Wijchen-West 2023_Bijlagen bij de toelichting_Bijlage 15 KRW toets

Ontwikkeling WijchenWest KRW-toets

projectnummer 0471193.103 concept revisie 001 1 mei 2024

www.anteagroup.nl

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 concept revisie 001 1 mei 2024

Auteur(s) E. Stefania Valenzuela V.

Opdrachtgever Van de Klok Wonen BV Postbus 40018 6504 AA Nijmegen

Gecontroleerd Mirjam Stark

datum 1 mei 2024

beschrijving

vrijgave Roeland van der Velden

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

4

1.1 1.2

Aanleiding Leeswijzer

4 4

2.

Beschrijving huidige situatie

5

2.1 2.2 2.2.1 2.2.2 2.2.3 2.2.4 2.3 2.3.1 2.3.2 2.4 2.4.1 2.4.2

Locatie Oppervlaktewatersysteem Peilgebied Afwateringsgebieden HEN- en/of SED water KRW-oppervlakte waterlichaam Grondwatersysteem Grondwaterstanden Kwel Natuur Natuur Netwerk Nederland Natura-2000 gebieden

5 5 6 7 7 7 8 8 12 13 13 13

3.

Planvoornemen Wijchen West

15

3.1

Water – oevers

18

4.

KRW-waterlichaam Beekrestanten Citters

19

4.1 4.1.1 4.2

Toetsing KRW-kwaliteitselementen Resultaten monitoring Maatregelen in SGBP voor de periode 2022-2027

19 21 23

5.

KRW-toets

24

5.1 5.2 5.3 5.4

Aanpak Toetsingskader deel 1: Algemeen Toetsingskader deel 2: Effecten van lozingen Toetsingskader deel 3: Effecten fysieke ingrepen

24 24 26 29

6.

Samenvatting en conclusie

31

6.1 6.2

KRW-toets Conclusie

32 33

Bijlage 1 Analysecertificaten oppervlaktewater

34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

1.

Inleiding

1.1

Aanleiding De gemeente Wijchen is samen met Van de Klok BV (namens de ontwikkelende partijen) voornemens om aan de westkant van de huidige bebouwingskern van Wijchen een woonwijk te ontwikkelen. In de toekomst worden in het plangebied in totaal ca. 1.300 woningen ontwikkeld. De ligging van het plangebied (rood) is weergegeven in figuur 1-1.

Figuur 1-1 Ligging plangebied ten opzichte van omgeving. Plangebied is aangegeven met rode kader (bron: Luchtfoto 2022, © CycloMedia Technologie B.V)

Op basis van de legger Kwaliteit per KRW-waterlichaam van waterschap Rivierenland blijkt dat de A-watergang die door het zuidelijke deel van het plangebied loopt, behoort tot het KRW-net. De watergang maak deel uit van de KRW-waterlichaam Beekrestanten Citters. Voor KRW-waterlichamen zijn de doelstellingen vastgesteld door de betreffende waterbeheerder, in dit geval het waterschap Rivierenland. De toetsmethode is opgenomen in het ‘Beleidsregel toetsingskader waterkwaliteit’. Dit toetsingskader moet gehanteerd worden bij het verlenen en wijzigen van watervergunningen of het opstellen van Projectplannen op grond van de Waterwet. Omdat de voorgenomen ontwikkeling in een gebied ligt dat is aangemerkt als KRW-waterlichaam, is het noodzakelijk een KRW-toets uit te voeren. Activiteiten die in en om een KRW-waterlichaam plaatsvinden mogen geen negatieve effecten hebben op de toestand van het waterlichaam óf op de effectiviteit van de reeds getroffen en geplande maatregelen om de doelen te bereiken.

1.2

Leeswijzer In deze rapportage is de KRW-toets opgenomen. In hoofdstuk 2 is de huidige situatie beschreven met daarin onder andere het watersysteem, en aanwezige natuur. Op basis van de watertoets is in hoofdstuk 3 de voorgenomen ontwikkeling toegelicht. Hoofdstuk 4 bevat de huidige toestand van het KRW-waterlichaam. De uitgevoerde toets is in hoofdstuk 5 opgenomen. Tenslotte bevat hoofdstuk 6 de samenvatting en conclusies.

blad 4 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

2.

Beschrijving huidige situatie In dit hoofdstuk is de projectlocatie beschreven en de ingreep die in het gebied wordt gedaan waarvoor de KRW- toets uitgevoerd moet worden. Hierbij is onder andere gebruik gemaakt van de Waterhuishoudkundig plan Wijchen West deel 1 (d.d. 24 november 2023).

2.1

Locatie De ontwikkeling Wijchen-West ligt ten westen van Wijchen, in de gemeente Wijchen, en heeft een oppervlak van ca. 52 ha. Het plangebied wordt gescheiden door de spoorlijn Nijmegen–‘s-Hertogenbosch, zie figuur 2-1. In het midden van het zuidelijke deel ligt de Vormerse Plas, een voormalige zandwinningsplas met een diepte van maximaal 20 m en een wateroppervlak van ca. 9,1 ha (91.428 m2). De Vormerse plas vormt een icoon in het plangebied.

Figuur 2-1 Ligging plangebied ten opzichte van omgeving. Plangebied is aangegeven met rode kader (bron: Luchtfoto 2021, © CycloMedia Technologie B.V)

2.2

Oppervlaktewatersysteem Het plangebied ligt binnen het beheergebied van Waterschap Rivierenland. Figuur 2-2 geeft het watersysteem weer op basis van de legger van het waterschap. De watergangen betreffen wateren van de categorie primair, secundair en tertiair. Uit figuur 2-2 kan verder worden opgemaakt dat het noordelijke deelgebied (ten noorden van het spoor) binnen het plangebied niet in verbinding staat met de watergangen van het zuidelijke deel. Op korte afstand westelijk van het plangebied komen de waterlopen uit het zuidelijke deelgebied en het noordelijke deelgebied wel samen. In het zuidelijke deelgebied loopt een A-watergang van oost naar west. Deze A-watergang stroomt vanaf het Wijchse Meer in westelijke richting om de Vormerse Plas heen. De watergang is breder aan de oostzijde van de plas. De watergang is in het verleden uitgebreid om te toename verharding van een nabijgelegen project te compenseren (asielzoekerscentrum). Inmiddels is het verharde oppervlak verwijderd, maar de oppervlaktewaterberging is behouden gebleven. Er zijn ook enkele C-watergangen aanwezig die dienstdoen voor

blad 5 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

de afwatering van de landbouwgronden. Daarnaast ligt in het midden van het plangebied de Vormerse Plas die een C-status heeft. De Vormerse Plas staat niet in open verbinding met de A-watergang.

Uitgebreid deel van de watergang

W 095612

Figuur 2-2 Uitsnede legger oppervlakte waterlichamen. Plangebied is aangegeven met rode kader. Het Beekrestante Citter is

in met een groene lijn aangegeven (bron: legger oppervlaktewater, waterschap Rivierenland)

De primaire watergangen stromen vanuit Wijchen bovenlangs de Vormerse Plas en kruist de N845 (Drutenseweg) middels een duiker richting de Wetering. Deze Wetering komt samen met de primaire watergang uit het noordelijke deel (boven het spoor) van het plangebied. In het plangebied bevinden zich enkele duikers welke de watergangen aan weerszijden van (regionale) wegen met elkaar verbinden. Er zijn geen stuwen, sluizen of gemalen in het plangebied aanwezig.

2.2.1

Peilgebied Door waterschap Rivierenland zijn peilbesluiten opgesteld waarin het peil is vastgelegd. Het plangebied valt onder peilbesluit Citters I. Het totale oppervlak van Citters I is 1.486 ha. Het betreffende peilgebied is Citters I, onderdeel van stroomgebied van het Land van Maas en Waal. De gebieden kenmerken zich in het algemeen door veel reliëf en het feit dat er in dit peilgebied geen water vanuit de Maas kan worden aangevoerd. Hier is geen aanvoer mogelijk. Dit is reden dat hier een streefpeilbesluit geldt1, waarbij in de zomer het waterpeil uit kan zakken. De toekomstige ontwikkeling Wijchen- West valt onder peilvak CIT009 met een streefpeil van NAP +5,5 m.

1

Projectwebsite Nieuwe Peilbesluit Bloemers, Citters I en II, Neerbosch en Malden blad 6 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

2.2.2

Afwateringsgebieden Het gebied Citters I behoort tot het stroomgebied van het Land van Maas en Waal. Het gebied heeft een gemaal waarmee overtollig water wordt uitgeslagen op de Maas. Gemaal Citters I, met een capaciteit van 130 m 3/min, bemaalt het gebied op de Maas. Bij gemiddelde rivierpeilen op de Maas vindt de lozing onder vrij verval plaats (bron: Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V, Peilbesluit Bloemers & Citters d.d. 26 oktober 2022) Inlaat van water vanuit de Maas naar Citters I vindt niet plaats. Dit betekent dat het oppervlaktewater in het gebied in de zomer droog kunnen staan.

