Programmarapportage Mei 2023

Gerealiseerd. Gerealiseerd.

5.c

Wijchen als trekpleister Naast kunst en cultuur heeft onze gemeente afwisselende landschappen met mooie parels. Van de Bergharense berg tot de Berendonck. Wijchen is een mooie bestemming. Bovendien biedt toerisme kansen voor de lokale werkgelegenheid en economie. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording Wandelen en fietsen in het buitengebied is in uitvoering. steeds populairder. We blijven daarom werken aan goede wandel- en fietspaden en routes. We realiseren een dekkend wandelroutenetwerk. Een uitkijkpunt over onze gemeente is een Nog niet bekend. aantrekkelijke toevoeging. We bekijken waar dit een plek kan krijgen. In de regio werken we samen om toerisme naar In uitvoering, continu proces. onze regio te stimuleren. Ook kijken we hoe we recreatie in de regio kunnen spreiden zodat de druk op bestaande natuur- en recreatiegebieden niet te groot wordt. Bij meerdere initiatieven hebben we oog voor De initiatieven die in Alverna lopen, worden in samenhang en balans tussen natuur, samenhang bekeken. verkeersveiligheid, spreiding en verdeling over Daarvoor lopen er nu twee onderzoeken. onze gemeente. Bijvoorbeeld op Alverna, in De resultaten van deze twee onderzoeken Bergharen en rondom de Loonse Waard. worden in het tweede kwartaal verwacht, 1 verkeerskundige situatie Heumenseweg 2 druk op de natuur Vennengebied.

Dit doen we om integraal te kunnen adviseren en sturen op de ontwikkelingen, zowel op regionale schaal als op lokale schaal, zodat deze bijdragen aan de leefbaarheid op en rond Alverna. 5.d

Groene en gezonde wijken en dorpen Groen om ons heen draagt bij aan onze gezondheid en ons geluk. In onze gemeente hebben we gevarieerde natuur met ruimte voor mens en dier en dat behouden we. Waar mogelijk versterken we het groen in bestaande wijken. En we zorgen voor groen binnen nieuwbouwprojecten. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording Het onderhoudsniveau van onze openbare De extra aandacht voor onkruidbestrijding en ruimte behouden we. De komende jaren hebben zwerfafval is meegenomen in het machinaal we extra aandacht voor onkruidbestrijding en onderhoudsbestek qua beheerniveau. zwerfafval. In het machinaal bestek 2023-2026 continueren De extra aandacht voor onkruidbestrijding en verhoogd beeldkwaliteits-niveau bestrijding zwerfafval is meegenomen in het machinaal onkruid op verharding. onderhoudsbestek qua beheerniveau. Uitvoering geven aan vastgesteld De afvalteams blijven structureel actief, ook in

Programmarapportage mei 2023

23

Zwerfafvalplan 2023-2032 met extra aandacht voor burgerparticipatie en samenwerking met derden. Afvalteams effectief inzetten op hotspots. We stimuleren de biodiversiteit. Bijvoorbeeld door het voortzetten van ecologisch bermbeheer. Uiteraard mogen hogere bermen niet zorgen voor onveilige verkeerssituaties. Voortzetten en uitbreiden pilots ecologisch bermbeheer. We zijn terughoudend met het kappen van bomen vanwege overlast. Voor elke gekapte boom planten we er binnen onze gemeentegrenzen twee terug. Dit nemen we op in onze werkwijze. Als groen ergens verdwijnt zorgen we dat het op een andere plek terugkomt. Bij onverhoopt verwijderen van groen voor verharding zoeken we in de omgeving een plek voor compensatie van het verdwenen groenareaal. We ontwikkelen beleid om cultuurhistorische waarden en groene longen in onze gemeente te beschermen. Denk aan landschapspark Woezik en de omgeving Valendriese heuvels. De komende jaren verzamelen we de informatie hierover en leggen dit vast in de Omgevingsvisie.

