Begroting 2023 gemeente Wijdemeren
Tekst van het document
BEGROTING 2023
INLEIDING
LEESWIJZER
BEGROTING
PROGRAMMAPLAN
PARAGRAFEN
BEGROTING 2023 (VOOR DE) KIEZEN Start met lezen
1
BEGROTING 2023
INLEIDING
LEESWIJZER
BEGROTING
PROGRAMMAPLAN
PARAGRAFEN
INLEIDING Voor u ligt de Programmabegroting 2023 met de titel (voor de) Kiezen. Het zijn spannende tijden. We staan als samenleving voor een aantal grote uitdagingen. En als gemeente. De huidige financiële situatie maakt het noodzakelijk dat wij keuzes maken. Keuzes kunnen we alleen samen maken. Want elke keuze heeft consequenties. Met gevolgen op kortere óf langere termijn. Wij willen de groenblauwe parel van de Gooi en Vechtstreek behouden en conserveren.
Ons bestuursakkoord draagt de titel: Alle hens aan dek. Dat deze titel passend was wisten we. Dat we het zo zwaar voor de kiezen kregen, voorzagen we in juni 2022 niet.
In september werd ons meer duidelijk over de structurele financiële
De begroting 2023 is voor ons een startdocument om het gesprek
situatie van de gemeente Wijdemeren. Om hier een beter beeld van te
over de toekomst van de gemeente Wijdemeren aan te gaan. Zoals in
krijgen, hebben we moeten besluiten om de begroting pas in december
het eerder genoemde rapport van Berenschot, als ook het rapport van
aan u aan te bieden. Wij vinden het van belang om, samen met u, de
Necker van Naem, is aan u als raad gevraagd om de stip op de horizon
situatie zo goed mogelijk in beeld te krijgen en dan pas besluiten te
te bepalen. Dit biedt ons als college én de ambtelijke organisatie de
nemen die invloed hebben op de toekomst van Wijdemeren. Dit is een
handvatten om een realistisch financieel meerjarenperspectief voor te
moeizaam proces. De afgelopen jaren heeft de ambtelijke organisatie
bereiden.
steeds geprobeerd om de ‘machine te laten draaien’. Daarbij werd (en wordt) een zware wissel getrokken op de collega’s. Er is grote loyaliteit
Als college zijn we onder de indruk van de flexibiliteit van de
richting de inwoners van Wijdemeren. De organisatie zocht steeds naar
medewerkers. We willen hen stutten om te voorkomen dat we in
oplossingen, waarbij soms de uitwerking niet tot het gewenst resultaat
2023 nog steeds te maken hebben met een groot verloop en een
leidde. Het rapport Porseleinhaven van Berenschot laat daar een aantal
hoog ziekteverzuim. Hiervoor doen wij u ook voorstellen. Zonder een
voorbeelden van zien.
passende organisatie is er geen toekomst van Wijdemeren.
Als college hebben we gekozen voor een zo realistisch mogelijke
De wereld, onze gemeente, onze inwoners en onze organisatie krijgen
begroting die het hoogst noodzakelijke laat zien. Wij doen u voorstellen
het voor de kiezen. Dat neemt onze verantwoordelijkheid niet weg. We
die wettelijk zijn (waaronder de uitgaven voor de gemeenschappelijke
moeten kiezen nu er nog iets te kiezen valt.
regelingen) maar ook voorstellen die de begroting realistisch maken. De meest in het oog springende zijn de verhoging van de kosten voor het
College van burgemeester & wethouders
sociaal domein en de raming van inhuur van personeel.
8 november 2022
2
BEGROTING 2023
INLEIDING
LEESWIJZER
BEGROTING
LEESWIJZER Uitgangspunten
De programma’s
De Programmabegroting 2023 is opgebouwd volgens de uitgangspunten
De begrotingsprogramma’s zijn het hart van de begroting. In de
die zijn opgenomen bij de Voorjaarsnota 2022.
programma’s geven wij richting aan het te voeren beleid op de verschillende gemeentelijke beleidsterreinen. Ieder programma heeft
Deze programmabegroting volgt wettelijke voorschriften en is
dezelfde opbouw. De programma’s beschrijven we kort en kernachtig.
opgebouwd uit de beleidsbegroting en de financiële begroting.
De ‘going concern’-zaken nemen wij hierin niet op. In de begroting gaat
De begrotingsprogramma’s en de paragrafen vormen samen de
het immers om de beantwoording van de navolgende drie vragen:
beleidsbegroting. De financiële begroting bestaat uit de uiteenzettingen
• Wat willen we bereiken?
van de financiële positie (inclusief de toelichting daarop) en uit
• Wat gaan we ervoor doen?
een overzicht van baten en lasten. Dit noemen we ook wel de
• Wat mag het kosten?
autorisatiefunctie. Daar waar in tabellen de bedragen zijn afgerond, wordt in de totaaltelling toch gerekend met de niet afgeronde bedragen.
Wat willen we bereiken?
Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan.
Als antwoord op de vraag ‘Wat willen we bereiken?’ geven we aan wat we als hoofddoelstelling van het beleid zien. Het gaat dus om het te bereiken effect.
PROGRAMMAPLAN
PARAGRAFEN
3
BEGROTING 2023
INLEIDING
LEESWIJZER
BEGROTING
PROGRAMMAPLAN
PARAGRAFEN
Wat gaan we daarvoor doen?
Paragrafen
Wij beantwoorden in de programmabegroting de vraag ‘Wat gaan
De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van een aantal financiële
we daarvoor doen?’ In dit onderdeel geven wij aan welke concrete
aspecten uit de begroting. Bekende voorbeelden van een dergelijk
acties wij willen ondernemen om het gewenste effect te bereiken.
perspectief zijn de lokale heffingen en het onderhoud van de
Dit geven wij weer in de operationele doelstellingen en de acties
kapitaalgoederen. Elementen van deze aspecten komen voor in
voor 2023.
meerdere programma’s, maar worden in de paragrafen als geheel beschouwd. De door uw raad vastgelegde beleidsuitgangspunten
Wat mag het kosten?
lichten wij toe. Ook duiden wij relevante ontwikkelingen.
Tenslotte beantwoorden wij de vraag ‘Wat mag het kosten?’ Bij dit onderdeel presenteren wij de baten en lasten per taakveld en het
Financiële begroting
totaal van het hele programma.
In de financiële begroting nemen we een aantal financiële overzichten op. Hier vatten we de baten en lasten per programma
Algemene Dekkingsmiddelen
samen. We presenteren een overzicht van de incidentele baten
In dit hoofdstuk worden de algemene uitkering en de
en lasten per programma. Verder staat hier het overzicht van de
belastingsopbrengsten verantwoord.
reserves en voorzieningen, de geprognosticeerde balans, het EMUsaldo en het taakveldoverzicht.
4
BEGROTING 2023
INLEIDING
LEESWIJZER
PROGRAMMAPLAN
PARAGRAFEN
Realistische en noodzakelijke ontwikkelingen
Structureel begrotingssaldo
BEGROTING
Financiële samenvatting
5
Samenstelling van het bestuur
BEGROTING IN VOGELVLUCHT In de voorjaarsnota 2022 is de financiële verwachting voor het begrotingsjaar 2022 bijgesteld. In de vastgestelde begroting 2022 is voor het jaar 2023 een saldo gepresenteerd van € -418.000.
