikkeling

25

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

Wat mag het kosten? TABEL PROGRAMMA OPENBARE RUIMTE P003 Openbare ruimte

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

10.126

16.239

12.574

13.189

14.026

14.479

Baten

-8.048

-9.503

-10.314

-10.822

-10.977

-11.324

SALDO EXCLUSIEF MUTATIES RESERVES

2.078

6.735

2.260

2.368

3.049

3.155

2.793

2.870

3.165

3.222

3.268

3.268

Begraafplaatsen en crematoria

347

201

202

204

205

205

Economische havens en waterwegen

134

179

204

304

346

388

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

1.060

745

844

811

988

1.011

Riolering

2.356

3.078

3.371

3.619

3.681

3.920

Verkeer en vervoer

3.435

9.166

4.787

5.029

5.539

5.687

TOTAAL LASTEN

10.126

16.239

12.574

13.189

14.026

14.479

-3.455

-4.457

-4.864

-5.023

-5.093

-5.093

Begraafplaatsen en crematoria

-324

-280

-287

-287

-287

-287

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

-100

0

0

0

0

0

-3.835

-4.666

-4.973

-5.322

-5.407

-5.753

Verkeer en vervoer

-334

-100

-190

-190

-190

-190

TOTAAL BATEN

-8.048

-9.503

-10.314

-10.822

-10.977

-11.324

SALDO EXCLUSIEF MUTATIES RESERVES

2.078

6.735

2.260

2.368

3.049

3.155

Lasten mutaties reserves

0

14

0

0

0

0

Baten mutaties reserves

-109

-4.985

-43

-43

-43

-43

SALDO MUTATIES RESERVES

-109

-4.971

-43

-43

-43

-43

SALDO INCLUSIEF MUTATIES RESERVES

1.969

1.765

2.217

2.325

3.006

3.112

Lasten per taakveld Afval

Baten per taakveld Afval

Riolering

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Natuur en Milieu

Ruimtelijke Ontwikkeling

26

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

Financiële toelichting 2025 ten opzichte van jaarschijf 2024

2.1 Verkeer en vervoer € 4.378.000 lager

2.1 Verkeer en vervoer € 90.000 Hoger

Lasten

In 2024 is de reserve Rationeel Wegbeheer gewijzigd in een voorziening.

Voor werkzaamheden aan wegen wordt een vergoeding aan

7.3 Afval € 295.000 hoger

Dit betekent dat deze reserve in 2024 is vrijgevallen ten gunste van de

nutsbedrijven in rekening gebracht. Hiervoor zijn hogere baten geraamd

Door een hogere bijdrage aan de GR G&V en hogere salariskosten stijgen

exploitatie € 4.875.000 en hiervoor is in 2024 ten laste van de exploitatie

van € 90.000.

de kosten in 2025 met € 295.000.

een storting opgenomen voor € 5.528.000 (inclusief jaarlijkse storting van € 653.000). Het voordelig effect van deze mutatie wordt voor

Relevante informatie

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie € 100.000 hoger

€ 271.000 verminderd door hogere salariskosten in 2025. Het resterende

Relevante beleidsstukken

Voor onderhoud openbaar groen is in 2025 het beschikbare budget

verschil heeft betrekking op mutaties kapitaallasten en indexering.

Het (interne) beleid voor de uitvoering van dit programma staat onder

opgehoogd met € 86.000. Het restantverschil heef betrekking op mutatie in kapitaallasten en indexering van budgetten.

meer beschreven in:

Baten 7.3 Afval € 407.000 hoger

• Beleidsplan integraal beheer openbare ruimte

7.2 Riolering € 293.000 hoger

Conform de financiële verordening wordt afvalstoffenheffing

• Beheerplan wegen 2024-2028

De stijging van de kosten in 2025 zijn met name het gevolg van hogere

kostendekkend berekend. Vanwege gestegen kosten (zie toelichting

• Groenbeheerplan 2024-2027

salaris- en inhuurkosten.

lasten afval) is de opbrengst afvalstoffenheffing met € 407.000 verhoogd.

