Wijchen-West 2023_Bijlagen bij de toelichting_Bijlage 4 Onderzoek stikstofdepositie
Tekst van het document
8.
N845 – Ravensteinseweg
9.
N845 – Hernenseweg
huidige vormgeving 3-taks voorrangskruispunt met linksaf voorsorteerstrook op de Hernenseweg 3-taks voorrangskruispunt met linksaf voorsorteerstrook op de Randweg Noord 3-taks voorrangskruispunt met brede middenberm 4-taks voorrangskruispunt met linksaf voorsorteerstrook op de Randweg Noord 2x 3-taks kruispunt (als bajonet) met brede middenberm op de Westerdreef Enkelstrooks rotonde buiten bebouwde kom. Gelijkvloerse fietsoversteken uit de voorrang Enkelstrooks rotonde buiten bebouwde kom. Oversteek uit de voorrang (Groenestraat)
Tabel 2.2: Huidige vormgeving bestaande kruispunten rondom Wijchen West
3
De autonome groei is bepaald aan de hand van landelijke WLO-scenario’s (Welvaart en Leefomgeving).
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
6
3. Resultaten verkeersafwikkeling 3.1
Aanpak
De kwaliteit van de verkeersafwikkeling van de voorrangskruispunten is beoordeeld met behulp van de Kruispuntwijzer, een programma ontwikkeld door Goudappel waarmee de kwaliteit van de verkeersafwikkeling op ongeregelde kruispunten kan worden geanalyseerd. De kwaliteit van de verkeersafwikkeling op de kruispunten met een rotonde zijn geanalyseerd met behulp van de Meerstrooksrotonde verkenner ontwikkelt door de provincie Zuid-Holland.
3.2
Verkeersintensiteiten
In tabel 3.1 zijn de verkeersintensiteiten op de wegvakken in de omgeving van het plangebied weergegeven met onderscheid in de verschillende scenario’s. De gepresenteerde waarden betreffen motorvoertuigen (mvt) per etmaal op een gemiddelde werkdag. In tabel 3.2 zijn de verschillen per scenario ten opzichte van de referentie 2033 weergegeven. In tabellen 3.1 en 3.2 is te zien dat de verkeersintensiteit op alle wegvakken in de omgeving van de planontwikkeling toeneemt als gevolg van de beoogde woningbouw. Dit is een logisch effect dat ook verwacht wordt bij de realisatie van circa 1.300 woningen. Afhankelijk van het ontsluitingsscenario verschillen de toenames, al zijn de verschillen relatief beperkt. De verkeersintensiteiten op de op- en afritten van de A326 worden niet beïnvloed door een bepaald ontsluitingsscenario. Deze geven in de verschillende aansluitingsscenario’s een stabiele waarde. In het noordelijke plangebied zijn de verkeerseffecten in de keuze voor één of twee aansluitingslocaties het grootst op de Hernenseweg en Randweg Noord. In het scenario waarin met enkele aansluiting op de Randweg Noord (scenario 4) zijn de verkeersintensiteiten op de Randweg Noord, Westerdreef en Ravensteinseweg het hoogst.
In het scenario met een enkele aansluiting aan de noordzijde tegenover de aansluiting van de A326 en een enkele ontsluiting aan de zuidzijde (westelijk van de Ravensteinseweg) is de verkeersbelasting op de Randweg Noord/Westerdreef relatief gezien het laagst.
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
7
nr
weg
wegvak
referentie 2033
1 (2N-2Z)
2 (2N-1Z)
3 (1NN-2Z)
4 (1 NO-2Z)
5 (1N-1Z)
1
noordelijke afrit A326
3.109
4.020
4.022
4.022
3.973
4.031
2
noordelijke oprit A326
7.596
8.518
8.512
8.516
8.501
8.511
3
zuidelijke afrit A326
8.522
9.397
9.403
9.385
9.375
9.371
4
zuidelijke oprit A326
4.233
5.358
5.365
5.391
5.296
5.397
5
Hernsenseweg
ten westen aansluiting A326
12.132
14.831
15.036
15.476
14.599
15.689
6
Hernsenseweg
ten oosten aansluiting A326
12.671
13.810
13.748
14.064
15.004
13.997
7
Randweg Noord
ten noorden kruispunt Hernenseweg
5.886
6.687
6.684
6.676
6.720
6.656
8
Randweg Noord
Hernsenseweg - Kraaijenberg
9.190
11.082
10.981
10.349
12.975
10.227
9
Randweg Noord
Kraaijenberg - Stationslaan
9.254
10.877
10.774
10.421
11.151
10.299
10
Kraaijenberg
nabij Randweg Noord
3.392
3.445
3.445
3.416
3.458
3.416
11
Stationslaan
Westerdreef - Blauwe Hof
6.725
7.721
7.719
7.638
7.643
7.643
12
Westerdreef
Stationslaan - Blauwe Hof
3.480
5.055
4.935
4.693
5.426
4.542
13
Westerdreef
ten zuiden van Ravensteinseweg
2.913
3.804
3.709
3.619
4.061
3.525
14
Ravensteinseweg
nabij Westerdreef
1.988
3.811
3.485
3.601
4.270
3.259
15
Ravensteinseweg
nabij rotonde N845
1.988
4.873
5.026
4.796
4.957
4.950
16
N845
ten zuiden van Ravensteinseweg
9.557
10.575
10.640
10.755
10.401
10.814
17
N845
ten noorden van Ravensteinseweg
9.504
11.557
11.655
11.906
11.298
11.999
18
Hernsenseweg
ten noorden aansluiting A326
5.810
5.997
6.004
5.965
5.995
5.974
Tabel 3.1: Verkeersintensiteiten per ontsluitingsscenario (mvt/etmaal/gemiddelde werkdag)
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
8
referentie 2033
1 (2N-2Z)
2 (2N-1Z)
3 (1NN-2Z)
4 (1 NO-2Z)
5 (1N-1Z)
noordelijke afrit A326
3.109
911
913
913
864
922
2
noordelijke oprit A326
7.596
922
916
920
905
915
3
zuidelijke afrit A326
8.522
875
881
863
853
849
4
zuidelijke oprit A326
4.233
1.125
1.132
1.158
1.063
1.164
5
Hernsenseweg
ten westen aansluiting A326
12.132
2.699
2.904
3.344
2.467
3.557
6
Hernsenseweg
ten oosten aansluiting A326
12.671
1.139
1.077
1.393
2.333
1.326
7
Randweg Noord
ten noorden kruispunt Hernenseweg
5.886
801
798
790
834
770
8
Randweg Noord
Hernsenseweg - Kraaijenberg
9.190
1.892
1.791
1.159
3.785
1.037
9
Randweg Noord
Kraaijenberg - Stationslaan
9.254
1.623
1.520
1.167
1.897
1.045
10
Kraaijenberg
nabij Randweg Noord
3.392
53
53
24
66
24
11
Stationslaan
Westerdreef - Blauwe Hof
6.725
996
994
913
918
918
12
Westerdreef
Stationslaan - Blauwe Hof
3.480
1.575
1.455
1.213
1.946
1.062
13
Westerdreef
ten zuiden van Ravensteinseweg
2.913
891
796
706
1.148
612
14
Ravensteinseweg
nabij Westerdreef
1.988
1.823
1.497
1.613
2.282
1.271
15
Ravensteinseweg
nabij rotonde N845
1.988
2.885
3.038
2.808
2.969
2.962
16
N845
ten zuiden van Ravensteinseweg
9.557
1.018
1.083
1.198
844
1.257
17
N845
ten noorden van Ravensteinseweg
9.504
2.053
2.151
2.402
1.794
2.495
18
Hernsenseweg
ten noorden aansluiting A326
5.810
187
194
155
185
164
nr
weg
1
wegvak
Tabel 3.2: Toenames per ontsluitingsvariant in mvt/etmaal
3.3
Analyse wegvakken
Het extra verkeer als gevolg van de ontwikkeling dient veilig afgewikkeld te kunnen worden op het (bestaande) wegennet. De verkeerskwaliteit van de wegvakken nabij het plangebied is beoordeeld op basis van Duurzaam Veilig. Duurzaam Veilig is een landelijke verkeersveiligheidsvisie gebaseerd op vijf principes4. Met behulp van de Wegenscan is een uitspraak gedaan over de kwaliteit van de verkeersafwikkeling voor de belangrijkste ontsluitingswegen in de omgeving van het plangebied. De Wegenscan is een tool ontwikkeld door Goudappel, waarmee door middel van verschillende kenmerken van de weg de verkeersveilige afwikkeling beoordeeld kan worden. Beoordeeld wordt in hoeverre sprake is dat de functie, vormgeving en het gebruik van de wegvakken in evenwicht is.
Figuur 3.1: Duurzaam Veilig: evenwicht tussen functie, vormgeving en het gebruik
4
De verkeersveiligheidsvisie Duurzaam Veilig is gebaseerd op vijf principes: (1) de functionaliteit van wegen, (2) de homogeniteit van massa en/of snelheid en richting, (3) de herkenbaarheid en voorspelbaarheid van wegen en gedrag, (4) de fysieke en sociale vergevingsgezindheid en (5) de statusonderkenning door de verkeersdeelnemer.
