Document · PDF

t bijlage 8 verkennend archeologisch onderzoek

Raad openbaar Wijchen 24 juni 2021, gemeente wijchenBij agendapunt: 62156 Ontwerpverklaring van geen bedenkingen omgevingsvergunning OV 20200277 Kasteellaan 48-50 Wijchen11.148 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Alle afzonderlijke bodemlagen zijn droog gezeefd over een zeef met een maaswijdte van 4 mm en geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren zoals fragmenten vuursteen, aardewerk, houtskool, verbrande leem, bot etc.

3.2

Resultaten Geologie en Bodem Voor de ligging van de boorpunten wordt verwezen naar Bijlage 3. De resultaten van de boringen (de boorbeschrijvingen) zijn opgenomen in Bijlage 4. Binnen het onderzoeksgebied is sprake van een intacte bodemopbouw onder een subrecent geroerde bouwvoor. De natuurlijke ondergrond bestaat uit een rivierduin waarop vanaf de Late Middeleeuwen een plaggendek is gevormd. De bodemopbouw is uniform en kan als volgt weergegeven worden: Tabel 4: Bodemopbouw met intact plaggendek (boring 4)

Diepte (cm – mv) 0-10 10-35 35-165

165-200 105-130

Samenstelling Gras Grijsbruin, matig siltig, zwak puinhoudend, fijn zand Bruingrijs iets gevlekt matig siltig zwak puinhoudend fijn zand met grindjes Geelbruin, sterk gevlekt, matig siltig, fijn zand Lichtgirijs tot wit zeer fijn zand

Interpretatie Ap1; subrecente bouwvoor A1; plaggendek

Ap4; verstoring C; dekzand, Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnenh

In boring 1,2 en boring 3 is onder het plaggendek op de overgang naar de C-horizont een oranje zwak ontwikkelde B-horizont aanwezig. In boring 1 en 2 is onder deze zwak ontwikkelde B een 10 tot 15 cm dikke lichtgrijze zwak siltig zandlaag aangetroffen op de overgang naar de natuurlijke ondergrond (C-horizont; rivierduin). Deze lichtgrijze zandlaag is geïnterpreteerd als een begraven overstoven bodem (oude cultuurlaag of akkerlaag). Omdat deze laag afgedekt wordt door een zwak 37

Van der Kuijl, 2020.

27 van 43

Project Kenmerk

: BO en IVO plangebied Kasteellaan 48 te Wijchen : CA/DIR/HAMA/192223

ontwikkelde B-horizont gaat het vermoedelijk om een oudere cultuurlaag (Romeinse Tijd of Vroege Middeleeuwen) op de flank van het aanwezige rivierduin. In de overige boringen ontbreekt deze overstoven bodem binnen de maximale boordiepte. Interpretatie en conclusie De hoge archeologische verwachting voor het plangebied uit het bureauonderzoek wordt bevestigd door het archeologisch booronderzoek. Op grond van de onderzoeksresultaten kunnen de onderzoeksvragen uit het Plan van Aanpak als volgt beantwoord worden: -

Wat is de bodemopbouw binnen het plangebied? De basis van het bodemprofiel bestaat uit een rivierduin waarin in boring 1 en 2 een oude cultuurlaag of oude akkerlaag aanwezig is, die overstoven is en waarin een zwak ontwikkelde B-horizont ontstaan is. De top van het rivierduin wordt afgedekt door een dik plaggendek. De dikte van de het plaggendek varieert van 45 cm in boring 5 tot 135 cm in boring 1. Het plaggendek wordt afgedekt door een 35 tot 65 cm dikke subrecente gevlekte bouwvoor met modern bouwpuin.

Wat is de intactheid van het bodemprofiel binnen het plangebied? Onder de subrecente bouwvoor is sprake van een intact bodemprofiel. De maximale verstoringsdiepte bedraagt 65 cm-mv (boring 6).