In de voorjaarsnota 2022 zijn alleen ontwikkelingen, die betrekking
De effecten van de Septembercirculaire 2022 zijn voor de jaren 2023
hebben op het jaar 2022 verantwoord. Sindsdien zijn er ook voor de
tot en met 2025 nauwelijks van invloed op de cijfers. Alleen voor het
jaren na 2022 ontwikkelingen geweest. Deze ontwikkelingen hebbben
begrotingsjaar 2026 heeft het Rijk extra middelen ter beschikking
we in deze begroting meegenomen onder financiële mutaties. Het
gesteld. Deze extra middelen zijn verwerkt in de meerjarenbegroting.
gaat dan om autonome ontwikkelingen, onderwerpen die noodzakelijk
Zie onderstaande tabel.
zijn om de basis op orde te krijgen en mutaties als gevolg van het nu realistisch begroten. Verder de middelen uit de algemene uitkering
Autonome ontwikkelingen
(meicirculaire) en de extra opbrengsten uit de verhoging van de
Diverse autonome ontwikkelingen hebben geleid tot aanpassingen in de
onroerendzaakbelastingen.
begroting. De voornaamste ontwikkelingen zijn aanpassing salarislasten, staat van geldleningen en aanpassing van de kapitaallasten,
(bedragen x € 1.000)
OMSCHRIJVING
2022 (na VJN)
2023
2024
2025
2026
48
-418
-279
515
515
Realistische en noodzakelijke ontwikkelingen
-
-3.219
-2.548
-2.548
-2.548
Overige financiele mutaties
11
1.652
2.548
1.852
-139
BEGROTING 2023-2026 (NA VOORJAARSNOTA)
59
-1.985
-279
-181
-2.172
Begrotingsresultaat 2023-2026 (begroting 2022)
BEGROTING 2023
INLEIDING
LEESWIJZER
PROGRAMMAPLAN
PARAGRAFEN
Realistische en noodzakelijke ontwikkelingen
Structureel begrotingssaldo
BEGROTING
Financiële samenvatting
6
Samenstelling van het bestuur
Algemene Reserve Het begrotingssaldo biedt momenteel geen ruimte om de algemene reserve te versterken. De huidige weerstandsratio is te laag en moet in de komende jaren worden versterkt. Dit is een belangrijk onderdeel van het nog op te stellen verbeterplan. Een sterk weerstandsvermogen zorgt enerzijds voor afdekking van de risico’s en anderzijds voor meer flexibiliteit.
Begrotingssaldo 2023-2026 Het begrotingssaldo is in 2023 en de jaren daarna negatief. Om meerjarig in financieel evenwicht te komen zullen we daarom in samenwerking met de provincie Noord-Holland een verbeterplan opstellen.
Het is vervolgens aan de raad om (een pakket van) maatregelen te treffen om het structureel en reëel begrotingsevenwicht te herstellen.
BEGROTING 2023
INLEIDING
PROGRAMMAPLAN
PARAGRAFEN
Realistische en noodzakelijke ontwikkelingen
Structureel begrotingssaldo
BEGROTING
LEESWIJZER
Financiële samenvatting
7
Samenstelling van het bestuur
REALISTISCHE EN NOODZAKELIJKE ONTWIKKELINGEN Hieronder staan alle realistische en noodzakelijke ontwikkelingen die opgenomen zijn in deze programmabegroting. Een verdere toelichting op de onderwerpen vindt u in de verschillende programma’s van deze begroting.Structureel begrotingssaldo PROGRAMMA
Omschrijving
PROGRAMMA
Omschrijving
1. Bestuur en burger
4. Economische zaken, recreatie en toerisme
Visie recreatie en toerisme
10
5. Sociaal domein
55
55
150
150
150
300
-
-
Burgerparticipatie
10
5
2. Veiligheid
Professionaliseren gemeentelijke crisisorganisatie
10
2. Veiligheid
2 extra BOA’s
2. Veiligheid
2023
2024
2025
2026
Verbetering informatievoorziening (inc. website)
50
-
-
-
1. Bestuur en burger
Wet open overheid en transparante overheid
65
58
58
58
1. Bestuur en burger
Bevorderen juridische kwaliteit
15
10
10
1. Bestuur en burger
Borging privacy- aanstellen Privacy Officer
55
55
1. Bestuur en burger
Efficiënte inkooporganisatie
150
1. Bestuur en burger
Opstellen dienstverleningsvisie en vernieuwen website
1. Bestuur en burger
(bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
50
-
-
-
Diverse beleidsintensiveringen
100
300
300
300
Overhead
Extra HR adviseur € (2023) en ondersteuning HR (2024-2026)
125
50
50
50
-
Overhead
E-HRM implementatie
161
50
50
50
5
5
Overhead
Externe ondersteuning / outsourcen ICT
250
-
-
-
10
10
10
Overhead
Versterken positie werkgever
30
10
10
10
125
125
125
125
Overhead
DVO salarisadministratie
23
-
-
-
Vernieuwde dierenopvangfaciliteit
21
21
21
21
2. Veiligheid
Aanpak ondermijning en digitale criminaliteit
84
31
31
31
Overhead
Advies personeelszorg en verbetering arbo
51
29
29
29
2. Veiligheid
Handhaving vakantieparken en afronden langlopende dossiers
200
200
200
200
Overhead
Verhogen opleidingsbudget tot 2% van loonsom
189
189
189
189
2. Veiligheid
Overige kosten handhaving- oplossen piekbelasting
10
10
10
10
Overhead
Verhogen flexibele schil tot 10% van de loonsom
1.145
1.245
1.245
1.245
3.219
2.548
2.548
2.548
TOTAAL
BEGROTING 2023
INLEIDING
LEESWIJZER
PROGRAMMAPLAN
PARAGRAFEN
Realistische en noodzakelijke ontwikkelingen
Structureel begrotingssaldo
BEGROTING
Financiële samenvatting
8
Samenstelling van het bestuur
FINANCIELE MUTATIES
Ontwikkelingen t.o.v. meerjarenramingen in begroting 2022
2023
2024
2025
2026
Realistische en noodzakelijke ontwikkelingen
Zie vorige tabel voor specificaties
-3.219
-2.548
-2.548
-2.548
Overige financiele mutaties LASTEN Alle programma's
Ontwikkeling salarislasten
-756
-756
-756
-756
3. Openbare ruimte
Kapitaallasten wegbeheer t.l.v. exploitatie
-315
-474
-616
-616
5. Sociaal domein
Reguliere kostenontwikkeling sociaal domein
-1.520
-1.750
-1.850
-1.850
8. Algemene dekkingsmiddelen
Ontwikkeling prijsstijgingen
896
-40
-720
-1.757
8. Algemene dekkingsmiddelen
Ontwikkeling kapitaallasten IP 2023-2026
405
338
-1.008
-933
Overhead, 5. Sociaal domein
Hogere energiekosten op basis offerte
-900
-368
-368
-372
Overhead
Taakstellingen formatie worden niet gerealiseerd
-250
-275
-275
-275
Diverse programma's
Diverse mutaties
-404
-442
-376
-304
-2.844
-3.767
-5.969
-6.863
3.732
5.634
7.203
6.089
764
681
617
635
4.496
6.315
7.820
6.724
-418
-279
515
515
-1.985
-279
-182
-2.172
TOTAAL LASTEN OVERIGE FINANCIELE MUTATIES
BATEN 8. Algemene dekkingsmiddelen
Hogere algemene uitkering vanuit Rijk
8. Algemene dekkingsmiddelen
Onroerendzaakbelastingen
TOTAAL BATEN OVERIGE FINANCIELE MUTATIES
Geraamde totalen
TOTAAL RESULTAAT BEGROTING 2023-2026
Vertrekpunt begrotingen (basis begroting 2022)
BEGROTING 2023
INLEIDING
LEESWIJZER
PROGRAMMAPLAN
PARAGRAFEN
Realistische en noodzakelijke ontwikkelingen
Structureel begrotingssaldo
BEGROTING
Financiële samenvatting
9
Samenstelling van het bestuur
STRUCTUREEL BEGROTINGSSALDO De begroting moet structureel en reëel in evenwicht zijn. In onderstaand overzicht wordt het structurele begrotingssaldo gepresenteerd. Hiermee laten we zien in hoeverre de begroting structureel sluitend is. Daarvoor wordt het begrotingssaldo opgeschoond met incidentele baten en lasten (zie hoofdstuk incidentele baten en lasten) die van invloed zijn op het structurele saldo.
Het structureel begrotingssaldo berekenen we door de totale lasten en
Op basis van onderstaande tabel is de conclusie dat de
baten te verminderen met het saldo van de incidentele lasten en baten.
Programmabegroting 2023-2026 niet structureel in evenwicht is. De
Het saldo dat over blijft, moet positief zijn (de structurele baten zijn dan
provincie Noord-Holland zal daarom vanuit haar toezichthoudende rol
groter dan de structurele lasten). Dit geldt voor alle begrotingsjaren van
overwegen om de gemeente Wijdemeren onder preventief financieel
2023-2026. Het structureel begrotingssaldo geeft inzicht in de financiële
toezicht te plaatsen. Op basis van een nog op te stellen verbeterplan
mogelijkheden en voorkomt onaangename verrassingen. Daarnaast
moeten we dan weer financieel structureel in evenwicht komen.
is het een belangrijk sturingsinstrument voor de toezichthouder, de provincie Noord-Holland. De toezichthouder toetst of de begroting structureel in evenwicht is.
