Programmarekening 2021 - definitief.pdf

Pagina 88 van 198

 Onvoorzien Er is, conform wettelijk voorschrift, een bedrag opgenomen voor onvoorziene uitgaven. Met het vaststellen van de begroting, bekrachtigt de raad het standpunt, dat tegenvallers binnen bestaande middelen worden opgevangen. In de vastgestelde financiële verordening 2020 is onder artikel 4.2 opgenomen, dat ‘onvoorzien’ begroot dient te worden. Dat vullen we in met het begroten van een (beperkt) begrotingsoverschot. Dit bedrag dient als buffer voor onvoorziene kosten. Tabel 2: Weergave van de dekkingsmiddelen (x € 1.000)

Taak veld 0.5 0.5 0.61 0.62 0.64 0.7

Dekkingsmiddelen Treasury - Resultaat financieringen Treasury - Dividend OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Onvoorzien Totale algemene dekkingsmiddelen

Begroting 2021

Realisatie 2021

Realisatie 2020

1.021

1.021

1.098

45 6.001 3.472 361

48 6.007 3.487 365

53 5.826 3.473 345

65.054

66.923

62.458

0

0

0

75.954

77.852

73.253

Overzicht Overige baten en lasten Binnen het taakveld 0.8 overige baten lasten worden de stelposten en bijzondere baten en lasten verantwoord. Tabel 3: Weergave van het taakveld 0.8 (x € 1.000)

Taak veld 0.8

Dekkingsmiddelen Overige baten en lasten

Begroting 2021 0

Realisatie 2021 -9

Realisatie 2020 3.329

In 2020 is voor € 1,5 miljoen winstuitkering Bijsterhuizen ontvangen, wat één op één is doorgestort naar de algemene reserve. Ook is er een verkoopresultaat vastgoed gerealiseerd van € 696k en is op dit taakveld de afdekking van het incidenteel perspectief uit de algemene reserve onttrokken voor € 2.586k. Daarnaast is het budget voor coronasteun (€ 100k gedoteerd in de corona reserve) en de ontvangen subsidie van de provincie (steun corona) verantwoord voor € 116k. In 2021 zijn alleen nog nagekomen verkoopkosten gerealiseerd op de in 2020 ontvangen bedragen verkoop vastgoed. Overzicht mutaties met reserves niet op programma’s gepresenteerd De inzet van reserves is specifiek benoemd bij de afzonderlijke programma’s. Reserves die niet aan een programma toe te wijzen zijn, worden hier opgenomen. Tabel 4: Weergave van het taakveld 0.10 (x € 1.000)

Taak veld 0.10

Dekkingsmiddelen Mutaties met reserves

Begroting 2021 657

Realisatie 2021 657

Realisatie 2020 749

Naast de reserves gepresenteerd in de afzonderlijke programma’s, heeft de onttrekking uit het rekeningresultaat 2020 op dit taakveld plaatsgevonden ter afdekking van de budgetoverhevelingen 2020-2021.

Programmarekening 2021 – Paragrafen

Pagina 89 van 198

Overzicht Vennootschapsbelasting Tabel 5: Weergave van het taakveld 0.9 (x € 1.000)

Taak veld 0.9

Dekkingsmiddelen Vennootschapsbelasting

Begroting 2021 0

Realisatie 2021 0

Realisatie 2020 0

Met ingang van 2016 zijn gemeenten vennootschapsbelastingplichtig. Dit betekent dat over winstgevende onderdelen die door de fiscus als onderneming worden gezien, belasting dient te worden betaald. Bij het opmaken van de jaarrekening 2021 schatten we het effect voor de gemeente Wijchen in op nihil.

Programmarekening 2021 – Paragrafen

Pagina 90 van 198

Paragraaf 2: Duurzaamheid De afgelopen jaren zijn we ons meer bewust van de noodzaak om zuinig te zijn op onze aarde. Wereldwijd ondervinden mensen en natuur de gevolgen van klimaatverandering. Extreme perioden van hitte, droogte en wateroverlast komen steeds vaker voor. De urgentie om iets te doen is groot en neemt alleen maar toe. Daarnaast wordt steeds intensiever gebruik gemaakt van de beperkte ruimte, bijvoorbeeld voor wonen, verkeer en bedrijvigheid. Ook de gemeentelijke bedrijfsvoering draagt bij aan de milieulast. Door deze ontwikkelingen kan de milieukwaliteit van de Wijchense leefomgeving onder druk komen te staan. Dit kan gevolgen hebben voor gezondheid, woongenot, ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden, natuurwaarden en recreatieve waarden. Daarom wil de gemeente zorgvuldig omgaan met de milieukwaliteit van de leefomgeving. Wind in de rug Het gros van de landen in de wereld ondertekende in december 2015 het Klimaatakkoord in Parijs, gericht op het vermindering van de uitstoot van broeikasgassen die klimaatverandering veroorzaken (klimaatmitigatie). Het vervolgens door het kabinet opgestelde ‘Nationaal Klimaatakkoord’ is door diverse partijen is ondertekend, waaronder de VNG. Eén van de afspraken van het klimaatakkoord is dat de gemeenten een Regionale Energie Strategie opstellen.