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
9
Binnen de Wegenscan wordt rekening gehouden met specifieke kenmerken van de wegvakken: •
de functie van de weg;
•
het gebruik van de weg;
•
de vormgeving van het wegprofiel;
•
de kenmerken van de omgeving.
De verkeersintensiteiten in de plansituatie gelden als input voor de Wegenscan. De kwaliteit van de verkeersafwikkeling is inzichtelijk gemaakt voor de volgende wegvakken: •
Drutenseweg (N845);
•
Hernenseweg;
•
Randweg Noord/Westerdreef;
•
Ravensteinseweg.
Drutenseweg (N845) In de huidige situatie is de Drutenseweg gecategoriseerd als een stroomweg buiten de bebouwde kom. De weg heeft de functie van autoweg, met een maximum snelheid van 100 km/uur. De vormgeving is hiermee in overeenstemming. Dit komt bijvoorbeeld tot uiting door de groene asstreep tussen beide rijstroken. Langzaam verkeer dient gebruik te maken van alternatieve routes. De weg is ingericht om het verkeer te laten stromen. Dit maakt dat de weg een grote afwikkelcapaciteit heeft. Een verkeersintensiteit van circa 20.000 motorvoertuigen per etmaal is geen uitzondering.
Figuur 3.2: Profiel van de Drutenseweg (N845) (bron: Cyclomedia) Hernenseweg De Hernenseweg is ook een autoweg buiten de bebouwde kom. Ondanks dat de aansluiting met de A326 is vormgegeven als een voorrangskruispunt voorzien van een opstelstrook voor linksafslaand verkeer, is op het wegvak geen snelheidsbeperking van kracht. De maximum geldende snelheid bedraagt 100 km/uur tot de aansluiting met de A326. Op het wegvak ten oosten van deze aansluiting geldt een maximum snelheid van 70 km/uur. Op basis van een raadsbesluit uit 2006 wordt het oostelijke wegvak van de Hernenseweg afgewaardeerd tot een gebiedsontsluitingsweg binnen de bebouwde kom, met een maximum snelheid van 50 km/uur.
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
10
Figuur 3.3: Profiel van de Hernenseweg (bron: Cyclomedia) Verkeer rijdend op de Hernenseweg heeft voorrang op het verkeer komend vanaf de A326. Door de aanwezigheid van het linksaf voorsorteervak en het inleidende verdrijvingsvlak, met daarna weer de samenvoeging, ontbreekt de groene asstreep. Het wegvak van de Hernenseweg is in geheel voorzien van een parallelweg, de Groenestraat. Hierop zijn enkel erven ontsloten. Daarnaast doet dit wegvak dienst als ontsluiting voor het langzaam verkeer. Halverwege de aansluiting met de A326 en het kruispunt met de Randweg Noord bevindt zich een aansluiting vanaf de Groenestraat op de Hernenseweg. Deze aansluiting is vormgegeven als een voorrangskruispunt, waarbij het verkeer rijdend op de Hernenseweg voorrang heeft ten opzichte van de zijrichting. De vormgeving is passend om relatief hoge verkeersintensiteiten af te wikkelen. Ook bij deze vormgeving is een verkeersintensiteit van 15.000 tot 20.000 motorvoertuigen passend. Randweg Noord/Westerdreef De Randweg Noord is gelegen binnen de bebouwde kom van Wijchen. Het noordelijke wegvak ontsluit het noordelijke deel van de kern Wijchen en bedrijventerrein Wijchen-Oost. Het wegvak in zuidelijke richting betreft de ontsluiting richting het centrum en het station via de Stationslaan. Ten zuiden van de Stationslaan gaat het wegvak over in de Westerdreef.
Het wegvak heeft in totaliteit een zelfde vormgeving. De Randweg Noord heeft een maximum snelheid van 50 kilometer per uur en is over de volledige lengte tussen de aansluitingen met de Hernsenseweg en Ravensteinseweg voorzien van een vrijliggend fietspad. De vormgeving en maximum snelheid categoriseren de weg als een gebiedsontsluitingsweg binnen de bebouwde kom.
Figuur 3.4: Profiel Westerdreef/Randweg Noord (bron: Cyclomedia)
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
11
Naast stromen van het verkeer vindt hierop ook uitwisseling plaats. Woonwijken worden hierop aangesloten middels een rotonde en/of voorrangskruispunt. Op de kruispunten zijn ook de oversteekvoorzieningen voor het langzaam verkeer aanwezig. Dit kan gebruik maken van een brede middenberm om zich tijdens het oversteken te kunnen opstellen. Hierdoor is het wegvak in etappes over te steken. Deze vormgeving maakt het mogelijk om circa 10.000 motorvoertuigen per etmaal af te wikkelen. Ravensteinseweg De Ravensteinseweg is een gebiedsontsluitingsweg binnen de bebouwde kom. De maximum geldende snelheid hierop bedraagt 50 km/uur. Recentelijk is aan de zuidzijde van het wegvak een vrijliggend fietspad voor fietsverkeer in twee richtingen aangebracht. Het wegvak vormt in de huidige situatie de verbinding van oost naar west v.v. Aan de westzijde sluit de Ravensteinseweg aan op de Drutenseweg en aan de oostzijde op de Westerdreef. De rijbaan is smaller dan op de Westerdreef en voorzien van een enkele asstreep. Op basis van de huidige vormgeving, rekening houdend met de aanwezige wegversmallingen, en functie in het netwerk is een verkeersintensiteit van circa 5.800 motorvoertuigen per etmaal acceptabel.
Figuur 3.5: Huidige vormgeving Ravensteinseweg (bron: cyclomedia)
De beschreven verkeersintensiteiten zijn geen harde grenswaarden, maar geven een indicatieve waarde over de hoeveelheid verkeer die binnen de bestaande vormgeving goed kan worden afgewikkeld. Een overschrijding van deze waarden leidt niet direct tot een verkeerskundig knelpunt, maar er kunnen zich situaties voordoen, wat leidt tot hinder.
In tabel 3.3 zijn de verkeersintensiteiten in de planvarianten gerefereerd aan de maximaal wenselijke verkeersintensiteiten op basis van de huidige functie en vormgeving.
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
12
wegvak
maximaal wenselijke verkeersintensiteit
1 (2N-2Z)
2 (2N-1Z)
3 (1NN-2Z)
4 (1 NO-2Z)
5 (1N-1Z)
ten westen aansluiting A326
15.000 – 20.000
14.831
15.036
15.476
14.599
15.689
weg Hernsenseweg Hernsenseweg
ten oosten aansluiting A326
15.000 – 20.000
13.810
13.748
14.064
15.004
13.997
Randweg Noord
ten noorden kruispunt Hernenseweg
< 10.000
6.687
6.684
6.676
6.720
6.656
Randweg Noord
Hernsenseweg - Kraaijenberg
< 10.000
11.082
10.981
10.349
12.975
10.227
Randweg Noord
Kraaijenberg - Stationslaan
< 10.000
10.877
10.774
10.421
11.151
10.299
Westerdreef
Stationslaan - Blauwe Hof
< 10.000
5.055
4.935
4.693
5.426
4.542
Ravensteinseweg
nabij rotonde N845
5.800
3.811
3.485
3.601
4.270
3.259
Ravensteinseweg
nabij rotonde N845
5.800
4.873
5.026
4.796
4.957
4.950
ten noorden van Ravensteinseweg
20.000
11.557
11.655
11.906
11.298
11.999
N845
Tabel 3.3: Verkeersintensiteiten in ontsluitingsvarianten afgezet tegen maximaal wenselijke verkeersintensiteiten Uit tabel 3.3 wordt geconcludeerd dat de Randweg Noord het meest kritiek is. De maximaal wenselijke verkeersintensiteit bedraagt op basis van de huidige vormgeving circa 10.000 motorvoertuigen per etmaal. Een hogere verkeersintensiteit leidt tot een verslechtering van de oversteekbaarheid van het wegvak. In de scenario’s variëren de verkeersintensiteiten tussen circa 10.300 als ondergrens tot bijna 13.000 mvt/etmaal in scenario 4. Scenario 5 leidt tot de meest gunstige verkeersintensiteit op de Randweg Noord en Westerdreef. Autoverkeer wordt, door de ligging van beide aansluitingen aan de westzijde van het plangebied, gestimuleerd om gebruik te maken van de N845. Indirect leidt dit tot minder autoverkeer aan de oostzijde van het plangebied. Juist door het langzaam verkeer aan de oostzijde primair te ontsluiten wordt het gebruik van de fiets richting het centrum van Wijchen gestimuleerd. Op de overige wegvakken blijft de verkeersintensiteit in alle scenario’s binnen de maximaal wenselijke verkeersintensiteiten. De Ravensteinseweg vormt in de huidige situatie de doorgaande weg tussen Wijchen en Grave/Niftrik. Tevens bevinden zich enkele erfaansluitingen op het wegvak tussen de Westerdreef en de N845.
