Programmarapportage November 2024

TV

Programmarapportage november 2024

(Bedragen x € 1.000) Budget overhevelingen Saldo 0 0 70 58 0 26 70 84

Structureel Incidenteel 0

-100

0 0 0 0 0 84

195 -38 26 1 84

21

3.5

Programma 5 Sport, Cultuur en recreatie

Speerpunten: 5.a Samen actief en sportief Sport is belangrijk voor lichaam en geest. We zijn daarom trots op ons actieve verenigingsleven met de vele vrijwilligers. Die blijven we ondersteunen. Ook zoeken we naar nieuwe manieren om sporten en bewegen aan te moedigen. Daarbij vinden we het belangrijk dat iedereen hier gebruik van kan maken, ongeacht leeftijd, inkomen, of een eventuele beperking. In 2024 doen we (begroting) Verantwoording 1. Lokaal sportakkoord. In uitvoering. Naast de doelen uit het Lokaal sportakkoord kunnen initiatiefnemers aanvragen indienen die bekostigd kunnen worden uit het uitvoeringsbudget (dit budget is van de Wijchense gemeenschap, niet van de gemeente). In de kerngroep zitten mensen van lokale(sport)-verenigingen, maatschappelijke instellingen en de gemeente. Deze kerngroep beoordeelt deze aanvragen. In 2023 hebben we het lokaal sport akkoord herijkt en maken we nieuwe afspraken. Naast de aanvragen gaan we een andere werkwijze hanteren om de concrete doelen uit te voeren. Hier starten we eind 2023 mee en dit loopt door in 2024 en verder. 2. Buurtsportcoach/ verenigingsondersteuner. In uitvoering. De buurtsportcoach en In 2024 zetten we een buurtsportcoach/ verenigingsondersteuner zijn in april 2024 verenigingsondersteuner in die stimuleert dat gestart.

sport- en beweegaanbod toegankelijker wordt voor alle leeftijden en de sportverenigingen hierin worden ondersteund. Dit zal onder de Brede Regeling Combinatiefuncties gaan vallen, dat weer deel uitmaakt van de brede SPUK. Hieronder valt het Lokaal Sportakkoord, Brede Regeling Combinatiefuncties en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze zetten we voor 3 jaar in. Daarna evalueren we dit en bekijken we of we het GALA verlengen. 3. Speelruimtebeleid. In uitvoering. Eerste kwartaal 2025 gaan we We gaan het speelruimtebeleid opnieuw het herijkt speelruimtebeleid naar de raad beoordelen. De uitvoering wordt gedaan door brengen een extern bureau. Dit vindt waarschijnlijk in 2024 plaats. 4. Voor kinderen ontwikkelen we een klim- en In uitvoering. speelbos. Het onderzoek naar de ontwikkeling van een klim- en speelbos (opgenomen in het coalitieprogramma) nemen we mee bij de herijking van het speelruimtebeleid (zie punt 3 Speelruimtebeleid). We komen in 2024 met een locatiekeuze en ontwerp. 5.b

Zuinig op onze kunst, cultuur en historie In onze kunst en cultuur zien we onze lokale identiteit terug. Daar hechten we veel waarde aan. We vinden het ook belangrijk om aandacht te houden voor de rijke historie van Wijchen en al haar kernen. Daarom blijven we hierin investeren en houden we dit voor iedereen toegankelijk. In 2024 doen we (begroting) Verantwoording We beschermen onze cultuur en geschiedenis Het onderzoek Erfoed uit het Post'65 tijdperk is en steunen ideeën die de plaatselijke op advies van het Gelders Genootschap op hold geschiedenis in beeld brengen: gezet. Het onderzoek en bevindingen in de Ø We gaan door met plan voor cultuur en gemeente Hardewijk worden afgewacht.

Programmarapportage november 2024

22

geschiedenis. Ø De beleidsnota cultuurhistorie en de kerkenvisie nemen we mee in de omgevingsvisie. Ø We onderzoeken Erfgoed uit het Post ’65 tijdperk. Ø We lichten monumenteneigenaren actief voor en begeleiden hen met het verduurzamen van hun monument. De verordening Stimuleringsfonds Wonen & Monumenten 2008 wordt herzien. De kosten voor de herziening worden betaald uit het fonds zelf. Wijchen herdenkt 80 jaar vrijheid. We vieren en herdenken 80 jaar vrijheid. We organiseren en ondersteunen activiteiten in dit kroonjaar.

Mogelijk dat in 2025 dit weer kan worden opgepakt. Over het actief begeleiden van monumenteneigenaren met het verduurzamen van hun monument is op 27 november 2023 overleg geweest met team Energietransitie. Team Energietransitie onderzoekt of dit kan meeliften met het al lopende traject voor maatwerkadvies. Aangezien er vanaf 2021 van het fonds geen gebruik is gemaakt, wordt hier geen prioriteit aan gegeven. Wij hebben op 17 en 18 september aandacht besteed aan 80 jaar vrijheid na Operatie Market Garden met (educatieve) activiteiten. Wij zijn de voorbereidingen gestart voor Wijchen Herdenkt tijdens de nationale bevrijding in de week van 5 mei 2025.

5.c

Wijchen als trekpleister Naast kunst en cultuur heeft onze gemeente afwisselende landschappen met mooie hoogtepunten. Van de Bergharense berg tot de Berendonck. Wijchen is een mooie bestemming. Bovendien biedt toerisme kansen voor de lokale werkgelegenheid en economie. In 2024 doen we (begroting) Verantwoording Een uitkijkpunt over onze gemeente is een We hebben dit niet gerealiseerd in 2024. We aantrekkelijke toevoeging. We bekijken waar dit koppelen dit aan het proces voor het klimbos. een plek kan krijgen en als dit kan in combinatie met een klimbos. We komen in 2024 met een locatie keuze en ontwerp. 5.d

Groene en gezonde wijken en dorpen Groen om ons heen draagt bij aan onze gezondheid en ons geluk. In onze gemeente hebben we gevarieerde natuur met ruimte voor mens en dier en dat behouden we. Waar mogelijk versterken we het groen in de wijken die er al zijn. En we zorgen voor groen binnen nieuwbouwprojecten. In 2024 doen we (begroting) Verantwoording We zijn terughoudend met het kappen van Goed voornemen, maar we lopen tegen de bomen vanwege overlast. Voor elke gekapte grenzen van de openbare ruimte aan in verband boom planten we er binnen onze met de druk op zowel de boven- als gemeentegrenzen twee terug. ondergrond. Op meerdere locaties binnen de Hiervoor starten we in 2023 met het opstellen bebouwde kom is er overlast door bomen op van een boombeheerplan, welke we in 2024 riolering en waterleidingen. Bij vervanging voorleggen aan de raad. worden bomen uitdrukkelijk niet meer op kabels en leidingen geplant. Er is echter een beperkt aantal locaties waar we (nog) kunnen planten. We denken dan ook dat het nodig gaat zijn als gemeente een perceel te verwerven waar bomen geplant kunnen worden. Hiermee kunnen we het voornemen 1 boom weg en 2 bomen wellicht waarmaken. Er is nog geen start gemaakt met het opstellen van het boombeheerplan. Als groen ergens verdwijnt, zorgen we dat het Goed voornemen, maar we lopen tegen grenzen op een andere plek terugkomt.