De regio Arnhem Nijmegen is daarom begin 2020 gestart met haar Regionale Energie Strategie Arnhem Nijmegen. Deze ontwikkelingen geven ons de wind in de rug. Voor wat betreft klimaatadaptatie (het omgaan met de gevolgen van klimaatverandering) heeft de rijksoverheid gemeenten en andere overheden opgeroepen te komen tot een klimaatbestendige leefomgeving. December 2014 is hiertoe de Bestuursovereenkomst Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie afgesloten tussen Rijk, VNG, IPO en UvW. Hierin is afgesproken dat de fysieke ruimte uiterlijk 2050 klimaatbestendig en water robuust is ingericht en klimaatadaptatie uiterlijk 2021 onderdeel is van beleid en handelen. De regio Rijk van Maas en Waal heeft daarom in 2019 een Regionale adaptatiestrategie opgesteld en juni 2019 het bijbehorende manifest ondertekend. De Omgevingswet is een andere belangrijke accelerator voor de manier waarop we met de kwaliteit van de leefomgeving omgaan. Het gaat om een meer gebiedsgerichte en verweven benadering van de milieukwaliteit van de leefomgeving, waarbij de wisselwerking tussen milieuthema’s, met ruimtelijke ordening, gezondheid en burgerparticipatie centraal staan. Dit geeft nieuwe uitdagingen. Met de toenemende welvaart en discussie rond gaswinning is ook circulariteit (sluiten van stoffen- en energiekringlopen, gebruiken van duurzame hernieuwbare bronnen) hoger op de politieke agenda komen te staan.

Actueel zijn de onderwerpen Afval is grondstof en Energieneutraal Wijchen. Hiermee wordt voorkomen dat fossiele brandstoffen en andere grondstoffen uit eindige bronnen uitgeput raken. Actieve samenleving Wij merken ook dat de rol van de samenleving verandert. Steeds vaker nemen inwoners initiatieven om Wijchen te verduurzamen. De zorg voor de leefomgeving groeit naar een gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheid en samenleving. De initiatieven dragen vaak ook bij aan de leefbaarheid en sociale cohesie in wijken. Wij nemen verantwoordelijkheid We lossen de mondiale problemen niet in ons eentje op. Maar we willen in Wijchen nadrukkelijk onze lokale verantwoordelijkheid nemen en ons aandeel leveren. Als we

Programmarekening 2021 – Paragrafen

Pagina 91 van 198

onze mooie gemeente verantwoord willen doorgeven aan volgende generaties, dan moeten we actie ondernemen. En dat willen we samendoen: overheid, inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen. De komende periode zetten we het (samen) werken aan een duurzaam Wijchen voort. Vooral op het gebied van energietransitie, klimaatadaptatie, circulariteit en afvalreductie willen we stappen zetten. Op deze manier dragen we nu en in de toekomst zorg voor een veilige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving met voldoende milieukwaliteit voor inwoners, gebruikers en bezoekers. Duurzaamheid in beeld Duurzaamheid is een containerbegrip en op verschillende manieren uitlegbaar. In deze paragraaf gaan we in op wat duurzaamheid voor de gemeente Wijchen betekent en waar we in grote lijnen op inzetten. Aangezien duurzaamheid de programma’s overstijgt brengen we op deze plek het totaal zo veel mogelijk in beeld.

1. Energieplan op hoofdlijnen Het gebruik van fossiele brandstoffen is een belangrijke oorzaak van klimaatverandering. In 2017-2018 is een Energietransitieplan Wijchen ontwikkeld, als vervolg op het eerdere Klimaatbeleidsplan Wijchen. De energietransitie (betreft het voorkómen van klimaatverandering ofwel klimaatmitigatie) richt zich op energiebesparing en inzet van duurzame energie. Voor het onderdeel klimaatadaptatie (aanpassing leefomgeving aan klimaatverandering) wordt verwezen punt 4 Water en klimaatadaptatie. Het energietransitieplan is oktober 2018 door de Raad vastgesteld. In 2019 is een start gemaakt met een uitvoeringsprogramma dat najaar 2020 ter vaststelling aan de Raad wordt voorgelegd. Op het gebied van de energietransitie zijn op verschillende niveaus afspraken gemaakt:  Landelijk: Inter Bestuurlijk Programma, het nationaal Klimaatakkoord en de Klimaatwet;  Regionaal: opstellen RES (Regionale Energie Strategie) medio 2020;  Lokaal: Coalitieakkoord 2040 energieneutraal, uitvoering “Samen naar een duurzaam Wijchen, een energieplan op hoofdlijnen. Wat doet Wijchen al? - Visie op zonne-energie en leidraad/selectie zonneparken (ook Druten); - Zonneparken voor in totaal bijna 30 ha gefaciliteerd. - Stimuleren en uitvoeren energiescans bij bedrijven op Bijsterhuizen. - Collectieve inkoopactie isolatiemaatregelen en zonnepanelen i.s.m.