Zoals zichtbaar in tabel 3.3 blijven de verkeersintensiteiten in alle onderzochte ontsluitingsscenario’s onder de maximaal wenselijke verkeersintensiteit van circa 5.800 mvt/etmaal. Wel zijn er relatief grote verschillen zichtbaar in de verschillende scenario’s, met name op het oostelijke wegvak, waarop de verkeersintensiteit varieert tussen circa 3.300 tot ruim 4.200 mvt/etmaal. Op het westelijke wegvak is een minder grote spreiding in de verkeersintensiteit zichtbaar. In alle scenario’s bedraagt de verkeersintensiteit circa 5.000 mvt/etmaal. Om de verkeerstoename op het wegvak aan de oostzijde, langs de woningen, te minimaliseren wordt verkeerskundig de voorkeur uitgesproken voor scenario 5. Daarnaast zorgt een enkele autoaansluiting, in combinatie met een calamiteitenontsluiting aan de oostzijde van het plangebied, voor de minste impact in de omgeving. Elke aansluiting in de vorm van een kruispunt is een potentieel conflictpunt. Om een aansluiting te realiseren en voldoende zicht vanaf de zijrichting op de hoofdrijbaan te garanderen zullen bestaande bomen per aansluiting moeten wijken. Om de ruimtelijke impact eveneens tot een minimum te beperken wordt hierin ook de voorkeur uitgesproken voor een enkele aansluiting in het zuidelijke plandeel.
Verkeerskundig wordt de voorkeur uitgesproken voor scenario 5: een enkele aansluiting vanuit het noordelijke plandeel op de Hernenseweg ter hoogde van de aansluiting A326 en een enkele aansluiting in het zuidelijke plandeel aan de westzijde op de Ravensteinseweg. Beide plandelen worden voorzien van een calamiteitenontsluiting in oostelijke richting welke in een reguliere situatie functioneert als ontsluiting voor langzaam verkeer.
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
13
3.4
Resultaten kruispunten
In tabel 3.4 is een overzicht weergegeven naar aanleiding van de analyse naar de kwaliteit van de verkeersafwikkeling. De rekenkundige resultaten zijn opgenomen in bijlage 4 van deze rapportage. Per kruispunt wordt in de verschillende scenario’s aangegeven of de kwaliteit van de verkeersafwikkeling voldoende gewaarborgd is binnen de huidige vormgeving. Hierin zijn de volgende symbolen gebruikt: •
X
: huidige vormgeving voldoet niet;
•
O
: huidige vormgeving voldoet maar heeft een beperkte restcapaciteit;
•
V
: huidige vormgeving voldoet.
kruispunt
Huidige vormgeving
referentie 2033
1 (2N-2Z)
2 (2N-1Z)
1
A326 - Hernenseweg
2
Hernenseweg – Randweg Noord
Voorrangskruispunt
x
x
Voorrangskruispunt
v
x
3
Randweg Noord – Kraaijenberg – ontsluiting plangebied
Voorrangskruispunt
v
4
Westerdreef - Stationslaan
Voorrangskruispunt
5
Ontsluiting plangebied (oost) Ravensteinseweg
6
Westerdreef - Ravensteinseweg
nr,
7 8 9
Ontsluiting plangebied (west) Ravensteinseweg Ravenseteinseweg – Drutenseweg (N845) Drutenseweg (N845) - Hernenseweg
3 (1NN-2Z)
4 (1 NO-2Z)
5 (1NN-1Z)
x
x
x
x
x
v
x
v
o
o
v
x
v
v
v
v
v
v
v
Voorrangskruispunt
-
v
-
v
v
-
Voorrangskruispunt
v
v
v
v
v
v
Voorrangskruispunt
-
v
v
v
v
v
enkelstrooksrotonde
v
v
v
v
v
v
enkelstrooksrotonde
x
x
x
x
x
x
Tabel 3.4: Resultaten kwaliteit van de verkeersafwikkeling Uit de analyse, waarvan de resultaten samengevat worden de volgende conclusies getrokken: •
Op het kruispunt tussen de aansluiting van de A326 met de Hernenseweg en de rotonde tussen de N845 en Hernenseweg is de kwaliteit van de verkeersafwikkeling op basis van de huidige vormgeving in de referentiesituatie 2033 onvoldoende. Op de rijbaan komend vanaf de A326 is een enkele rijstrook beschikbaar voor verkeer in beide richtingen. Deze vormgeving is als zodanig in het statische verkeersmodel opgenomen. Met behulp van kruispuntstromen uit het verkeersmodel (verkeersintensiteiten in de spitsperioden naar rijrichting) blijkt dat de kwaliteit van de verkeersafwikkeling in theorie in de huidige situatie (basisjaar verkeersmodel 2018) reeds een knelpunt vormt. Op de aansluiting vanaf de A326 op de Hernenseweg is in theorie sprake van een verliestijd van 43 seconden. Dit leidt in theorie tot een wachtrij van meer dan 100 meter. Hieruit wordt geconcludeerd dat van restcapaciteit op de huidige vormgeving geen sprake is. Dit is ook zichtbaar op basis van de verhouding tussen de intensiteit en capaciteit (I/C-verhouding), welke in de huidige situatie 0,86 bedraagt5. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door verkeer dat linksaf wilt slaan richting Wijchen. Dit blijkt ook in de praktijk, kijkend naar de luchtfoto zoals weergegeven in figuur 3.6. Hier valt op dat het rechts afslaande verkeer het linksaf slaande verkeer rechts passeert, terwijl in feite één rijstrook beschikbaar is.
5
Tot een waarde van 0,70 is sprake van een goede verkeersafwikkeling. Tot een waarde van 0,85 is sprake van een redelijk/matige verkeersafwikkeling. Een waarde van meer dan 0,85 is een indicatie voor een slechte kwaliteit van de verkeersafwikkeling.
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
14
Figuur 3.6: Huidige situatie aansluiting A326 - Hernenseweg •
In de autonome situatie (prognosejaar 2033 met autonome groei maar zonder planontwikkeling Wijchen West) neemt de verkeersintensiteit op het kruispunt verder toe. De verliestijd neemt op een kruispunt met een beperkte verkeersafwikkeling exponentieel toe. Dat is ook in deze het geval. In de referentie 2033 zonder plan bedraagt de verliestijd in theorie meer dan 100 seconden. De huidige vormgeving is niet voldoende om het verkeer in de referentiesituatie 2033, zonder plan, voldoende af te wikkelen. Een andere vormgeving op dit kruispunt is noodzakelijk om de kwaliteit van de verkeersafwikkeling te verbeteren. Dit kan zijn (zie ook paragraaf 3.5): -
Als een geregeld kruispunt, met verkeerslichten en opstelstroken voor elke rijrichting;
-
Als een (meerstrooks)rotondevormgeving. De linksaf beweging vanaf de A326 richting Wijchen dient ten minste van twee rijstroken voorzien te zijn;
-
Als een grote ‘langzaam rijden gaat sneller’-oplossing, waarin verkeer verplicht rechtsaf moet en om linksaf te slaan kan keren op de bestaande rotonde tussen de N845 – Hernenseweg en op het kruispunt Hernenseweg – Randweg Noord, dat ook uitgevoerd moet worden als een rotonde om de keerbeweging te faciliteren. De directe aansluiting linksaf vanaf de Hernenseweg richting de oprit van de A326 en vanaf de afrit richting Wijchen komt te vervallen.
•
De rotonde tussen de N845 en Hernenseweg heeft in de huidige vormgeving als enkelstrooks rotonde onvoldoende capaciteit om het verkeer in de referentiesituatie 2033 voldoende af te wikkelen. In zowel het ochtend- als in het avondspitsuur is de verliestijd op de oostelijke tak (Hernenseweg richting de rotonde) te hoog (> 60 seconden). Dit knelpunt ontstaat niet als gevolg van het plan, omdat de verkeersbelasting als gevolg van het plan op deze rotonde relatief beperkt is. Modelmatig is een grote verkeersstroom zichtbaar van verkeer dat vanaf de Hernenseweg rechtsaf slaat richting de N845. In paragraaf 3.3 zijn oplossingsrichtingen verkend. De oplossingsrichting dient gecombineerd met het kruispunt tussen de Hernenseweg en aansluiting A326 bezien te worden, vanwege de beperkte onderlinge afstand.
•
Het kruispunt tussen de Hernensweg en Randweg Noord heeft als voorrangskruispunt met linksaf voorsorteerstrook in de huidige vormgeving voldoende capaciteit om het verkeer in de referentiesituatie 2033 te verwerken, maar van (veel) restcapaciteit is geen sprake. Met name in de avondspitsperiode is reeds sprake van een relatief lange verliestijd. Op basis van de modelintensiteiten in de huidige situatie is een verliestijd berekend van circa 30 seconden. Dit leidt tot een wachtrij met een maximale lengte van circa 120 meter. Door de wachtrij worden geen kruisende hoofdrichtingen geblokkeerd, enkel de aansluiting van Lambrasse op de Hernenseweg. Om de bereikbaarheid te garanderen wordt voorgesteld het kruispuntvlak af
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
15
te kruisen. Omdat dit niet leidt tot een verkeerskundig knelpunt wordt deze situatie door de gemeente acceptabel geacht. In scenario’s 1, 2 en 4 leidt de ontsluiting van het plangebied tot een hogere verkeersintensiteit op het kruispunt tussen de Hernenseweg en Randweg Noord. Hierdoor nemen de verliestijd alsmede de wachtrijlengte op de Hernenseweg verder toe. In scenario’s 3 en 5, waarin het noordelijke plandeel ontsluit op de Hernenseweg is de toename als gevolg van de planontwikkeling relatief beperkt. In scenario’s 3 en 5 zijn maatregelen op dit kruispunt niet noodzakelijk, terwijl dit in de andere scenario’s wel noodzakelijk is. Op de overige kruispunten is de kwaliteit van de verkeersafwikkeling in de toekomstige situatie, na realisatie
•
van het plan goed. De verliestijd bedraagt per richting maximaal circa 5 tot 15 seconden. De wachtrijen blijven daarbij beperkt tot circa 20 meter en leiden niet tot verkeerskundige knelpunten.