Wijchen-West

Figuur 2-3 Afwateringsgebieden (bron: Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V, Peilbesluit Bloemers & Citters d.d. 26 oktober 2022)

2.2.3

HEN- en/of SED water De HEN-wateren (Hoogst Ecologisch Niveau) en SED-wateren (Specifiek Ecologische Doelstelling) zijn aangewezen in het derde Waterhuishoudingsplan van de provincie Gelderland 2021-2027. Dit zijn wateren met een bijzondere actuele of potentiële aquatische natuurwaarde. Het waterschap heeft per water de doelstellingen in de vorm van een streefbeeld uitgewerkt. De wateren in en nabij de toekomstige ontwikkeling Wijchen West maken geen deel van de HEN- en SED-wateren.

2.2.4

KRW-oppervlakte waterlichaam Op basis van de legger Kwaliteit per KRW-waterlichaam van Waterschap Rivierenland blijkt dat de A-waterwang (onderdeel van Beekrestanten Citters) die door het zuidelijke deel van het plangebied gaat, behoort tot het KRW-net. In de huidige situatie heeft de KRW-waterlichaam een waterdiepte tussen 0,5 m en 1,5 m.

blad 7 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

Figuur 2-4 KRW-oppervlaktewaterlichaam. Plangebied is indicatief weergegeven (bron: Factsheet Beekrestanten Citters)

2.3

Grondwatersysteem

2.3.1

Grondwaterstanden Om de grondwaterstand in het plangebied te kunnen analyseren zijn peilbuizen uit DINOloket geraadpleegd. Nabij het plangebied is één relevante peilbuis aanwezig. Deze peilbuis bevindt zich ten noorden van het plangebied, in een ander peilvak (CIT010 streefpeil 5,2 m NAP). De meetreeks van peilbuis B45F0651 omvat de periode 1980– 2020. Door onderbreking langer dan twee maanden per jaar in de waarnemingen is het niet mogelijk om een betrouwbare GHG (Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand) en GLG (Gemiddeld Laagste Grondwaterstand) te bepalen. Binnen het plangebied is een lange termijnmonitoring ingericht met zes peilbuizen die zijn voorzien van automatische waarnemingen middels ‘divers’. De monitoring is op 1 november 2022 begonnen. De meest recente uitlezing van de divers heeft op 15 november 2023 plaatsgevonden. Derhalve hebben de beschikbare gegevens alleen betrekking op de periode van 1 jaar. De locatie van de peilbuizen zijn in figuur 2-5 opgenomen. Op basis van de huidige monitoringsperiode is het niet mogelijk om een betrouwbare GHG en GLG te bepalen. In dit geval zijn de GHG en de GLG gedefinieerd als het gemiddelde van de drie hoogste (GHG) of de drie laagste (GLG) waarnemingen in een jaar, uitgaande van de traditionele meetfrequentie van 2x per maand over een aaneengesloten periode van minimaal 8 jaar.

Om inzicht te krijgen in de grondwaterdynamiek is een statistische analyse uitgevoerd (zie tabel 2-1). Hiermee kan een eerste inzicht gegeven worden in: • Gemiddelde grondwaterstand; • Standaarddeviatie; • Grondwaterstand op de dag met de natste (hoogste) waarnemingen; • Grondwaterstand op de dag met de droogste (laagste) waarnemingen; • P90, de waarde die in 10% van de tijd wordt overschreden; • P10, de waarde die in 10% van de tijd wordt onderschreden.

blad 8 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV Tabel 2-1 Overzicht van de statistische analyse periode nov’22 tot augustus’23 (grondwaterstanden t.o.v. NAP) Peilbuis Locatie Maaiveld Filterstelling STDEV Gem. Max. Min. [m NAP] [m-mv] [m NAP] [m NAP] [m NAP]

PB02 PB03A PB03B* PB06 PB07

Zuid** Zuid Zuid Noord Noord

+6,70 +7,10 +6,95 +7,30 +6,75

2,6 - 3,6 2,5 - 3,5 3,6 - 4,6 2,7 - 3,7 2,5 - 3,5

0,22 0,24 0,22 0,19 0,15

+5,44 +5,78 +5,76 +5,70 +5,83

+6,12 +6,37 +6,24 +6,10 +6,11

+5,07 +5,37 +5,39 +5,36 +5,47

90-perc [m NAP]

10-perc [m NAP]

+5,70 +6,09 +6,05 +5,95 +5,98

+5,18 +5,44 +5,45 +5,42 +5,61

*stijghoogte **Peilbuis ligt buiten plangebied langs de Ravensteinseweg Op basis van peilbuis PB03A, gelegen in het deelgebied de Groene Geest, ligt de 90-percentiel (ook wel GHG genoemd) op ca. NAP +6,09 m (ca. 1,0 m-mv.). De 10-percentiel (ook wel GLG genoemd) ligt op NAP +5,44 m (ca. 1,7 m -mv.). Op basis van peilbuis PB06, gelegen in het deelgebied de Vormers, ligt de GHG op ca. NAP +5,95 m (ca. 1,4 m-mv.). De GLG ligt op NAP +5,42 m (ca. 1,9 m -mv.). Het is belangrijk te vermelden dat deze statistieken zijn berekend op basis van een monitoring van slechts één jaar. Het verdient aanbeveling de monitoring voort te zetten om meer inzicht te krijgen in de verdere grondwaterdynamiek.

Figuur 2-5. Locatie peilbuizen

blad 9 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

Uit de vergelijking van de grondwaterstanden met het Maaspeil (Grave beneden, RWS) zoals weergegeven in Figuur 2-6 blijkt dat de Maas een duidelijke invloed heeft op de hoogte van de grondwaterstanden. Het waterpeil in de Vormerse Plas wordt ook beïnvloed door het Maaspeil, maar het peil in het (peilbeheerste) Wijchens Meer wordt nauwelijks beïnvloed, zoals zichtbaar in Figuur 2-7. In januari 2023, maart 2023 en november-december 2023 lag het waterpeil in de Maas hoger2 dan normaal het geval is, ook al is de norm voor ‘verhoogd’ nauwelijks overschreden. In deze perioden liggen ook de freatische grondwaterstanden hoger dan normaal. Gezien de afstand tot de Maas (ca. 400 m voor pb. 02, en meer dan 1 km voor de overige peilbuizen) gaat het hier niet om water dat vanuit de Maas de bodem indringt, maar om een verminderde afstroming van het grondwater naar de Maas.

Figuur 2-6: Waargenomen freatische grondwaterstanden en Maaspeil

Figuur 2-7: Gevalideerd waterpeilen Vormerse Plas, Wijchens Meer en Maas. De perioden waarin een fout in de meting optreedt, zijn met een pijl aangegeven

Uit figuur 2-7 blijkt dat vanaf 23 januari 2023 een stijging van het waterpeil optreedt. Dit is het gevolg van een grote hoeveelheid neerslag in de dagen ervoor. Het wordt opgemerkt dat tussen 23 januari ‘23 en 22 februari ’23 een fout in de meetresultaten is. Dit komt door de storingen in de peilbuis.

2

Het normale waterpeil fluctueert tussen NAP +6,45 en 7,95 m. Tussen NAP +7,95 m en NAP +9,0 m wordt het ‘verhoogd genoemd. Een peil hoger dan NAP +9,0 m heet ‘hoog’, en hoger dan NAP +9,95 m heet ‘extreem hoog’

blad 10 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

MORIA-Grondwatermodel Om meer inzicht te krijgen in de grondwaterdynamiek van het peilvak CIT009, waarin Wijchen West zich bevindt, is het regionaal MORIA- grondwatermodel geraadpleegd. In figuur 2-8 en figuur 2-9 geven respectievelijk een overzicht van de GHG- en GLG- kaart voor de periode 2011-2019. Uit de kaarten is te zien dat de meest diepte grondwaterstanden komt juist voor rond de Maas en in de gebieden waar geen peil wordt beheerst. Dit komt omdat dit ook de meest hooggelegen gebieden zijn waardoor water aanvoer niet mogelijk is. Bovendien wordt deze trend voor beide situaties (GHG en GLG) waargenomen.