Winstuitjewoning - Toekomstbestendig wonen lening particulieren; - Duurzaamheidsleningen sportverenigingen; - Energieloket Duurzaam Wonen Plus; - Al meer dan 30 laadpalen voor elektrische voertuigen in openbare ruimte; - Zonnepanelen op Arcus en ’t Mozaïek (gerealiseerd), Suikerberg en Achterom (in ontwikkeling); - Aardgasloze en energieneutraal wijk Tuin van Woezik; - Onderzoek potentie warmte uit oppervlaktewater Vormerse Plas en Wijchens Meer voor gebouwde omgeving; - Energiecoördinator voor gemeentelijke gebouwen; - Bijdrage geleverd aan de Regionale Energie Strategie Arnhem Nijmegen Wat gaan we doen? In de komende jaren gaan we een aantal projecten oppakken, welke langs onderstaande sporen plaats vinden: - Besparen van energie (Hoe kunnen we zorgen voor minder verbruik en minder verspilling van fossiele brandstoffen?) Programmarekening 2021 – Paragrafen

Pagina 92 van 198

-

Aanpassen van het systeem (Welke aanpassingen zijn noodzakelijk in onze directe woon- en werkomgeving inclusief in onze vervoerssystemen om te verduurzamen en daarmee geen fossiele brandstoffen zoals aardgas of benzine te gebruiken)? Duurzaam opwekken (Hoe zetten we nieuwe brandstoffen zoals wind, warmte, zon en biomassa in om de energiedoelstellingen te halen?)

Aan onderstaande projecten wordt al gewerkt of worden opgestart: 1. Verduurzaming maatschappelijk vastgoed (energiecoördinator-zonnepanelen). 2. Plan van aanpak voor energiemaatregelen bij bedrijven. 3. Handhaving op energiemaatregelen bij bedrijven. 4. Warmtetransitie bedrijventerrein. 5. Duurzaam/Circulair inkopen binnen gemeentelijke organisatie. 6. Realisering aardgasvrije, energie neutrale en circulair gebouwde nieuwbouw. 7. Gemeentelijk warmteplan gebouwde omgeving ook wel Transitievisie Warmte genaamd. Inclusief pilot aardgasvrij maken Hart van Zuid; 8. Energiemaatregelen in Lokale Prestatie Afspraken. 9. Actieplan elektrisch vervoer. 10. Sportverenigingen verleiden tot het nemen van energiemaatregelen. 11. Acties en campagnes om huiseigenaren te stimuleren tot verduurzaming (bewustwording). 12. Faciliteren grootschalige zonnepark(en) uit de selectie/tender voor zonneparken. In het verlengde hiervan ook stimuleren dat er meer zonnepanelen op grote daken komen. 13. Faciliteren windenergieproject Bijsterhuizen in RO-procedure en evaluatie van de Gedragscode Windenergie Wijchen 14. Regionale Energie Strategie Arnhem-Nijmegen: van concept-bod naar definitief bod 1.0. 15. Van Afval naar grondstof: diverse projecten. Wat hebben we in 2021 gerealiseerd: 1.

In 2021 heeft een afstudeerstagiaire onderzoek gedaan naar mogelijkheden voor het opzetten van een monitoringsysteem, onder andere door te kijken hoe andere gemeenten hier vorm aan geven. De uitkomsten hiervan nemen we mee als input voor het opzetten van een energiemanagementsysteem. Suikerberg en Achterom en ’t Mozaiek zijn verder verduurzaamd. Een energiecoördinator heeft door slimme maatregelen uit te voeren een forse energiebesparing opgeleverd in een aantal gemeentelijke gebouwen. De komende jaren blijft het verduurzamen van het vastgoed een belangrijk speerpunt. 2. In 2021 hebben we geen plan van aanpak gemaakt en zijn de energiescans niet voortgezet. Corona heeft ervoor gezorgd dat dit bij de bedrijven een lage prioriteit had. 3. Maar de handhaving van de EML-lijst door ODRN is doorgegaan (40 inspecties) en we hebben bedrijvenvereniging Bijsterhuizen geholpen met het realiseren van meer zonnepanelen op bedrijfsdaken. Energie Corporatie Leur heeft PV-projecten op gemeentelijke daken Suikerberg en Achterom gedaan en gaat bezig in bedrijventerrein Wijchen-Oost. 4. In 2021 is een verkenning gedaan naar een warmtenet naar Wijchen en hieruit kwam naar voren dat er globaal gezien potentie is voor een warmtenet op Bijsterhuizen. Hier zal in 2022 nader onderzoek naar moeten worden gedaan. 5.