• Beheerplan bomen 2024-2027

Zie verder voor een nadere toelichting de paragraaf lokale heffingen.

• Beheerplan civiele kunstwerken 2024-2027 • Beheerplan openbare verlichting 2024-2027

7.2 Riolering € 307.000 hoger

• Beheerplan speel- en beweegvoorzieningen 2024-2027

Conform de financiële verordening wordt rioolheffing kostendekkend

• Beheerplan straatmeubilair 2024-2027

berekend. Vanwege gestegen kosten (zie toelichting lasten riolering) is

• Gemeentelijk water en rioleringsprogramma 2023-2027

de opbrengst rioolheffing met € 307.000 verhoogd. Zie verder voor een

• Mobiliteitsplan 2045 Duurzaam, Veilig & Vooruit

nadere toelichting de paragraaf lokale heffingen.

• Beleidsregel parkeernormen Wijdemeren • Bomenverordening • Algemene plaatselijke verordening

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Natuur en Milieu

Ruimtelijke Ontwikkeling

Wettelijke basis voor dit programma

Betrokken partijen

De wettelijke basis is vastgelegd in:

De bij dit programma betrokken partijen zijn onder meer:

• Gemeentewet (zorgplicht)

• inwoners, ondernemers en belanghebbenden (Natuurmonumenten,

• Omgevingswet

basisscholen, ondernemers/winkeliersverenigingen,

• Wegenwet

openbaarvervoerbedrijven, VVN et cetera)

• Wegenverkeerswet

• overheden, zoals regiogemeenten, regionale

• Wet Geluidhinder

samenwerkingsverbanden, provincies Noord-Holland en Utrecht,

• Wet Milieubeheer

ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&A)

• Afvalstoffenwet

• Waterschap AGV, GAD, OFVG en de nood- en hulpdiensten

• Wet informatievoorziening ondergrondse netwerken (WION)

• nutsbedrijven en kennisplatforms (CROW, Rioned, Stichting

• Kaderrichtlijn Water en Waterwet • Warenwetbesluit: attractie- en speeltoestellen • Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie/ Bestuursakkoord Klimaatadaptatie

toegankelijkheid et cetera)

• Stadsbeheerservice (SBS), Tomingroep, stichting Land & Boschzigt (schilderen bankplanken) en Landgoed de Rading (schilderen onderhoud zwerfafvalbakken)

27

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Natuur en Milieu

Ruimtelijke Ontwikkeling

28

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

PROGRAMMA 4 ECONOMISCHE ZAKEN, RECREATIE EN TOERISME Programma 4 bestaat uit een deel van de taakvelden van de BBV-taakveldcategorieën 3 (Economie) en 5 (Sport, cultuur en recreatie).

In het financiële herstelplan is opgenomen dat we meer inkomsten gaan

Beschrijving

genereren. Voor de begroting in het algemeen, voor de investeringen,

Dit programma omvat gemeentelijk beleid dat gericht is op de

voor het behoud van de recreatieve waarden van ons plassengebied en

stimulering van het ondernemersklimaat en bevordering van

voor de uitzonderlijke natuur in het bijzonder. Dit noemen we wel de

economische activiteiten. Voor een vitale, leefbare en aantrekkelijke

groenblauwe parel van Wijdemeren.

leefomgeving is een actief sterk bedrijfsleven van groot belang. Daarom voeren we actief beleid voor:

Het is van groot belang om zo goed mogelijk verbinding te maken en

• behoud en, waar mogelijk, het revitaliseren van bedrijfsruimten,

te houden met de ondernemers. Door onder meer een verhoging van

bedrijventerreinen

de gemeentelijke belastingen is de relatie onder druk komen te staan.

• scheppen van banen

Onder andere door het eind 2023 geformeerde formele overleg tussen

• goede voorzieningen

de gemeente en het adviesorgaan Recreatie- en Toerisme, uit hoofde

• toekomstbestendige levendige winkelgebieden

van het gesloten Convenant Recreatie & Toerisme, proberen we meer verbinding te maken.