We kijken in de in de openbare ruimte aan. Als voorbeeld de openbare ruimte waar we stenen kunnen hoeveelheid trafohuisjes die geplaatst worden. vervangen voor groen. Dit vindt m.n. in groene zones plaats wat niet standaard gecompenseerd wordt met groen op andere locaties. Er is wel een start gemaakt met het vergroenen van het centrum van Wijchen, waarbij stenen vervangen worden door openbaar groen. Programmarapportage november 2024

23

We ontwikkelen beleid om cultuurhistorische waarden en groene longen in onze gemeente te beschermen. Denk aan landschapspark Woezik en de omgeving Valendriese heuvels. De komende jaren verzamelen we de informatie hierover en leggen dit vast in de Omgevingsvisie. 5.e

Cultuur- en erfgoedparticipatie Kinderen nemen deel aan culturele activiteiten in de vrije tijd. Dit is niet voor alle kinderen vanzelfsprekend. Voor hen willen we dit makkelijker maken. Ieder kind in het (basis)onderwijs krijgt les in cultuur en maakt daardoor kennis met kunst en cultuur. In 2024 doen we (begroting) Verantwoording We maken een cultuurnota. Hierin geven we De raad heeft de Cultuurnota vastgesteld. aan wat we met cultuur willen bereiken. We leggen hierin de nadruk op de mogelijkheid om deel te nemen aan culturele activiteiten, met extra aandacht voor jeugd en jongeren. Hierin werken we samen met het sociaal domein. Daarbij sluiten we aan op het programma van de “brede SPUK”. Vanaf 2024 gaan we aan de slag met de plannen uit dit programma. Voor de versterking van de culturele infrastructuur biedt het financiële mogelijkheden. We onderzoeken wat er aanvullend nodig is voor de culturele infrastructuur, waarvan de financiële afweging via de begroting wordt genomen. We maken een nieuwe visie op het De visie is vastgesteld door de raad. bibliotheekwerk. 5.f

Ontspannen regio In de Groene Metropool Regio Arnhem-Nijmegen (GMR) werken we met de gemeenten aan versterking voor een langere tijd voor de structuur van de culturele keten in de hele regio. Dat betekent dat de acties een blijvend effect moeten hebben op de keten van top- en middensegment, cultuureducatie, kunstvakonderwijs en amateurkunst in de regio. In 2024 doen we (begroting) Verantwoording Gelderland heeft aan de GMR € 1,3 miljoen In uitvoering door GMR beschikbaar gesteld om activiteiten uit te voeren in de periode 2022-2025. Wij stellen ambtenaren beschikbaar om de uitvoering te ondersteunen. Onder regie van de GMR worden de onderstaande acties uitgevoerd in 2024: Meer onderwijs in cultuur en stimuleren dat er In uitvoering door GMR voldoende en goed geschoolde kunstvakdocenten zijn. Ondersteuning van verenigingen, stichtingen en In uitvoering door GMR vrijwilligers in de amateurkunst- en erfgoedsector. Het Romeinse verleden en in het bijzonder de In uitvoering door GMR Romeinse Limes (UNESCO werelderfgoed) - in samenhang - meer zichtbaar en beleefbaar maken. Hiervoor wordt een Masterplan Romeins verleden ontwikkeld met uitvoeringsagenda.

Programmarapportage november 2024

24

5.g

Meer biodiversiteit en natuur Goed onderhoud is belangrijk. Anders ontstaat er een rommeltje en dat willen we niet. Als de buitenruimte goed is onderhouden, levert dat een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid. Bij dat onderhoud betrekken we onze inwoners zoveel mogelijk. De gemeente heeft hier een voorbeeldrol. In 2024 doen we (begroting) Verantwoording Speerpunt 1. Overgang naar groenbeheer a. plan park noord is gereed en wordt waarbij rekening wordt gehouden met dieren en uitgevoerd planten in hun eigen omgeving: b. moet nog worden opgestart a. Invoeren plan om Park Noord te verzorgen c. is in 2023 op de Aalsburg gedaan. Wordt nu waarbij rekening wordt gehouden met de dieren gevolgd qua ontwikkeling en planten die daar al zijn; b. Opstellen plan om te zorgen voor Spoorzone en Kerkeveld; c. Een locatie inzaaien met een kruidenmengsel voor verschillende planten. Speerpunt 2. Biodiversiteit als integraal Moet nog worden opgestart; vindt plaats duurzaamheidsthema: tezamen met Druten omdat dit ook in hun a. Een scan maken voor de kansen voor natuur beleidsplan is opgenomen. bij ruimtelijke ontwikkelingen. Speerpunt 3. Natuurlijke bestrijding overlast Invoering vindt plaats tezamen met de gevende plant- en diersoorten: aanpassingen van maaibeheer langs a. We gaan de eikenprocessierups (epr) in de hoofdwegen. stedelijke omgeving aanpakken.

Dit doen we door ander maaibeleid en de ontwikkeling van natuurlijke vijanden aan te moedigen. We zoeken plekken waar we deze aanpak kunnen uitvoeren. Speerpunt 4. Versterken groenblauw raamwerk: Samenwerking met betrokken partijen komt op a. Binnen de GMR samenwerken aan de gang. In overleg met provincie is project De ontwikkeling van het groenblauw raamwerk. groene mantel rondom Nijmegen opgenomen Het groenblauw raamwerk is een verbinding en als koploperproject voor het VLGG. Plan van dooradering van stad en landschap met natuur aanpak is opgesteld. Opstellen programma van en water. Hiervoor voeren we samen met vijf eisen is in voorbereiding. gemeenten het plan Groene Mantel rondom Nijmegen uit. Speerpunt 5. Stimuleren van initiatieven en a. In De Weertjes zijn verhardingen vervangen samenwerking: door groen met soorten die geschikt zijn voor a. Biodiversiteit in de wijk (dit proberen we als bijen, vlinders e.d. eerste uit in de Weertjes); b. Plaatsen van een leefomgeving voor vleermuizen en/of stadsvogels. Locaties inzaaien met biodivers kruidenmengsel. zie bij 1.c.

5.h

Recreatieve visie Loonse Waard Ons rivierenlandschap is een unieke eigenschap. In onze plannen voor het toerisme leggen we de nadruk op ons landschap, cultuur en geschiedenis. We onderzoeken de mogelijkheden om meer te doen met recreatie op en rond het water. Zo biedt de Loonse Waard mogelijk kansen om recreatie op en aan het water te versterken. Hiermee speelt het in op de behoefte aan stedelijk uitloopgebied voor onze inwoners. In 2024 doen we (begroting) Verantwoording De plannen voor de Loonse Waard zijn In 2024 zijn verschillende (bestuurlijke) gemaakt in 2009. We moeten opnieuw gesprekken geweest over de visie op de Loonse onderzoeken hoe goed we kunnen inspelen op Waard. Hieruit is gekomen dat de visie op de nieuwe ontwikkelingen voor het landschap en Loonse Waard onderdeel wordt van de bredere recreatie. Daarbij willen we de plannen op te stellen visie op het landelijk/buitengebied vergroten waarmee we het gebied geschikt van Wijchen. De recreatieve elementen worden maken voor de behoefte aan een stedelijk daar tevens in meegenomen. uitloopgebied en dat aansluit bij het strategisch kompas, de omgevingsvisie en het vitaal landelijk gebied. Programmarapportage november 2024

25

Financieel: (Bedragen x € 1.000) TV 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

TV

Taakveld Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuur- productie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Resultaat

Begroot 249 2.917

Budget JEV overhevelingen 241 0 2.948 48

Saldo 8 -79

1.082

805

210

68

326 113 1.004 2.236 7.927

321 112 997 2.045 7.469

0 0 0 163 421

5 0 7 28 37

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel)

Structureel Incidenteel

5.1 Voordeel op subsidies sportstimulering.

0

7

5.2 Voordeel op exploitatiekosten gymzalen. Voordeel op onderhoudskosten gymzalen, met name vanwege uitgestelde werkzaamheden op de slingert voor de beoogde 5.2 vervanging van de vervangen ketel, boiler en brandmeldcentrale. Lagere onttrekking hiervoor benodigd uit de reserve onderhoud 5.2 gebouwen. Met name door intensiever gebruik van de sportzaal Achterlo en meer dan trendmatige prijsstijgingen, zal het budget voor schoonmaak/reiniging naar verwachting met € 5 k worden 5.2 overschreden RSA Tennis extra dotatie conform de meerjaren planning. In de 5.2 begroting 2025 hebben we dit structureel reeds opgenomen.

0

12

0

33

0

-33

-5

0

0

-25

5.2 Hogere verzekeringspremie sportzalen. Zwembad de Meerval: afboeking voorbereidingskrediet van 2023, aangezien de nieuwbouw nog even op zich laat wachten nemen we 5.2 de kosten nu in de exploitatie.

0

-20

0

-51

5.2 Minder uitgegeven aan onderhoud speelterreinen. In de begroting is rekening gehouden met incidentele middelen voor het theater (vervanging tribune en inhaalslag voor niet gereserveerde middelen uit het verleden). Een deel daarvan blijkt 5.3 niet nodig te zijn. 5.3 Voordeel op subsidies muziekonderwijs en beeldende kunst. De leges voor archeologie zijn incidenteel en worden niet begroot. In 5.4 2024 is een bedrag ontvangen van € 4k.