Er is een centrale inkoper gekomen die vooral met duurzaam en circulair inkopen aan de slag gaat. We zijn deelnemer in circulaire inkopen GWW en bezig met regionale inkoop van groen gas. 6. In uitvragen aan projectontwikkelaars worden de eisen voor aardgasloos en energieneutraal bouwen opgenomen, denk aan TKWM en Wijchen-West. Particulieren die zelf bouwen konden ook in 2021 rekenen op een verduurzamingslening. 7. De Transitievisie Warmte gemeente Wijchen is eind 2021 door het college vastgesteld en naar de raad doorgestuurd voor vaststelling. De pilot in Wijchen-Zuid Programmarekening 2021 – Paragrafen

Pagina 93 van 198

is voor de eerste fase van de Wijk van de Toekomst (aardgasvrij maken van wijken) afgerond en in 2022 komt een vervolg. 8. Ook in 2021 zijn lokale prestatieafspraken met de corporaties omgezet in definitieve afspraken met veel afspraken op het vlak van energie zoals energielabels en energiecoaches. 9. In 2022 is een mobiliteitsvisie vastgesteld met veel acties voor een duurzamere mobiliteit. Ook is een kaart voor strategische laadpaalpunten ontwikkeld en vastgesteld. 10. Sportverenigingen kunnen nog steeds gebruik maken van een laagrentende lening voor energiemaatregelen. In 2021 is hier geen gebruik van gemaakt. 11. De collectieve inkoopacties voor isolatiemaatregelen en zonnepanelen is in 2021 voortgezet, hier is de Regeling Reductie Energieverbruik bijgekomen. Deze aanpakken waren succesvol en honderden huishoudens hebben kleine en/of grote maatregelen genomen. Met name zonnepanelen zijn beduidend meer gekocht. Het Loket duurzaam wonen is door Corona niet verder geprofessionaliseerd en dichter bij de burger geplaatst maar heeft meer dan 100 huishoudens van advies voorzien. 12. Zonnepark Kampbroek (bij Hernen) is in 2021 onherroepelijk vergund en gestart met realisatie en aansluiting. Zonnepark Bankhoef is als enige uit de selectie voortgekomen en eind 2021 bezig met laatste vooronderzoek(en) voor de RO- en vergunningsfase.

In 2021 is de tool Zonnedakje aangeschaft waarmee we kunnen zien hoeveel grote daken er zijn en wat de potentie is. Ook hebben we in WijchenOost eerste stappen gezet met dakscans. DHL heeft in 2021 10.000 panelen op haar dak gelegd. 13. Windpark Bijsterhuizen was medio 2021 klaar voor de RO- en vergunningsaanvraag toen de uitspraak van Raad van State inzake een windpark in Delfzijl vraagtekens stelde bij gebruikte geluidsnormen en de meeste windparkinitiatieven in de wacht moesten. Een paar initiatieven hebben lokale, op de situatie en locatie toegesneden normen ontwikkeld. Voor windpark Bijsterhuizen zal dit begin 2022 worden gedaan. 14. Het definitief bod 1.0 voor de Regionale Energie Strategie Arnhem-Nijmegen is door de raad vastgesteld. Hierin neemt Wijchen deel met 30 ha zonnepark en 3 windmolens van Bijsterhuizen. 15. Zie Afvalreductie en hergebruik 2. Circulaire economie Natuurlijke hulpbronnen, zoals fossiele brandstoffen (energie) en grondstoffen, zijn uitputbaar. Door recycling en hergebruik wordt onnodige uitputting van natuurlijke hulpbronnen zoveel mogelijk voorkomen. Inzet is het sluiten van kringlopen, waarbij restproducten of -energie opnieuw worden gebruikt. Met name bij inkoop en uitbesteding is het belangrijk om de herbruikbaarheid van een product of restproduct in overweging te nemen.

Daarnaast wordt met het Afvalbeleidsplan (zie punt 4 Afval) een bijdrage geleverd aan circulariteit door optimalisatie van de scheiding van herbruikbare afvalstoffen. Op landelijk en regionaal niveau is afgesproken dat overheden regionale circulaire economie strategieën opstellen, zo mogelijk in combinatie of afstemming met de regionale energie- en klimaatstrategieën. Belangrijk uitgangspunt is dat de initiatieven kansrijk en opschaalbaar zijn en een gezamenlijke inspanning van regio en Rijk noodzakelijk is. Met name worden afspraken gemaakt over het circulair aanbesteden van gemeentelijke gebouwen en infrastructuur. Wat doen we al? In 2018 is het Nationaal grondstoffenakkoord mede ondertekend door de gemeente Wijchen. Bedoeling hiervan is om ‘circulair inkopen’ op te nemen in het inkoop- en aanbestedingsbeleid. Ook in regionaal verband wordt hard gewerkt aan circulaire economie. In 2018 heeft de regio Arnhem Nijmegen de ABN AMRO CE Award binnengehaald. In 2020 heeft het college de Regionale ambitieverklaring circulariteit in Grond-, Weg-, en Waterbouw (GWW) ondertekend. Programmarekening 2021 – Paragrafen