(bedragen x € 1.000)
OMSCHRIJVING
2023
2024
2025
2026
BEGROTINGSRESULTAAT 2023-2026 (basis begroting 2022)
-418
-279
515
515
Realistische en noodzakelijke ontwikkelingen
-3.219
-2.548
-2.548
-2.548
Overige financiele mutaties
1.652
2.548
1.852
-139
BEGROTING 2023-2026
-1.985
-279
-181
-2.172
Incidentele lasten (+)
1.699
85
55
-
Incidentele baten (-)
-550
-
-
-
Incidentele onttrekkingen vanuit reserves (-)
-369
-85
-25
-
-1.205
-279
-151
-2.172
BEGROTINGSRESULTAAT 2023-2026 (OP BASIS VAN STRUCTUREEL EVENWICHT)
BEGROTING 2023
INLEIDING
LEESWIJZER
PROGRAMMAPLAN
PARAGRAFEN
Realistische en noodzakelijke ontwikkelingen
Structureel begrotingssaldo
BEGROTING
Financiële samenvatting
10
Samenstelling van het bestuur
SAMENSTELLING VAN HET BESTUUR Gemeenteraad
Burgemeester Mw. Drs. C. Larson
Wethouder - vacature
De gemeenteraad van de gemeente Wijdemeren telt 19 raadsleden.
• Portefeuille: Bestuurlijk Juridische zaken
• Natuur en Duurzaamheid
• Burger- en Ombudszaken
• Sociaal Domein
De zetelverdeling is als volgt:
• Publieke Veiligheid en Openbare Orde
• Volkshuisvesting
• De Lokale Partij 8 zetels
• Toezicht en Handhaving
• Informatisering & Automatisering
• CDA 3 zetels
• Integriteit
• Dorpsbelangen 2 zetels
• Externe Betrekkingen, Communicatie en Representatie
Wethouder Mw. E.L. Kruijt (vierde locoburgemeester)
• PvdA-GroenLinks 2 zetels
• Personeel & Organisatie
• Openbare Ruimte
• VVD 2 zetels
• Vastgoed
• D66 1 zetel
Wethouder Mw. A.M.M. Zandbergen – Hanewald
• Gebiedsakkoord
• ChristenUnie 1 zetel
(Eerste locoburgemeester)
• Recreatie/Toerisme
• Ruimtelijke Ontwikkeling, Beleid en Vergunningen
• Economische Zaken
College van burgemeester en wethouders (B&W)
• Omgevingswet
• Project De Meenthof
Het college van B&W van de gemeente Wijdemeren telt 5 leden:
• Burgerparticipatie
Gemeentesecretaris Mw. Mr. E.T. Halman – van der Linden MBA Wethouder Dhr. G. Zagt (tweede locoburgemeester) • Financiën • Verkeer en Vervoer • Belastingen • Gastheerschappen • Porseleinhaven/Herinrichting Nieuw-Loosdrechtsedijk
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
Economische zaken Recreatie en Toerisme
PROGRAMMAPLAN In de beleidsbegroting geven we per programma antwoord op de drie w-vragen: • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we ervoor doen? • Wat mag het kosten? Vervolgens geven we in de paragrafen een dwarsdoorsnede van een aantal financiële aspecten uit de begroting.
LEESWIJZER
Sociaal Domein
BEGROTING
Natuur en Milieu
PROGRAMMAPLAN
Ruimtelijke Ontwikkeling
11
PARAGRAFEN
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Overhead
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling
12
PARAGRAFEN
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Overhead
PROGRAMMA BESTUUR EN BURGERZAKEN Onder dit programma vallen de taakvelden Bestuur en Burgerzaken.
Beschrijving
In onze gemeente staat de inwoner centraal. Vanaf 2020 tot en met
We zien het als onze missie om de afstand tussen inwoner, ondernemer,
2022 hebben we vertraging opgelopen in de ontwikkeling van de
media, organisatie en gemeente te verkleinen en het vertrouwen te
meerjarige dienstverleningsvisie door onder meer de coronacrisis en
verbeteren. Dit onder het motto:
de daarbij behorende effecten. We pakken dit in 2023 weer op met
Kansen creëren en mogelijkheden benutten!
onder andere de uitvoering van de dienstverleningsvisie. We streven ernaar dat inwoners zoveel mogelijk digitaal kunnen regelen via onze
Onze dienstverlening sluit aan op de vraag van inwoners en
website. Online waar het kan en persoonlijk wanneer het gewenst is. In
ondernemers. Veel dienstverlening is digitaal beschikbaar en onze
maart 2023 zijn de gecombineerde verkiezingen voor Provinciale Staten
producten en diensten zijn toegankelijk. Onze inwoners stellen steeds
en Waterschappen. Het budget voor het goed laten verlopen van de
hogere eisen aan onze dienstverlening. Een betrouwbare overheid die
verkiezingen is in de begroting opgenomen.
snel antwoord geeft op vragen en adequaat reageert op klachten en bezwaren wordt als volstrekt normaal beschouwd. Dit stelt wel eisen aan
Wat willen we bereiken?
onze bedrijfsvoering.
• Een optimale dienstverlening die aansluit bij de behoeften van de inwoner.
• Basis Registratie Personen (BRP) op orde. • Goed verloop van de Provinciale Staten en Waterschapsverkiezingen. • Een website die toegankelijk is en voldoet aan de huidige eisen.
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling
13
PARAGRAFEN
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Overhead
Wat gaan we daarvoor doen?
We gaan verder met het project digitale toegankelijkheid. Dit project
Om invulling te geven aan de kernopgave moeten we een meerjarige
Bestuur
richt zich niet alleen op de gemeentelijke websites, maar op alle websites
visie op dienstverlening ontwikkelden. Dit doen we op participatieve
We blijven onze inwoners actief informeren en betrekken hen zo
en onlinediensten (intern en extern).
wijze, met ambtelijke ondersteuning (programma- en projectstructuur). Hiervoor moet eerst een nulmeting worden gedaan. Voor burgerzaken
actief mogelijk bij ons beleid en uitvoering. We zetten het instrument Burgerpanel blijvend in, informeren onze inwoners via de huis-aan-
Optimale dienstverlening die aansluit bij de behoefte van
werken we aan een verdere optimalisatie van de digitale dienstverlening
huisbladen en voeren gerichte communicatiecampagnes. Op basis van
de inwoner
door nieuwe producten aan te bieden.
een nog op te stellen communicatievisie, ontwikkelen we een visie op
In het coalitieakkoord-plus 2022 – 2026 staat dienstverlening in brede
participatie met gebruik van een moderne en toegankelijke website.
zin prominent beschreven als kernopgave van de gemeente. Onze
Basis Registratie Personen (BRP) op orde houden
inwoners en ondernemers hebben recht op goede en betaalbare
BRP-inschrijvingen en de kwaliteit hiervan moeten gewaarborgd zijn.
We maken informatie actief openbaar, zoals genoemd in de Wet open
dienstverlening. Onder ‘goed’ verstaan we een gemeente die tijdig en
Meer digitale dienstverlening betekent ook een verschuiving in taken,
overheid (Woo). We richten een zogenoemd Woo-loket in en wijzen een
adequaat reageert op brieven, telefoontjes en aanvragen. Maar ook
met name op het gebied van controle en handhaving. Naast inwoners
contactfunctionaris aan. We zorgen voor actief beheer en onderhoud
een gemeente die haar inwoners (belanghebbenden) proactief betrekt
die aan de balie komen en zich identificeren met een identiteitsbewijs,
van de systemen en passen onze werkprocessen daarop aan.
bij ontwikkelingen. Daarbij zet de gemeente zich in voor kansrijke
krijgen we steeds meer te maken met inwoners die op afstand inloggen.
zaken en maakt zij een goede afweging als belangrijke (inter)nationale
Dankzij meer digitale dienstverlening kunnen inwoners meer mutaties
ontwikkelingen in de samenleving moeten worden verankerd.
zelf uitvoeren. Deze mutaties moeten we zorgvuldig controleren en zo
We hebben een gastvrije benadering en zetten inwoner en ondernemer centraal. Met degelijke en transparantie dienstverlening sluiten wij
nodig handhaven.
aan bij de behoefte van de samenleving. We kunnen daarbij maatwerk
Daarmee is dienstverlening dus meer dan alleen toegankelijk en
leveren aan hen die dit nodig hebben. Daarnaast breiden we het pakket
benaderbaar zijn. Het vraagt ook een actieve opstelling naar onze
Ook de complexiteit van de BRP neemt door diverse maatschappelijke
van digitale dienstverlening uit naar diverse producten, waaronder het
inwoners toe, zodat zij kunnen deelnemen aan het al dan niet realiseren
ontwikkelingen toe. Dit vraagt meer expertise van onze medewerkers
aanvragen van evenementenvergunningen, Alcoholwetvergunningen
en vormgeven van nieuwe ontwikkelingen (participatie in brede zin).
burgerzaken. We blijven daarom investeren in de ontwikkeling van onze
en verzoeken tot informatie zoals bedoeld in de Wet Open Overheid. We lanceren een nieuwe website die voldoet aan de digitale toegankelijkheidseisen en toekomstgericht is.
medewerkers.