Peilvak CIT009

Figuur 2-8 Overzicht GHG-kaart in de omgeving van peilvak CIT009 (bron: Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V, Peilbesluit Bloemers & Citters d.d. 26 oktober 2022)

Peilvak CIT009

Figuur 2-9 Overzicht GLG-kaart in de omgeving van peilvak CIT009 (bron: Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V, Peilbesluit Bloemers & Citters d.d. 26 oktober 2022)

blad 11 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

2.3.2

Kwel Met het MORIA-grondwatermodel van Bloemers & Citters is de kwel vanuit het eerste watervoerende pakket naar het freatisch pakket berekend voor zowel hoog- als laagwater. De kwel is berekend voor 13 januari 2011 tijdens een hoogwaterperiode (figuur 2-10) en 28 oktober 2018 tijdens een laagwaterperiode (figuur 2-11). Uit de kaarten blijkt dat kwel vooral tijdens hoogwater in de Beekrestanten Citters voorkomt. De hogere kwel- fluxen worden stroomopwaarts van het ontwikkeling Wijchen West waargenomen. Benedenstrooms Wijchen West vindt wegzijging ook bij hoogwater plaats.

Beekrestanten Citters

Figuur 2-10 Overzicht Kwel-hoogwater kaart (bron: Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V, Peilbesluit Bloemers & Citters d.d. 26 oktober 2022)

Beekrestanten Citters

Figuur 2-11 Overzicht Kwel-laagwater kaart (bron: Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V, Peilbesluit Bloemers & Citters d.d. 26 oktober 2022)

blad 12 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

2.4

Natuur

2.4.1

Natuur Netwerk Nederland Aan de hand van de Natuurbeheerplan van provincie Gelderland blijkt dat er NNN-gebieden (Natuur Netwerk Nederland, voorheen EHS) aanwezig zijn binnen het plangebied (zie figuur 2-12). De NNN-gebieden hebben natuurbeheertype N14.03 (haagbeuken- en essenbos), N16.03 (droog bos met productie) en N16.04 (vochtig bos met productie). De Vormerse plas is niet verbonden in het oppervlaktewatersysteem en heeft een status van C-water. Het staat ook niet gemarkeerd als zwemwater. Wel is het een duikspot.

Figuur 2-12 Overzicht van de NNN-gebieden in de omgeving van het plangebied (bron: Provincie Gelderland)

2.4.2

Natura-2000 gebieden Uit de Natuurtoets uitgevoerd door Antea Group (d.d 14 september 2023), blijkt dat op 10 kilometer afstand van het plangebied een Natura 2000-gebied ligt. Alle Natura 2000-gebieden liggen daarmee op een afstand groter dan 3 kilometer waardoor de meeste verstoringseffecten zijn uit te sluiten.

blad 13 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

Wijchen West

Figuur 2-13 Natura 2000-gebied in de omgeving van het plangebied. Het Natura 2000-gebied (Rijntakken) is met het groen weergegeven. (bron: Natura 200 Overzichtkaart, Provincie Gelderland)

blad 14 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

3.

Planvoornemen Wijchen West De gemeente Wijchen is samen met de ontwikkelende partijen voornemens om aan de westkant van de huidige bebouwingskern van Wijchen een woonwijk te ontwikkelen. In oktober 2023 is het Voorlopig Ontwerp Stedenbouwkundig Plan (VOSP) door de gemeenteraad vastgesteld. In de toekomst worden in het plangebied in totaal ca. 1.300 woningen ontwikkeld. Daarnaast zal de wijk plaats moeten bieden aan één basisschool. De ontwikkeling Wijchen West is opgedeeld in twee delen: deelgebied noord (De Groene Geest) en deelgebied zuid (De Vormers). De twee gebieden worden gescheiden door de spoorlijn Nijmegen-Oss/’s-Hertogenbosch. De totale oppervlakte van Wijchen West bedraagt ca. 52 ha. Gelegen in het zuidelijk deel heeft de Vormers Plas een oppervlakte van ca. 9,1 ha. In het kader van duurzaam en klimaatadaptief bouwen wordt geen hemelwater op het riool geloosd, maar binnen de plangrenzen verwerkt (geborgen en geïnfiltreerd). Infiltreren en vasthouden van hemelwater vormt het uitgangspunt. Een schetsontwerp van de voorgenomen plannen is in figuur 3-1 opgenomen.

De Groene Geest

De Vormers

Figuur 3-1 Voorlopig Ontwerp Stedenbouwkundig Plan (VOSP) (bron: Buro Waalbrug, d.d. 22 september 2023)

blad 15 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

Om ruimte te maken voor de woningopgave, is er ingepland om deel van de Beekrestanten Citters te dempen. Hierdoor wordt ongeveer 10.980 m2 van het bestaande waterlichaam gedempt. Het is noodzakelijk dat het toekomstige watersysteem (aan- en afvoer van water) blijft functioneren zoals in de huidige situatie. Om deze reden wordt er nieuw water langs spoor uitgegraven. In de toekomstige situatie worden ca. 13.720 m2 van nieuwe water gegraven. Het oppervlak wordt berekend van insteek tot insteek. Door de ontwikkeling van het gebied zal ook de hoeveelheid verharding toenemen. Om de versnelde afvoer als gevolg van de toename van verharde oppervlakten te verminderen, is binnen het deelgebied ruimte gereserveerd voor waterberging door nieuwe watergangen en de aanleg van wadi’s/groene berging. In de watertoets (d.d. 24 november 2023) is de compensatie van de verharding nader toegelicht. In overleg met het waterschap Rivierenland en gemeente Wijchen is ervoor gekozen om per wadi/groene berging een zuiveringsstap toe te voegen voor de behandeling van het frist-flush. De ‘first flush’ betreft de eerste millimeters van iedere bui. Dit volume water spoelt de verharding als het ware schoon, en bevat daardoor in verhouding meer verontreinigingen dan het overige water. Met behandeling van de first flush worden risico’s voor de waterkwaliteit verminderd.

Met name wanneer afvoer naar de KRW-waterlichaam plaatsvindt, is het aan te bevelen om het te afvoeren water door een bodempassage of andere zuiveringsstap te leiden om het risico op verontreiniging verder te beperken. In de onderstaande figuur is een eerste impressie te vinden van de toekomstige waterhuishouding uit het VO- tekening van Buro Waalbrug (tekening met datum 07-09-2023). De bijbehorende KRW-profielen zijn in figuur 3-3 en figuur 3-4 opgenomen. Het is belangrijk op te merken dat deze profielen zijn opgesteld voor de watertoets, maar nog niet volledig voldoen aan de KRW-richtlijnen voor een waterlichaam van type R5. Hierdoor zijn ze nog niet goedgekeurd door het waterschap. Om de omgevingsvergunning aan te vragen, moeten de profielen nog verder worden verbeterd.

Huidige ligging Beekrestanten Citters

Figuur 3-2 Overzicht toekomstige Watersysteem. Het deel van de Beekrestanten Citters dat moet worden gedempt, wordt rood aangegeven.

blad 16 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

Figuur 3-3 Dwarsprofiel KRW-1 en KRW-2 van de Beekrestante Citters (toekomstige situatie)

Figuur 3-4 Dwarsprofiel KRW-3 en KRW-4 van de Beekrestante Citters (toekomstige situatie)

blad 17 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

3.1

Water – oevers De nieuwe woonwijk wordt ingericht met oog voor biodiversiteit, waarbij wordt gestreefd naar een volledig geïntegreerd natuur-inclusief ontwerp. Dit om de natuur de ruimte te geven en de aanwezige natuurwaarden te behouden en mogelijk te versterken. Langs de watergangen wordt zoveel mogelijk gekozen voor natuurvriendelijke oevers en plas-draszone. Langs de wadi’s/groene bergingen worden verschillende soorten flora geplant. De beplanting gaat een grote rol in de waterhuishouding van het toekomstige ontwikkeling spelen, doordat wortels en het door de flora aangetrokken bodemleven kanaaltjes vormen door de grond, waarlangs het water gemakkelijker naar diepere grondlagen kan infiltreren. De aanleg van wadi’s/groene bergingen tussen de woningen helpt ook bij het tegengaan van hittestress. Langs de Vormerse Plas worden drie eilanden met wilgenplanten aangelegd voor beschermde diersoorten, waaronder de bever. Door de beschermende diersoorten wordt incidenteel een steile oever langs de KRW- waterlichaam overwogen (zie figuur 3-5). Ook wordt gedacht aan de aanleg van een kleine vlonder in de plas.

blad 18 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV Figuur 3-5 Voorbeelden van maatregel om de ecologische waarde van de oevers te versterken (bron: Buro Waalbrug, d.d. 22 september 2023)

4.