Pagina 94 van 198

Wat gaan we doen? Met het aannemen van de motie “Circulair inkopen door gemeente” heeft de Raad het College de opdracht gegeven om onderzoek te doen naar circulair inkopen en dit in te voeren wanneer dit redelijkerwijs mogelijk is. Momenteel wordt onderzocht hoe circulair inkopen kan worden ingebed in het inkoopbeleid van de gemeente. We willen daarbij aanhaken bij de regionaal georganiseerde cursus circulair inkopen. Er liggen kansen op het gebied van bouwprojecten. In het icoonproject Tussen Kasteel en Wijchens Meer is in de aanbesteding aan bouwconsortia hoge eisen gesteld voor circulair bouwen. Wij zullen de marktpartijen indien nodig faciliteren bij de realisatie. Indien zinvol nemen we deel aan de regionale ontwikkelingen op het gebied van circulariteit in GWW sector. Ook industriële restwarmte op Bijsterhuizen en Wijchen Oost biedt misschien op de langere termijn kansen. Wat hebben we in 2021 gerealiseerd: Er is een centrale inkoper gekomen die vooral met duurzaam en circulair inkopen aan de slag gaat. We zijn deelnemer in een regionaal circulaire aanbesteding van GWW en bezig met regionale inkoop van groen gas. Tevens hebben we de ambities van circulair bouwen in TKWM meer gedetailleerd in de bestemmingsplanvoorschriften en ook gebruikt bij de planvorming van Wijchen-West. 3.

Water en klimaatadaptatie Door klimaatverandering en bodemdaling zijn de leefomgeving en economie kwetsbaarder geworden voor water. Verder is door een intensiever ruimtegebruik de waterkwaliteit en waterafvoer onder druk komen te staan. Droge voeten, voldoende grond- en oppervlaktewater van goede kwaliteit en belevingsvol water zijn een voorwaarde voor een prettige en veilige leefomgeving, natte natuurwaarden en waterrecreatie. Om dit in de toekomst te waarborgen is een goede afstemming tussen ruimtelijke ordening en watersysteem essentieel. Maar ook een klimaatbestendig beheer van de openbare ruimte (inclusief voorzieningen) en een waterbewuste samenleving. Wat doen we al? Sinds 2004 werkt de gemeente Wijchen aan een duurzaam waterbeheer in brede zin. Dit als onderdeel van het beheer van riolering, oppervlaktewater en openbare ruimte, van ruimtelijke ontwikkelingen en van de milieucommunicatie. Verder doen we onderzoek naar het functioneren van het watersysteem, om gerichte investeringen te kunnen doen in openbare ruimte en watersysteem. November 2018 is de Strategische waternota 2019-2028 door de Raad vastgesteld. Hierbij is de waternota uit 2004 aangepast aan nieuwe ontwikkelingen, zoals klimaatadaptatie. De gemeente Wijchen neemt deel aan het regioproces klimaatadaptatie Rijk van Maas en Waal.

Dit heeft voorjaar 2019 geleid tot een Regionale adaptatiestrategie (RAS), waarmee het College heeft ingestemd en waarover de Raad is geïnformeerd. Juni 2019 hebben regionale partijen, waaronder Wijchen, het manifest van de Regionale adaptatiestrategie RAS ondertekend. Vervolgens is gestart met de vertaling van de RAS naar een regionaal uitvoeringsprogramma (RUP). Wat gaan we doen? Uitvoering geven aan de Strategische waternota, met focus op de onderwerpen: - Klimaatadaptatie: we willen anticiperen op de gevolgen van klimaatverandering (droogte, wateroverlast, hitte) door de leefomgeving klimaatbestendig en water robuust in te richten. Met name bij het beheer van de openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen en bij ruimtelijke ontwikkelingen. We integreren klimaatadaptatie in relevante plannen op het moment dat deze worden geactualiseerd of opgesteld. We zoeken bij klimaatadaptatie de regionale Programmarekening 2021 – Paragrafen

Pagina 95 van 198

-

-

samenwerking op wanneer dit meerwaarde heeft (doelmatiger) of wanneer een opgave om een bovenlokale aanpak vraagt. Hiertoe nemen we deel aan het regioproces Regionale adaptatiestrategie (RAS). Kwaliteit watersysteem: we vergroten het inzicht in het watersysteem door onderzoek en door monitoring van het watersysteem en de beleving daarvan. Dit voor wat betreft waterkwaliteit en –kwantiteit (zie ook klimaatadaptatie). Op deze manier kan het watersysteem gerichter worden aangestuurd. Verder willen we komen tot een meer gebiedsgerichte visie op de kwaliteit van het watersysteem, als onderlegger voor beheer en ruimtelijke ontwikkelingen. Burgerparticipatie: we moedigen de zelfwerkzaamheid van de samenleving aan en stimuleren het waterbewustzijn (particulier terrein). Dit doen we door de watercommunicatie te intensiveren. Zo mogelijk door regionaal te participeren in het communicatie-onderdeel van de Regionale adaptatiestrategie RAS. Verder willen we dat watercommunicatie meer aandacht krijgt als onderdeel van de gemeentelijke website en gemeentelijke projecten.