10

0

0 0

58 14

0

4

5.7 Onderzoekskosten machinaal groen onderhoud niet ingezet Door verbod op gif gebruik hebben we meer inzet en duurdere 5.7 methodes nodig om de ratten te bestrijden.

0

11

0

-26

5.7 Minder uitgegeven op ziektebestrijding bomen.

0

24

5.7 Door stormschade meer kosten groenonderhoud / bomen.

0

-55

5.7 Budget speelplaatsen lager ingezet dan begroot.

0

67

5.7 Lagere kosten Landschapsontwikkelingsplan.

0

49

5.7 Toevoeging landschapsontwikkelingsreserve door lagere kosten LOP. Overig

0 0

-49 4

5

32

Totaal

37

Programmarapportage november 2024

26

3.6

Programma 6 Sociaal Domein

Speerpunten: 6.a

Gezonde en vitale samenleving Een gezonde leefstijl is belangrijk voor alle leeftijden. Door gezond te eten en te bewegen, blijf je lichamelijk en geestelijk fit. Ook blijft het belangrijk om mensen te ontmoeten en van betekenis te zijn. Iedereen moet kunnen werken aan gezondheid en meedoen in de samenleving. Een beperking mag daarin geen belemmering zijn. In 2024 doen we (begroting) Verantwoording We geven uitvoering aan het Gezond en Actief Activiteiten die helpen aan een gezonde leefstijl Leven Akkoord waarvoor in 2023 een plan van ondersteunen wij. We werken bijvoorbeeld aan aanpak is opgesteld. Met de subsidieregeling een gezond gewicht, een rookvrije generatie, GALA hebben we diverse activiteiten die een geestelijke gezondheid, of het verminderen van gezonde leefstijl bevorderen en alcoholgebruik. Dit doen we onder andere met gezondheidsverschillen verkleinen ondersteund. het Lokaal Preventieakkoord. We richten ons We hebben samenwerking tussen verschillende daarbij op alle leeftijden, met extra aandacht partijen die gezondheid bevorderen voor gezinnen met weinig geld. gefaciliteerd door twee netwerkbijeenkomsten (Gezond en Actief cafe's) te organiseren. We gaan aan de slag met de plannen van het We hebben de acties uit het plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord.

Hiermee van het Gezond en Actief leven akkoord maken we een uitgebreide aanpak voor uitgevoerd en deze regelmatig geëvalueerd. gezondheid met de onderwerpen sporten, bewegen, cultuur, gezondheid en de sociale basis. We zetten ons in om eenzaamheid bij alle De Kerngroep Eenzaamheid werkt aan het leeftijdscategorieën te voorkomen of te voorkomen of verminderen van eenzaamheid. verminderen. Dit doen we bijvoorbeeld samen In oktober heeft de Week van de ontmoeting met de Kerngroep Eenzaamheid en plaatsgevonden. We geven uitvoering aan het MeerVoormekaar. Laagdrempelig en zo veel Gezond en Actief Leven Akkoord waarvoor in mogelijk in de buurt. 2023 een plan van aanpak is opgesteld. We organiseren met onze netwerkpartners de In de laatste week van oktober 2024 was voor week van de gezondheid. Met als doel dat de tweede keer de week van de gezondheid. Tal mensen zich bewust worden van de lichamelijke van organisaties hebben activiteiten voor en geestelijke gezondheid van inwoners van inwoners georganiseerd. Hiermee inspireren we Wijchen. inwoners om gezond en actief te leven. 6.b

Vitaal ouder worden Mensen worden steeds ouder en blijven langer actief. Vitale ouderen leveren een waardevolle bijdrage aan de samenleving. Bijvoorbeeld door zich in te zetten als vrijwilliger of als mantelzorger voor een naaste. Of door hun kennis en ervaring op een andere manier te delen. We zetten ons ervoor in dat ouderen mee kunnen blijven doen in de samenleving. In 2024 doen we (begroting) Verantwoording Vrijwilligers blijven we ondersteunen en We waarderen mantelzorgers en vrijwilligers. waarderen. We bevorderen de samenwerking tussen gemeente en KBO's/ seniorenverenigingen) en tussen de verenigingen onderling door twee keer per jaar in gesprek te gaan (Kringberaad). We streven naar een dementievriendelijke De Kerngroep Dementie draagt bij aan gemeente. Samen met de Kerngroep Dementie dementievriendelijk Wijchen. Er lopen diverse werken we hier steeds aan. We hebben initiatieven. Zo is het Museum Kasteel Wijchen onderzocht wat zinvolle dagactiviteiten voor een pilot gestart om een Prikkelarm/ thuiswonende mensen met dementie zijn. Hier dementievriendelijk museum te worden. Door geven we uitvoering aan. de ZonMw subsidie voor 'zinvolle dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met dementie' werken we toe naar een meer vraaggericht aanbod.

Programmarapportage november 2024

27

6.c

Preventie en goede zorg Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we alles in op preventie en makkelijk bereikbare hulp. Soms kunnen mensen al veel zelf, met een klein duwtje in de rug. Bovendien bespaart voorkomen van zorgkosten op de lange termijn. Mensen die professionele zorg nodig hebben, moeten daarop kunnen rekenen. Dat is altijd maatwerk, want elk mens en elk gezin is anders. In 2024 doen we (begroting) Verantwoording We werken aan preventie met een Dit uitgangspunt staat nog steeds voorop bij de laagdrempelig aanbod. Als dat mogelijk is heeft ontwikkeling van nieuw passend aanbod en bij hulp in de buurt of uit het sociale netwerk de het beoordelen van de noodzaak van voorkeur. maatwerkvoorzieningen. We ontwikkelen een vraaggericht aanbod voor mantelzorgers. Dit realiseren we door de inzet van de Consulent Mantelzorg (voorheen Mantelzorgers zijn belangrijk en verdienen onze Mantelzorgmakelaar), het Mantelzorgpanel steun. We versterken daarom de ondersteuning (ervaringsdeskundigen) en het Netwerk en waardering voor mantelzorgers. We kijken Mantelzorg (bestaat uit Zorg en Welzijn naar de behoefte vanuit de mantelzorger zelf, professionals). Inwoners worden op diverse zoals bijvoorbeeld logeren of opvang functies. manieren geïnformeerd over het aanvullende Per 1 augustus 2023 is als proef een jaar een ondersteuningsaanbod.

Afgelopen zomer vond Mantelzorgmakelaar in dienst bij het Sociaal de fotowedstrijd 'Vertel uw verhaal' plaats. De team. ingestuurde foto's zijn te bewonderen op de Dag van de Mantelzorg (10 november) in het Kasteel. We bakenen duidelijk af wat hoort onder Dit is een dynamisch proces wat we meerdere jeugdzorg en wat hoort bij de normale keren per jaar bekijken en zo nodig aanpassen. opvoeding volgens de aanscherping van de Het besliskader voor het sociaal team is in mei jeugdwet. geactualiseerd vastgesteld. We zijn voortdurend bezig om de wettelijke Inwoners met een hulpvraag helpen we snel en termijnen te behalen, maar moeten constateren duidelijk op weg. De toegang is laagdrempelig dat dit nog niet gerealiseerd is. Met de en efficiënt ingericht. We halen de wettelijke inrichting van robuuste teams in 2025 termijnen bij vragen van burgers aan het verwachten we hier een verandering in teweeg Sociaal Team. te brengen. Het regioprogramma jeugd is vastgesteld. We hebben een onderzoek laten uitvoeren naar de werkwijze van onze sociale teams irt de Voor goede zorg aan onze jeugd en verandering die de jeugdwet vraagt ( overgaan volwassenen werken we samen in de regio. In naar robuuste teams). Ook hebben we gekeken de programma’s op jeugd en Wmo voor de naar de algemene werkwijze en mogelijke regio staan duidelijke doelen en resultaten die verbeterpunten van het sociaal team.