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Goed verloop van de Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezingen
Sociaal Domein
Natuur en Milieu
deelgenomen aan het experiment met de centrale stemopneming. Op de avond van de verkiezingen werd de uitslag voorlopig geteld op partijniveau. Een dag later vond er opnieuw een telling plaats op
Ruimtelijke Ontwikkeling
14
PARAGRAFEN
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Wat mag het kosten? BESTUUR EN BURGER
Overhead
(bedragen x € 1.000)
Rekening 2021
Het organiseren van verkiezingen vergt een forse inzet van onze medewerkers. Bij voorgaande verkiezingen heeft Wijdemeren
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
na VJN
Lasten
-3.150
-3.056
-3.657
-3.249
-3.195
-3.140
Baten
345
318
274
274
274
274
-2.805
-2.738
-3.383
-2.975
-2.921
-2.866
TOTAAL
kandidaatsniveau. Deze methode van tellen krijgt naar verwachting in
LASTEN PER TAAKVELD
2023 een wettelijke basis en wordt dan standaard.
Bestuur
-2.087
-2.255
-2.496
-2.388
-2.338
-2.288
Burgerzaken
-1.063
-801
-1.161
-861
-856
-852
TOTAAL
-3.150
-3.056
-3.657
-3.249
-3.195
-3.140
Een website die toegankelijk is en voldoet aan de huidige eisen De huidige website van de gemeente is sterk verouderd. De site voldoet niet meer aan de eisen voor toegankelijkheid en aan de huidige
BATEN PER TAAKVELD
technologische ontwikkelingen. De behoefte aan digitale dienstverlening
Bestuur
21
0
0
0
0
0
die 24/7 beschikbaar is, is groot. Wij willen daar graag in voorzien. Wij
Burgerzaken
324
318
274
274
274
274
gaan daarom de huidige website vernieuwen. De site krijgt een nieuwe
TOTAAL
345
318
274
274
274
274
-2.805
-2.738
-3.383
-2.975
-2.921
-2.866
54
0
0
0
0
0
-2.751
-2.738
-3.383
-2.975
-2.921
-2.866
uitstraling en wordt meer interactief ingericht. Ook wordt de site toegankelijker.
RESULTAAT Onttrekking aan reserve SALDO
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
BEGROTING
Natuur en Milieu
PROGRAMMAPLAN
Ruimtelijke Ontwikkeling
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Financiële toelichting
Relevante informatie
Hieronder volgt een toelichting van de belangrijkste mutaties van de
Relevante beleidsstukken
Betrokken (verbonden) partijen
begroting 2023 ten opzichte van de begroting 2022, na wijziging als
•
Legesverordening
•
Alle gemeenten in de regio Gooi en Vechtstreek
gevolg van de voorjaarsnota.
•
Besluit burgerlijke stand
•
Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek
•
Visie op werken
Lasten De lasten op het taakveld Bestuur nemen toe met € 240.000. Dit wordt in hoofdzaak veroorzaakt door de realistische en noodzakelijke ontwikkelingen (efficiënte inkooporganisatie (€ 150.000), aanstellen Privacy Officer (€ 55.000) en het bevorderen van de juridische kwaliteit (€ 15.000).
De toename van de lasten met € 360.000 op het taakveld Burgerzaken wordt veroorzaakt door een toename van de personele kosten met € 68.000 en ‘Opstellen dienstverleningsvisie en vernieuwen website’ voor een bedrag van € 300.000 (incidenteel).
Zie ook het overzicht van realistische en noodzakelijke ontwikkelingen onder 1. Bestuur en Burgerzaken.
Baten De afname van de baten op het taakveld Burgerzaken betreft een lagere inkomensoverdracht vanuit het Rijk (€ 45.000 Verkiezingen).
15
PARAGRAFEN
Overhead
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling
16
PARAGRAFEN
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Overhead
PROGRAMMA VEILIGHEID Onder dit programma vallen de taakvelden Crisisbeheersing & Brandweer, Openbare orde en Veiligheid.
Naast het voorkomen van branden, rampen en crises, willen we ook de
Wat gaan we daarvoor doen?
eventuele gevolgen hiervan zoveel mogelijk beperken. De gemeente
Crisisbeheersing en brandweer
is verantwoordelijkheid voor het organiseren van brandweerzorg,
De Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek is onze partner in de fysieke
rampenbestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening.
veiligheid. Het gaat dan om ambulancezorg, brandweer, meldkamer en
Beschrijving
de voorbereiding en bestrijding van rampen en crisis. Het beheren en
De gemeente Wijdemeren is een mooie en relatief veilige gemeente.
In samenwerking met de gemeenten in de regio Gooi en Vechtstreek
ontwikkelen van de crisisorganisatie vormt de kern van de sector. De
De gemeente ligt centraal ten opzichte van Amsterdam en Utrecht.
ontwikkelen we een Meerjaren Veiligheidsplan. In dit plan is ruimte
komende jaren investeren we verder in vakbekwaam worden en blijven
Deze ligging en het omvangrijke plassengebied kunnen leiden tot
voor lokale prioriteiten, zoals toezicht op het water en aanpak van
in het multidisciplinair optreden van brandweer, politie, bevolkingszorg,
kwetsbaarheid ten aanzien van de openbare orde en veiligheid.
ondermijnende criminaliteit.
de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) en crisiscommunicatie.
Fysieke en sociale veiligheid hebben steeds meer met elkaar te maken.
Wat willen we bereiken?
Zoals meer afhankelijkheid van digitalisering, meer inwoners die
• We willen leefbaarheid verbeteren en criminaliteit en overlast
verminderd zelfredzaam zijn, meer complexe vraagstukken en nieuwe
tegengaan met een integrale en gebiedsgerichte aanpak.
risico’s als terrorisme en cybercrime. Een veranderende samenleving
• Wij willen dat onze inwoners veilig zijn en zich veilig voelen.
vraagt om een wendbare overheid met een goed georganiseerd netwerk
• We willen branden, rampen en crises voorkomen en de eventuele
van lokale en regionale partners, weerbare inwoners en bedrijven.
gevolgen beperken wanneer deze toch plaatsvinden.
• We willen ondermijning terugdringen. • Een integrale visie en aanpak op het thema Vakantieparken. • Het realiseren van veiligheid voor alle gebruikers van de plassen in Wijdemeren door integraal toezicht en handhaving op de plassen en het structureel betrekken van onze handhavingspartners om dat doel gezamenlijk te bereiken.
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling
17
PARAGRAFEN
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Overhead
We voeren de opgaven uit zoals benoemd in het regionaal beleidsplan
Boa-taken in het algemeen
We zorgen gezamenlijk voor een adequate toezichtcyclus – meer
2021-2024 en het hierbij behorende uitvoeringsprogramma.
Boa’s verrichten enorm belangrijk werk, met name in de openbare
toezicht en slimmer toezicht- voor alle plassen in Wijdemeren, met name
ruimte. Zij krijgen meer en meer een eigenstandige rol in de aanpak
in de periode april tot en met september.
De beleidsthema’s voor 2023 zijn:
van lokale leefbaarheid en veiligheidsvraagstukken, weten wat er in
• Omgevingswet en adviseren over risico’s.
de wijken speelt en zijn vaak het eerste aanspreekpunt van inwoners
Voor de Spiegelplas en de Wijde Blik zijn daarvoor extra inspanningen
• Toekomstbestendige brandweer, inclusief paraatheid en implementatie
voor deze onderwerpen. Zij handhaven op veelvoorkomende
noodzakelijk in verband met de bereikbaarheid voor de vaartuigen
overlastfeiten als hinderlijk gedrag van hangjongeren, afval op straat
en de beschikbaarheid van schippers. We zoeken daarvoor met
en verkeersovertredingen. Zo dragen ze bij aan de leefbaarheid
name afstemming met de beheerders van die plassen, te weten
van de openbare ruimte. Ze zijn in veel situaties een onmisbare
Natuurmonumenten en Waternet. De drukte op alle plassen gedurende
• Implementatie informatieveiligheidsbeleid.
samenwerkingspartner van de politie die vervolgens ook veel taken
de zomermaanden vergt veel inspanning van alle betrokkenen.