3.5
Oplossingsrichtingen
3.5.1
Kruispunt Hernenseweg – aansluiting A326
Een belangrijke voorwaarde voor het goed functioneren van het kruispunt tussen de Hernenseweg en de aansluiting A326 is dat terugslag van de wachtrij tot op de hoofdrijbaan van de autosnelweg te allen tijde wordt voorkomen. Bij een rotondevormgeving ontbreekt de mogelijkheid om verkeer te kunnen doseren, wat wel mogelijk is op een geregeld kruispunt. Daarom wordt verkeerskundig een geregeld kruispunt als voorkeursoplossing beschouwd. Bij een geregeld kruispunt zijn de volgende criteria bepalend in de kwaliteit van de verkeersafwikkeling (zie tabel 3.5): •
De cyclustijd: de tijd in seconden die benodigd is om alle rijrichtingen één keer van groen licht te voorzien.
•
De verliestijd op de hoofd- en zijrichting: de verliestijd is de tijd die verkeer extra nodig heeft in de wachtrij om het kruispunt op te rijden.
Cyclustijd VRI (s) Goed Matig/redelijk Slecht
Verliestijd hoofdrichting (s)
Verliestijd zijrichting (s)
< 90
< 25
< 40
90 - 120
25 – 45
40 – 60
> 120
> 45
> 60
Tabel 3.5: Indicatieve grenswaarden cyclustijden en gemiddelde verliestijden De cyclustijd en verliestijd zijn afhankelijk van het verkeersaanbod en de vormgeving van het kruispunt. Hierin is onder andere het aantal opstelstroken bepalend. Middels een gevoeligheidsanalyse zijn verschillende mogelijke kruispuntvormgevingen geanalyseerd. Gestart is met een ‘standaard’ rijstroken schema zoals gevisualiseerd in figuur 3.7.
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
16
Figuur 3.7: Standaard rijstrokenschema voor een met verkeerslichten geregeld kruispunt De weergegeven vormgeving leidt in het maatgevende scenario met een enkele aansluiting aan de zuid- en noordzijde tot een maximale cyclustijd van 79 seconden in het drukste ochtendspitsuur en 93 seconden in het drukste avondspitsuur. Op een dergelijke vormgeving kan het verkeer, inclusief dat van de ontwikkeling, goed worden afgewikkeld. De wachtrijlengte op de afrit vanaf de A326 loopt in het ochtendspitsuur op tot circa 55 meter en in het avondspitsuur tot circa 120 meter (95-percentielwaarde). Tussen de stopstreep en het einde van het puntstuk tussen de hoofdrijbaan en de afrit bedraagt de lengte circa 185 meter. Een wachtrij van maximaal 120 meter zal op de hoofdrijbaan niet worden waargenomen en daarom ook niet leiden tot hinder (zie ook figuur 3.8).
Figuur 3.8: Visualisatie wachtrijlengte drukste avondspitsuur Een kleinere kruispuntvormgeving, door bepaalde rijrichtingen logisch met elkaar te combineren, leidt bij een gelijkblijvend verkeersaanbod tot een hogere cyclustijd en daarmee ook een langere wachtrij op, onder andere, de afrit vanaf de A326. In tabel 3.6 staan de cyclustijden en wachtrijlengtes die zich voordoen op een andere, minder omvangrijke kruispuntvormgeving.
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
17
Figuur 3.9: Schematische weergave varianten
#
Variant
Cyclustijd (s)
Maximale wachtrij AS (m)
OS
AS
West
Noord
1
Alle richtingen 1 rijstrook
79
93
55
120
2
Richtingen 04 en 05 gecombineerd
79
93
55
120
3
Richtingen 05 en 06 gecombineerd
86
94
55
120
Tabel 3.6: Verkeersafwikkeling per variant
Binnen de scenario’s zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: •
Er is gerekend met een optimale cyclustijden conform Nota Verkeerslichten prov. Gelderland.
•
Op de hoofdwegen en afritten van snelwegen mogen geen richtingen worden gecombineerd.
•
Op zijwegen moeten minimaal twee opstelstroken beschikbaar zijn, welke in beide combinaties mogelijk zijn.
Van terugslag tot op de hoofdrijbaan is in de verschillende scenario’s geen sprake. In alle scenario’s blijven de wachtrijlengtes gelijk. De cyclustijden zijn in alle scenario’s ook nagenoeg gelijk. Omwille van het ruimtebeslag en cyclustijd wordt de voorkeur uitgesproken voor variant 2 (richtingen 04 en 05 gecombineerd). De opstellengtes zijn in overeenstemming met de benodigde opstellengtes om de wachtrijen in het drukste ochtend- en avondspitsuur in 95% van de gevallen te kunnen faciliteren (zie ook blauwe lijnen in figuur 3.10, die de wachtrijlengtes visualiseren).
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
18
Figuur 3.10: Verkeerskundig schetsontwerp geregeld kruispunt Hernenseweg – aansluiting A326
Optie 1: Groenestraat opnemen in de verkeerslichten op hoogte Hernenseweg De Groenestraat, de parallelweg van de Hernenseweg, is meegenomen in de verkeerslichtenregeling meegenomen met een eigen verkeerslicht. De groenfase van de parallelweg kan mee met de rechtdoorgaande richtingen op de Hernenseweg. Op deze manier kan de Groenestraat functioneren zoals in de huidige situatie, ter ontsluiting van de bestaande woonkavels, voor langzaam verkeer en landbouwverkeer. Hiervoor is het noodzakelijk de Groenestraat op hoogte te brengen, omdat de hoofdrijbaan van de Hernenseweg op deze locatie in de bestaande situatie aanzienlijk hoger ligt dan de Groenestraat. De aansluiting vanuit het plangebied zal ook onder een hellingshoek aangelegd worden om het hoogteverschil te overbruggen. Optie 2: Langzaam verkeerverbinding Groenestraat op huidige hoogte Het hoogteverschil biedt ook een kans om de Groenestraat op het huidige niveau te laten en ongelijkvloers, middels een tunnel, de nieuwe aansluiting vanuit de wijk te kruisen. In een scenario is rekening gehouden met een tunnel geschikt voor langzaam verkeer (fiets en voetganger). Doorgaand fietsverkeer blijft hierdoor mogelijk via de Groenestraat. Doorgaand auto- en landbouwverkeer is in dit scenario niet mogelijk. De tunnel is door de maatvoering niet geschikt voor gemotoriseerd verkeer.
De bestaande woningen aan de Groenestraat ten westen van de beoogde aansluiting uit de nieuwe woonwijk krijgen in dit scenario een ontsluiting via de nieuwe wijk. De woningen aan de oostzijde blijven ontsloten op de Groenestraat en kunnen op het kruispunt bij de Randweg Noord (tegenover Kraaijenberg) ontsluiten.
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
19
3.5.2
Hernenseweg oostzijde
In de toekomst heeft de gemeente mogelijk plannen voor het realiseren van onder andere een fastfood restaurant/hotel in de oksel van de Hernenseweg en de oprit richting de A326, genaamd Lambrasse. In het verkeerskundig schetsontwerp is aan de oostzijde van de Hernenseweg, op het wegvak tussen de aansluiting met de A326 en het kruispunt met de Randweg Noord, een aansluiting ontworpen ter ontsluiting van de beoogde ontwikkeling. Voor de verkeersintensiteit van Lambrasse is uitgegaan van de verkeersgeneratie en verdeling gehanteerd zoals afkomstig uit de geluidsrapportage. De verkeersgeneratie voor deze onytwikkeling is opgenomen in het modelscenario ‘referentiesituatie 2033’. De verkeersgeneratie bedraagt circa 3.570 mvt/etmaal op een gemiddelde werkdag met een verdeling van 80% richting A326 en 20% richting Wijchen. Voor de spitsintensiteiten is in het ochtendspitsuur 3% van het etmaal aangehouden en in het avondspitsuur 10% met in beide gevallen een 50%-50% verdeling van aankomsten en vertrekken. Dat komt neer op de volgende intensiteiten: •
Ochtendspitsuur: Hernenseweg 310 (w->o) en 646 (o->w) mvt/uur; Lambrasse 54 aankomsten en 54 vertrekken met 80% van/naar A326;
•
Avondspitsuur: Hernenseweg 844 (w->o) en (o->w) 573 mvt/uur; Lambrasse 180 aankomsten en 180 vertrekken met 80% van/naar A326.
Uit indicatieve verkeersberekeningen blijkt dat de aansluiting als voorrangskruispunt voldoende functioneert. Voor het ingaande verkeer dat linksaf slaat is een voorsorteerstrook naar links opgenomen. Hierdoor ontstaat als gevolg van het linksaf slaan geen hinder op het doorgaande verkeer. Deze strook dient een minimale lengte te hebben van circa 25 meter om in 95% van de gevallen tijdens de drukste spitsuren de wachtrij te faciliteren.