Dit verwacht worden. Het lokale beleid stemmen onderzoek wordt momenteel afgerond . Na we hierop af. vaststelling zullen we een implementatieplan gaan schrijven om de veranderingen en verbeteringen door te voeren. We streven ernaar om kinderen zoveel mogelijk We evalueren de inzet van gezinnen voor thuis op te laten groeien. Waar veilig opgroeien elkaar. Daarnaast onderzoeken we of er nog in een gezinssituatie niet vanzelfsprekend is, meer mogelijkheden zijn om gezinnen te bieden we steunvormen aan, zoals ondersteunen. Een antwoord hierop verwachten steungezinnen. Wanneer thuis wonen niet meer we begin 2025. gaat, bieden we pleegzorg, gezinshuizen, kleinschalig wonen en specialistische instellingen aan. De ondersteuning en zorg is van goede kwaliteit De resultaten van de cliënt en zorgen dat deze betaalbaar zijn. We werken ervaringsonderzoeken worden in het samen met het Sociaal Team (ST) en monitorverslag teruggekoppeld. De resultaten MeerVoormekaar over het vrij toegankelijk gebruiken we om ons te verbeteren. In de aanbod en zetten in op een dorpsondersteuner verantwoording die nog aangeleverd gaat in Bergharen, Hernen / Leur en Alverna. We worden van MeerVoormekaar is aandacht voor meten steeds of de klant tevreden is. De de resultaten van de dorpsondersteuners. Ook resultaten gebruiken we om ons te verbeteren. dit nemen we op in het monitorverslag.

Het contractmanagement van de regio stelt eerlijke prijzen vast en gaat voor kwaliteit. Programmarapportage november 2024

28

We willen dat mensen, die het echt nodig hebben, hulp bij het huishouden voor lange tijd kunnen krijgen en betalen. We leveren maatwerk als dat nodig is. Fraude met zorg pakken we stevig aan. In 2023 startte een onderzoek naar regionale samenwerking hiervoor. In 2024 verwachten wij hieruit aanbevelingen over samenwerking binnen de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid. Hierin werken we nu samen met gemeenten in de regio. We toetsen alle aanbieders (zorg in natura (ZIN) en persoonsgebonden budget (PGB)) op kwaliteit bij de start van de contractering van de betreffende partij. We zorgen dat onze plannen voor woonzorg passen bij het verhuren van panden door anderen aan zorgpartijen binnen Wijchen. Op deze wijze houden we zicht op de partijen die zich vestigen in onze gemeente en kunnen bij signalen in samenspraak met Instituut Bijzonder Onderzoek (IBO) en handhaving oppakken.

Onze aanbieders hulp bij het huishouden kunnen niet altijd (tijdig) voldoen aan de vraag naar huishoudelijke hulp. Vanuit de gemeente doen we aan verwachtingsmanagement richting onze inwoners. Dit om de hulp daar te leveren, waar het echt nodig is. In april 2023 is een kwartiermaker gestart naar samenwerking op het terrein van zorgfraude/ondermijning op de schaal van de Veiligheidsregio Gelderland Zuid. Met 14 gemeenten zijn ambtelijk en bestuurlijk gesprekken gevoerd. De uitkomsten van de gesprekken en de aanbevelingen hieruit zijn in een combi PFO eind april 2024 gepresenteerd. Om de basis op orde te krijgen werkt de kwartiermaker de aanbevelingen in de periode april 2024- maart 2025 verder uit.

6.d

Iedereen draagt een steentje bij We willen dat iedereen mee kan doen. Door werk of door zich op een andere manier in te zetten voor de samenleving. Iedereen is van waarde en kan iets kunnen bijdragen. In 2024 doen we (begroting) Verantwoording We willen een inclusieve samenleving. Dit De werkgroep inclusie “Wijchen voor Iedereen” betekent dat iedereen mee mag en kan doen. heeft de afgelopen maanden ingezet op het Dit bereiken we door samen te werken met vergroten van het bewustzijn van de inwoners onze inwoners en ketenpartners aan een van Wijchen. Binnen de gemeente is de actielijst, die hoort bij het vastgestelde inclusie bekendheid van inclusie en de werkgroep programma. gegroeid, mede door de presentaties over We willen meer mensen met een afstand tot inclusie tijdens de bijeenkomst voor werk ondersteunen om ervaring op te doen. Het medewerkers van de WDW. De werkgroep ontbreken van voldoende scholing, lichamelijke wordt steeds vaker betrokken bij projecten van en geestelijke klachten zijn enkele voorbeelden bijvoorbeeld de afdeling communicatie. waarom mensen niet mee kunnen in deze Lokale consulenten overleggen periodiek met de maatschappij. Met de inzet van consulenten van WerkBedrijf die in Wijchen participatiecoaches zetten we kleine stapjes om werkzaam zijn om de dienstverlening op elkaar de mensen uit het sociaal isolement te halen. af te stemmen.

In 2024 wordt er ook specifiek Zonder deze inzet blijven deze mensen veelal gekeken naar jongeren met problematiek op tot de AOW gerechtigde leeftijd een meerdere levensdomeinen. De raad heeft over bijstandsuitkering ontvangen. Zo maken we hen de inzet van de participatiecoaches in werkfit voor de arbeidsmarkt. september een informatienota ontvangen In overleg met ons WerkBedrijf Rijk van (250866) over de gedane activiteiten in 2023 Nijmegen bekijken we welke toegevoegde t.a.v. de groep mensen met een afstand tot de waarde plaatselijke ideeën hebben. We zorgen arbeidsmarkt. dat deze passen bij de arbeidsbemiddeling in de regio. Daarnaast houden we ook in 2024 aandacht voor jongeren die binnen de Participatiewet vallen en die op meerdere punten kampen met problemen. Goede ideeën die mensen trainen of helpen bij De raad heeft in september kennis genomen het zoeken naar werk, ondersteunen we. van het jaarverslag van de participatiecoaches. We overleggen regelmatig met plaatselijke partijen. Daarnaast organiseren onze participatiecoaches diverse (groeps-) activiteiten. Deze activiteiten gaan over persoonlijke ontwikkeling, gezondheid en voeding, gezondheid en beweging, financiën, stress en (chronische) pijn, regelingen en de Programmarapportage november 2024

29

sociale kaart. Jaarlijks ontvangt u een verslag over de resultaten die de participatiecoaches gehaald hebben. We gaan meer samenwerken met de plaatselijke ondernemers om mensen met een uitkering sneller aan het werk te krijgen. Hierbij stemmen we af met ons WerkBedrijf, zodat we aansluiten bij de vraag van onze ondernemers. We overwegen, in samenwerking met WerkBedrijf, plannen voor “jobcarving”. In 2023 stelde de raad een nieuw beleidsplan ‘Arbeidsmarkt en re-integratie’ vast. In 2024 passen we de afspraken uit de dienstverleningsovereenkomst voor 2024 toe. We maken de mogelijkheden om te kunnen omgaan met wisselende bronnen van inkomsten eenvoudiger.

Alle mensen met een plicht om in te burgeren, doen snel en volledig mee in de maatschappij. Liefst via betaald werk. We zorgen ervoor dat zij een zo hoog mogelijk taalniveau (eis is B1) behalen. En dat zij, naar wat zij kunnen, vanaf het begin van het traject voor inburgering deelnemen. Het liefste door betaald werk.

Op 24 april organiseerde WerkBedrijf en HetWerk!Wijchen wederom de banenmarkt in het Mozaïek. De banenmarkt trok ruim 250 bezoekers.

In juni is de dienstverleningsovereenkomst met de Modulaire Gemeenschappelijk Regeling (MGR) ondertekent. In de overeenkomst zijn onder meer de lokale afspraken vastgelegd. De overeenkomst loopt van 1 juli 2024 tot en met 31 december 2025. Uit de divosascan is gebleken dat de procesgang in Wijchen goed is ingericht. Er wordt nadrukkelijk mensgericht gewerkt. In overeenstemming met de Wet Inburgering 2021 hebben statushouders de plicht om in te burgeren. Naast de taallessen worden extra lesprogramma's aangeboden (zwemmen, financiën etc). Met VWON hebben we goede afspraken gemaakt in maatschappelijke begeleiding van deze mensen. Per kwartaal vinden met vertegenwoordigers van VWON voortgangsgesprekken plaats. Het WerkBedrijf verzorgt de module arbeidsintegratie en participatie. Zijn de kandidaten werkfit dan bemiddelt het WerkBedrijf hen naar werk.