KRW-waterlichaam Beekrestanten Citters Het KRW- waterlichaam Beekrestanten Citters heeft de status ‘Sterk veranderd’, dit betekent dat het waterlichaam door mensen is gegraven op een plaats waar voorheen geen water was. Het Beekrestanten Citters vormt een KRW-waterlichaam van type R5: Langzaam stromende middenloop/benedenloop op zand. Het waterlichaam ligt geïsoleerd van aanvoerwater en worden uitsluitend gevoed door regen en jong grondwater (drainage van grondwater en rivierkwel). Er is door het jaar vrijwel altijd sprake van enige stroming, die in het algemeen van oost naar west gericht is.

Figuur 4-1 Overzicht oppervlaktewaterlichaam Beekrestanten Citters (Bron: Factsheet OW09, Waterschap Rivierenland, 2022-2023)

4.1

Toetsing KRW-kwaliteitselementen Om de toestand van de KRW-kwaliteitselementen te beoordelen is gebruik gemaakt van de factsheet. De beoordeling richt zich op de gehele waterloop en niet alleen op het gedeelte dat binnen Wijchen West valt. De toestand is beoordeel op chemie en ecologie, waarbij beide groepen in meerdere onderdelen zijn gesplitst. Voor de beoordeling op alle onderdelen geldt de volgende legenda:

blad 19 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

Figuur 4-2 Toestand KRW Beekrestanten Citters (Bron: Factsheet OW09, Waterschap Rivierenland, 2022-2023)

Figuur 4-3 Ecologische toestand KRW Beekrestanten Citters (Bron: Factsheet OW09, Waterschap Rivierenland, 2022-2023)

blad 20 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

Figuur 4-4 Chemische toestand KRW Beekrestanten Citters (Bron: Factsheet OW09, Waterschap Rivierenland, 2022-2023)

Volgens de KRW-beoordeling scoren verschillende aspecten onvoldoende (lager dan GEP). Dit zijn ubiquitaire stoffen en specifieke verontreinigende stoffen. Dit komt doordat de natuurlijke afvoerdynamiek in veel trajecten niet op orde is. Hieruit volgt ook dat er stagnatie van water is, terwijl het KRW-lichaam een R4 (stromend) type betreft. (bron: Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V, Peilbesluit Bloemers & Citters d.d. 26 oktober 2022) In het startoverleg betreffende de KRW-toetsing is koper als aandachtspunt benoemd, omdat de KRW-watergang dichter bij de spoorlijn zal komen te liggen. Uit het factsheet blijkt dat in de huidige situatie er geen overschrijding met koper is. In het afvoergebied Bloemers & Citters zijn er verschillende situaties die tot een slechte waterkwaliteit hebben geleid. Zoals eerder beschreven, kan het waterpeil in de beek een waterdiepte bereiken van 1,5 m. Dit zou ertoe leiden dat delen van de beek een te grote waterdiepte krijgen, wat kan leiden tot een achteruitgang van de waterkwaliteit. Echter gaat het hierom stukken die ook in de zomer droog kunnen vallen, omdat er geen wateraanvoer mogelijk is. In de winter wordt er meer water vasthouden, waardoor de watergang langer watervoerend is in drogere periodes. Door de aanwezigheid van kwel hebben de bovenlopen van de beek een bijzondere waterkwaliteit en bijbehorende water- en oeverplanten.

4.1.1

Resultaten monitoring De Vormerse Plas en het Wijchens Meer die binnen het plangebied Wijchen West liggen, zijn op verschillende datums bemonsterd en geanalyseerd op verschillende parameters. De zuurgraad (pH) en het elektrisch geleidingsvermogen (EC) zijn in het veld bepaald. De meetresultaten zijn in tabel 4-1 weergegeven. De bemonsterde locaties zijn weergegeven in figuur 4-5. De analysecertificaten zijn bijgevoegd als bijlage 1.

blad 21 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV Tabel 4-1 Analyseresultaten oppervlaktewater Nr.

W01

W02

Datum b.

EC

pH Nitraat (NO3) (-) mg/l

Nitriet (NO2) mg/l

Ammonium (NH4) mg/l

Ptotaal mg/l

IJzer mg/l

Chloride mg/l)

22-102022

19,7

7,5

<0,9

<0,03

3

0,29

0,12

33

23-112023

19,9

7,7

1,3

<0,03

0,32

0,078

0,07

34

10,9

12-062023

24,3

8,7

2,5

<0,06

<0,065

0,094

0,068

71

1,84

26-092023

20,4

7,6

<0,9

<0,03

0,076

<0,050

<0,05

--

--

22-102022

19,7

7,1

1,5

0,07

0,34

0,12

0,42

43

--

23-112023

20,3

7,6

14

0,13

0,089

0,11

0,16

45

12,9

12-062023

24,4

7,7

<0,9

<0,03

0,19

0,19

1,2

45

7,22

26-092023

20,5

7,5

1,2

0,05

0,28

0,13

0,64

--

--

°C

Zuurstof mg 02/l

Opgemerkt wordt dat met name de gehalten aan nutriënten in de loop van een jaar fluctueren, onder meer door biologische precessen en de temperatuur. Na de laatste monitoringsronden zal nog een nadere beoordeling van de resultaten plaatsvinden.

W2

W1

Figuur 4-5 Locatie bemonstering

blad 22 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

4.2

Maatregelen in SGBP voor de periode 2022-2027 Voor de Beekrestanten Citters zijn verschillende maatregelen uitgevoerd in de planperiode 2010-2021. Voor de planperiode 2022-2027 zijn onderstaande maatregelen voorzien: • Natuurvriendelijk (ecologisch) onderhoud van waterlichamen; • Natuurvriendelijke oevers KRW in waterlichamen; • Natuurvriendelijk (ecologisch) onderhoud van alle in waterlichamen aangelegde nvo’s; • Onderhoudsbaggeren; • Optimaliseren beheer en onderhoud; • Verminderen emissie nutriënten landouw door stimuleringsaanpak landbouw; • Verbreden en/of verdiepen watersysteem; • Vispasseerbaar maken kunstwerken: o Vismigratieroute Alblasserwaard; o Vismigratieroute Linge; o Vismigratieroute Alm en Biesbosch; o Vismigratieroute Citters.

blad 23 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

5.

KRW-toets

5.1

Aanpak De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) schrijft voor dat in 2027 het grond- en oppervlaktewater in Europa gezond en schoon moet zijn. Voor de Nederlandse oppervlaktewaterlichamen zijn de doelen voor een goede ecologische en goede chemische toestand dan wel een goed ecologisch en chemisch potentieel wettelijk vastgelegd. Zo nodig worden maatregelen getroffen om die goede toestand of potentieel te realiseren. Activiteiten die in een waterlichaam plaatsvinden mogen geen negatieve effecten hebben op de toestand van het waterlichaam óf op de effectiviteit van de reeds getroffen en geplande maatregelen om de doelen te bereiken. Dit wordt het stand still-principe genoemd. Daarom moet voor een activiteit getoetst worden of er mogelijk effect is in de KRW-toets. Voor Rijkswateren zijn de doelstellingen en de toetsmethode opgenomen in het Beheer- en Ontwikkelplan voor de Rijkswateren (BPRW). Het Toetsingskader Waterkwaliteit is daarin weergegeven in bijlage 5. Dit toetsingskader moet gehanteerd worden bij het verlenen en wijzigen van watervergunningen of het opstellen van Projectplannen op grond van de Waterwet.

Voor waterlichamen in beheer bij waterschappen is een dergelijk toetsingskader er niet, maar de toetsvragen uit het BPRW kunnen ook bij activiteiten in deze waterlichamen gehanteerd worden om te beoordelen of de KRW-doelstellingen behaald kunnen worden wanneer de activiteit plaatsvindt in het waterlichaam. Het toetsingskader bestaat uit drie delen: • Deel 1 Algemeen: het beoordelen van de activiteit • Deel 2 Effect van lozingen: het beoordelen van emissies van stoffen • Deel 3 Effect van fysieke ingrepen: het beoordelen van een ontwikkeling of inrichtingsplan. Toetsingskader deel 2 is alleen van toepassing voor lozingen. Overwegende dat het voorgenomen wadi’s en oppervlaktewatersysteem richting de Beekrestanten Citters zal lozen, dient de voorliggende toets beschouwd te worden. Toetsingskader deel 3 betreft fysieke ingrepen, hetgeen hier eveneens van toepassing is.