Wat hebben we in 2021 gerealiseerd: -

We participeren nog steeds in het regioproces Klimaatadaptatie Rijk van Maas en Waal. In 2020-2021 is de RAS (regionale adaptatiestrategie) door vertaald in een RUP (regionaal uitvoeringsprogramma). Medio 2021 is de RUP, na vaststelling door het College, ter informatie aangeboden aan de Raad. Het College heeft besloten tot deelname aan 3 speerpunten van de RUP (Communicatiestrategie & campagne, Klimaatkennis op orde en Klimaatbestendigheid in prestatieafspraken), omdat regionale samenwerking hierbij doelmatiger is, de maatregelen aansluiten bij reeds vastgestelde gemeentelijke plannen en bestaande middelen.

-

Het Opstellen gebiedsgerichte visie op de kwaliteit van het watersysteem is eind 2021 aanbesteed aan een adviesbureau. Doel is het gebiedsgericht inzichtelijk maken van de gewenste kwaliteit van het watersysteem, rekening houdend met DNA, identiteit, potenties en opgaven in een deelgebied. De visie dient als leidraad bij ruimtelijke ontwikkelingen en het beheer van de openbare ruimte en als mogelijke bouwsteen voor de Omgevingsvisie. Het waterschap is bij dit project betrokken.

-

In 2021 is gestart met het opstellen van een Integraal monitoringplan, waarmee de realisatie van de Strategische waternota wordt gemonitord. Hierbij ligt de focus op een effectgerichte monitoring (effect op leefomgeving) in plaats van inspanningsgerichte monitoring (genomen maatregelen). Het opstellen wordt met personele inzet (geen uitbesteding) gedaan. Door een verschuiving van personele inzet naar andere vraagstukken die meer prioriteit hadden, is dit project enigszins vertraagd.

-

We integreren klimaatadaptatie en duurzaam waterbeheer in (ruimtelijke) plannen als dit aan de orde is. De basisopzet Waterparagraaf, een door de initiatiefnemer nader uit te werken opzet, is herijkt op volledigheid en op begrijpelijkheid voor de initiatiefnemer. Met de basisopzet is voor initiatiefnemers duidelijk wat zij moeten aanleveren en hebben de waterparagrafen in bestemmingsplannen een gestandaardiseerde indeling.

-

We participeren in de regionale communicatiestrategie (zie RAS). Daarnaast geven we uitvoering aan het Strategisch Milieucommunicatieplan Wijchen, waarvan water onderdeel uitmaakt (zie verder punt 5, Milieukwaliteit leefomgeving).

Programmarekening 2021 – Paragrafen

Pagina 96 van 198

4. Afvalreductie en hergebruik In het huishoudelijk restafval van onze inwoners zitten nog veel reststoffen die hergebruikt kunnen worden. Door afvalstoffen goed te scheiden kunnen deze als grondstof worden ingezet. Hierdoor wordt onnodige uitputting van natuurlijke hulpbronnen voorkomen en een bijdrage geleverd aan een duurzame bescherming van de milieukwaliteit. Bij de afvalinzameling hanteert de gemeente het principe ‘de vervuiler betaalt’. Inwoners die grondstoffen goed scheiden betalen minder. Wat doen we al? De volgende grondstoffen worden apart ingezameld: oud papier, gft en plastic+ (plastic verpakkingen, blik en drankenkartons). Bewoners van laagbouw hebben voor gft en oud papier een aparte container en plastic+ wordt ingezameld met zakken, die men gratis bij de supermarkt kan halen. Deze grondstoffen worden huis aan huis ingezameld. Bewoners van de hoogbouw kunnen hun oud papier los (in dozen) aanbieden en voor plastic+ kan men gebruik maken van de gratis zakken. Deze grondstoffen worden huis aan huis ingezameld. Sinds dit jaar kunnen de bewoners van hoogbouw hun gft ook scheiden door dit naar een gft-cocon te brengen. Wat gaan we doen? Jaarlijks wordt de samenstelling van het huishoudelijk restafval onderzocht en er zitten nog veel grondstoffen in. De landelijke VANG doelstelling van 100 kg restafval per inwoner in 2020 wordt nog niet gehaald.

Wat gaan we doen om onze inwoners te stimuleren om hun huishoudelijke afval beter te scheiden? Optimaliseren van de afvalscheiding met focus op de volgende onderwerpen.  De inzamelfrequentie van de grijze restafvalcontainer verlagen naar één keer per 4 weken als de luiers en incontinentiemateriaal apart kunnen worden ingezameld voor recycling;  Verenigingen en scholen faciliteren om hun afval goed te scheiden;  Gerichte communicatie voor het goed scheiden en goed aanbieden van het huishoudelijk afval. Waarbij ook nadrukkelijk aandacht zal worden besteed aan wat de inwoner bespaard door goed haar afval te scheiden;  Maatwerk bij complexen die containers hebben maar geen ruimte hebben om deze op eigen terrein te stallen. Wat hebben we in 2021 gerealiseerd: Vanaf 1 november 2021 worden luiers en incontinentiemateriaal apart ingezameld. Hiervoor zijn op 11 locaties in de hele gemeente brengcontainers geplaatst. Vanaf 1 januari 2022 wordt het restafval 1x per 4 weken ingezameld. Samen met een extern bureau is een begin gemaakt het ontwerpen van een campagne om de inwoners te stimuleren om hun afval beter te gaan scheiden. De campagne gaat in voor jaar 2022 van start. Er is een inventarisatie gemaakt van de adressen die geen ruimte hebben om alle containers op eigen terrein te stallen. In 2022 wordt voor deze adressen (ruim 900) een plan van aanpak opgesteld.