6.e

We laten niemand vallen In deze financieel onzekere tijden kunnen de laagste inkomens op onze steun blijven rekenen. Als mensen in de knel komen is er een vangnet. We bieden steun bij financiële zorgen en zien daarbij een belangrijke rol voor charitatieve instellingen. Armoede bestrijden we door hulp op maat. In 2024 doen we (begroting) Verantwoording We houden extra aandacht voor kindregelingen In het overleg voor de Lokaal Educatieve in het armoede- en minimabeleid. In het Agenda wordt dit ingebracht. schooljaar 2023/2024 zullen we in overleg met de Wijchense scholen een aantal activiteiten uitvoeren op het terrein van ondersteuning, bereiken van ouders en hoe omgaan met geld. We vernieuwen onze regeling ‘Huishoudelijke De raad heeft in september kennis genomen apparaten’, zodat de apparaten die we daarin dat we afzien van verduurzaming van de verstrekken ook duurzaam zijn. Waar mogelijk regeling huishoudelijke apparaten (245990). breiden we de ondersteuning voor de Huishoudens met een laag inkomen waren hier energietransitie uit voor de doelgroep in niet of nauwelijks bij gebaat. energie-armoede. We werken via de "Kerngroep Geldzorgen" samen met een groot aantal maatschappelijke partijen in Wijchen.

De Kerngroep organiseerde op 25 april een bijeenkomst voor alle betrokken We zetten nieuwe initiatieven in om een groter partijen om de onderlinge samenwerking verder bereik te krijgen in de ondersteuning die we te ondersteunen. Daarnaast is de campagne kunnen bieden aan mensen met geldzorgen, rondom het telefoonnummer Geldzorgen door een intensieve samenwerking met geïntensiveerd. Ook hebben we een maatschappelijke partijen, een communicatieinkomenskaart gemaakt om aan de behoefte campagne en één telefoonnummer voor de van een snel en duidelijk overzicht op 1 A4 van doelgroep. alle regelingen tegemoet te komen. We bieden een vangnet op basis van De fraudepreventiemedewerker is een Programmarapportage november 2024

30

vertrouwen. Een foutje bij een aanvraag kan altijd gemaakt worden. Bewuste fraude met uitkeringen pakken we aan. We hebben aandacht voor de menselijke maat binnen de bijstandverlening. Dat doen we door middel van deskundigheidsbevordering aan de groep inkomensconsulenten. Gemeenten moeten per individueel geval bepalen in hoeverre er strikt genomen sprake is van frauduleuze handelingen, of van een menselijke vergissing, die vervolgens leidt tot een overtreding van de regels. Mensen met financiële zorgen of schulden helpen we vroegtijdig om grip op hun huishoudboekje te krijgen. Initiatieven uit de samenleving zijn daarbij zeer waardevol. We benaderen de inwoners waarover we een signaal van betalingsachterstand ontvangen. We benaderen deze inwoners actief met een hulpaanbod door ze te bellen of een sms of brief te sturen. We vinden het belangrijk om gezinnen met een kleine beurs beter te ondersteunen. In 2024 zullen we een vervolg geven aan de uitkomst van een verdere uitwerking van de inwonerspas (combinatie met ‘digitaal platform’, specificering kosten), op basis van besluitvorming in de raad. We streven naar een samenleving waarin iedereen mee kan doen. In 2024 gaan we verder met het uitvoeren van de ‘Iedereen doet mee agenda’.

We versterken onze (herstelgerichte) inloop GGZ en werken met een WijkGGZ team. We zorgen ook voor meer betaalbare woningen voor psychisch kwetsbare inwoners.

We evalueren onze nieuwe werkwijze met één integrale wijze van adviseren vanuit betrokkenen in het sociaal domein.

belangrijke schakel tussen de inkomensconsulenten het Instituut Bijzonder Onderzoek (sociale recherche). Met deze functionaris is een goede inschatting te maken of het om frauduleus handelen gaat of niet. Daarnaast is er veel aandacht voor deskundigheidsbevordering voor de inkomensconsulenten. Hierbij gaat het om uitkomsten uit bezwaar- en beroep. In juni 2024 stond dit onderwerp specifiek op de 'kalender'. We zetten in op Vroegsignalering van schulden door inwoners met een betaalachterstand bij een vaste lastenpartner een hulpaanbod te doen. Hierbij werken we samen met o.a MeerVoormekaar en Schuldhulpmaatje. We streven naar een effectieve inzet van beschikbare capaciteit. In verband met het Rekenkameronderzoek naar (kinder-) armoede is een voorstel uitgesteld, in afwachting van de uitkomsten van dit onderzoek. De raad heeft hiervan 2 juli kennis genomen via een informatienota (239780). We versterken de banden met maatschappelijke partijen rondom het nieuwe telefoonnummer "Geldzorgen". En zijn met onze maatschappelijke partners aan het kijken of een pilot haalbaar is om de druk op deze armoedehulporganisatie te verminderen door de afhankelijkheid te verminderen. We continueren de pilot herstelgerichte inloop GGZ in 2024, maar nu onder leiding van Ixta Noa. Het Wijk GGZ team ontwikkelt zich zowel intern als extern. Er is een digitale flyer ontwikkeld.

De vindbaarheid is verbeterd. Het team is in staat om vragen die gesteld worden binnen 1 week op te pakken. De samenwerking met andere partijen (inclusief welzijnsorganisaties en de woningbouw) verloopt steeds beter. Het belang van betaalbare woningen brengen we in bij de regionale gesprekken over verdeling van beschikbare woonruimte over de aandachtgroepen. Integraal adviseren is doorlopend punt van aandacht, ook in de team overstijgende beleidsochtenden.

6.f

Zorg en veiligheid We zorgen voor een veilige leefomgeving. Inwoners en professionals weten waar zij signalen en zorgen over onveilige situaties kunnen delen. Jeugdoverlast en drugsproblematiek zijn in beeld en pakken we aan. Zorgmijders die een gevaar zijn voor zichzelf of voor anderen, bieden we ondersteuning. Huiselijk geweld en kindermishandeling signaleren we tijdig met onze ketenpartners en zetten hier passende hulp voor in. In 2024 doen we (begroting) Verantwoording We werken samen met onderwijs, politie, We zetten de samenwerking voort met alle jongerenwerk, regieteam, boa’s, straatcoaches, partijen. veilig thuis en zorgpartijen. Hiervoor hebben we Programmarapportage november 2024

31

diverse overlegorganen. Met bovenstaande partners werken we samen om overlast gevende jeugdigen en volwassenen te voorkomen of te beheersen. Via regieteam en ketenpartners zetten we trajecten in gang, zoals bemoeizorgtraject en GGZ in de Wijk voor zorgmijders en bij inwoners met complexe problematiek. Met het regionale en lokale plan huiselijk geweld en kindermishandeling als leidraad, werken we aan het signaleren en aanpakken van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Al deze vormen van ondersteuning zijn beschikbaar en worden zo nodig ingezet. Het lokale plan is vastgesteld en wordt nu geïmplementeerd.

BUIG Belangrijkste ontwikkelingen beleid lopende jaar In de primitieve begroting van 2024 is rekening gehouden met een gemiddeld aantal van 694 uitkeringsdossiers. We zijn in 2024 ook gestart met dit aantal. In het eerste halfjaar van 2024 is er gemiddeld een hele lichte stijging (0,7%) in het bestand opgetreden. Bij de Perspectiefnota 2024 is deze stijging niet bijgesteld en zijn we uitgegaan van gemiddeld 696 uitkeringsdossiers. In het derde kwartaal van 2024 zien we een significante stijging van het bestand. Deze stijging is terug te leiden naar het in korte tijd invullen van de gehele taakstelling voor 2024 voor de opvang van statushouders. Gecombineerd met een stijging van instroom zien wij tegenvallende uitstroomcijfers. Voor 2024 verwachten wij uit te komen rond de 725 uitkeringsdossiers.

AANTALBIJSTAND ONTVANGERS

760

740

720

700

680 1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

2024 Realisatie 2023

Begroot 2024 primitief

Realisatie 2024

JEV 2024

Wat is de verwachte afwijking t.o.v. begroting? In de geactualiseerde begroting 2024 is uitgegaan van gemiddeld 696 bijstandsgerechtigden. We zien in Q3 een significante stijging van het bestand. In de Perspectiefnota hebben we de opbrengsten bijgesteld aan het nader voorlopig BUIG-budget. Eind september 2024 hebben we de definitieve beschikking voor het jaar 2024 ontvangen. Dit is vastgesteld in lijn met wat we in de Perspectiefnota hadden voorzien. In onderstaande tabel zien we een kostenstijging, die ontstaat door een hoger effect van indexatie van de hoogte van de uitkeringen in combinatie met een hoger aantal uitkeringen.