5.2

Toetsingskader deel 1: Algemeen In Figuur 5-1 is het te doorlopen toetsingskader weergegeven. De stapsgewijze beantwoording van de vragen is in deze paragraaf opgenomen. Stap 1A: Vindt de activiteit plaats binnen de begrenzing van het waterlichaam of zijn er potentiële negatieve effecten tot in het waterlichaam? Ja, de ingreep vindt plaats binnen de begrenzing van KRW-waterlichaam Beekrestanten Citters, zie figuur 3-2. Er is ook een risico van potentiële negatieve effecten. Stap 1B: Heeft de activiteit een negatief effect op een concreet geplande of al uitgevoerde KRW-maatregel? Voor de omgeving van het plangebied zijn vanuit de KRW geen maatregelen voorzien. Het antwoord op deze vraag is ‘nee’. Er wordt doorgegaan met vraag 1C. Stap 1C: Staat de activiteit op de lijst met activiteiten die in principe altijd zijn toegestaan (kader 2)? En vindt de activiteit plaats in een ecologisch niet kwetsbaar gebied (kader 3)? De activiteit staat niet op de lijst met activiteiten die in principe altijd zijn toegestaan. Voor het aanleggen, wijzigen of dempen van oppervlaktewaterlichamen geldt een vergunningplicht. De activiteiten vinden plaats in de directe omgeving van NNN-gebieden. In de Natuurtoets van Antea Group d.d. 14 september 2023 is geconcludeerd dat er voor het NNN-gebied vervolgstappen nodig zijn bij directe aantasting, waaronder compensatie. blad 24 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

Om negatieve effecten te voorkomen, is een mitigatieplan opgesteld door Antea Group d.d. november 2023. De compensatie is daarin opgenomen. Er is dus voor de NNN geen aanvullende toetsing benodigd. Stap 1D: Betreft de activiteit een fysieke ingreep of een lozing? De activiteit betreft een fysieke ingreep door de verplaatsen van de KRW-waterlichaam, maar ook betreft het de lozing van hemelwater. Conclusie deel 1 Geconcludeerd wordt dat voor de verplaatsing van deels van de KRW-waterlichaam deel 2 (lozing maatregelen) en 3 van het toetsingskader (fysieke maatregelen) moet worden doorlopen voor de volledige toetsing.

Figuur 5-1 toetsingskader deel 1: algemeen

blad 25 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

5.3

Toetsingskader deel 2: Effecten van lozingen In figuur 5-3 is het te doorlopen toetsingskader weergegeven. De stapsgewijze beantwoording van de vragen is in deze paragraaf opgenomen. De voorgenomen ingrepen betreffen: • Vertraagde lozing van hemelwater van woningen en een school; • Vertraagde lozing van wegen en parkeerplaatsen Stap 2A: Kunnen bij de lozing ook levende organismen als bijproduct vrijkomen? Uit de toelichting op de vraag blijkt dat hierbij aan bijvoorbeeld water afkomstig van een mosselkwekerij of ballastwater van schepen wordt gedacht. Dit is hier niet van toepassing. Het antwoord op deze vraag is ‘nee’. Er wordt doorgegaan met vraag 2B. Stap 2B: Heeft de lozing onacceptabele negatieve invloed op de temperatuur van het waterlichaam? Een warmtelozing verwijst naar het lozen of afgeven van warmte in het milieu, meestal in de vorm van afvalwarmte afkomstig van industriële processen, energieopwekking of andere activiteiten. Er is geen sprake van een warmtelozing. Het antwoord op deze vraag is ‘nee’. Er wordt doorgegaan met vraag 2C.

Stap 2C: Heeft de lozing onacceptabele negatieve invloed op de zuurstofhuishouding in het waterlichaam? Een van de belangrijkste soorten lozingen die de zuurstofhuishouding in oppervlaktewaterlichamen kunnen beïnvloeden, zijn lozingen van organisch materiaal, zoals onbehandeld afvalwater of andere bronnen van biologisch afbreekbare stoffen. Bij de ontwikkeling van Wijchen West worden de vuil- en hemelwaterafvoer in de toekomstige situatie gescheiden afgevoerd. Dit houdt in dat er geen sprake zal zijn van overstorten van het vuilwaterriool, er komt dus geen onbehandeld afvalwater op de watergangen. Daarnaast is het niet toegestaan om het hemelwater van de achtertuinen en balkons rechtstreeks op de watergangen af te voeren. Om illegale lozingen te voorkomen komt er een groene buffer tussen de appartementen en het KRW-waterlichaam (zie figuur 5-2). Het antwoord op deze vraag is ‘nee’. Er wordt doorgegaan met vraag 2D.

Groene buffer

Figuur 5-2 Overzicht van de Voorlopig Ontwerp Stedenbouwkundig Plan (VOSP) (bron: Buro Waalbrug, d.d. 22 september 2023)

blad 26 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

Stap 2D: Heeft de lozing onacceptabele negatieve invloed op het doorzicht van het waterlichaam? Doorzicht is een van de belangrijkste parameters voor het karakteriseren van de kwaliteit van oppervlaktewater. Het doorzicht van het waterlichaam wordt beïnvloed door verschillende factoren, waaronder sedimenten, voedingsstoffen, zwevende stof, als door de groei van algen en dergelijke. Bij de ontwikkeling van Wijchen West zijn geen menselijke activiteiten betrokken die het doorzicht kunnen beïnvloeden, zoals bijvoorbeeld de aanleg van IBA’s. Deze vraag heeft betrekking op de directe afvoer van hemelwater van daken, tuinen en/of balkons. Om het risico op verontreinig door hemelwaterafvoer een bodempassage of andere zuiveringsstap wordt per wadi/groene berging beschouwd. Bovendien wordt geen directe lozing op de Beekrestanten Citters overwogen. Het antwoord op deze vraag is ‘nee’. Er wordt doorgegaan met vraag 2E. Stap 2E: Heeft de lozing onacceptabele negatieve invloed op de zuurgraad van het waterlichaam? De zuurgraad van oppervlaktewater, ook wel bekend als de pH-waarde, kan door verschillende factoren worden beïnvloed. Enkele belangrijke factoren zijn: zuur-base evenwicht, menselijke activiteiten, voornamelijk industriële lozingen en landbouw, en temperatuurveranderingen.

Veranderingen in watertemperatuur kunnen invloed hebben op de oplosbaarheid van gassen, zoals koolstofdioxide, wat de pH kan beïnvloeden. Bij de ontwikkeling van Wijchen West zijn geen menselijke activiteiten betrokken die de zuurgraad kunnen beïnvloeden. Er is ook geen sprake van een warmtelozing (zie vraag 2B). Het antwoord op deze vraag is ‘nee’. Er wordt doorgegaan met vraag 2F. Stap 2F: Heeft de lozing negatieve invloed op de concentratie chemische stoffen in het waterlichaam? Deze vraag heeft betrekking op de directe afvoer van hemelwater. Het direct lozen van hemelwater op/in de bodem of op oppervlaktewater kan een risico vormen voor de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater. Met de hemelwaterafvoer er is een klein risico van door zware metalen (met name zink) en PAK. In overleg met en met goedkeuring van het waterschap en de gemeente zal het hemelwater afkomstig van de ontwikkeling niet direct op het oppervlaktewater of bodem worden geloosd. Het hemelwater wordt richting de wadi's/groene berging getransporteerd. Voor de behandeling van de 'first-flush' worden de voorgestelde wadi's/groenbergingen voorzien van een filterpassage. De first-flush betreft de eerste millimeters van iedere bui. De first-flush spoelt de bestrating als het ware schoon, en bevat daardoor in verhouding meer verontreinigingen dan het overige water.

Dit water zakt in het filter van de wadi en wordt gebonden aan humus en lutum. Periodiek wordt het filter van de wadi’s schoongemaakt, zodat er geen oververzadiging optreedt. Bij grotere hoeveelheden neerslag zal niet al het water in de bodem infiltreren, maar doordat dit water schoner is, is een zuivering niet noodzakelijk. De wadi's/groene bergingen zijn gedimensioneerd op T=100+10%. Bij zwaardere buien kan eventueel overtollige neerslag over het oppervlak het KRW-waterlichaam bereiken. Er is een afvoer van maximaal 1,5 l/s/ha toegestaan. Daarnaast is het bij de bouw niet toegestaan om verontreinigende stoffen toe te passen, zoals zink. Zoals beschreven in vraag 2C wordt ook een groene buffer opgenomen tussen de Beekrestanten Citters en de aangrenzende woningen. Er is dus geen rechtstreekse verbinding tussen de woonwijk en de beek. Door het waterschap is verder aangegeven dat door de verlegging van de beek deze dichter bij de spoorlijn zal komen te liggen. Een aandachtspunt hierbij is de stof koper, dat vrijkomt bij spoorlijnen. Uit literatuur is hier geen specifieke informatie over gevonden. Bij de inrichting zal wel tussen de spoorlijn en de beek nog een greppel worden aangelegd. Deze vangt de first-flush vanaf het spoor op, waar het in de bodem kan infiltreren en waar het koper zich kan hechten aan humus en lutum. Op deze wijze wordt afspoeling naar de beek beperkt.