Zijn, daar waar de bodem intact is, archeologische indicatoren aangetroffen die kunnen wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats in het onderzoeksgebied? Zo ja, wat is de aard en diepteligging ervan? Ja, in boring 2, 4, 5 en 6 zijn in het plaggendek diverse archeologische indicatoren aangetroffen, voornamelijk scherven aardewerk, fragmenten van kleipijpen en vensterglas met een datering in de Late Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd (zie Tabel 5). Tabel 5: Overzicht van aangetroffen archeologische indicatoren en hun datering

Boringnummer 1 1 2 3 3 3 4 4 4 4

Omschrijving Datering 3 fragmenten handgevormd aardewerk, 1 verbrand Late IJzertijd - Late Middeleeuwen 1 wandfragment gedraaid grijs aardewerk Late Middeleeuwen (14B-15A) 2 wandfragmenten roodbakkend aw met loodglazuur Nieuwe Tijd (17A-18A) 2 fragmenten roodbakkend aardewerk ongeglazuurd Late Middeleeuwen-Nieuwe Tijd 1 fragment roodbakkend aardewerk met loodglazuur Nieuwe Tijd (17A-18A) 1 fragment van een ketel van een kleipijp Nieuwe Tijd (17d-18a) 2 fragmenten faience Nieuwe Tijd (17B-a8A) 1 fragment roodbakkend aardewerk met loodglazuur Nieuwe Tijd (17A-18A) 1 fragment van een ketel van een geglaasde kleipijp Nieuwe Tijd (18A) 3 fragmenten vensterglas Nieuwe Tijd (18A-19A)

Zijn er archeologische lagen aangetroffen (cultuur- en afvallagen c.q. ophogingslagen)? Zo ja, wat is de aard, diepteligging en minimale en maximale dikte ervan? Ja, in alle boringen is sprake van een intact oud plaggendek in dikte variërend van 45 tot 135 cm. In boring 1 en 2 zijn bovendien overstoven cultuurlagen/akkerlagen aanwezig, in dikte variërend van 10 tot 15 cm. De top van deze overstoven cultuurlaag is aangetroffen op respectievelijk 185 cm-mv en 170 cm-mv.

28 van 43

Project Kenmerk

: BO en IVO plangebied Kasteellaan 48 te Wijchen : CA/DIR/HAMA/192223

In welke mate stemmen de resultaten overeen met de verwachtingen? De hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen vanaf het Neolithicum wordt bevestigd door het booronderzoek evenals de verwachtte bodemopbouw. In het plangebied is sprake van een oud overstoven rivierduin behorend tot de Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen. Op het rivierduin is vanaf de Vroege en Volle Middeleeuwen door plaggenbemesting een dik plaggendek ontstaan dat afgedekt wordt door een subrecente bouwvoor uit de Moderne Tijd.

Is er vervolgonderzoek noodzakelijk? Zo ja, welke methode is hiervoor het meest geschikt? Vanwege de aanwezigheid van een intacte bodemopbouw en de aanwezigheid van een plaggendek met archeologische indicatoren uit de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd, achten wij vervolgonderzoek door middel van waarderend proefsleuvenonderzoek noodzakelijk. Het archeologisch waardevolle niveau, de top van het plaggendek is al vanaf 35 cm-mv aanwezig. Dit betekent dat de toekomstige bodemingrepen de archeologische waardevolle lagen zonder meer zullen raken. Ook op een dieper niveau is in de top van het rivierduin nog een overstoven cultuurlaag aanwezig, mogelijk met een datering in de Romeinse Tijd of de Vroege Middeleeuwen.

29 van 43

Project Kenmerk

: BO en IVO plangebied Kasteellaan 48 te Wijchen : CA/DIR/HAMA/192223

Afbeelding 14: Impressie van de achtertuin van Kastellaan 48/50 (locatie boring 1, 2 en 3)

30 van 43

Project Kenmerk

: BO en IVO plangebied Kasteellaan 48 te Wijchen : CA/DIR/HAMA/192223

Conclusie en aanbeveling

4.1

Conclusie Op grond van de resultaten van het bureauonderzoek kan geconcludeerd worden dat het plangebied in potentie een hoge trefkans heeft op archeologische resten uit de periode van het Paleolithicum tot en met de Nieuwe Tijd. Op de kadastrale minuut is historische bebouwing zichtbaar binnen het plangebied, welke rond 1955 is gesloopt. In de noordzijde van het plangebied dient dan ook rekening gehouden te worden met de mogelijkheid op funderingsresten van deze historische bebouwing. De trefkans op resten uit de Tweede Wereldoorlog is laag. Deze hoge verwachting is gerelateerd aan de landschappelijke situatie. Het plangebied is gelegen op een hoger in het landschap liggend rivierduin in de buurt van water. Vanaf de Middeleeuwen is er ter plaatse van het plangebied vermoedelijke een esdek ontstaan, die archeologische waarden tegen latere bodemverstoringen kan hebben beschermd. Resten uit de Vroege Middeleeuwen tot en met de Tweede Wereldoorlog worden direct in of onder de bouwvoor en in de top van het esdek verwacht. De archeologische resten uit het Paleolithicum tot en met de Romeinse tijd worden onder het esdek en in de top van de oorspronkelijke C-horizont verwacht. Verwacht wordt dat de vondstlaag uit deze perioden is opgenomen onder in het esdek, waardoor sprake zal zijn van een cultuurlaag.