Programmarapportage november 2024

32

Opbrengsten

11.682

Verwachting 24 November Rapportage 12.179 12.209

Kosten

12.086

12.628

x € 1000

Begroot primitief

Inzet reserve Totaal

-404

Begroot actueel

13.402

Saldo 30 -774

45

76

31

-404

-1.117

-713

Bijzondere bijstand De uitgaven binnen het armoedebeleid lopen in totaal in lijn met de begroting van 2024. Een paar posten vallen op. Allereerst is er op de post Incidentele kosten een forse overschrijding te zien. We verwachten dit jaar een overschrijding van € 204.000. Dit zijn bijzondere bijstand betalingen. De overschrijding komt enerzijds door de hoge opvang van statushouders. Deze krijgen diverse vormen van bijzondere bijstand zoals overbruggingskosten (eenmalig levensonderhoud), leenbijstand voor woninginrichting (kosten inrichting-huisraad) en aanvullende bijzondere bijstand als de statushouder jonger is dan 21 jaar (aanvullend levensonderhoud). Anderzijds is de systematiek van bekostigen gewijzigd. Een statushouder heeft recht op € 5.000 leenbijstand woninginrichting. Tot 2023 werd dit bedrag grotendeels (72%) verstrekt door de Gemeentelijke Kredietbank. Nu komt deze lening geheel voor rekening van de gemeente. Omdat er recent veel statushouders zijn opgevangen verwachten we het komende jaar opnieuw een toename van de kosten op deze post. Ten tweede zien we een grote onderschrijding van €152.000 op de kosten voor bewindvoering. Deels heeft dit te maken met de wijziging van de beleidsregel die de draagkracht naar beneden heeft gesteld. Hierdoor hebben minder mensen recht op deze bijzondere bijstand.

Tegelijk zien we ook dat het aantal aanvragen voor schuldhulpverlening afneemt, en meer mensen met geldzorgen zich eerder melden. Ten derde zijn de uitgaven aan zwemlessen binnen de Kindregeling bijna 2x zoveel als begroot. Dit is naast een prijsstijging van ruim € 50,- geheel te wijten aan de komst van statushouders die in de meeste gevallen zwemles aanvragen. Deze overschrijding was ook in 2023 aanwezig. Ten vierde is op de post Geldterugregeling een voordeel van € 60.000,-- euro te zien. Hier hebben we geen sluitende verklaring voor. Mogelijk heeft dit te maken met de tijdelijke regeling duurzame koelkasten. Deze regeling is voortgekomen uit de aanpak van energiearmoede. Vanuit het Rijk is hiervoor een specifieke uitkering (SPUK) ontvangen in het kader van de aanpak van energiearmoede. Het totaal aan onderschrijding en overschrijding heeft geleid tot een totaal voordeel van € 35.000. Verandering t.o.v. voorgaande jaar Ten opzichte van 2023 zien we een fors hogere uitgave aan de Individuele Inkomens Toeslag (ITT) en aan Incidentele kosten, respectievelijk 21% en 24%. Dit is nagenoeg te wijten aan meer aanvragen door nieuwkomers. En verder valt op dat de uitgaven aan de Individuele Studietoeslag fors zijn toegenomen. In 2022 bedroeg dit ca. 6k, in 2023 47k en dit jaar verwachten we een totale uitgave van 75k.

Dit heeft als oorzaak een wijziging van de regeling in 2022 waardoor meer mensen deze toeslag kunnen aanvragen. De uitgaven bijzondere bijstand voor bewindvoering liggen na Q3 2024 beduidend lager dan vorig jaar, zo’n 9%. Ook in 2023 was er sprake van een daling, deels het gevolg van de wijziging in de draagkrachtberekening. In 2024 zet deze trend door om de waarschijnlijke reden zoals hierboven al genoemd. Aanvragen en toekenningen Over heel 2024 verwachten we ruim 1.400 huishoudens te hebben ondersteund met één of meerdere minima-regelingen. Dit ligt 16% hoger dan vorig jaar. Bij de Kindregeling zien we terug dat we over heel 2023 521 verstrekkingen hebben kunnen doen aan 411 kinderen. In 2024 liggen deze aantallen op een nagenoeg gelijk niveau. In 2024 is het laatste deel van de energietoeslag uitgekeerd. De aanvragen hiervoor kon men tot 1 mei 2024 indienen. Hiervoor zijn in 2023 de middelen verkregen. De lokale uitvoering en de verstrekking van de energietoeslag konden geheel uit de rijksmiddelen worden gedekt. Programmarapportage november 2024

33

Jeugd In Q1 van 2024 is de jaarlijkse Nulmeting Jeugd en WMO uitgevoerd. Tijdens meerdere inhoudelijke duiding sessies is op basis van de actuele zorgpopulatie, te verwachten trends in zorggebruik, definitieve tarieven 2024 en ontwikkelingen het geactualiseerde beeld 2024 (en verder) bepaald. Dit hebben we in de Perspectiefnota verwerkt, waarmee de actuele begroting is bijgesteld. In dit thema komt het onderdeel Jeugd aan de orde. In voorliggende rapportage brengen we de laatste ontwikkelingen in het zorggebruik en de daaraan gerelateerde kosten in beeld (zorggebruik stand t/m augustus 2024). Vanaf deze rapportage rapporteren we over de Oekraïense zorgkosten Jeugd in het thema Jeugd (en niet meer in het thema Vluchtelingen / Oekraïne). Deze kosten worden gedekt vanuit de dagtarief- vergoeding ontheemden Oekraïne en brengen we separaat in dit thema in beeld. Wat is de verwachte afwijking t.o.v. de begroting? Voor het lopende jaar 2024 verwachten we een nadeel ad afgerond € 1,52 miljoen ten opzichte van de actuele begroting. NB> In de septemberrapportage was dit een verwacht nadeel van € 1,47 miljoen. Dit verwachte resultaat leidt tot een onttrekking uit de egalisatiereserve Jeugd. Deze reserve, bedoeld voor het egaliseren van (verwachte) jaarresultaten Jeugd, heeft niet voldoende saldo om dit af te dekken. Het vrije deel van deze reserve bedraagt momenteel € 897.222.

Het meerdere ad € 625.498 zal ten laste komen van het resultaat 2024. In onderstaande tabel (bedragen x € 1.000) de opbouw per onderdeel:

Dagbehandeling Verblijf Ambulant GGZ zorg Bescherming/reclassering PGB Overig Saldo Thema Jeugd

2024 -187 -24 -785 -471 55 -15 -95 -1.523

Hieronder per categorie de inhoudelijke toelichting: Dagbehandeling Bij de categorie dagbehandeling zien we geen afwijkingen ten opzichte van de septemberrapportage. De stijging in deze categorie wordt o.a. veroorzaakt door een stijging van het schoolverzuim doordat jeugdigen lang op wachtlijsten staat bij bijvoorbeeld jeugd GGZ, waardoor de zorgvragen verergeren en ze niet meer binnen school kunnen blijven. Lokale inzet bij de eerst stap is ook gestegen. Hierbij werken we naar een geleidelijke afbouw bij de lopende casussen en zijn we kritisch bij nieuwe instroom. Verblijf Bij de categorie verblijf is op de meeste onderdelen hetzelfde gebleven als bij de septemberrapportage. Enkel bij verblijf overig zien we onvoorziene instroom. Het aantal jeugdigen is nog steeds lager dan vorig jaar, maar de kosten stijgen door verzwaring van de zorginzet. Bij verblijf is de beïnvloedbaarheid minimaal door verwijzingen via medisch specialisten en gecertificeerde instellingen. De grootste stijging zien we bij fase huis / leerhuis en beschermd wonen (verslavingszorg) zoals we al gerapporteerd hebben in de septemberrapportage.