Figuur 3.11: Verkeerskundig schetsontwerp aansluiting Lambrasse op Hernenseweg
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
20
Binnen de werkorganisatie Druten-Wijchen wordt nagedacht om de bestaande verbinding tussen de Groenestraat en Hernenseweg, tegenover de beoogde aansluiting voor Lambrasse af te sluiten voor gemotoriseerd verkeer. Dit leidt tot een rustiger verkeersbeeld op de hoofdrijbaan van de Hernenseweg, temeer omdat de aansluiting op korte afstand is gelegen tussen de kruispunten met de aansluiting A326 en Randweg Noord. Voor langzaam verkeer blijft de oversteek met de brug naar Hof van Hagevoort en in de toekomst naar de functies op Lambrasse II gehandhaafd. Gemotoriseerd verkeer zal moeten doorrijden naar de aansluiting van de Groenestraat op de Randweg Noord om vervolgens terug te rijden naar de Hernenseweg. Deze maatregel heeft, afhankelijk van de keuze voor de Groenestraat op de aansluiting met de A326 (zie kader pagina 19), impact op ‘alle’ gemotoriseerd verkeer of enkel op een klein aantal woningen die ontsluiten via de Groenestraat. Naar verwachting is het huidige gebruik (zeer) beperkt.
3.5.3
Rotonde Hernenseweg – N845
De rotonde tussen de Hernenseweg en N845 is vormgegeven als een enkelstrooksrotonde met de Groenestraat als vrijliggende parallelweg. In deze vormgeving heeft de rotonde onvoldoende capaciteit om de verkeersintensiteit in de autonome situatie 2033 voldoende af te wikkelen. Zowel in het ochtend- als in het avondspitsuur is de verkeersstroom op de Hernenseweg maatgevend. Om deze reden wordt een bypass van oost naar noord voorgesteld. Daarmee ontstaat een goede kwaliteit van de verkeersafwikkeling. De bypass heeft als effect dat de aansluiting van de carpoolplaats aangepast moet worden. Voorgesteld wordt de aansluiting te verplaatsen in oostelijke richting. Hierdoor is het mogelijk een linksaf voorsorteerstrook te realiseren met voldoende lengte om een mogelijke wachtrij te faciliteren. Vanaf de carpoolplaats is het in principe ook mogelijk om linksaf uit te rijden in de richting van de A326. Als alternatief kan het verkeer ook eenvoudig rechtsaf slaan en de keerbeweging maken op de rijbaan.
Figuur 3.12: Verkeerskundig schetsontwerp rotonde N845 - Hernenseweg
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
21
3.5.4
Kruispunt Randweg Noord – Kraaijenberg
Het kruispunt tussen de Randweg Noord en Kraaijenberg is reeds in de huidige situatie een complex kruispunt waarop verschillende verkeersstromen samen komen. Naast het kruispunt tussen de Randweg Noord en de Kraaijenberg wordt op dit punt ook de Groenestraat aangesloten en is op dit punt een keerlus voor de bus. In de toekomstige situatie wordt nagedacht over het situeren van een school in het noordelijke plangebied, nabij het bestaande kruispunt. Dit maakt het totale kruispunt verkeerskundig complex en vraagt om een helder ontwerp. In figuur 3.13 is een indicatief/conceptueel verkeerskundig schetsontwerp van deze knoop weergegeven, waarin naast de bestaande structuren, ook rekening is gehouden met de bereikbaarheid van een mogelijk schoolgebouw in de toekomstige situatie. In dit ontwerp zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: •
De bus blijft de keerbeweging maken conform de huidige situatie;
•
De parkeervoorziening ten behoeve van het halen en brengen van de kinderen voor de basisschool dient ten behoeve van de verkeersveiligheid gescheiden te zijn van de busroute;
•
Hoeveel parkeerplaatsen exact nodig zijn hangt af van het aantal leerlingen in de onder- en bovenbouw dat gebruik gaat maken van de school. In Wijchen is de keuze voor een basisschool vrij, wat een prognose in dit stadium lastig maakt. In het ontwerp is een aantal parkeerplaatsen ingetekend, maar dit kan, indien nodig, uitgebreid worden.
•
Het conceptuele verkeerskundig ontwerp is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met stedenbouwkundig bureau ‘Buro Waalbrug’ en zal in goed overleg met Buro Waalbrug verder uitgewerkt worden.
Figuur 3.13: Verkeerskundig indicatief schetsontwerp kruispunt Randweg Noord – Kraaijenberg - Groenestraat
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
22
3.5.5
Kruispunt Ravensteinseweg – plangebied
In de analyse is de voorkeur uitgesproken voor één auto-ontsluiting vanuit het zuidelijke deel van het plangebied op de Ravensteinseweg. Daarnaast wordt in een calamiteitenontsluiting voorzien aan de oostzijde op de Ravensteinseweg. De calamiteitenontsluiting functioneert regulier als een aansluiting voor langzaam verkeer. Door de oostelijke ligging wordt hierdoor langzaam verkeer richting het centrum van Wijchen gestimuleerd. Autoverkeer kan ook via de Ravensteinseweg richting het centrum van Wijchen rijden, maar is vanwege de omrijdbeweging minder aantrekkelijk. De auto-ontsluiting kan worden vormgegeven als een regulier voorrangskruispunt. Verkeer vanuit het plangebied dient voorrang te verlenen aan het verkeer rijdend op de Ravensteinseweg. Omdat het fietspad parallel aan de Ravensteinseweg aan de zuidzijde is gelegen hoeft dit niet gekruist te worden. De aansluiting vanuit het plangebied is zodoende niet van invloed op het fietsverkeer. Vanuit de nieuwe wijk wordt de Ravensteinseweg door het fietsverkeer overgestoken om het doorgaande fietspad aan de zuidzijde van de Ravensteinseweg te bereiken. Conform Duurzaam Veilig6 zijn hiervoor geen aanvullende voorzieningen noodzakelijk voor een verkeersveilige oversteek. In figuur 3.14 is het verkeerskundig schetsontwerp van het voorrangskruispunt weergegeven.
In het ontwerp is rekening gehouden met zichtlijnen vanaf de zijrichting op de hoofdrijbaan.
Figuur 3.14: Verkeerskundig schetsontwerp kruispunt Ravensteinseweg – aansluiting plangebied
6
Duurzaam Veilig is een landelijke visie waarin gestreefd wordt naar een monotone weginrichting bestaande uit stroomwegen, gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen. Doel is dat de weggebruiker op basis van de weginrichting weet wat van hem/haar verwacht wordt.
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
23
3.5.6
Oversteek langzaam verkeer Westerdreef
In de planvorming wordt rekening gehouden met een langzaam verkeersverbinding in het zuidelijke deel welke aansluit op het fietspad parallel aan de Stationslaan. In een aanvullend onderzoek, welke is opgenomen in bijlage 5, is een analyse uitgevoerd naar de nut en noodzaak van de ongelijkvloerse langzaam verkeersverbinding op het kruispunt met de Westerdreef. Beredeneerd is dat de fietsintensiteit in de toekomst, na realisatie van Wijchen-West en autonome groei circa 2.500 fietsbewegingen op een gemiddelde werkdag per etmaal bedraagt. Binnen de CROW richtlijnen zijn geen harde criteria waarin de fietsintensiteit bepalend voor de noodzaak van een ongelijkvloerse fietsoversteek. Wel een rol spelen de status van de fietsvoorziening, de vormgeving van de oversteekplaats, de autointensiteit op de rijbaan die gekruist moet worden en de gereden snelheid ter hoogte van de oversteek. Enkel op wegvakniveau staan richtlijnen opgenomen over de gewenste vormgeving bij een bepaalde fietsintensiteit. Tot 750 fietsers per etmaal is sprake van een basisstructuur. Bij een intensiteit tussen 500 tot 2.500 fietsers per etmaal is sprake van een hoofdfietsnetwerk en bij 2.000 of meer fietsers per etmaal is een snelle fietsroute gewenst (met fietsers in de voorrang).
De autonome fietsintensiteit van circa 1.500 fietsbewegingen per etmaal op het fietspad te zuiden van het spoor, in combinatie met een toename van het aantal fietsers als gevolg van de woningen in Wijchen-West rechtvaardigt de functie van hoofdfietsroute/primaire fietsroute zoals het fietspad nu ook is gecategoriseerd. Fietsverkeer hoeft hierin niet in de voorrang afgewikkeld te worden. Dat leidt tot de vraag of de huidige vormgeving van de oversteek voldoende veilig is en/of kan worden gemaakt om het fietsverkeer gelijkvloers uit de voorrang te laten oversteken, waarbij de fietsintensiteit op de oversteek toeneemt van circa 900 naar circa 2.500 fietsbewegingen per etmaal7. Op basis van de verkeersintensiteit op de Westerdreef van circa 4.500 motorvoertuigen per etmaal in de toekomstige situatie na realisatie van de woningen in Wijchen-West zijn in principe geen aanvullende maatregelen noodzakelijk voor een verkeersveilige oversteek. De verkeersveiligheid in de huidige situatie geeft geen aanleiding om de huidige vormgeving als verkeersonveilig te beschouwen. In de afgelopen 4 jaar zijn slechts 2 ongevallen waarbij een kwetsbare verkeersdeelnemer was betrokken geregistreerd met uitsluitend materiele schade. Derhalve wordt echter wel aanbevolen bij een intensivering van het aantal fietsoversteken, om de rechtsaf voorsorteerstrook te verwijderen.