De verwachting is dat met het voorgestelde watersysteem het risico op verontreinigingen nihil zal zijn.

blad 27 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

Conclusie toetsingskader deel 2: Effecten van lozingen Uit het toetsingskader blijkt dat er geen negatieve effecten zijn te verwachten van de voorgenomen ingrepen op de chemische toestand en fysisch-chemische kwaliteitskenmerken, of dat er voldoende mitigerende maatregelen worden overwogen om het risico op negatieve effecten te beperken.

Figuur 5-3 toetsingskader deel 2: effecten van lozingen

blad 28 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

5.4

Toetsingskader deel 3: Effecten fysieke ingrepen In figuur 5-5 is het te doorlopen toetsingskader weergegeven. De stapsgewijze beantwoording van de vragen is in deze paragraaf opgenomen. De voorgenomen ingrepen betreffen: • Verplaatsing van KRW-waterlichaam; • Aanleg van steile oevers. Stap 3A: Vindt de ingreep plaats in een ‘ecologisch relevant of kwetsbaar’ gebied op basis van vuistregels voor bepaling ecologische relevantie / kwetsbaarheid (inclusief uitstralingseffecten)? Zie kader 3 Op basis van kader 3, betreffen een ecologische relevant of kwetsbaar gebieden een waterlichaam met een specifieke beschermde gebieden zoals zwemwater, schelpdierwater, Natura 2000-gebieden, NNN-gebied, oppervlaktewater voor de bereiding van drinkwater, meren, rivieren, kust- en overgangswateren en Kanalen en/of havengebieden. In de bestaande situatie bevindt zich een NNN-gebied tussen de N845 en het KRW-waterlichaam (zie figuur 2-12). De NNN-gebied heeft een natuurbeheertype N14.03 (haagbeuken- en essenbos). Haagbeuken- en essenbos komt op verschillende bodemtypen voor met een basisch en vochtig tot vrij nat karakter. In deze bossen is voor de natuurfunctie in de ideale situatie in principe weinig of geen beheer nodig.

Door de verplaatsing van een deel van de Beekrestanten Citters en de aanleg van een aantal wadi’s/groene bergingen is het mogelijk dat er veranderingen in de grondwaterstanden optreden. Deze (eventuele) veranderingen in de grondwaterstanden zullen zich alleen lokaal voordoen. De afstand tussen de wadi’s en de NNN is voldoende groot, zodat er in de NNN geen significante wijzigingen van de grondwaterstanden op zullen treden. Daardoor zal er geen aantasting van de natuurgebieden optreden. Het antwoord op deze vraag is ‘ja’. Er wordt doorgegaan met vraag 3B. Stap 3B: Worden de biologische kwaliteitselementen in het algemeen negatief beïnvloed door de ingreep? Uit de factsheet (zie figuur 4-3) blijkt dat het gaat om de elementen macrofauna, overig waterflora en vis. Voor macrofauna geldt dat deze valt in de klasse ‘matig’. De meest recente GEP’s is ≥0,3. Het element overige waterflora valt in de klasse ‘goed’ met een score van GEP ≥0,5. Het element vis valt in de klasse ‘ontoereikend’ met een score van GEP ≥0,2. Het element ‘fytoplankton’ is hier niet van toepassing. Macrofauna De macrofauna valt in de score ‘matig’. Bij de verplaatsing en herinrichting van een deel van de Beekrestanten Citters wordt ruimte gemaakt voor de realisatie van NVO’s en in het algemeen om een meer natuurvriendelijke inrichting aan de beek te geven.

Bij de natuurvriendelijke oevers komen ondiepe delen voor met een gevarieerde begroeiing, zowel onder als boven water. Macrofauna kan zich hierdoor ook beter ontwikkelen. Hoewel de maatregelen slechts een deel van het gehele KRW-waterlichaam betreffen, is een verbetering van de score mogelijk. Overige waterflora De score voor overige waterflora is goed. Met de verplaatsing en herinrichting van een deel van de Beekrestanten Citters wordt ruimte gemaakt voor de realisatie van NVO’s en in het algemeen om een meer natuurvriendelijke inrichting aan de beek te geven. Bij de natuurvriendelijke oevers komen ondiepe delen voor met een gevarieerde begroeiing, zowel onder als boven water. Hoewel de maatregelen slechts een deel van het gehele KRWwaterlichaam betreffen, is een verbetering van de score mogelijk. Vis Door het verplaatsen van een deel van de Beekrestanten Citters kan de vismigratie (tijdelijk) worden verstoord. Om de aantasting te verminderen is het belangrijk om eerst het nieuwe tracé te graven en pas later het bestaande tracé af te sluiten. Hierbij worden ecologische uitvoeringsrichtlijnen toegepast om schade aan vis te voorkomen. blad 29 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

Door de aanleg van NVO’s en een meer natuurlijke inrichting ontstaat een variatie in habitats, waardoor vis zich beter kan ontwikkelen. Hoewel de maatregelen slechts een deel van het gehele KRW-waterlichaam betreffen, is een verbetering van de score mogelijk. Poelkikker In de Beekrestanten Citters komt de poelkikker voor. Deze poelkikker is beschermd middels Artikel 3.5 van de Wet natuurbescherming. Bij de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied wordt het leefgebied voor een deel aangetast. De waterloop waar poelkikker voor komt wordt deels gedempt en verlegd. Ook wordt van een deel van de waterloop het profiel aangepast. Antea Group heeft een mitigatieplan ontwikkeld (d.d. 30 november 2023) waarin onder meer de volgende maatregelen zijn opgenomen om de poelkikker te beschermen: • Het toekomstige tracé van de Beekrestanten Citters krijgt natuurvriendelijke oevers en veel onderwaterbeplanting. De watergang wordt minimaal 1 jaar voordat de huidige voortplantingsplek gedempt wordt gerealiseerd; • Langs de watergang wordt vervangend landbiotoop gerealiseerd. Dit bestaat uit structuurrijke begroeiing/ ruigte met daarin takkenhopen; • Om te voorkomen dat poelkikkers (en andere amfibieën) op het werkterrein terecht komen worden amfibieschermen geplaatst (zie figuur 5-4). Op het moment dat de watergangen gedempt zijn kunnen de schermen verwijderd worden.

Figuur 5-4 Ligging amfibieschermen en opstappen.

Samenvatting In het algemeen wordt geconcludeerd dat de verplaatsing van een deel van de KRW-lichaam geen negatieve effecten hebben op de biologische waterkwaliteitselementen, zolang de mitigerende maatregelen worden doorgevoerd en het toekomstige tracé een natuurlijke inrichten krijgt. Stap 3C (aanvullende maatregelen) is niet van toepassing. Conclusie toetsingskader deel 3: Effecten fysieke ingrepen blad 30 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

Uit het toetsingskader blijkt dat er geen negatieve effecten zijn te verwachten van de voorgenomen ingrepen op de biologische kwaliteitselementen, of dat er voldoende mitigerende maatregelen worden overwogen om het risico op negatieve effecten te beperken.

Figuur 5-5 toetsingskader deel 3: effecten fysieke ingrepen

6.

Samenvatting en conclusie De gemeente Wijchen is samen met de ontwikkelende partijen voornemens om aan de westkant van de huidige bebouwingskern van Wijchen een woonwijk te ontwikkelen. In de toekomst worden in het plangebied in totaal ca. 1.300 woningen gebouwd. Het plangebied heeft een oppervlak van ca. 52 ha. Het plangebied wordt gescheiden in een noordelijk en zuidelijk deel door de spoorlijn Nijmegen – ’s-Hertogenbosch. In het midden van

blad 31 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

het zuidelijke deel ligt de Vormerse Plas, een voormalige zandwinningsplas met een diepte van maximaal 20 meter en een wateroppervlak van 9,1 ha. De Vormerse plas vormt een icoon in het plangebied. Het plangebied ligt binnen het beheergebied van Waterschap Rivierenland. In de omgeving van het plangebied is op een aantal plaatsen oppervlaktewater aanwezig. De watergangen betreffen wateren van de categorie primair (A-wateren), secundair (B-wateren) en tertiair (C-wateren). Op basis van de legger ‘Kwaliteit per KRWwaterlichaam’ van waterschap Rivierenland blijkt dat de A-waterwang (ook genoemd Wijchens Meer of Beekrestanten Citters) die door het zuidelijke deel van het plangebied loopt, behoort tot het KRW-net. Het KRW-waterlichaam Beekrestanten Citters heeft de status ‘Sterk veranderd’, dit betekent dat het waterlichaam door mensen is gegraven op een plaats waar voorheen geen water was. Het Beekrestanten Citters vormt een KRW-waterlichaam van type R5: Langzaam stromende middenloop/benedenloop op zand. Om de toestand van de KRW-kwaliteitselementen te beoordelen is gebruik gemaakt van het KRW-factsheet. De toestand is beoordeel op chemie en ecologie, waarbij beide groepen in meerdere onderdelen zijn gesplitst. Volgens de KRW-beoordeling scoren verschillende aspecten onvoldoende (lager dan GEP).