2023 op de hotspots. De activiteiten met vrijwilligers continueren. Twee keer per jaar is er een special met aandacht voor de samenwerking en participatie. Een keer per jaar is er een bedankje voor alle vrijwilligers. Waar het mogelijk is wordt bermbeheer in buitengebied dit jaar ecologisch. Daarnaast worden stimuleringskansen uitgevoerd.

Het terug planten van 2 bomen voor iedere gekapte boom is in onze werkwijze verwerkt.

Bij verwijderen van groen wordt altijd gezocht naar vervangende locaties.

Hiermee gaan we in de zomerperiode van start.

5.e

Cultuur- en erfgoedparticipatie Kinderen nemen deel aan culturele activiteiten in de vrije tijd. We willen de drempel van cultuurparticipatie verlagen voor kinderen voor wie dat niet zo vanzelfsprekend is. Ieder kind in het (basis)onderwijs neemt deel aan cultuureducatie waardoor het een brede kennismaking met kunst en cultuur krijgt. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording We subsidiëren culturele activiteiten die gericht Gerealiseerd. zijn op kinderen. We maken deelname aan culturele activiteiten voor ouders betaalbaarder. We faciliteren het Cultuurknooppunt om een Gerealiseerd. brede kennismaking met kunst en cultuur te realiseren. We zorgen dat er een aanbod is van alle kunstdisciplines. Via Sjors Creatief hebben alle Conform. basisschoolkinderen de kans zich op een laagdrempelige manier te oriënteren op muziek, dans, knutselen, websites bouwen en nog meer creatieve uitingen. 5.f

Ontspannen regio In de Groene Metropool Regio werken we met de regiogemeenten aan duurzame structuurversterking van de hele culturele keten in de hele regio. Dat betekent dat onze acties een regio-breed en blijvend effect moeten hebben op de keten van top- en middensegment, cultuureducatie, kunstvakonderwijs en amateurkunst. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording Gelderland heeft aan de GMR € 1,3 miljoen Gerealiseerd. beschikbaar gesteld voor uitvoering van de activiteiten in de periode 2022-2025. Wij stellen ambtelijke capaciteit beschikbaar ter ondersteuning bij de uitvoering. Innovatie in productie, marketing en De GMR heeft een begeleidend traject presentatie. aangeboden om innovatieve ideeën van de culturele sector in de cultuurregio 025 op weg

Programmarapportage mei 2023

24

Scholing van personeel om zo culturele organisaties verder te professionaliseren.

Versterken van cultuureducatie.

Ondersteuning van amateurs en vrijwilligers in de amateurkunst- en erfgoedsector.

De verhaallijn Romeinen beleefbaar maken. De acties vinden plaats via De Groene Metropool Regio.

te helpen, om tot een aanvraag te komen. Vervolgens is er een (eenmalige) subsidieregeling Innovatie cultuur. De Wijchense culturele sector is hierop geattendeerd en kan van de regeling gebruik maken. Cultuur Academy doet onderzoek naar de behoeften bij de professionals in de culturele sector. Op basis daarvan komt een scholingsaanbod waar zij gebruik van kunnen maken. Het strategisch netwerk van cultuurpunten in de cultuurregio 025 heeft de aandachtspunten voor het versterken van cultuureducatie benoemd. Er zijn twee sporen. Het eerste spoor is het via een impuls een deelgebied versterken op cultuureducatie daar waar dat vanuit de organisatiestructuur en/of inhoud het meest nodig is. Het tweede spoor is het inzetten op voldoende en adequaat geschoolde kunstvakdocenten. De ondersteuningsbehoefte wordt geïnventariseerd. We laten de ondersteuning op regionaal niveau aansluiten / aanvullend te zijn op, de invulling van de lokale ondersteuning. Hiernaar doen we ook een verkenning. Er komt een Masterplan Romeins verleden. GMR, provincie Gelderland en gemeente Nijmegen hebben hiervoor opdracht verstrekt. Het masterplan heeft als doel het Romeinse verleden van de regio beter beleefbaar te maken en de regio op de kaart te zetten aan de hand van de volgende thema’s: 1. 2. 3. 4.