Archeologische sporen zullen zich bevinden tot ongeveer 25 cm in de top van de C-horizont. Hierbij dient op te worden gemerkt dat er in de buurt van het plangebied meerdere overstoven laagtes en vennen zijn aangetroffen. In Wijchen is het dan ook aan te bevelen om bij prospectief booronderzoek altijd te boren tot onder het duinzand, dat wil zeggen tot in de Wijchenleem (meestal op 5 tot 6 m +NAP) of tot in Terras X. Op die manier hoeven overstoven vindplaatsen niet onopgemerkt te blijven. Organische resten en bot zullen door de relatief droge en zure bodemomstandigheden slecht zijn geconserveerd. Aardewerk en houtskool zullen redelijk geconserveerd zijn. Uit de resultaten van het booronderzoek blijkt dat In het plangebied sprake is van een oud overstoven rivierduin behorend tot de Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen. Op het rivierduin is vanaf de Vroege en Volle Middeleeuwen door plaggenbemesting een dik plaggendek ontstaan, dat afgedekt wordt door een subrecente bouwvoor uit de Moderne Tijd. In het plaggendek is een groot aantal archeologische indicatoren aanwezig die duiden op menselijke bewoning, in ieder geval vanaf de Middeleeuwen. De oude overstoven cultuurlaag in de top van het rivierduin heeft een oude datering, mogelijk in de Romeinse Tijd.

4.2

Selectieadvies Vanwege de aanwezigheid van een intacte bodemopbouw en de aanwezigheid van een plaggendek met archeologische indicatoren uit de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd, achten wij vervolgonderzoek door middel van waarderend proefsleuvenonderzoek noodzakelijk indien de bodemingrepen dieper reiken dan 35 cm-mv. Voorafgaand aan het waarderend proefsleuvenonderzoek dient een Programma van Eisen opgesteld te worden dat getoetst zal worden door mw. E. van der Linden (gemeentelijk archeoloog).

4.3

Voorbehoud Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Wij wijzen erop dat het selectiebesluit van het bevoegd gezag af kan wijken van het selectieadvies van Hamaland Advies.

31 van 43

Project Kenmerk

: BO en IVO plangebied Kasteellaan 48 te Wijchen : CA/DIR/HAMA/192223

Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: “Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister”. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort en de verantwoordelijke ambtenaar van de gemeente Wijchen (mw. drs. E. van der Linden).

Afbeelding 15: Impressie van de voorzijde van Kastellaan 48/50 (locatie boring 6)

32 van 43

Project Kenmerk

: BO en IVO plangebied Kasteellaan 48 te Wijchen : CA/DIR/HAMA/192223

Gebruikte literatuur Rapporten Bakker, H. de & J. Schelling, 1989. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland; de hogere niveaus. Wageningen. Berendsen, H.J.A., 2005. Landschappelijk Nederland. De fysisch-geografische regio’s. Assen Berendsen, H.J.A., 2008. De vorming van het land, inleiding in de geologie en de geomorfologie. Assen (Fysische geografie van Nederland). Boer, de E.A.M. & R. van der Mark, 2019. Plangebied Kasteellaan 9, Archeologisch

bureauonderzoek, ’s-Hertogenbosch. Boshoven, E.H., 2015. Plangebied Acaciastraat, gemeente Wijchen; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek), Weesp. Goossens, E. & L.M. Flokstra, 2009. Archeologiebeleid gemeente Wijchen incl. kaartbijlagen, RAAPrapport 1828. Weesp. Hesseling, I., 2014. Konijnsweg/Lijsterbesstraat te Wijchen Gemeente Wijchen Archeologische

begeleiding conform protocol opgraven, Weesp. Kuipers S.F., 1991. Bodemkunde, Culemborg. Kuppen, W., 2008. Een archeologische waarneming aan de Bronckhorstlaan te Wijchen, Nijmegen. Magnée-Nentjes, M., 2007. Archeologisch onderzoek in de Meester van Coothlaan en de Valendrieseweg te Wijchen, Nijmegen. Verhelst, E.M.P., 2011. Wroeten in de Valendries Bewoningssporen uit de Late Bronstijd en de Vroeg Romeinse tijd op het Martensterrein in Wijchen, Weesp.