Omwille van de snelheid van 50 km/uur in combinatie met het kruisen van drie rijstroken is een middensteunpunt voor het kruisende fietsverkeer noodzakelijk. Dit maakt het mogelijk de rijbaan in etappes over te steken en overzicht op de rijstroken te houden. In de huidige situatie is een middensteunpunt aanwezig, maar heeft voor het fietsverkeer een relatief beperkte opstelcapaciteit. Geadviseerd wordt, ondanks het vervallen van de rechtsaf voorsorteerstrook, de opstelcapaciteit op het middensteunpunt te verruimen, zodat meer fietsers zich gelijktijdig hierop kunnen opstellen. Vanwege het relatief grote aantal fietsbewegingen dat gebruik maakt van de oversteek wordt geadviseerd de snelheid van het passerende autoverkeer op het kruispunt te verlagen naar 30 km/uur. Met deze maatregelen is het mogelijk een verkeersveilige gelijkvloerse fietsoversteek te realiseren. Vanuit de vijf hoofdeisen aan het fietsnetwerk geldt dat het uit oogpunt van directheid en comfort het wenselijk is de stopkans en wachttijd voor fietsers, zeker bij hoofdfietsroutes, te beperken om zo de concurrentiepositie van de fiets te versterken, ook als een ongelijkvloerse oplossing niet mogelijk is. Voorwaarde is dan wel dat ook kan worden voldaan aan de hoofdeis veiligheid.
Indien de hoofdfietsroute wordt opgewaardeerd tot een doortraproute is het zeer wenselijk om het primaat bij het fietsverkeer te hebben en dus in de voorrang te laten kruisen ten opzichte van het autoverkeer.
7
1.500 fietsers in de autonome situatie + ca. 1.000 fietsbewegingen vanuit het plangebied Wijchen-West.
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
24
Het onderzoek ‘Fietsoversteken in de voorrang’8 laat zien dat er situatie zijn waarbij met een goede vormgeving goed functionerende fietsoversteken in de voorrang te maken zijn. Of deze oplossingen daarmee veiliger zijn, beter functioneren, te verkiezen zijn boven een fietsoversteek uit de voorrang, is niet onderzocht. Wel geldt dat de goed functionerende fietsoversteken in de voorrang onder dezelfde omstandigheden ook als volwaardige oversteken uit de voorrang hadden kunnen worden vormgegeven. Eén van de eisen voor een verkeersveilige fietsoversteek met fietsverkeer in de voorrang is dat er geen afleiding mag zijn door een complexe vormgeving. Bij complexe situaties zoals een navolgend groot kruispunt (kruispunt tussen de Westerdreef en Stationsstraat), in dit geval in combinatie met de spoorkruising, hebben bestuurders op de gebiedsontsluitingsweg onvoldoende aandacht voor de fietsoversteek. Omwille van de verkeersveiligheid wordt een gelijkvloerse oversteek in de voorrang op deze locatie sterk afgeraden. In dit geval voldoet een andere kruispuntoplossing niet aan de ontwerpeisen met betrekking tot de veiligheid en is het noodzakelijk het kruispunt ongelijkvloers te maken. Tevens is het aannemelijk dat, indien het fietspad is opgewaardeerd tot doortraproute, de fietsintensiteit van het doorgaande fietsverkeer verder toeneemt.
3.5.7
Positie landbouwverkeer
Werkorganisatie Druten Wijchen heeft aangegeven dat de provincie Gelderland erover nadenkt om mogelijk de N845 af te waarderen. In de huidige situatie zijn de Hernenseweg (deels) en N845 ten zuiden van de rotonde gecategoriseerd als stroomweg met een maximum snelheid van 100 km/uur (autoweg). Hierop is conform Duurzaam Veilig landbouwverkeer niet toegestaan. In de huidige situatie maakt het landbouwverkeer daarom gebruik van de Groenestraat. In het verkeerskundig ontwerp is ervoor gekozen om de Groenestraat parallel aan de Hernenseweg te laten liggen en mee te nemen in de verkeerslichtenregeling. De Groenestraat behoudt daarmee de huidige functie en vormgeving. In het scenario waarin op de Groenestraat een fietstunnel gerealiseerd wordt is het noodzakelijk dat het landbouwverkeer geen gebruik maakt van de Groenestraat. Indien de Hernenseweg afgewaardeerd wordt tot een gebiedsontsluitingsweg is het wel mogelijk om landbouw verkeer af te wikkelen op de hoofdrijbaan. Wanneer hiervoor gekozen wordt kan het landbouwverkeer in de praktijk op de bestaande aansluiting Leurseweg – Hernenseweg vanaf de Groenestraat naar de hoofdrijbaan en vice versa. In de huidige situatie is op dit voorrangskruispunt een brede berm tussen de Groenestraat en Hernenseweg aanwezig (circa 30 meter).
De combinatie van een trekker en een werktuig kan hierop gefaciliteerd worden zonder dat de Groenestraat voor doorgaand verkeer wordt geblokkeerd. Daarnaast vormt dit een natuurlijke overgang voor het landbouwverkeer om uit te wisselen tussen de parallelweg en de hoofdrijbaan.
8
Fietsberaadnotitie: Fietsoversteken in de voorrang versiedatum 14 april 2020.
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
25
Figuur 3.15: Kruispunt Groenestraat – Hernenseweg – Leurseweg als natuurlijke overgang (bron ondergrond: Streetsmart) Dit maakt het mogelijk om de functie van de Groenestraat ter hoogte van het plangebied aan te passen. De Groenestraat dient de functie ter ontsluiting van de bestaande aangelegen woningen te behouden, alsmede de functie voor het langzaam verkeer. Dit maakt het mogelijk de Groenestraat meer te betrekken in het plangebied en de functie voor het langzaam verkeer te versterken. Zolang echter over het landbouw verkeer geen definitieve uitspraak is gedaan wordt geadviseerd uit te gaan van het huidige functioneren en de huidige ligging van de Groenestraat.
3.5.8
Kostenindicatie
Op basis van ervaringscijfers en vaste kencijfers is voor de verschillende kruispuntoplossingen een globale kostenindicatie opgesteld. In figuur 3.16 is het wegvak van de Hernenseweg opgedeeld in meerdere deelgebieden. Per deelgebied is een kostenindicatie opgesteld van de te nemen maatregelen.
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
26
Figuur 3.16: Deelgebieden Hernenseweg ten behoeve van de kostenindicatie In onderstaande tabellen is per deelgebied een kostenindicatie weergegeven.
Tabel 3.7: Globale kostenindicatie per deelgebied
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
27
Met behulp van het verkeersmodel is de verkeersverdeling op de kruispunten inzichtelijk gemaakt. Onderscheid is gemaakt tussen het aandeel autonoom verkeer en de verkeersbelasting als gevolg van het noordelijke en zuidelijke plangebied. In figuur 3.17 is de verkeersbelasting als gevolg van het plan in beeld gebracht, met onderscheid naar het noordelijke en zuidelijke deel. De weergegeven waarden betreffen de verkeersintensiteiten in motorvoertuigen per etmaal op een gemiddelde werkdag.
Plandeel Noord
Plandeel Zuid
Figuur 3.17: Verkeersbelasting plandelen noord (links) en zuid (rechts) (bron: verkeersmodel) In tabel 3.8 is per deelgebied, waarvoor de kostenraming is gemaakt, aangegeven welke hoeveelheid van de verkeersintensiteit zichtbaar is ten gevolge van (1) autonome groei en als gevolg van plandeel noord en plandeel zuid.
wegvak
autonome verkeersintensiteit
plandeel noord
plandeel zuid
Hernenseweg ten noorden van rotonde
5.810
230
150
Hernenseweg ten oosten van de rotonde
12.130
2.350
1.100
kruispunt rotonde Drutenseweg - Hernenseweg
Drutenseweg N845
9.510
750
2.120
27.450
3.330
3.370
Hernenseweg ten westen van de aansluiting
12.130
2.350
1.100
Afrit A326
8.530
630
460
totaal kruispunt Hernenseweg – aansluiting A326 (excl. binnenplanse reconstructie)
Oprit A326
4.240
880
460
Hernenseweg ten oosten van de aansluiting
12.670
1.770
60
37.570
5.630
2.080
totaal kruispunt Hernenseweg – Randweg Noord
nvt
-
-
-
kruispunt Randweg Noord - Kraaijenberg
Randweg Noord ten zuiden aansluiting Kraaijenberg
9.260
900
470
langzaam verkeer oversteek Westerdreef
kruispunt Westerdreef
1.500
440
590
langzaam verkeertunnel spoor
oostzijde, nabij basisschool
-
onbekend
onbekend
wijkontsluiting Ravensteinseweg
Westzijde nabij Vormerse Plas
-
-
4.410
Tabel 3.8: Verkeersverdeling autonoom en plandelen noord en zuid
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
28
4. Conclusies Uit de beschreven analyse worden de volgende conclusies getrokken: •
Ontsluitingsscenario 5 met een enkele aansluiting aan de noordzijde tegenover de aansluiting van de A326 op de Hernenseweg en een enkele aansluiting aan de zuidzijde aan de westkant van het plangebied heeft verkeerskundig de voorkeur. De in de huidige situatie reeds relatief zwaar belaste Westerdreef/Randweg Noord worden in deze variant het minste belast als gevolg van het plan. De auto-ontsluiting sluit direct aan op het hoofdwegennet rondom de planontwikkeling. Door het langzaam verkeer in de richting oost/west v.v. te faciliteren wordt het fietsgebruik naar o.a. het centrum van Wijchen gestimuleerd.