Programmarapportage november 2024

34

Ambulant Bij de categorie ambulant zien we geen noemenswaardige afwijkingen ten opzichte van de septemberrapportage. Zoals eerder gerapporteerd wordt de stijging veroorzaakt door specialistische begeleiding en ambulante behandeling J&O / JLVG. We hanteren een strikter besliskader voor het sociaal team voor de inzet van deze producten. GGZ- zorg Bij de categorie GGZ zien we 2de helft van 2024 een instroom bij de GGZ bedden. Dit zijn jeugdigen met specialistische zorgbehoefte zoals verslavingszorg. Bij de GGZ bedden is de beïnvloedbaarheid minimaal door verwijzingen via medisch specialisten en gecertificeerde instellingen. We waren bij de septemberrapportage al op de hoogte van een deel van de instroom, waardoor we met een deel van de kosten al rekening hadden gehouden. Verder zien we geen afwijkingen ten opzichte van de septemberrapportage. Basis en specialistische GGZ stijgen in zorgzwaarte, hulpduur en jeugdigen. Bescherming / reclassering De daling die we aangaven in de septemberrapportage bij de OTS bouwstenen en bij voogdij zet zich verder voort. Daarom stellen we dit iets naar beneden bij wat een voordeel oplevert. PGB Bij PGB zien we geen afwijkingen ten opzichte van de septemberrapportage. Overig Bij de categorie LTA zien we geen afwijkingen ten opzichte van de septemberrapportage. De categorie crisis wordt minder ingezet dan verwacht dus stellen we naar beneden bij.

Dit levert een voordeel op ten opzichte van de septemberrapportage. Oekraïense zorgkosten Jeugd Vanaf deze rapportage presenteren we de kosten Oekraïne die jeugdzorg- gerelateerd zijn voortaan in dit thema. Omdat de ontheemden uit Oekraïne al een geruime tijd in Nederland verblijven krijgen we steeds meer zicht op problemen gerelateerd aan opgroeien en opvoeden.

In onderstaande tabel (bedragen x € 1.000) de betreffende kosten per onderdeel: Gezinshuiszorg en behandelgroep Ondertoezichtstelling Specialistische begeleiding jeugd Specialistische GGZ

2024 263 40 14 6 323

dekking vanuit het overschot van de bekostigingsregeling

-323

Saldo Oekraïense zorgkosten Jeugd

0

Er zijn drie kinderen opgenomen in een gezinshuis omdat bleek na tussenkomst van de Raad van kinderbescherming dat moeder niet in staat was goed voor deze kinderen te zorgen. Deze kinderen staan onder OTS (ondertoezichtstelling) en verblijven gezamenlijk in een gezinshuis. Daarnaast is een jeugdige opgenomen in een behandelgroep met ambulante ggz ondersteuning. Deze jeugdige had forse psychische problemen, waardoor het niet langer verantwoord was hem in de noodopvang te laten verblijven. Bij al de jeugdigen in deze rubriek waren er al problemen in opvoeding en opgroeien in land van herkomst. Door de oorlog, het gedwongen vluchten en de huidige uitzichtloze situatie voor deze ontheemde jeugdigen en hun ouders is de invloed op zorggebruik minimaal voor de gemeente. Omdat de gemeente geen invloed heeft op de voorgeschiedenis of op de toekomst brengen we deze rubriek apart in beeld. Onze inzet is gericht op het verantwoord opgroeien binnen een bijzondere situatie voor deze jeugdigen en hun ouders. We dekken deze kosten uit het dagtarief noodopvang Oekraïne. We hebben nog geen definitieve bevestiging van het dagtarief voor 2025 het voorlopige dagtarief heeft voldoende ruimte voor dekking van deze kosten. We hebben een reserve opgebouwd uit het dagtarief Oekraïne opvang in

Programmarapportage november 2024

35

afgelopen jaren, waaruit we eventuele tegenvallers in het beschikbare dagtarief en de kosten voor jeugdzorg zouden kunnen opvangen als dit aan de orde zou zijn. Inhoudelijke ontwikkelingen In 2024 is er een onderzoek uitgevoerd wat er nodig is om de sociale teams van Druten en Wijchen te laten voldoen aan de hervormingsagenda jeugd. Uit dit onderzoek komen aanbevelingen die in Q1 2025 worden beschreven in een uitvoeringsplan. Vervolg Op 12 december 2024 staat de tweede informatieavond Jeugd en WMO 2024 gepland, waarin de resultaten t/m augustus 2024 worden toegelicht. Ter voorbereiding op de informatieavond wordt u meer in detail geïnformeerd middels een informatienota en monitor verslag. WMO In Q1 van 2024 is de jaarlijkse Nulmeting Jeugd en WMO uitgevoerd. Tijdens meerdere inhoudelijke duiding sessies is op basis van de actuele zorgpopulatie, te verwachten trends in zorggebruik, definitieve tarieven 2024 en ontwikkelingen het geactualiseerde beeld 2024 (en verder) bepaald. Dit hebben we in de Perspectiefnota verwerkt, waarmee de actuele begroting is bijgesteld. In dit thema komt het onderdeel WMO aan de orde. In voorliggende rapportage brengen we de laatste ontwikkelingen in het zorggebruik en de daaraan gerelateerde kosten in beeld (zorggebruik stand t/m augustus 2024). Wat is de verwachte afwijking t.o.v.

de begroting? Voor het lopende jaar 2024 verwachten we een nadeel ad € 152k ten opzichte van de actuele begroting. NB> In de septemberrapportage was dit een verwacht nadeel van € 131k. Dit verwachte resultaat leidt tot een onttrekking uit de egalisatiereserve WMO. Deze reserve is bedoeld voor het egaliseren van (verwachte) jaarresultaten WMO. In onderstaande tabel (bedragen x € 1.000) de opbouw per onderdeel:

2024 Huishoudelijke hulp Begeleiding Hulpmiddelen Dagbesteding Woonvoorzieningen PGB Overig Stelpost Eigen bijdragen Totaal

-45 -140 0 -48 91 0 -12 0 -152

Hieronder per categorie de inhoudelijke toelichting: Huishoudelijke Hulp Zoals al aangegeven in de septemberrapportage verwachten wij in 2024 1000 uren meer hulp bij het huishouden in te zetten dan geraamd voor 2024. Dit levert een nadeel op van 45k. Begeleiding De reguliere begeleiding laat een stabiel beeld zien. Bij specialistische begeleiding zagen we in de eerste helft van 2024 een forse toename van het aantal klanten (van 256 in januari naar 290 in juni). Na de zomer blijft het aantal klanten stijgen (in augustus 297). De toename zien we vooral bij aanbieders die ondersteuning bieden aan inwoners met een psychische problematiek. Verder zien we in 2024 het gemiddelde aantal uren per indicatie stijgen van 2.0 uur in 2023 naar 3.1 uur Programmarapportage november 2024

36

in 2024. Ook de uitnutting van de indicatie ligt in 2024 iets hoger. Hierdoor neemt het aantal ingezette uren ondersteuning meer toe dan aangegeven in de septemberrapportage. Per saldo verwachten we een nadeel van 140k op dit product. Dagbesteding We zien geen afwijking ten opzichte van de septemberrapportage. Woonvoorzieningen We zien geen afwijking ten opzichte van de septemberrapportage. Overig Op het product Wmo verblijf zien wij een realisatie die niet geraamd is. Dit levert een nadeel op van € 12k. Vervolg Op 12 december 2024 staat de tweede informatieavond Jeugd en WMO 2024 gepland, waarin de resultaten t/m augustus 2024 worden toegelicht. Ter voorbereiding op de informatieavond wordt u meer in detail geïnformeerd middels een informatienota. Stichting MeerVoormekaar financiële situatie In de perspectiefnota 2024 is gerapporteerd over Stichting MeerVoormekaar die heeft aangegeven dat zij in financieel zwaar weer verkeren. Gestegen personeelskosten worden genoemd als een belangrijke oorzaak. MeerVoormekaar heeft bezwaar ingediend tegen de (deels) niet toegekende index, dit is behandeld in de bezwaarschriften- commissie. De verwachting is dat het advies van deze commissie op korte termijn aan u raad wordt voorgelegd.

Met een ingehuurde financial lukt het MeerVoormekaar al beter om inzicht te geven in wat de effecten zijn van de financiële situatie van MeerVoormekaar op de subsidierelatie met de gemeente Wijchen. Dit inzicht is er nog niet op alle subsidie-onderdelen, wel geeft MeerVoormekaar aan dat ze op totaalniveau geen tekort meer verwachten in 2024, mede door bijsturing in eigen bedrijfsvoering. Ook brengen ze momenteel inzichtelijk welke activiteiten MeerVoormekaar geheel of gedeeltelijk niet uitvoert in 2024. Inmiddels heeft MeerVoormekaar de subsidieverantwoording 2023 ingediend, deze wordt momenteel beoordeeld. De controleverklaring ontbreekt nog, MeerVoormekaar geeft wel aan nog in 2024 een goedkeurende verklaring te verwachten. Over het inhoudelijke plan behorende bij de subsidieaanvraag 2025 is afgesproken dat MeerVoormekaar met een aangepast plan komt.