Geraadpleegde websites http://zoeken.cultureelerfgoed.nl; Archis3 voor informatie over vondsten, onderzoeken, Bonneblad, minuutplan 18111932 en OAT, geomorfologie, bodem, grondwater, rd-coördinaten, hoogtekaart, kadaster, luchtfoto 2009-2014 https://archis.cultureelerfgoed.nl/#/ voor doen van melding www.topotijdreis.nl voor informatie historische kaarten vanaf 1845 www.dans.easy.nl voor rapporten https://ahn.arcgisonline.nl/ahnviewer/ voor detail hoogtekaart www.dinoloket.nl voor informatie over ondergrondse boringen www.bodemloket.nl voor bodemkwaliteitsgegevens http://maps.bodemdata.nl voor grondwatertrappen https://www.gelderland.nl/Kaartenencijfers voor gelderse kaarten http://www.ikme.nl voor informatie over WOII https://originals.dotkadata.com voor oude luchtfoto’s http://www.ruimtelijkeplannen.nl/web-roo/roo/bestemmingsplannen voor bestemmingsplannen

33 van 43

Project Kenmerk

: BO en IVO plangebied Kasteellaan 48 te Wijchen : CA/DIR/HAMA/192223

BIJLAGEN

34 van 43

Project Kenmerk

: BO en IVO plangebied Kasteellaan 48 te Wijchen : CA/DIR/HAMA/192223

Bijlage 1: Plangebied binnen het rode kader

Project Kenmerk

: BO en IVO plangebied Kasteellaan 48 te Wijchen : CA/DIR/HAMA/192223

Project Kenmerk

: BO en IVO plangebied Kasteellaan 48 te Wijchen : CA/DIR/HAMA/192223

Bijlage 2: Overzicht van geologische en archeologische perioden

Project Kenmerk

: BO en IVO plangebied Kasteellaan 48 te Wijchen : CA/DIR/HAMA/192223

Project Kenmerk

: BO en IVO plangebied Kasteellaan 48 te Wijchen : CA/DIR/HAMA/192223

Project Kenmerk

: BO en IVO plangebied Kasteellaan 48 te Wijchen : CA/DIR/HAMA/192223

Bijlage 3: Boorpuntenkaart en tabel met X-, Y- en Z-coördinaten van de boorpunten

Project Kenmerk

: BO en IVO plangebied Kasteellaan 48 te Wijchen : CA/DIR/HAMA/192223

boorpunt

xcoordinaat

y-coordinaat

Maaiveldhoogte in meter tov NAP (bron: ahn.nl)

Vondstnummer en diepte waar gevonden

178.781

424.373

8,68

178.783

424.402

8,55

178.770

424.412

8,71

178.779

424.434

8,81

2 tussen 35-100 cm

178.760

424.452

8,86

3 tussen 55-100 cm

178.766

424.465

8,77

4 tussen 100-150 cm

1 tussen 40-100 cm

boorpunt

x-coordinaat

y-coordinaat

Maaiveldhoogte in meter tov NAP (bron: ahn.nl)

178.781

424.373

8,68

178.783

424.402

8,55

178.770

424.412

8,71

178.779

424.434

8,81

2 tussen 35-100 cm

178.760

424.452

8,86

3 tussen 55-100 cm

178.766

424.465

8,77

4 tussen 100-150 cm

Vondstnummer en diepte waar gevonden

1 tussen 40-100 cm

Project Kenmerk

: BO en IVO plangebied Kasteellaan 48 te Wijchen : CA/DIR/HAMA/192223

Bijlage 4: Boorlegenda en boorstaten (separaat bijgevoegd)

Project Kenmerk

: BO en IVO plangebied Kasteellaan 48 te Wijchen : CA/DIR/HAMA/192223

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=wdw&id=9dd31907-965b-491e-93a1-575feef81ab3