• Knooppunt Coördinatie Regio’s – Rijk, ook wel KCR2 genaamd.
aan de Boa’s overgedragen heeft. Het is dus een breed en belangrijk
Wijdemeren als trekker, maar ook als deelnemer van deze adequate
werkveld. Boa’s hebben ook meer verantwoordelijkheden gekregen.
toezichtcyclus, kan niet achterblijven in middelen en capaciteit. Meer
In het Opleidings-, Trainings- en Oefenplan (hierna OTO) Bevolkingszorg
Dat betekent dat Boa’s nog zichtbaarder worden voor de maatschappij.
en professioneel toezicht op het water bereiken we niet alleen met
Flevoland & Gooi en Vechtstreek staan de richtlijnen voor OTO voor de
Inwoners doen veelvuldig een beroep op hun inzet, bemiddeling en,
het opleiden van de huidige Boa’s, maar ook door uitbreiding van de
regionale functies in de hoofdstructuur. In 2023 maken we een vertaling
meer dan anders, expliciet op meer toezicht en handhaving, onder
capaciteit. Een derde Boa van Wijdemeren wordt in 2023 opgeleid om te
hiervan naar gemeentelijk niveau.
andere via Fixi.
kunnen varen. Het Rijk heeft via de algemene uitkering een structureel
taakdifferentiatie.
• Oefencentrum/Realistisch Oefen- en Trainings- en Opleidingsfaciliteit (ROTOF).
budget voor een extra Boa toegekend van afgerond € 32.000. Het
Openbare orde en veiligheid
Veiligheid op de plassen
werven van een zogenoemde Domein 2 Boa met alle voor het water
We stellen in het eerste kwartaal een nieuw Meerjaren Veiligheidsbeleid
In 2023 worden wij de uitvoeringsorganisatie voor het Plassenschap
benodigde bevoegdheden, is daarbij een essentiële factor. Kritische,
vast.
Loosdrecht. Dat betekent dat we zelf de vergunnings- en
logistieke knelpunten die thans ontstaan in een adequate toezichtcyclus,
handhavingstaken binnen het Plassenschapgebied gaan uitvoeren.
waardoor meerdaags toezicht gedurende de week nog niet mogelijk is, dan wel inzet op moeilijk bereikbare locaties als de Spiegelplas en de Wijde Blik, kunnen we daarmee dekken.
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
We werken met juist die partners die ons kunnen
Vakantieparken. Belangrijke pijlers hierbij zijn
versterken. We richten ons dan niet alleen op
regionale samenwerking, het uitvoeren van en
samenwerking op lokaal en regionaal niveau maar
opvolging geven aan integrale controles en het
kijken naar gebieden met vergelijkbare thema’s.
ontwikkelen van een aanpak op kwetsbare branches en locaties.
We gaan onze middelen en capaciteit wendbaar inzetten in de periodes wanneer het drukker is in de
We versterken de positie van het Bestuurlijk
openbare ruimte. We zetten in op verkeersveiligheid
Interventie Team (BIT) in de regio Gooi
en het verminderen van overlast en nemen
en Vechtstreek. We borgen complexe
maatregelen bij drukte in de gebieden.
handhavingszaken, waarbij niet alleen veiligheidsen leefbaarheidsproblematiek aan de orde is, maar
We dragen bij aan de zorg voor kwalitatieve en goede
ook verloedering, permanente bewoning en het
opvang van dieren in de regio.
huisvesten van kwetsbaren.
We blijven ondermijnende criminaliteit zichtbaar maken en werken samen met de regio aan een integrale visie en aanpak op het gebied van
18
PARAGRAFEN
Overhead
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
Wij voeren de taken uit zoals die zijn vastgelegd in het Vergunningsverlening, toezicht en handhaving beleid (VTH) en het
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
Natuur en Milieu
• We houden toezicht op de uitvoering van bouwactiviteiten, in zowel ruimtelijke als constructief veilige zin. Zodat de bouwwerken in onze gemeente voor inwoners en ondernemers veilig zijn.
• Wij zien er op toe dat niet-zelfredzame inwoners in onze gemeente veilig kunnen verblijven in kinderdagverblijven en zorginstellingen. We treden handhavend op als dat niet zo is.
Ruimtelijke Ontwikkeling
19
PARAGRAFEN
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Wat mag het kosten? VEILIGHEID
Overhead
(bedragen x € 1.000)
Rekening 2021
uitvoeringsprogramma.
Aandachtspunten en prioriteiten daarin zijn:
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
na VJN
Lasten
-3.583
-3.103
-3.598
-3.552
-3.558
-3.562
Baten
169
33
32
32
32
32
-3.414
-3.070
-3.566
-3.520
-3.526
-3.530
Crisisbeheer en brandweer
-2.977
-2.455
-2.616
-2.622
-2.628
-2.632
Openbare veiligheid en orde
-606
-648
-982
-930
-930
-930
-3.583
-3.103
-3.598
-3.552
-3.558
-3.562
TOTAAL LASTEN PER TAAKVELD
TOTAAL
• Wij nemen handhavingsverzoeken in behandeling. Na een belangenafweging en prioritering treden we op tegen vermeende
BATEN PER TAAKVELD
overtredingen en voeren controles uit.
Crisisbeheer en brandweer
150
1
0
0
0
0
Openbare orde en veiligheid
19
32
32
32
32
32
169
33
32
32
32
32
-3.414
-3.070
-3.566
-3.520
-3.526
-3.530
• We handhaven een aanvaardbaar woon- en leefklimaat door het dagelijkse rondes door de kernen uit te voeren.
TOTAAL
• We houden toezicht op naleving van de voorschriften uit de Alcoholwet bij horeca-inrichtingen en de sportverenigingen.
• De Boa’s blijven alle geconstateerde feiten registreren in het Boa Registratie Systeem en ondersteunen elkaar daarmee in de waarnemingen en de vervolgaanpak.
RESULTAAT
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling
20
PARAGRAFEN
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Overhead
Financiële toelichting
Relevante informatie
Hieronder volgt een toelichting van de belangrijkste mutaties van de
Relevante beleidsstukken
begroting 2023 ten opzichte van de begroting 2022, na wijziging als
• Algemene Plaatselijke Verordening (2018)
• Beleidsregels vergunningen, toezicht en handhaving 2018 - 2021
gevolg van de voorjaarsnota.
• Algemeen aanwijsbesluit APV (2020)
• Handhavingsbeleid Kinderopvang
• Alcoholwetverordening (2021)
• Inboedelverwijdering na ontruiming (2012)
Lasten
• Kansspelverordening (2010)
• Sanctiestrategie Drank- en Horecawet (2016)
De hogere lasten op het taakveld crisisbeheersing en brandweer
• Verordening Winkeltijden Wijdemeren (2013)
betreft een toename van de bijdrage aan de Veiligheidsregio Gooi &
• Bibob beleid (2021)
Vechtstreek (€ 170.000). De toename van de lasten op het taakveld
• Evenementenbeleid 2019 - 2022 en beleidsregels evenementen (2020)
Openbare Veiligheid en Orde met ruim € 330.000 worden veroorzaakt
• Regionaal beleidskader Veiligheid, toezicht en handhaving OFGV
• Aanwijzingsbesluit Passantenhaven Oud-Loosdrecht (Porseleinhaven)
door de structurele ontwikkelingen handhaving (extra Boa’s en aanpak
• Drugsbeleid (2010)
• Verordening binnentreden ter uitvoering van noodverordeningen
ondermijning vakantieparken).
• Standplaatsenbeleid (2016) • Meerjaren Veiligheidsplan 2019 - 2022 en lokale veiligheidsagenda
Zie ook het overzicht van realistische en noodzakelijke ontwikkelingen
2021-2022
Aanwijzingsbesluit Digitaal Opkopersregister
• Aanwijzingsbesluit ex. artikel 438 Wetboek van Strafrecht (toezichthouder nachtregister)
(2004)
• Verordening Plassenschap Loosdrecht • Programmabegroting Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek (2022)
• Beleidsregels artikel 13b Opiumwet
• Regionale Veiligheidsstrategie Midden Nederland
• Beleidsregels collecteren en venten (2014)
• Beleidsregel exploitatievergunning horeca (2019)
Baten
• Beleidsregels handhaving hinderlijk groen
• Protocol bijtincidenten honden (2016)
Geen bijzondere/significante mutaties.