Samen met Dar is het project kwaliteit van grondstoffen gestart om de kwaliteit van het aangeboden gft te verbeteren en afkeur te voorkomen. 5. Milieukwaliteit van de leefomgeving (algemeen) De gemeente beoogt een veilige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving met voldoende milieukwaliteit en aanvaardbare risico’s. Een omgeving waar bovendien verstandig wordt omgegaan met hulpbronnen en biodiversiteit. In het streven naar een goede leefomgevingskwaliteit zoekt de gemeente een balans tussen milieuwinst, economische voordelen en sociale verbetering. En benut de gemeente de kracht van de samenleving en win-winsituaties tussen de verschillende milieuthema’s.

Programmarekening 2021 – Paragrafen

Pagina 97 van 198

Wat doen we al? Het milieubeleidsplan geeft een milieu brede duurzaamheidsvisie om meer toekomstbestendig met de milieukwaliteit van de leefomgeving om te gaan. Dit parapluplan maken we concreet in sectorale milieuplannen, zoals het Energietransitieplan, de Strategische waternota en het Afvalbeleidsplan (zie punt 1,3 en 4). Hiermee beschermen of verbeteren we de milieukwaliteit op onderdelen. November 2018 is het Milieubeleidsplan 2018-2021 “Onderweg naar een duurzaam Wijchen” door de Raad vastgesteld. Het milieubeleid richt zich vooral op klimaatverandering, circulariteit en burgerparticipatie. Speerpunten zijn: energietransitie, klimaatadaptatie, afvalreductie en milieucommunicatie. Wat gaan we doen? Uitvoering geven aan het Milieubeleidsplan 2018-2021 met focus op het volgende. - Milieukwaliteit: we willen meer inzicht krijgen in de milieukwaliteit van de leefomgeving en effecten van beleid, door monitoring van de feitelijke leefomgevingskwaliteit en de beleving daarvan. Verder willen we komen tot een meer integrale en gebiedsgerichte visie op milieukwaliteit, waarbij de milieukwaliteit en gebiedskwaliteit elkaar versterken. - Milieucommunicatie: we willen de samenleving informeren en aanmoedigen om duurzaam (in brede zin) te wonen, werken en recreëren in Wijchen. De campagne ‘Ons groene gezicht’ is in 2020 onhold gezet vanwege onvoldoende belangstelling.

Gezocht wordt naar andere manieren om de samenleving te inspireren, vooral op het gebied van de speerpunten: energie, water/klimaatadaptatie en afval. Zie hiervoor punt 1-4. Wat hebben we in 2021 gerealiseerd: - Het Opstellen gebiedsgerichte visie op de milieukwaliteit van de leefomgeving is eind 2021 aanbesteed aan een adviesbureau. Doel is het gebiedsgericht inzichtelijk maken van de gewenste milieukwaliteit, rekening houdend met DNA, identiteit, potenties en opgaven in een deelgebied. Voor de kwaliteit van het watersysteem is een apart traject ingezet. De visie dient als leidraad bij ruimtelijke ontwikkelingen en het beheer van de openbare ruimte en als mogelijke bouwsteen voor de Omgevingsvisie. -

We communiceren over de verschillende milieuonderwerpen op momenten dat de gelegenheid zich voordoet (“haakjes”). Dit doen we via de gemeentepagina en sociale media. In 2021 zijn vele berichten verschenen over milieu gerelateerde thema’s zoals energie, afval, water en groen. In de uitingen streven we naar integraliteit, door dwarsverbanden met andere milieuaspecten, sociale voordelen en financiële voordelen te benoemen.

Programmarekening 2021 – Paragrafen

Pagina 98 van 198

Paragraaf 3: Lokale heffingen Inleiding In artikel 8 en artikel 26 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is geregeld dat de paragraaf lokale heffingen een verplicht onderdeel is van de begroting en de jaarrekening. Deze paragraaf moet volgens artikel 10 van het BBV ten minste de volgende onderdelen bevatten: -

-

De geraamde inkomsten; Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van de tarieven van de heffingen, die ten hoogste kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; Een aanduiding van de lokale lastendruk; Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.