Een zo goed mogelijk vestigingsklimaat voor (zelfstandige) ondernemers en bedrijven vormt de kern van het economisch beleid.

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Natuur en Milieu

Ruimtelijke Ontwikkeling

29

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

Ook vanuit economisch perspectief zijn wij 1 van de 21 partners in de

Wat willen we bereiken?

Wat doen we daarvoor?

Aanpak Oostelijke Vechtplassen (AOVP, voorheen het Gebiedsakkoord).

• De Economische Agenda 2030 uitvoeren.

Economische ontwikkeling

Het tienjarig programma richt zich op de ontwikkeling van het

• Een aantrekkelijk en sterk ondernemersklimaat neerzetten.

We blijven in overleg met ondernemers, brancheorganisaties en diverse

vrijetijdlandschap, natuurherstel en recreatie. Het programma loopt

• Het plan ‘Toekomstvisie Bedrijventerreinen Wijdemeren’ uitvoeren.

samenwerkingsverbanden en proberen zoveel mogelijk samen op te

eind 2027 af. In totaal was 55 miljoen euro beschikbaar voor het

• Vitale, aantrekkelijke, toekomstbestendige winkelgebieden creëren,

pakken.

uitvoeringsprogramma, opgebracht door verschillende (overheids-)

onder meer door de oprichting van Bedrijven Investering Zones (BIZ).

partners. Wijdemeren heeft in 2017 de hele bijdrage van 3 miljoen

• Het uitvoeringsprogramma van de Aanpak Oostelijke Vechtplassen en

euro in één keer afgedragen. De afgelopen jaren is veel noodzakelijk onderzoek verricht. Er zijn onder andere natuurmaatregelen genomen en fase 1 van de baggeropgave is afgerond. Er is nu ongeveer 35 miljoen euro over. Deze middelen staan los van de begroting van Wijdemeren. De stuurgroep van de AOVP besteedt deze middelen en heeft een eigen begroting, die losstaat van de gemeentelijke begroting.

recreatie en toerisme stimuleren.

• Taken in opdracht van het Plassenschap Loosdrecht en omgeving uitvoeren.

• Afdoende draagvlak bij ondernemers bereiken en behouden bij de financiële opgave waar wij voor staan.

• Actieve participatie en transparantie in onze communicatie met ondernemers en stakeholders.

Daarnaast zijn we in diverse platforms vertegenwoordigd en zijn we in gesprek met ondernemers, zoals het Actieteam (als klankbord), het Breed

• Projecten en evenementen samen met ondernemers en stakeholders creëren en uitvoeren.

Ondernemersoverleg, waar ondernemers vertegenwoordigd zijn onder

• Het financieel herstelplan uitvoeren, zodat bezoekers en recreanten

andere uit de Ondernemersvereniging Wijdemeren (OW) en het al eerder

meer bijdragen aan het beheer en onderhoud van voorzieningen.

genoemde Adviesorgaan Recreatie & Toerisme, waarbij ondernemers − gevraagd en ongevraagd − actief en breed mogen adviseren bij het besteden van (een deel van) de toeristische reserve.

Lokale toegang voor Ondernemers Door ondernemersmanagement aan te bieden zijn we actief bezig met de belangen van het lokale bedrijfsleven en de verbetering van het economisch klimaat in Wijdemeren. We bouwen ons netwerk actief uit door relatiemanagement in te zetten in de regio. Daarbij nemen wij als organisatie actief deel in het organiseren en participeren in de goede samenwerking tussen de eigen organisatie en het bedrijfsleven met onder andere regionale sterke economische partners als de MRA.

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Natuur en Milieu

Ruimtelijke Ontwikkeling

30

PARAGRAFEN

Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead

Recreatie en toerisme

De Aanpak Oostelijke Vechtplassen is een belangrijk instrument.