• Beleidsregels sluiting van voor het publiek openstaande gebouwen
• Dienstverleningsovereenkomst Regionale Brandweer
onder 2. Veiligheid.
(2019)
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling
Wettelijke basis voor dit programma
Betrokken (verbonden) partijen
De wettelijke basis is vastgelegd in:
• Gemeenten in de Eenheid Midden Nederland, Openbaar Ministerie,
• Gemeentewet, Algemene wet bestuursrecht
politie Midden Nederland (ofwel de Veiligheidscoalitie Midden-
• Wet Tijdelijk Huisverbod, Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg
Nederland)
(Wvggz), Wet Zorg en Dwang
• Wet Bibob
• Regionaal Informatie en Expertise Centrum Midden-Nederland (RIEC) • Verbonden partij Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek (waaronder
• Winkeltijdenwet
GHOR en Brandweer) en samenwerkingspartner Veiligheidsregio
• Wet op de kansspelen
Flevoland
• Alcoholwet • Wet Luchtvaart
• Verbonden partij Regio Gooi en Vechtstreek (waaronder Regionale Ambulance Voorziening)
• Wet openbare manifestaties
• Provincies Noord-Holland en Utrecht
• Zondagswet
• Natuurmonumenten, Omgevingsdienst Flevoland, Gooi en
• Opiumwet
Vechtstreek, Waternet, het Plassenschap Loodrecht
• Wet op veiligheidsregio’s
• Woningcorporaties en –verenigingen
• Woningwet
• Zorg- en Veiligheidshuis Gooi en Vechtstreek, met al haar partners die
• Wet publieke gezondheidszorg • Politiewet
een rol hebben in de casuïstiek omtrent zorg en veiligheid
• Versa Welzijn (buurtbemiddeling) • HALT Nederland • Ministerie van Justitie en Veiligheid (bureau BIBOB, Justitie, CJIB et cetera)
• Kamer van Koophandel, Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, Kanspelautoriteit, Waternet en Jeugd-Punt
• Ondernemersvereniging Wijdemeren
21
PARAGRAFEN
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Overhead
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling
22
PARAGRAFEN
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Overhead
PROGRAMMA OPENBARE RUIMTE Programma openbare ruimte bestaat uit een deel van de taakvelden van de BBV taakveld categorieën 2 (Verkeer, vervoer en waterstaat), 5 (Sport, cultuur en recreatie) en 7 (Volksgezondheid en milieu)
Wegbeheer
Wat willen we bereiken?
Het wegennet van Wijdemeren is aan verbetering toe. We voeren
• Ondersteuning van sociale en economische functies in de gemeente.
noodzakelijke onderhoud uit en pakken de komende jaren diverse wegen
• Optimale bereikbaarheid van Wijdemeren met behoud van
grondig aan.
leefbaarheid en veiligheid.
• Uitvoering van het Gemeentelijk Mobiliteitsplan 2045.
Relevante ontwikkelingen
Mobiliteit
• Veilig en goed functionerend straatmeubilair.
We zijn in 2022 gestart met het werken aan een Beleidsplan Integraal
‘We willen een leefbare en duurzame gemeente zijn, waarbij
• Uitvoering van het beleidsplan openbare verlichting 2021-2030.
Beheer Openbare Ruimte. Dit beleidsplan beschrijft het strategische en
verkeersveiligheid een randvoorwaarde is en toegankelijkheid en
• Duurzaam maatschappelijk vastgoed.
financiële kader voor het beheer van de openbare ruimte. We nemen
bereikbaarheid voor alle verkeersdeelnemers zijn gewaarborgd’.
• Veilig en technisch afdoende onderhouden waterwerken (bruggen en
de actualisatie van het beheerplan Wegen integraal in dit traject mee.
Deze visie is in het Mobiliteitsplan 2045 ’Duurzaam, Veilig & Vooruit’
We bieden het samen met de andere beheerplannen en het Beleidsplan
vastgelegd en uitgewerkt in maatregelen. We hebben in deze begroting
• Zorg dragen voor een veilig en sober en duurzaam openbaar groen
Integraal Beheer in 2023 voor besluitvorming aan de gemeenteraad aan.
de korte termijnmaatregelen met de hoogste prioriteit opgenomen. Deze
en boombestand, dat voldoet een de zorgplichten die de gemeente
In de risicoparagraaf besteden we hier aandacht aan.
zijn onder andere afgestemd op gepland onderhoud en het verlenen van
heeft.
nieuwe concessies voor het busvervoer door de Provincie Utrecht.
beschoeiingen).
• Uitvoering van het nieuwe Water- en rioleringsprogramma (WRP) (wordt begin 2023 vastgesteld).
• We willen op respectvolle en zorgvuldige wijze invulling geven aan het beleidsveld uitvaartverzorging. Hierbij willen we zo optimaal mogelijk inspelen op veranderende behoeften, zoals een toename
30
Brandweer
van crematies, een afname van begrafenissen en minder gebruik van
5 Wijdemeren
50
aula’s.
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Wat gaan we daarvoor doen?
We gaan geluidhinder beperken bij woningen die in 1982 bij de invoering
Economische havens en waterwegen
Verkeer en vervoer
van de Wet geluidhinder al een te hoge geluidbelasting ondervonden.
Dit taakveld bestaat uit:
We geven uitvoering aan het Mobiliteitsplan 2045 door het verrichten
Aan de hand van het in 2022 definitief gemaakte saneringsprogramma
• Kapitaallasten voor afwatering (onderdeel rioolkosten). Het gaat
van onderzoek en het uitvoeren van maatregelen. Geplande zaken voor
start de voorbereiding voor de geluidsanering. Sanering kan bestaan
hierbij om rente en afschrijving van in het verleden gerealiseerde
2023 zijn:
uit maatregelen aan de bron, in de overdracht of aan de woning. Bij
investeringen.
• Verkeersveiligheid en doorstroming bevorderen.
maatregelen aan de woning onderzoeken we of een combinatie met
• Ieder jaar twee oversteekplaatsen op gebiedsontsluitingswegen
warmte-isolatie haalbaar is en adviseren we de bewoner daarover.
verbeteren.
23
PARAGRAFEN
Overhead
• Slootwerkzaamheden (Buitendienst open bare ruimte). Het gaat dan om verplichte werkzaamheden om de watergangen vrij te houden van plantengroei.
• Verkeersveiligheid rondom scholen verbeteren.
We voeren gestructureerd onderhoud uit conform het vastgestelde
• Voorbereiden van de herinrichting van wegen en het nemen van
wegen beheerplan.
Openbaar groen en (openlucht) recreatie Normaal onderhoud:
verkeersbesluiten. We spelen adequaat in op de weersverwachting waarbij we gladheid
• We houden bij inrichting en aanplant rekening met het veranderende
Om duurzame mobiliteit te stimuleren, willen we het openbaar
in het seizoen 2022-2023 bestrijden volgens het vastgestelde
klimaat en duurzaamheid. Hiervoor gaan we een meerjarig beheerplan
vervoer bevorderen. Hiervoor voeren we onder andere een OV-
bestrijdingsplan.
groen opstellen. Bij renovatie of herinrichting vindt de uitvoering
behoeftenonderzoek uit, inzake de busverbinding Nieuw-Loosdrecht en Hollandsche Rading.
plaats door participatie. Binnen het opgestelde meerjarenonderhoudsplan willen we groot
• Op voet- en fietspaden verwijderen we hinderlijk overhangend
onderhoud waar mogelijk combineren met verduurzaming. Zo willen
openbaar groen. We gaan particuliere overhangend groen tegen in
In 2023 voeren we kleine verkeersonderzoeken uit, zoals
we de toekomstbestendigheid van gebouwen borgen en, in 2023,
samenwerking met toezichthouders en boa’s.
parkeerdrukmetingen, extra tellingen en inventarisaties. We starten
energielabel A realiseren. We moeten kritisch gaan kijken naar ons
met de aanleg van fietsvoorzieningen en met de herziening van het
vastgoed: herpositioneren, renderen of afstoten.
parkeerbeleid.
• We voeren een boomveiligheidscontrole uit aan bomen in één van de drie werkblokken. Dit is inclusief controle op attentiebomen in de andere twee werkblokken en het maken van een onderhoudsplan
Binnen de opgestelde beheerplannen voor bruggen, beschoeiingen en
voor het onderhoud aan bomen voor dit werkblok in het opvolgende
steigers voeren we het meerjarig onderhoud volgens planning uit.
werkseizoen.