•
De wegvakken hebben in de huidige vormgeving voldoende capaciteit om het verkeer veilig af te wikkelen. Het evenwicht tussen de functie, vormgeving en het gebruik blijft na realisatie van Wijchen West binnen de kaders gesteld in Duurzaam Veilig.
•
Op kruispuntniveau zijn aanpassingen aan het kruispunt tussen de Hernenseweg – A326 en de rotonde Hernenseweg – N845 noodzakelijk. Op basis van de modelintensiteiten in de huidige situatie wordt op het kruispunt tussen de Hernenseweg – A326 reeds een knelpunt voorzien. De rotonde heeft voldoende capaciteit om de huidige verkeersintensiteiten af te wikkelen. Als gevolg van autonome groei neemt de kwaliteit van de verkeersafwikkeling op het kruispunt tussen de Hernenseweg – A326 verder af en ontstaat een knelpunt op de rotonde tussen de Hernenseweg – N845. Geadviseerd wordt om het kruispunt tussen de Hernenseweg – A326 te voorzien van verkeerslichten. Op de rotonde wordt een bypass van oost naar noord geadviseerd. Beide maatregelen zijn goed inpasbaar, rekening houdend met bestaande en toekomstige aansluitingen van o.a. de carpool en Lambrasse. Ook in de plansituatie hebben beide kruispunten met de geadviseerde vormgeving voldoende restcapaciteit om de verkeersintensiteiten in de drukste periodes, het ochtend- en avondspitsuur, goed af te wikkelen. Met het verkeerskundige principe zoals uitgewerkt in het schetsontwerp is sprake van een robuuste verkeersoplossing met restcapaciteit voor een eventuele verdere groei van het verkeer.
•
Het kruispunt tussen de Randweg Noord en Hernenseweg heeft voldoende capaciteit om het verkeer zowel in de huidige, autonome situatie 2033 als plansituatie voldoende af te wikkelen. In de avondspits is sprake van een matige verkeersafwikkeling, maar de wachtrij blokkeert geen hoofdwegen en leidt daarmee niet tot een knelpunt. Uitrijden van Lambrasse wordt gefaciliteerd middels een kruis op het wegvak.
•
De knoop op het kruispunt tussen de Randweg Noord en Kraaijenberg wordt anders vormgegeven om de verkeersstromen beter te geleiden en ruimte te bieden aan een ontsluiting voor een mogelijk schoolgebouw.
•
Op de overige bestaande kruispunten zijn geen aanvullende maatregelen benodigd om de kwaliteit van de verkeersafwikkeling in het voorkeursscenario van de ontsluiting te garanderen.
•
Het zuidelijke deel van het plangebied wordt voorzien van een voorrangskruispunt op de Ravensteinseweg. Verkeer rijdend op de Ravensteinseweg heeft voorrang ten opzichte van het verkeer komend vanuit het plangebied. Realisatie van het kruispunt in combinatie met een verkeersveilige calamiteitenroute als aansluiting voor het langzaam verkeer gaat ten koste van bestaande bomen. Dit maakt een verkeersveilig kruispunt met voldoende zicht op de hoofdrijbaan mogelijk.
•
De Groenestraat zal opgehoogd moeten worden om op gelijk niveau te kunnen kruisen met de aansluiting vanuit de wijk op de Hernenseweg. In dat geval dient het meegenomen te worden in de verkeerslichtenregeling. In een scenario is onderzocht of het mogelijk is de Groenestraat ongelijkvloers te laten kruisen middels een fiets- en voetgangerstunnel. In dat scenario kan het auto- en landbouwverkeer geen gebruik maken van de Groenestraat en zal gebruik moeten maken van de hoofdrijbaan van de Hernenseweg. In overleg tussen de gemeente en provincie worden de mogelijkheden hiervoor verkend.
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
29
Bijlage 1 Verkeersgeneratie type woning Appartementen Sociale huur Middeldure huur Koop Klein 55 m² GBO Koop middelgroot (70 m² GBO) Koop Groot (100 m² GBO) Grondgebonden woningen Rij/Hoekwoning sociale huur Rij/Hoekwoning middeldure huur Rij/Hoekwoning Goedkope koop Rij/Hoekwoning Bereikbare koop Rij/Hoekwoning Middelduur 2/1 Kap Middelduur 2/1 Kap Duur Vrijstaand Duur Patio Sociale huur Patio Middelduur
omvang
verkeersgeneratie
Fase 1 98 21 32 20 33
Fase 2 97 19 26 0 0
weekdag
werkdag
1.034 160 307 120 248
1.147 178 341 133 275
66 13 33 12 65 98 33 66 33 33 656
65 13 103 32 32 97 32 65 32 32 645
694 195 1.020 180 728 1.599 533 1.127 345 390
771 216 1.132 200 808 1.775 592 1.251 382 433
8.678
9.633
Tabel B1.1: Indicatieve verkeersgeneratie o.b.v. woningbouwverdeling Wijchen West
Een met de CROW-kencijfers berekende waarde voor de verkeersgeneratie zal nooit (exact) overeenkomen met de werkelijkheid. Dit is ook niet noodzakelijk. De kencijfers zijn ontwikkeld als hulpmiddel voor specialisten bij het opstellen of uitvoeren van ruimtelijke plannen, de ruimtelijke ontwikkeling van een gebied of de realisatie van een voorziening op een bepaalde locatie. Omdat het om een hulpmiddel gaat, mag van de gepresenteerde waarden worden afgeweken.
De verkeersgeneratie in het ochtendspitsuur bedraagt circa 8% van het etmaal. Dat komt neer op circa 770 mvt/uur. Het aandeel aankomsten is hierin beperkt, circa 11%. Het aandeel vertrekken bedraagt 89%. Vertaald naar de verkeersgeneratie geeft dit circa 85 aankomsten en 686 vertrekken in het drukste ochtendspitsuur (tussen 8.00 en 9.00 uur). Een zelfde vertaling is gemaakt voor het drukste avondspitsuur, tussen 17.00 en 18.00 uur. In het avondspitsuur bedraagt de verkeersgeneratie circa 9% van het etmaal. Circa 80% betreft aankomend verkeer en 20% betreft vertrekkend verkeer. Dit komt neer op circa 694 aankomsten en 173 vertrekken (totaal circa 867 mvt/uur).
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
30
Bijlage 2 Modelplots
Verkeersafwikkeling Wijchen West - 21 maart 2023
31
8881 9746
2539
2453
309 364 3 48 6
Legend
2472 2453
47 33
3347
05 27 39 25
Intensiteiten 3347
20132
16785
20068
20132
102 748 9
5 456
19614 41
65 45
11
1961 4
48 216 8 06 20
8454 8277
2635 7 266
2310 2298
1116 3 146
77 93 8 0
1226 1006
05 27 9 3 25
256 237 5 7
0 2495
1193 1248
35 26 6 7 26
4 130 4 137
1304 1374
25117
223 5 274 3
04 13 74 13
8 77 0 93
160 165 3 7
1 14 1 16 63
2013 2
30 36 78 41 5159 5511
10 2 74 9 8
351 251
2310 2298
892 827
892 827
167 8 3 68 1
1029 748
34779
15503
456 5
20068
38884
Mvt_Etm_plot_std 0 - 2000 2000 - 5000 5000 - 10000 10000 - 15000 15000 - 20000 20000 - 25000 >= 25000
20132
8613 7982
309 364
2336 3181
6111 5757
43 41 48 59 65 7 1307 1196
818 9
317 29 3
818 787 9 7
14 14 15 82 16 95 70 59
7637 7042
16 170 54 4
647 383
443 267518 3 690 1402
923 941
453
88 94 2 1 22 23 75 03
500 3 4919
800 797
66 67
376 458
41 6 360 9 6
469 66 5
12 16
386 0 3215
360 343 854 89 3
4383 4011
386 0 3215
7183 329 6902 665
5010 5401 1 41
44 15 99 15
693 586
4 35 5 35
907 1086
4385 4541
4 162 9 167
Verkeersmodel regio Arnhem Nijmegen
3129 3028
486 447 0 4
809 692
2033H Autonoom, zonder aansluiting N845 | Intensiteiten Mvt Etmaal
443 265
4383 4011
3 69 6 58
1027 120 1
443 265
529 476 5 7
63 4 660
1614 1430
396 323 7 0
101 118 5 4
10 12 2 7 01
424 3 392 7
1027 1201
416 6 36 51
Project 010899/Svw/12-10-2022 Variant 2033H_Aut_z_aansl_N845 Goudappel B.V.