We blijven werken aan een aantrekkelijk en toekomstbestendig

Wijdemeren is een trekker op een aantal programmaonderdelen, zoals

vrijetijdslandschap. Een mooi, groenblauw gebied waar mensen graag

de recreatieve routes (wandel-, fiets- en vaarroutes). De komende 3 jaar

wonen, werken en recreëren en waar natuur en recreatie in balans zijn

leggen we de focus op de haalbare routes en willen we in 2025 beginnen

en elkaar versterken. In de regio Gooi en Vecht dragen we bij aan ‘Visit

met de realisatie hiervan. In de AOVP werken we nauw samen met de

Gooi en Vecht’.

recreatiesector, we steunen elkaar om de doelstellingen te halen. Zo gaan we gezamenlijk de vaarverbinding De Heul met OVP-middelen

Wijdemeren neemt binnen de recreatieve sector in Nederland

herstellen vanaf 2025. Op www.vechtplassen.nl staat de voortgang van

een unieke plek in. In samenwerking met de toeristische sector en

het programma. Het is van essentieel belang om de bij de recreatieve

herindelingspartner Hilversum willen we het komende jaar initiatieven

sector betrokken ondernemers actief te blijven informeren en betrekken.

ontplooien gericht op de recreatieve en toeristische sector. We zoeken

Dit doen we onder meer door samen met het Adviesorgaan Recreatie

daarbij naar mogelijkheden om de sector te versterken en waarmee

& Toerisme met regelmaat interactieve sessies te organiseren om

beide gemeenten elkaar kunnen versterken. Belangrijk onderdeel is

ondernemers bewust te maken van de grote integrale beheeropgave van

de positionering en promotie naar buiten toe. In de begroting is een

onze openbare ruimte en het plassengebied.

onttrekking van de reserve toerisme opgenomen van € 100.000 in zowel 2025 als in 2026. Het adviesorgaan Recreatie&Toerisme (R&T) is in de gelegenheid om te adviseren over de besteding van deze middelen. Het college wil graag gezamenlijk zaken realiseren waar recreanten, en dus de sector, baat bij hebben. Om bij voorstellen snel te kunnen handelen is de onttrekking vanuit de reserve nu vast verwerkt.

INLEIDING

BEGROTING 2025

Bestuur en Burgerzaken

Veiligheid

Openbare Ruimte

LEESWIJZER

Economische zaken Recreatie en Toerisme

Sociaal Domein

PROGRAMMA’S

BEGROTING

Natuur en Milieu

Ruimtelijke Ontwikkeling

Gemeenschappelijke regeling Plassenschap Loosdrecht

Verblijfsrecreatiebelastingen (VBR): verhoging van inkomsten

We continueren onze opdracht om voor het Plassenschap Loosdrecht

Wijdemeren trekt jaarlijks veel toeristen die voor een dag of een korte

en omgeving de uitvoeringsorganisatie te zijn. De kosten hiervoor staan

of langere vakantie in ons gebied verblijven. Tweede huizen zijn in trek,

voor 27,33 procent in onze begroting. Op 13 december 2023 heeft

evenals verblijven en overnachtingen in hotels, B&B’s en vakantiehuizen.

het bestuur Plassenschap het ontwerp vierjarig uitvoeringsplan en het

Als een van de maatregelen om de dekking van de begroting voor 2025

ontwerp vierjarig financieel perspectief vastgesteld. Na een ronde van

te verhogen, kiezen we ervoor om de recreanten en toeristen (meer)

zienswijzen heeft het bestuur Plassenschap deze uitvoeringsplannen

mee te laten betalen aan het goed onderhouden en beheren van deze

op 28 maart 2024 definitief vastgesteld. De plannen vormen de kaders

voorzieningen en aan het onderhouden van de natuur en het landschap.

voor de komende begrotingen. De begroting 2025 is na een ronde van

Voor 2025 bedraagt deze opgave € 250.000 meer dan ten opzichte van

zienswijzen op 11 juli 2024 definitief door het bestuur Plassenschap

2024 (€ 500.000). De totale opgave bedraagt derhalve € 750.000 voor

vastgesteld.

2025.

Uit de ingediende zienswijzen blijkt dat de deelnemers zich zorgen

De taakstelling van € 500.000 in 2024 is tijdens het opstellen van de

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15895842/1