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling
Groot onderhoud:
• We verwijderen bomen die niet langer op de openbare weg te handhaven zijn. Ook zorgen we dat het verwijderde kroonoppervlak aan bladmassa binnen afzienbare tijd wordt gecompenseerd door een investeringsplan aan nieuwe bomen.
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Riolering We investeren bij een herinrichting integraal. In combinatie met werkzaamheden aan de weg en, waar mogelijk, met andere arealen. Deze integrale grote onderhoudswerken en/of investeringen zijn in het investeringsprogramma opgenomen.
De herplant van bomen bedraagt 75 procent van het aantal gekapte bomen.
• Te herplanten bomen hebben een omlooptijd van 40-50 jaar. Daar richten we de groeiplaats op in.
• We leggen nieuw openbaar groen aan voor een omlooptijd van 20-40 jaar.
Begraafplaatsen en crematoria We zien een duidelijke verschuiving naar crematies en andere nieuwe mogelijkheden zoals atuurbegraven. Hier willen we op inspelen. We gaan in 2023 verder met het duurzaam vergroenen van de begraafplaatsen. We willen onze begraafplaatsen en de mogelijkheden op de begraafplaatsen bekend(er) maken.
Regelgeving • We bereiden ons voor op de invoering van de Omgevingswet. We vullen de omgevingsvisie en omgevingsplan op gebied van openbaar groen aan.
• We bereiden ons voor op het uitvoeren van omgevingsplannen. Dit vraagt om een aanpassing van de Bomenverordening.
24
PARAGRAFEN
Overhead
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Sociaal Domein
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Wat mag het kosten? OPENBARE RUIMTE
25
PARAGRAFEN
Overhead
(bedragen x € 1.000)
Rekening 2021
Begroting 2022 na VJN
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
-9.552
-9.972
-10.671
-10.698
-10.631
-10.494
Baten
6.411
7.322
7.771
7.884
8.319
8.535
TOTAAL
-3.141
-2.650
-2.900
-2.815
-2.312
-1.959
-3.209
-3.283
-3.631
-3.589
-3.577
-3.461
-142
-182
-212
-211
-209
-208
Openbaar groen
-1.243
-958
-943
-953
-952
-947
Riolering
-2.120
-2.439
-2.700
-2.751
-2.730
-2.689
Afval
-2.447
-2.785
-2.840
-2.840
-2.810
-2.811
-391
-324
-345
-355
-353
-378
-9.552
-9.971
-10.671
-10.698
-10.631
-10.494
175
105
106
106
115
106
Economische havens en waterwegen
-
-
-
-
-
-
Openbaar groen
-
-
-
-
-
-
Riolering
2.967
3.521
3.886
3.998
4.460
4.684
Afval
2.957
3.370
3.454
3.454
3.418
3.420
312
325
325
325
325
325
TOTAAL
6.411
7.321
7.771
7.884
8.319
8.535
RESULTAAT
-3.141
-2.650
-2.900
-2.815
-2.312
-1.959
Onttrekking aan reserve
748
1.035
155
163
78
276
Toevoeging aan reserve
-626
-523
-
-
-
-
-3.019
-2.138
-2.744
-2.652
-2.235
-1.683
LASTEN PER TAAKVELD Verkeer en vervoer Economische havens en waterwegen
Begraafplaatsen en crematoria TOTAAL BATEN PER TAAKVELD Verkeer en vervoer
Begraafplaatsen en crematoria
SALDO
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling
26
PARAGRAFEN
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Overhead
Financiële toelichting
Relevante informatie
Betrokken partijen
Hieronder volgt een toelichting van de belangrijkste mutaties van de
Relevante beleidsstukken
Betrokken partijen bij dit programma zijn onder meer:
begroting 2023 ten opzichte van de begroting 2022, na wijziging als
Het (interne) beleid voor de uitvoering van dit programma is onder meer
• Inwoners, ondernemers en belanghebbenden (Natuurmonumenten,
gevolg van de voorjaarsnota.
beschreven in:
• Mobiliteitsplan 2045 Duurzaam, Veilig & Vooruit
basisscholen, ondernemers/winkeliersverenigingen e.d.)
• Overheden zoals regiogemeenten, Regionale
Lasten
• Bomenverordening
samenwerkingsverbanden, provincie Noord-Holland, waterschappen,
De totale lasten in 2023 stijgen met € 700.000 ten opzichte van 2022. Op
• Algemene plaatselijke verordening
GAD en OFVG
• Nutsbedrijven en kennisplatforms (CROW, Rioned, Stichting
het taakveld Verkeer en vervoer stijgen de kosten als gevolg van hogere salarissen (€ 196.000), hogere energielasten (verlichting:
Wettelijke basis voor dit programma
€ 50.000) en een gepland onderzoek in het kader van mobiliteitsplan
De wettelijke basis is vastgelegd in:
(€ 90.000).
• Gemeentewet (zorgplicht)
(schilderen bankplanken) en Landgoed de Rading (schilderen
• Wegenwet
onderhoud zwerfafvalbakken)
Op het taakveld Riolering nemen de afschrijvings- en kapitaallasten toe
• Wegenverkeerswet
met € 172.000 en de salarissen met € 93.000.
• Wet milieubeheer • Wet natuurbescherming
Baten
• Afvalstoffenwet
De toename van € 365.000 op het taakveld Riolering betreft een
• Wet informatievoorziening ondergrondse netwerken (WION)
hogere onttrekking aan de voorziening riool. Lasten en baten van de
• Kaderrichtlijn Water en Waterwet
riolering moeten per saldo in evenwicht zijn. Evenals bij de riolering,
• Warenwetbesluit: attractie- en speeltoestellen
is ook bij de afvalstoffenheffing kostendekkendheid van toepassing.
• Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie/ Bestuursakkoord Klimaat Adaptatie
De extra baten op het taakveld Afval betreft een toename van de leges afvalstoffenheffing als gevolg van hoger geraamde lasten.
toegankelijkheid etc.)
• Stads Beheer Service (SBS), Tomingroep, stichting Land & Boschzigt
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling
27
PARAGRAFEN
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Overhead
ECONOMISCHE ZAKEN, RECREATIE EN TOERISME Programma Economische zaken, recreatie en toerisme bestaat uit een deel van de taakvelden van de BBV-taakveldcategorieën 3 (Economie) en 5 (Sport, cultuur en recreatie).
Beschrijving
Wat willen we bereiken?
Dit programma omvat gemeentelijk beleid gericht op stimulering van het
• Aantrekkelijk en sterk ondernemersklimaat.
ondernemersklimaat en bevordering van economische activiteiten. Zoals
• Uitvoering geven aan het uitvoeringsplan Toekomstvisie
recreatie, toerisme, werkgelegenheid, (detail)handel en industrie. Voor
Bedrijventerreinen Wijdemeren.
een vitale, leefbare en aantrekkelijke leefomgeving is de aanwezigheid
• Vitale en toekomstbestendige winkelgebieden.
van het bedrijfsleven van belang. Daarom voeren we actief beleid voor
• Uitvoering geven aan gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen.
het behoud van bedrijfsruimte, banen en voorzieningen.
• Uitvoering van taken Plassenschap Loosdrecht en omgeving.
Een goed vestigingsklimaat voor zelfstandig ondernemers en bedrijven
Wat gaan we daarvoor doen?
vormt de kern van het economisch beleid. Daarnaast zetten we in op
Economische ontwikkeling
behoud en revitalisering van bedrijventerreinen en toekomstbestendige
In 2023 geven we uitvoering aan de Economische Agenda 2030. We
winkelgebieden. In het gebiedsakkoord worden de belangen van de
gaan verder met het opstellen van een concreet actieprogramma, op
sector recreatie en toerisme behartigd. Daarnaast zijn we in diverse
basis van de vastgestelde ambities. Dit zijn onder meer een optimaal
platforms in gesprek met ondernemers. Zoals het Transitieteam en het
vestigingsklimaat, ruimtelijke ordening, een sterke arbeidsmarkt,
Breed Ondernemersoverleg.
duurzaamheid en veilig ondernemen. We zoeken samenwerking met bedrijfsleven en regiogemeenten. Via onderzoek, afspraken en - zo
In dit programma is ook het gemeentelijk waterbeleid ondergebracht,
nodig - beleidswijzigingen binnen de bedrijvenmarkt, willen we het
zoals de omgang met de kaderrichtlijn water (KRW) voor oppervlakte- en
vestigingsklimaat duurzaam en concurrerend houden. We gaan verder
grondwater. Hier ligt een relatie met de programma’s 3, 7 en 8.
met de samenwerking in het actieteam Economische agenda en het Breed ondernemersoverleg (VNO NCW, KHN, HISWA/Recron en Ondernemend Wijdemeren en de winkeliersverenigingen).