We beschrijven allereerst de algemene kaders en beleidsuitgangspunten. Vervolgens gaan we in op de heffingen van leges. Daarbij besteden we aandacht aan de kostenopbouw en de kostendekkendheid. Daarnaast geven we aan welke belastingen we in Wijchen heffen. Per belastingsoort schetsen we de kaders en gaan we in op de tariefsopbouw en de grondslag voor de belastingheffing en de totaal begrote en gerealiseerde (netto)opbrengst per belasting. We gaan ook in op ons kwijtscheldingsbeleid. Tot slot van deze paragraaf nemen we voorbeeldaanslagen lokale heffingen op voor een meerpersoonshuishouden zonder honden, om zo een vergelijking te kunnen maken van de tarief ontwikkelingen voor de individuele huishoudens. Algemeen De bevoegdheid tot het invoeren, wijzigen of afschaffen van een gemeentelijke belasting berust bij de raad. Een dergelijk besluit wordt genomen door het vaststellen, wijzigen of intrekken van een daartoe bestemde verordening. Het belastinggebied van een gemeente is begrensd. De Gemeentewet bepaalt limitatief welke belastingen een gemeente mag heffen. Daarnaast kan bij wet aan de gemeente de bevoegdheid worden toegekend om een bepaalde belasting te heffen. Een voorbeeld hiervan vormt de afvalstoffenheffing die zijn wettelijke grondslag vindt in de Wet Milieubeheer.

Wijchen werkt samen met de gemeenten Beuningen, Druten, Heumen en Berg- en Dal op het gebied van de uitvoering van de Wet WOZ en de heffing en invordering van gemeentelijke belastingen. Met een centrumgemeente-constructie in de zin van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (WGR) zijn de bevoegdheden op het gebied van de uitvoering overgedragen aan de gemeente Beuningen. Het Belastingkantoor Beuningen verricht zijn werkzaamheden onder de naam Munitax. Welke belastingen en rechten worden in de gemeente Wijchen geheven? De heffingsambtenaar legt belastingen dwingend op zonder dat daar een aanwijsbare tegenprestatie tegenover staat. Rechten worden geheven op basis van artikel 229 van de Gemeentewet en artikel 15:33 van de Wet milieubeheer. Tegenover deze heffingen staat wel een aanwijsbare tegenprestatie. Bovendien mag het totaal van de verwachte inkomsten uit rechten het totaal van de verwachte uitgaven niet overschrijden. De gemeente Wijchen heft de onderstaande belastingen en rechten: Programmarekening 2021 – Paragrafen

Pagina 99 van 198

         



leges (artikel 229 Gemeentewet); marktgelden (artikel 229 Gemeentewet); onroerende zaakbelastingen (artikel 220 tot en met artikel 220i Gemeentewet); toeristenbelasting (artikel 224 Gemeentewet); hondenbelasting (artikel 226 Gemeentewet); rioolheffing (artikel 228a Gemeentewet); reinigingsheffing (artikel 15:33 Wet milieubeheer); reclamebelasting (artikel 227 Gemeentewet); precariobelasting (artikel 228 Gemeentewet). Bedrijven investeringszone (Wet op de bedrijveninvesteringszones)

Onroerende zaakbelastingen De grondslag voor de onroerende zaakbelasting is de WOZ-waarde. De tarieven voor 2021 zijn: Tabel 5: ontwikkeling van de tarieven OZB (inclusief correctie n.a.v. waardestijging)

Soort OZB Woning eigenaar Niet-woning eigenaar Niet-woning gebruiker Totaal

Tarief 2021 (% van de WOZwaarde) 0,1192% 0,2484% 0,1909%

Begrote opbrengst 2021 (netto x € 1.000) 6.001 2.062 1.409 9.472

Gerealiseerde opbrengst 2021 (netto x € 1.000) 6.007 2.052 1.435 9.494

De basis voor de tariefberekeningen en de opbrengsten OZB van 2021 is het jaar 2020. De opbrengsten OZB worden jaarlijks gecorrigeerd voor de verwachte prijscompensatie. Daarnaast wordt rekening gehouden met een verwachte toename van het aantal woningen als gevolg van nieuwbouw en wordt bij de bepaling van de tarieven rekening gehouden met de waardeontwikkeling van onroerende zaken (WOZ). Tabel 6: ontwikkeling van de opbrengsten OZB

x € 1.000

index %

Basis Nieuwbouw / woningtoename Bijgestelde Basis Index 2021 Bijstelling o.b.v. gegevens Munitax Totaal Begroting 2021 Realisatie 2021 Verschil (hogere opbrengst)



2021 9.264 39

1,50%

9.303 139 30 9.472 9.494 22

Reinigingsheffingen Reinigingsheffing Wij hebben nog steeds het motto “de vervuiler betaalt” hoog in het vaandel en hebben dit verder verankerd in 2021. De wereld van afvalverwerking is constant in beweging. In de begroting is rekening gehouden met indexeringen en tariefsverhogingen van onze leveranciers evenals de areaalwijzigingen en de wijzigingen in het aanbiedgedrag van onze burgers. In deze rekening hebben we de werkelijke kosten en opbrengsten vertaald, de egaliserende afrekening van de afwijkingen heeft

Programmarekening 2021 – Paragrafen

Pagina 100 van 198