Dit komt onder meer doordat de natuurlijke afvoerdynamiek in veel trajecten niet op orde is.

6.1

KRW-toets De toets op de mogelijke effecten op de waterkwaliteit omvat het doorlopen van de drie stroomschema’s: algemeen, effecten van lozingen en effecten fysieke ingrepen. In het schema “algemeen” wordt vastgesteld welke activiteiten een mogelijk effect kunnen hebben. Voor de voornemens voor de verplaatsing van een deel van de Beekrestanten Citters met bijbehorende activiteiten gaat het om: • Lozingen: Vertraagde lozing van huishoudelijk hemelwater en hemelwater afvoer vanaf een school; • Fysieke ingrepen: Verplaatsing van KRW-waterlichaam, en aanleg van steile oevers. Uit de beoordeling van effecten van lozingen blijkt dat het vertraagde lozing van hemelwater afvoer vanaf Wijchen West van belang is voor de waterkwaliteit. Bij de ontwikkeling van Wijchen West worden de vuil- en hemelwaterafvoer in de toekomstige situatie gescheiden afgevoerd. Daarnaast is het niet toegestaan om het hemelwater van de tuinen en balkons rechtstreeks op de watergangen af te voeren. Om illegale lozingen te voorkomen komt er een groene buffer tussen de appartementen en het KRW-waterlichaam. Het direct lozen van hemelwater op/in de bodem of op oppervlaktewater kan ook een risico vormen voor de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater. Het hemelwater wordt daarom naar de wadi's/groene berging getransporteerd.

Voor de behandeling van de 'first-flush' worden de voorgestelde wadi's/groenbergingen voorzien van een filterpassage. Tussen de spoorlijn en het KRW-waterlichaam worden greppels aangelegd, die de first-flush van de spoorlijn opvangen. Hiermee wordt koper, afkomstig van de spoorlijn, gevonden. Met deze maatregelen worden geen negatieve effecten van de lozingen van hemelwater op de waterkwaliteit verwacht. Verder is bij de beoordeling van effecten door fysieke ingrepen gekeken naar de verplaatsing van de Beekrestanten Citters. Het toekomstige tracé van de Beekrestanten Citters ligt naast een NNN-gebied. De NNN-gebied ligt tussen de N845 en de KRW-waterlichaam en heeft een natuurbeheertype N14.03 (haagbeuken- en essenbos). Haagbeukenen essenbos komt op verschillende bodemtypen voor met een basisch en vochtig tot vrij nat karakter. Voor het NNN-gebied is een mitigatieplan geschreven (Antea Group, november 2023).

blad 32 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

In het Beekrestanten Citters komt de poelkikker voor. Deze poelkikker is beschermd middels Artikel 3.5 van de Wet natuurbescherming. Bij de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied wordt het leefgebied voor een deel aangetast. Antea Group heeft hiervoor een mitigatieplan ontwikkeld (d.d. 01 november 2023). In het algemeen wordt geconcludeerd dat de verplaatsing van een deel van de KRW-lichaam geen negatieve effecten hebben op de biologische waterkwaliteitselementen, zolang de mitigerende maatregelen worden doorgevoerd en het toekomstige tracé een natuurlijke inrichting krijgt. Voor wat betreft de kwaliteitselementen macrofauna, overige waterflora en vis geldt dat de toekomstige inrichting met natuurvriendelijke oevers een betere situatie oplevert. Bij de natuurvriendelijke oevers komen ondiepe delen voor met een gevarieerde begroeiing, zowel onder als boven water. Er ontstaat daardoor een variatie in habitats. Voor ‘vis’ gelden wel specifieke (ecologische uitvoerings-)maatregelen tijdens de uitvoering, waarmee schade aan vis wordt voorkomen. Hoewel de maatregelen slechts een deel van het gehele KRWwaterlichaam betreffen, is een verbetering van de score mogelijk.

6.2

Conclusie Geconcludeerd wordt dat de voorkomen herinrichting voor het KRW-waterlichaam Beekrestanten Citters niet tot negatieve effecten zal leiden.

blad 33 van 34

Ontwikkeling Wijchen-West KRW-toets projectnummer 0471193.103 1 mei 2024 revisie 001 Van de Klok Wonen BV

Bijlage 1 Analysecertificaten oppervlaktewater

blad 34 van 34

Antea Group T.a.v. Marianne Bosman Postbus 959 6221 SE MAASTRICHT NETHERLANDS

Analysecertificaat Datum: 31-Oct-2022

Hierbij ontvangt u de resultaten van het navolgende laboratoriumonderzoek. Certificaatnummer/Versie Uw project/verslagnummer Uw projectnaam Uw ordernummer Uw datum aanlevering monster(s)

2022165522/1 0471193.100 Planbestemming Wijchen-West (water) 20-Oct-2022

Dit certificaat mag uitsluitend in zijn geheel worden gereproduceerd. De analyse resultaten hebben alleen betrekking op het beproefde object. De grondmonsters worden tot 4 weken na datum ontvangst bewaard en watermonsters tot 2 weken na datum ontvangst. Zonder tegenbericht worden de monsters nadien afgevoerd. Indien de monsters langer bewaard dienen te blijven verzoeken wij U dit exemplaar uiterlijk 1 werkdag voor afloop van de standaardbewaarperiode ondertekend aan ons te retourneren. Voor de kosten van het langer bewaren van monsters verwijzen wij naar de prijslijst.

Bewaren tot: Datum:

Naam:

Handtekening:

Wij vertrouwen erop uw opdracht hiermee naar verwachting te hebben uitgevoerd, mocht U naar aanleiding van dit analysecertificaat nog vragen hebben verzoeken wij U contact op te nemen met de afdeling Verkoop en Advies.

Met vriendelijke groet, Eurofins Analytico B.V.

Ing. A. Veldhuizen Technical Manager

Eurofins Analytico B.V. Gildeweg 42-46 NL-3771NB Barneveld +31 (0)34 242 63 00 Info-env@eurofins.nl www.eurofins.nl

Venecoweg 5 B-9810 Nazareth +32 (0)9 222 77 59 belgie-env@eurofins.be www.eurofins.be

BNP Paribas S.A. 227 9245 25 IBAN: NL71BNPA0227924525 BIC: BNPANL2A KvK/CoC: 09088623 BTW/VAT: NL 8043.14.883.B01

Eurofins Analytico B.V. is ISO 14001: 2015 gecertificeerd door TÜV en erkend door het Vlaamse Gewest (OVAM en Dep. Omgeving), het Brusselse Gewest (BIM), het Waalse Gewest (DGRNE-OWD) en door de overheid van Luxemburg (MEV).

Analysecertificaat Uw project/verslagnummer Uw projectnaam Uw ordernummer Uw monsternemer

0471193.100 Planbestemming Wijchen-West (water) Guus Snaterse

Certificaatnummer/Versie Startdatum analyse Datum einde analyse Rapportagedatum Bijlage Pagina

Eenheid

1

2

°C

12.7

10.8

Calcium (Ca)

mg/L

39

42

IJzer (Fe)

mg/L

0.12

0.42

Magnesium (Mg)

mg/L

6.8

7.4

Mangaan (Mn)

mg/L

0.029

0.17

Natrium (Na)

mg/L

16

23

Analyse

2022165522/1 20-Oct-2022 31-Oct-2022 31-Oct-2022/14:05 A,C 1/2

Veldmetingen

Temperatuur (veldmeting) Metalen

Q Q

Q

Fosfor totaal (P)

mg/L

0.29

0.12

Q

Fosfor totaal (PO4)

mg PO4/L

0.90

0.37

Q

Fosfor totaal (P2O5)

mg P2O5/L

0.67

0.28

1.124

1.124

Fysisch-chemische bepalingen

EC-temp. corr. factor (mathematisch) Q

Geleidingsvermogen 25°C

µS/cm

340

420

Q

Geleidingsvermogen 25°C

mS/m

34

42

Q

Geleidingsvermogen 20°C

mS/m

30

37

Q

EC (Meettemperatuur)

°C

19.7

19.7

pH (Meettemperatuur)

°C

20.1

19.9

7.5

7.1

Q

pH Anorganische verbindingen & natte chemie

Carbonaat

mg/L

<5.0

<5.0

Bicarbonaat (HCO3)

mg/L

87

100

Hardheid (tijdelijk)

mMol/L

0.71

0.82

mg/L

71

82

Hardheid (tijdelijk)

°D

4.0

4.6

Hardheid (tijdelijk)

°F

7.1

8.2

Hardheid (tijdelijk) CaCO3

Q

Hardheid (totaal)

mMol/L

1.2

1.4

Q

Hardheid (totaal)

°D

7.0

7.6

Q

Hardheid (totaal) CaCO3

mg/L

120

140

Q

Hardheid (totaal)

°F

12

14

Nr. Uw monsteromschrijving

1

W01-1 W01

2

W02-1 W02

Opgegeven monstermatrix

Monster nr.