Vluchtelingen, arbeidsmigranten en huisvesting Aangezien voor het realiseren van alle opgaves een beroep gedaan wordt op de inzet van meerdere teams uit verschillende domeinen werken we met een programma. Door het team Vluchtelingen Internationale werknemers en Huisvesting (VIH) is een programmaplan opgesteld, met daarin de doelen, inspanningen en bijbehorende middelen. Ontheemden Oekraïne We hebben een duurzame noodopvang locatie bij de Oude Klapstraat beschikbaar sinds november 2023. De locatie is overgenomen door Talis en de gemeente huurt het gebouw. Talis is verantwoordelijk voor het gebouw en de gemeente over de opvang. We hebben 220 bedden beschikbaar. In de praktijk betekent dit dat we, omdat kamers niet altijd volledig met ontheemden te combineren zijn, streven naar een bezetting van 204 bedden. Nu blijkt dat de ontheemden langer in Nederland zullen verblijven dan de afgesproken 2 jaar met Talis (vanaf oktober 2023 tot en met oktober 2025) gaan we met Talis in overleg over een verlenging van het huurcontract.

Programmarapportage november 2024

37

Inmiddels hebben we een aanbesteding voor de beveiliging en de locatieleiding doorlopen en zijn de contracten gegund. Per 1 oktober zijn de nieuwe organisaties begonnen en is al het werk overgedragen en succesvol opgepakt. Regionaal werken we samen zodat regels en uitvoering zoveel mogelijk op eenzelfde wijze worden opgepakt en uitgevoerd. De voorzieningen in de regio zitten veelal vol en we merken dat nieuwe instroom bijna niet meer mogelijk is. We volgen de landelijke ontwikkelingen en prognoses over instroom. Dit betekent dat aan ontheemden uit Oekraïne die nu instromen wordt gevraagd zelf te zoeken naar een verblijfplaats. Of dit houdbaar blijft is afhankelijk van de instroom en de mogelijkheid om in landelijke hubs nog mensen voor de eerste dagen op te vangen. De inzet in rijk van Nijmegen is verduurzaming van de opvang locaties maar niet gericht op uitbreiding ook gaan we de huisregels op elkaar afstemmen en de nieuwe werkwijze van instroom. We maken gezamenlijk gebruik van dezelfde instelling voor maatschappelijk werk en de zorgvleugel van Nijmegen bij plusvragen (ontheemden met complex gedrag). We zetten in op zorg en ondersteuning daar waar nodig op onze eigen locaties. We merken dat door de uitzichtloosheid voor de ontheemden in deze situatie problemen toenemen in gedrag en psychisch wel bevinden.

We werken zo nodig samen met zorgpartijen om problemen dragelijk te maken voor de ontheemden en hun omgeving. De samenwerking met onderwijs en leerplicht verloopt goed en continueren we. We volgen de landelijke regelgeving en passen onze regels hierop aan (Leefgeld en vragen eigen bijdrage). Aanwonende zijn welkom op de locatie voor een praatje of vragen als daar behoefte aan is. We organiseren activiteiten voor aanwonenden en de ontheemden, zoals een Kerstbijeenkomst in de winter en een vakantiebijeenkomst in de zomer. Financieel ontheemden Oekraïne In 2024 ontvangen we in totaal ongeveer € 4,9 miljoen voor de opvang van ontheemden. We voorzien geen problemen om alle opvangkosten te kunnen dekken uit deze rijksbijdrage. Exploitatiebegroting ontheemden Oekraine voor 2024: x € 1000 Begroting Werkelijk JEV totaal t/m okt Huur flexwoningen 2.090 1.462 1.732 Locatieleiding en beveiliging 1.146 605 825 Uitvoeringskosten 117 34 117 Sociale ondersteuning 68 43 60 Zorgkosten * 0 0 0 Overige kosten oa energie en internet 314 204 277 Totale exploitatie kosten 3.735 2.348 3.011 Vergoeding bekostigingsregeling 4.898 4.943 4.943 Totale baten 4.898 4.943 4.943 Beschikbaar saldo 1.163 2.595 1.932 Egalisatiereserve -1.599 Saldo 323 *De zorgkosten worden vanaf deze rapportage meegenomen op het betreffende taakveld van jeugdzorg.

Daarom is de storting in de reserve op dit taakveld lager zodat we ook de kosten van het taakveld jeugdzorg afdekken

Leefgeldbegroting voor 2024 x € 1000 Leefgeld GOO Leefgeld POO Uitvoeringskosten WDW Totale kosten leefgeld Vergoeding bekostigingsregeling Beschikbaar saldo

Programmarapportage november 2024

Begroting totaal 66 9 2 77 77 0

Werkelijk Tot okt 97 23 0 120 120 0

JEV 130 31 5 166 166 0

38

Asielopgave Wij gaan een AZC vestigen voor 300 asielzoekers voor de duur van 10 jaar met een tussentijdse evaluatie na 5 jaar. Het AZC voorziet voor het grootste gedeelte in de asieltaakstelling voor de gemeente Druten en de gemeente Wijchen. Dit komt doordat de asieltaakstelling verhoogd is sinds februari 2024. Daarnaast heeft het college een doorstroomlocatie voor statushouders in te richten ter ontlasting van de asielketen. Deze is per september 2024 open gegaan. Daarnaast heeft Druten aangegeven de noodvoorziening mee te laten tellen in de spreidingswet. Nu deze voorziening mee telt, voldoen we gezamenlijk aan de taakstelling spreidingswet (Druten en Wijchen). Het te ontwikkelen AZC in Wijchen bevindt zich nog steeds in de voorbereidende fase waarin er getekend en gerekend wordt, waarna er een vergunningsaanvraag plaatsvindt. Om hiermee verder te kunnen heeft de raad een krediet beschikbaar gesteld. We starten nu de klankbordgroepen op met de omwonenden en vertegenwoordiging van de bedrijven dicht bij het AZC gevestigd. We gaan werken met een tijdelijke vergunning, waardoor de bestemming niet veranderd hoeft te worden op de plaats waar het AZC gevestigd wordt. De planfase is afgerond en hebben geresulteerd in een intentieovereenkomst en een bestuursakkoord met het COA. Ook het ministerie heeft een akkoord verstrekt op de business case.

Nu het besluit van de raad over het krediet heeft plaats gevonden kunnen we verder met de voorbereiding van een aanbesteding. In deze periode gaan we verder met de aanvraag voor een tijdelijke vergunning passend bij het plan wat wordt uitgewerkt voor de te lopen aanbesteding. De opgave voor asiel opvang blijft urgent en vraagt directe inzet. De verwachting is dat het AZC in 2025 operationeel is. Het nieuwe kabinet heeft aangegeven de spreidingswet van kracht te laten zijn tot er een nieuwe crisiswet zal zijn. Wanneer deze er komt is nog volstrekt onduidelijk en zal afhangen van Europese besluiten hierover(noodzaak tot crisis wet). Statushouders We plaatsen de statushouders volgens de vastgestelde taakstellingen door het rijk. Het lukt de gemeente Wijchen nog steeds om deze taakstelling te behalen. Het gaat echter wel moeizamer door krapte op de sociale huurmarkt. Dit maakt dat we regionaal willen optrekken om een aantal knelpunten gezamenlijk op te pakken. Hierbij valt te denken aan het beter matchen van de statushouders bij de huizen die beschikbaar zijn (grote of kleine huishoudens) en het ontwikkelen van een doorstroomlocaties. Inmiddels is er in Wijchen een doorstroomlocatie voor maximaal 30 statushouders ontwikkeld. Deze is openen per 1 september 2024.

Dit zal de druk op de woningmarkt beter spreiden en gekoppelde statushouders aan de gemeente Wijchen al eerder naar Wijchen laten komen. Zij kunnen daarmee alvast integreren in de Wijchense maatschappij en starten met hun inburgeringstraject. Ook onderzoeken we of we in de toekomst regionaal ook plaatsen kunnen realiseren binnen de doorstroomlocatie.

Exploitatie begroting Tussenthuis x € 1000 Lokatieleiding/beveiliging/overige Huur Uitvoeringskosten WDW Totale kosten Bijdrage Rijk Huur Totale baten Beschikbaar saldo

Begroting totaal 258 136 16 410 360 50 410 0