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling
28
PARAGRAFEN
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Overhead
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
Economische promotie
In 2023 werken we aan de uitvoering van de Toekomstvisie
Vanuit ondernemersmanagement zetten we actief in op de belangen van
De gemeente Wijdemeren heeft goud in handen met het Loosdrechts
Bedrijventerreinen Wijdemeren. We gaan verder met de uitvoering
het lokale bedrijfsleven en verbetering van het economisch klimaat in
plassengebied, de schitterende natuur, de buitenplaatsen en de diversiteit
van het plan van aanpak van bedrijventerrein De Zodde. Andere
Wijdemeren. We bouwen ons netwerk verder uit en blijven regelmatig in
aan horeca en (water)recreatie. De ondernemers werken meer samen
bedrijventerreinen pakken we daarna op. In 2023 gaan we beleid
gesprek met bedrijven. Dit doen we onder andere door bedrijfsbezoeken
wanneer het gaat om gebiedspromotie. In 2020 is het initiatief genomen
maken om bestemmingsplanwijzigingen van bedrijf naar wonen op
af te leggen en actieve participatie bij beleidsvorming. Ook informeren
voor het gezamenlijke platform www.loosdrechtsplassengebied.nl,
bedrijventerreinen niet meer toe te staan. We stimuleren bedrijven om
we ondernemers over wijzigingen vanuit de Omgevingswet met
dat met behulp van de gemeente is ontwikkeld. Het doel is om het
hun panden meer te verduurzamen. Door slimmer om te gaan met
betrekking tot vergunningsaanvragen. Verder faciliteren we initiatieven
veelzijdige aanbod van Wijdemeren beter zichtbaar en makkelijker
beschikbare ruimte op bestaande terreinen en het verkennen van nieuwe
die bijdragen aan de revitalisering van winkelcentrum De Meenthof in
vindbaar te maken en zo uiteindelijk gedurende het gehele jaar
locaties gaan we zoeken naar vestigings- en/of uitbreidingslocaties voor
Kortenhoef. In 2021 is een onderzoek uitgevoerd naar het economisch
bezoekers naar het gebied te trekken.
bedrijven. Op Ter Sype streven we naar realisatie van bedrijventerreinen
functioneren en toekomstbestendigheid van dit winkelcentrum. In
die niet geschikt zijn voor woningbouw, om zo enigszins tegemoet te
2022 is een start gemaakt met de aanbevelingen uit het rapport en in
komen aan het voorzien in extra bedrijfsruimte binnen Wijdemeren.
2023 werken we hier aan verder. Daarnaast faciliteren we initiatieven van ondernemers en eigenaren voor de oprichting van een BIZ of ondernemersfonds, met behulp van cofinanciering door de provincie.
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling
29
PARAGRAFEN
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Overhead
Recreatie
Water
In 2022 is, als afronding van het Cabomba-project, een beheerplan
We blijven werken aan een aantrekkelijk en toekomstbestendig
Dit programma wordt sterk beïnvloed door regelgeving van hogere
Cabomba opgesteld voor de gezamenlijke partners. We nemen de taken
vrijetijdslandschap. een mooi en groen gebied waar mensen graag
overheden, zoals de Europese Kader Richtlijn Water (KRW), Natura 2000
van de gemeente uit dit beheerplan op in de gemeentelijke beheerplannen.
wonen, werken en recreëren. We doen dat vanuit het Gebiedsakkoord
en Natuur Netwerk Nederland (NNN). Het Waterschap Amstel, Gooi en
De andere partners nemen eveneens hun taken in beheer van Cabomba
Oostelijke Vechtplassen. Samen met onze partners binnen het akkoord
Vecht (AGV) heeft Watergebiedsplannen in voorbereiding om de soms
op in hun reguliere beheerplannen, waarmee het project kan worden
werken we tot en met 2027 aan het aantrekkelijker maken van het
nog matige waterkwaliteit fors te verbeteren. Vanaf 2020 wordt gewerkt
afgesloten.
gebied. Met oog voor een evenwichtige versterking van recreatieve
aan het Watergebiedsplan voor de Horn en Kuyerpolder. De gemeente
waarden en natuurwaarden werken we aan een breed aanbod
wordt daarbij betrokken door het waterschap en de provincie Noord-
In 2023 brengen we met de overname van de taken van het Plassenschap
vrijetijdsactiviteiten.
Holland.
Loosdrecht de basis op orde voor uitvoering en beleid. Onder andere data en beleid worden neutraal overgenomen. We maken eventuele
In juli 2022 heeft de raad een motie aangenomen waarin het college
We continueren de uitvoering van het Gebiedsakkoord Oostelijke
aanpassingen en aanvullingen zichtbaar en pakken ze op. Zodat
wordt verzocht een Omgevingsprogramma Recreatie en Toerisme
Vechtplassen. We zetten het onderzoek naar een alternatief voor de
kwalitatieve, kwantitatieve en financiële data en beleid volledig en op orde
2040 op te stellen. Wij willen uitvoering geven aan deze motie. Met dit
vervallen vaarverbinding tussen de Loosdrechtse Plassen en het Hilversums
zijn. Daardoor zijn taken op efficiënte en doelgerichte wijze binnen de
programma willen wij een instrument in handen krijgen om meer sturing
kanaal door. Vooralsnog richten we ons daarbij op Het rondje om de Zuid.
gemeente in te passen.
te geven aan de verdere ontwikkeling van het recreatiepotentieel in
Het baggeren van de Loosdrechtse Plassen (fase 1) wordt voortgezet.
onze gemeente. Daarbij willen we de recreatieve mogelijkheden voor
In samenwerking met de jachthaveneigenaren gaan we verder met de
alle doelgroepen bereikbaar houden. Het Omgevingsprogramma moet
voorbereidingen voor het baggeren van de jachthavens (fase 2). We brengen
kaders bieden voor beleidsafwegingen en de toetsing van plannen. Ook
de baggeropgave van de Vuntus en de Stille Plas (optionele fase 3) in beeld,
moet het duidelijkheid bieden aan ondernemers over wat wel en niet
ter voorbereiding op besluiten om al dan niet deze plassen te baggeren.
mogelijk is op het gebied van de recreatieve ontwikkeling.
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Sociaal Domein
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling
Algemene Baten & Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien
Wat mag het kosten? ECONOMISCHE ZAKEN, RECREATIE EN TOERISME
30
PARAGRAFEN
Overhead
(bedragen x € 1.000)
Rekening 2021
Begroting 2022 na VJN
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
-2.396
-2.026
-1.937
-1.821
-1.828
-1.829
Baten
1.255
1.187
1.047
1.047
1.047
1.047
TOTAAL
-1.141
-839
-890
-774
-781
-782
-327
-303
-319
-319
-319
-319
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
0
-11
-12
-12
-12
-12
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
0
-22
-23
-23
-23
-23
Economische promotie
0
-100
-75
-50
-50
-50
-1.099
-1.590
-1.508
-1.417
-1.424
-1.425
-970
0
0
0
0
0
-2.396
-2.026
-1.937
-1.821
-1.828
-1.829
Economische ontwikkeling
0
0
0
0
0
0
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
0
0
0
0
0
0
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
23
34
28
28
28
28
Economische promotie
897
1.001
1.001
1.001
1.001
1.001
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
335
152
18
18
18
18
0
0
0
0
0
0
TOTAAL
1.255
1.187
1.047
1.047
1.047
1.047
RESULTAAT
-1.141
-839
-890
-774
-781
-782
Onttrekking aan reserve
70
64
62
63
58
61
Toevoeging aan reserve
0
-24
-100
-100
-100
-100
-1.071
-799
-928
-811
-823
-821
LASTEN PER TAAKVELD Economische ontwikkeling
Openbaar groen en (openlucht) recreatie Wonen en bouwen TOTAAL BATEN PER TAAKVELD
Wonen en bouwen
SALDO
BEGROTING 2023
Bestuur en Burgerzaken
Veiligheid
INLEIDING
Openbare Ruimte
LEESWIJZER
Economische zaken Recreatie en Toerisme
Sociaal Domein
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Natuur en Milieu
Ruimtelijke Ontwikkeling