Oppervl.water Oppervl.water

13174123 13174124

Q: door RvA geaccrediteerde verrichting A: AP04 erkende en geaccrediteerde verrichting S: AS SIKB erkende en geaccrediteerde verrichting V: VLAREL erkende verrichting

Eurofins Analytico B.V.

Gildeweg 42-46 Venecoweg 5 NL-3771NB Barneveld B-9810 Nazareth +31 (0)34 242 63 00 +32 (0)9 222 77 59 Info-env@eurofins.nl belgie-env@eurofins.be www.eurofins.nl www.eurofins.be

W: Waals Gewest erkende verrichting

BNP Paribas S.A. 227 9245 25 IBAN: NL71BNPA0227924525 BIC: BNPANL2A KvK/CoC: 09088623 BTW/VAT: NL 8043.14.883.B01

Dit certificaat mag uitsluitend in zijn geheel worden gereproduceerd. Eurofins Analytico B.V. is ISO 14001: 2015 gecertificeerd door TÜV en erkend door het Vlaamse Gewest (OVAM en Dep. Omgeving), het Brusselse Gewest (BIM), het Waalse Gewest (DGRNE-OWD) en door de overheid van Luxemburg (MEV).

TESTEN RvA L010

Analysecertificaat Uw project/verslagnummer Uw projectnaam Uw ordernummer Uw monsternemer

0471193.100 Planbestemming Wijchen-West (water) Guus Snaterse

Analyse

Certificaatnummer/Versie Startdatum analyse Datum einde analyse Rapportagedatum Bijlage Pagina

Eenheid

1

2

2022165522/1 20-Oct-2022 31-Oct-2022 31-Oct-2022/14:05 A,C 2/2

Anorganische verbindingen

Q

Ammonium (NH4-N)

mg N/L

2.3

0.27

Q

Ammonium (NH4)

mg/L

3.0

0.34

Q

Chloride

mg/L

33

43

Q

Nitraat (NO3-N)

mg N/L

<0.20

0.34

Q

Nitraat (NO3)

mg/L

<0.90

1.5

Q

Nitriet (NO2-N)

mg N/L

<0.010

0.022

Q

Nitriet (NO2)

mg/L

<0.030

0.072

Q

Sulfaat opgelost (SO4)

mg SO4/L

50

40

Sulfaat opgelost (SO4-S)

mg S/L

17

13

Q

Nr. Uw monsteromschrijving

1

W01-1 W01

2

W02-1 W02

Opgegeven monstermatrix

Monster nr.

Oppervl.water Oppervl.water

13174123

Q: door RvA geaccrediteerde verrichting A: AP04 erkende en geaccrediteerde verrichting S: AS SIKB erkende en geaccrediteerde verrichting

Eurofins Analytico B.V.

Gildeweg 42-46 Venecoweg 5 NL-3771NB Barneveld B-9810 Nazareth +31 (0)34 242 63 00 +32 (0)9 222 77 59 Info-env@eurofins.nl belgie-env@eurofins.be www.eurofins.nl www.eurofins.be

V: VLAREL erkende verrichting W: Waals Gewest erkende verrichting

Dit certificaat mag uitsluitend in zijn geheel worden gereproduceerd. BNP Paribas S.A. 227 9245 25 Eurofins Analytico B.V. is ISO 14001: 2015 gecertificeerd door TÜV IBAN: NL71BNPA0227924525 en erkend door het Vlaamse Gewest (OVAM en Dep. Omgeving), BIC: BNPANL2A het Brusselse Gewest (BIM), het Waalse Gewest (DGRNE-OWD) KvK/CoC: 09088623 en door de overheid van Luxemburg (MEV). BTW/VAT: NL 8043.14.883.B01

13174124

Akkoord Pr.coörd.

VA TESTEN RvA L010

Bijlage (A) met de opgegeven deelmonsterinformatie behorende bij het analysecertificaat. 2022165522/1 Pagina 1/1 Monster nr.

Uw monsteromschrijving Van

Uw datum monstername

Monsteromsch./Monstername ID

0620539821

W01

20-Oct-2022

1

0660547500

W01

20-Oct-2022

2

0640523855

W01

20-Oct-2022

3

0640462411

W01

20-Oct-2022

4

0640523846

W01

20-Oct-2022

5

0801079715

W01

20-Oct-2022

6

0801079424

W01

20-Oct-2022

7

Barcode

13174123

13174124

Boornr

Tot

W01-1 W01

W02-1 W02

0640523830

W02

20-Oct-2022

3

0640523853

W02

20-Oct-2022

4

0640523845

W02

20-Oct-2022

5

0801079559

W02

20-Oct-2022

6

0801079375

W02

20-Oct-2022

7

0620539816

W02

20-Oct-2022

1

0660547503

W02

20-Oct-2022

2

Eurofins Analytico B.V.

Gildeweg 42-46 Venecoweg 5 NL-3771NB Barneveld B-9810 Nazareth +31 (0)34 242 63 00 +32 (0)9 222 77 59 Info-env@eurofins.nl belgie-env@eurofins.be www.eurofins.nl www.eurofins.be

BNP Paribas S.A. 227 9245 25 IBAN: NL71BNPA0227924525 BIC: BNPANL2A KvK/CoC: 09088623 BTW/VAT: NL 8043.14.883.B01

Eurofins Analytico B.V. is ISO 14001: 2015 gecertificeerd door TÜV en erkend door het Vlaamse Gewest (OVAM en Dep. Omgeving), het Brusselse Gewest (BIM), het Waalse Gewest (DGRNE-OWD) en door de overheid van Luxemburg (MEV).

.

Bijlage (C) met methodeverwijzingen behorende bij analysecertificaat 2022165522/1

Analyse

Methode

Techniek

Methode referentie

P0902

Veldmeting

-

Calcium (Ca)

W0421

ICP-MS

NEN-EN-ISO 17294-2

IJzer (Fe)

W0421

ICP-MS

NEN-EN-ISO 17294-2

Magnesium (Mg)

W0421

ICP-MS

NEN-EN-ISO 17294-2

Mangaan (Mn)

W0421

ICP-MS

NEN-EN-ISO 17294-2

Natrium (Na)

W0421

ICP-MS

NEN-EN-ISO 17294-2

Fosfaat totaal (gemeten als P)

W0425

ICP-MS

NEN-EN-ISO 17294-2

Geleidingsvermogen

W0506

Conductometrie

NEN-ISO 7888

Zuurgraad (pH)

W0524

Potentiometrie

NEN-EN-ISO10523

Pagina 1/1

Veldmetingen

Temperatuur (veldmeting) Metalen

Fysisch-chemische bepalingen

Anorganische verbindingen & natte chemie

Bicarbonaat/Carbonaat

W0545

Berekening

Eigen methode

Hardheid (tijdelijk)

W0545

Berekening

Eigen methode

Hardheid (totaal) (berekening)

W0421

ICP-MS

Eigen methode

Ammonium

W0566

Spectrometrie

NEN-ISO 15923-1

Chloride

W0566

Spectrometrie

NEN-ISO 15923-1

Nitraat

W0566

Spectrometrie

NEN-ISO 15923-1

Nitriet

W0566

Spectrometrie

NEN-ISO 15923-1

Sulfaat (CFA) opgelost

W0521

Spectrometrie (CFA)

NEN-ISO 22743

Anorganische verbindingen

Nadere informatie over de toegepaste onderzoeksmethoden alsmede een classificatie van de meetonzekerheid staan vermeld in ons overzicht "Specificaties analysemethoden", versie april 2022.

Eurofins Analytico B.V.

Gildeweg 42-46 Venecoweg 5 NL-3771NB Barneveld B-9810 Nazareth +31 (0)34 242 63 00 +32 (0)9 222 77 59 Info-env@eurofins.nl belgie-env@eurofins.be www.eurofins.nl www.eurofins.be

BNP Paribas S.A. 227 9245 25 IBAN: NL71BNPA0227924525 BIC: BNPANL2A KvK/CoC: 09088623 BTW/VAT: NL 8043.14.883.B01