665 665 329 329
1027 1201
4169 3606
546 551
487 447 0 9
44 26 3 5
80 42 3 2 45
11 13 44 05
50 48 19 49 4280 4523
18 49 39 46
12 16
12 16
15 10 4 118
7 38 3 56
39 32 2 2 96
554 639
37 45 6 8
647 383
20 174 28 5
6 66 9 72
767 666
694 508
37 45 6 8
4850 4919
1930 1885
136
37 45 6 8
29 27
0 193 5 188
2407 2392
8 66 5 70
39 41 1 9
778 569
73 34 59 35
227 250
1490 1632
1653 1634
391 388
77 652 8 14 6992 14
2 146 2 149
24 26 37 88
1490 1632 1490 1632
69 74 6 6
4236 4147 3901 3589
4195 3859
199 20 6 4 9
1126
4900 5473
2271 1440
679 329
80 86
5344 5293
8 11 63 25
497 292
1497 1464
3 165 4 163
15 10 84 11
1616 1671
1434 1328 1434 1328 596 711
124 175
321 0 313 8
73 89
1 20 75
36 06 31173 56442
2 564 4
779 538
1 39 9 41
323 351 4 3
6 173 17 18
36 17 17 18
1 39 9 41
45 48 59 46
541 15
2020 1698
34832 5 36635 34 0 13
118 148
1196 1307
528
8 21
3485 3660
257 277
5 24 531
4074 3779
528
5 596 0 536
59
70 76 3 1
1943 1980
118 148
2160 2073
4538 5619
1765 1645
7 478 0 444
3485 3660
4136 3481
9 206 71 3212 2 74 8
894 1011
2003 2224
502 533
1776 170 4
218
59
70 76 3 1
605 574
24 21 66 21
5348 4671
2 468 4572
4845 4659
6 225 4 246
3175 3147
882 941
2685 2507
2796 2870
4 242 4 258
13 65
1654
3 86 5 112
147 156
1408 1543
14 14 47 20
8 15 5 15
7 19 0 1 12 7
175 8 1364
3 86 5 112
3 52 8 5057
268 5 2507
2212 2156
4265 3899
3471 3738
3471 3738
3665 3597
672 720
3 86 25 11
275 269 4 7
4265 3899
3706 3689
3381 3344
1989 2070
814 870
253 189
1046 936
7 566 1 549
4752 4358
1718 1674
5 373 3 342
6 484 8 456
2754 2697
639 821
1159 139 5
253 189
42 229
73 89
7 78 3 90
870 814
310 296
4672 4518
6437 6234
7 56 6 1 549
2079 2103
3859 4195
3693 3391
1809 1954 279 25 0
2 8522
5921 5695
695 863
639 821
55 31 6 7
34779 35691
36 06
2
232 266
1 57 8 45
2294
1018 860
85 2
33 42
0 485 8 456
232 266
589 527
15834
852 2
831 2 382 0
435 384
3606
438 391
03 3 0 83 28
3109 18539
8664 3985
06 36
360 6
26135
429 487
817 932
75 96
24357
1098 1175
1932 1828
95 3 9 10 5
310 9
2855 2856
65 7
24 46 15 47
22 94 2
26135 24357
736 754
255 335
790 472
1616 1671
09 4 9 63 47
20751
8 06
790 472
1616 1671
6 69 6 74
156 104
20
1510 1982
35 39 0 379
319 3
1270 1188
1 95 0 95
6
1700 1841
1007 939
22942 3606
1510 1982
9 110 1115
6 69 6 74
1204 966
966 1204
3193
0 36
6 360
47 25 27 24
1510 1982
6275 6440
4147 4236
3001 2809
36 24 00 24
8 64 21
22942
6275 6440
3302 3379
2436 2400
2 94 22
4465 4529
1203 83 0
2460 2421
4229 4350
4186 4418
5163 5200
48 43 9 415
719 776
584 748
1917 2111
115 8
9086 9936
2597
2475
308 379 51 16
Legend
2496 2475
04 33
3304
16 28 97 25
Intensiteiten 330 4
20646
17342
21056
487
109 737 6
2023 2
9 6
8388 8271
2623 3 266
16 28 7 9 25
2306 2299
8 110 9 15 4
78 94 1 2
1219 989
255 236 8 7
7 2552
220 3 273 3
23 26 6 3 26
5 129 4 137
1295 1374
25535
1192 1247
160 165 3 7
95 12 74 13
1 78 2 94
2064 6
30 36 44 28 5203 5609
5 210
11 15 08 49
350 64
2023 2
345 250
2306 2299
885 824
885 824
162 6 3 66 4
45 22
2064 6
51 40
75 48
10 9 73 6 7
39244
16181
5 75 48
210 56
1096 737
Mvt_Etm_plot_std 0 - 2000 2000 - 5000 5000 - 10000 10000 - 15000 15000 - 20000 20000 - 25000 >= 25000
20646
8874 7933
308 379
2278 3159
6047 5747
69 74 0 0 66 7
15 87 1654
818 0
14 14 15 72 16 89 58 43
766 2 700 9
2326 1465
16 16 70 95
684 378
439 2673171 68 70 139
924 943
500 8 4917
778 779
64 65
368 451
41 3 358 7 0
4 74 66 8
12 17
3971 3316
360 344 855 89 3
4437 4037
397 3316 1
7171 335 6870 668
5002 5369 6 40
46 15 01 16
703 597
2 35 1 35
899 1076
4395 4550
5 162 9 167
Verkeersmodel regio Arnhem Nijmegen
3132 3032
540 4916 6
817 702
2033H Plan aansl Zuid aangepast | Intensiteiten Mvt Etmaal
439 263
4437 4037
3 70 7 59
1058 1241
439 263
528 472 2 7
63 4 660
1606 1426
406 332 7 3
104 122 5 5
10 12 5 8 41
4324 3979
1058 1241
413 4 36 23
Project 010899/Svw/25-10-2022 Variant 2033H_Plan_z_aansl_N845_aangepast Goudappel B.V.
668 668 335 335
17
1058 1241
4
4137 3580
549 553
497 6 559
43 26 9 3
19 43 4 4 45
11 13 49 05
99 48 55 49 4319 4544
80 54 9 5 50
12
12 17
45 10 2 5 12
1 39 5 56
39 0 32 6 85
554 635
36 8 45 1
684 378
20 174 49 2
7 66 0 73
764 667
730 502
36 45 8 1
4899 4955
2215 2154
137
36 45 8 1
31 29
1844 1960
5 221 4 215
2637 2602
4 66 2 70
39 42 4 1
812 562
23 34 36 35
246 271
1844 1960
45 10 2 5 12
1915 1881
311 28 8
4838 5423 1844 1960
1915 1 188
1306 1203
3 148 0 149
239 26 5 63
1496 1465
68 23 5 0 25
398 393
81 853 2 14 6920 14
818 783 0 3
73 86
5303 5244
18 19 37 74
685 324
22 22 64 85
31130
8 568 4
516 299
4 39 1 42
322 351 3 1
793 520
4 39 1 42
35132 0 36935 23 6 11
9 172 9 177
29 17 79 17
492
89 96 6 9
1982 1659
71 75 5 7
3510 3696
120 147
1203 1306
0 56
585 585
1642 1642
92 59 65 55
0
4223 3866
55 31 2 7 1150
4101 3793
560
0 589 5 527
2545 2524
3510 3696
4226 3551
120 147
2207 2129
4490 5615
2516 2539
2 599 5 556
71 75 5 7
582 553
1934 1965
26 6 28 5
5 24 531
3222 7 320
896 969
4 205 72 82 4 74 111
907 1022
2035 2247
493 524
9 220 8 243
13 84
1709
2640 2491
2747 2846
3 237 7 255
20 6 213 5 0
5371 4672
5467 5410
5992 5565
182 3 1384
7 183 4 197
72 18 09 20
4239 4153 3938 3613
119 166
97 1 13
35687
1 211 6
39 34
1513 1524
3679 3474
23 40 0
39 34
2340 0
56848
9 15 6 15
4 19 8 7 13 0
1440 1568
2285 2234
48 14 22 21
3687 3932
4159 4048
4431 4001
3687 3932
21 21 54 21
2640 2491
4431 4001
684 727
7 52 6 9 502
151 165
788 84 1
276 213
3900 3821
279 268 2 9
4722 4329
1742 1703
1319 1308
3812 2 343
276 213
00 234
97 113
1070 966
2028 2108
332 316
841 788
7038 6772
2 574 5512
2792 2689
655 838
1183 1416
4151 4090
545 3
43 41 90 97
1508 1380
1508 1380 590 699
35064
1759 1897
5583 5499
6506 6217
275 244
7 9397
58 53
1 80 4 92
6 490 5 457
965 0 10 7
3622 3324
7
708 877
655 838
2 574 5512
2046 2079
3866 4223
607 547
15698
93 9
957 3 525 8
229 263
229 263
939
468 414
70 3 4 17 32
7 58 0 48
4020 18438
3934
4910 5 457
72 46 14 47
1035 891
26957
464 407
25095
2 284 2839
66 7
414 471
830 952
85 18
789 469
1587 1654
57 4 9 68 47
402 0
1102 1175
1875 1778
789 469
1587 1654
0 69 0 74
155 108
26957 25095
715 732
273 349
2 98 6 97
21161
6 05
1480 1974
19 40 7 2 38
1058 1000
21
9762 5019
34 39
393 4
1656 1812
1273 1190
355 6
1480 1974
1 106 1110
0 69 0 74
1009 1260
3556
23400 3934
34 39
66 29 20 27
1480 1974
6333 6441
4153 4239
3121 2876
75 27 99 25
9 45 22
23400
3934
6333 6441