Publieksbereik en beleving. Onderzoek en kennisoverdracht. Maatschappelijke verbinding. Beheer en behoud, kennisdeling

Het resultaat is een Masterplan voor de GMR met daarin vier programma onderdelen inclusief concrete projecten voor de komende acht jaar, advies over de haalbaarheid voor een kenniscentrum en advies over rol- en taakverdeling van de betrokken stakeholders tijdens de uitvoering van het Masterplan. 5.g

Meer biodiversiteit en natuur Goed onderhoud is belangrijk. Anders ontstaat er een rommeltje en dat willen we niet. Als de buitenruimte goed is onderhouden levert dat een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid. Bij dat onderhoud betrekken we onze inwoners zoveel mogelijk. De gemeente heeft hier een voorbeeldrol. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording Transitie naar ecologisch groenbeheer In 2022 is het ecologisch bermbeheerplan 1. Maaibeleid aanpassen naar meer ecologisch. opgesteld. Door de invoering dit jaar neemt het 2. Bepalen maatregelen voor ontwikkeling aandeel ecologisch beheerde bermen in het natuurwaarde in beplantingen. buitengebied fors toe. Biodiversiteit als integraal duurzaamheidsthema Het smp is nog niet vastgesteld omdat de 1. Biodiversiteitsscan invoeren bij ruimtelijke provincie goedkeuring onthoudt i.v.m. ontwikkelingen. aangepaste richtlijnen die aan het opstellen 2. Soortmanagement-plan (smp) is vastgesteld. zijn. 3. Stimuleren natuurinclusief bouwen. Bij bouwplannen en omgevingsvergunningen

Programmarapportage mei 2023

25

Natuurlijke bestrijding overlastgevende soorten 1. Natuurlijke aanpak van de eikenprocessierups (epr) door ander maaibeleid en stimuleren ontwikkeling natuurlijke vijanden. 2. Invasieve exoten aanpakken. Versterken groenblauw netwerk 1. Ecologische structuren ontwikkelen in de bebouwde kom. 2. Extra aandacht voor EVZ Heumen-Horssen door aanleg stapsteen. Stimuleren van initiatieven en samenwerking 1. Biodiversiteit in de wijk (pilotproject). 2. Stimuleringsregeling kleinschalige landschapselementen. 3. Stimuleren van verschillende beschermde diersoorten. Versterken groenblauw raamwerk Mede vormgeven aan de ontwikkeling van het groenblauw raamwerk binnen de Groene Metropool.

wordt standaard gewezen op natuurinclusief bouwen. De invoering van het ecologisch bermbeheer biedt kansen voor ontwikkeling van natuurlijke vijanden van de epr. Voor de aanpak van invasieve exoten wordt een beheersplan opgesteld. Door invoering van ecologisch groenbeheer in de groenstructuren krijgen ze een ecologische functie. Waar nodig wordt daarvoor cultuurlijk groen omgevormd. Aanleg van stapsteen is in voorbereiding. Planning voor uitvoering is 4e kwartaal. Er zijn in het voorjaar op 15 erven landschapselementen aangeplant.

In samenwerking met de regiogemeentes wordt aanpak voorbereid om het groenblauwe raamwerk te realiseren. Voorbeeld hiervoor is de aanpak die in de Ooijpolder is uitgevoerd in het afgelopen decennium.

Financieel:

TV 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

Taakveld Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Resultaat

Programmarapportage mei 2023

Begroot 414 2.420 635 232 54 890 2.365 7.010

(Bedragen x € 1.000) JEV Saldo 414 0 2.493 -72 624 11 318 -85 54 0 890 0 2.609 -244 7.401 -391

26

TV 5.2 5.2 5.2 5.2 5.2 5.2 5.3

5.4

5.4 5.4 5.7 5.7

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting Structureel Incidenteel (min is nadeel) Op grond van de huidige schoonmaakcontracten e.d. bij de diverse sportaccommodaties dient het budget hiervoor structureel te worden -8 0 verhoogd. Werkzaamheden in het kader van bouwkundig onderhoud aan Arcus 0 48 en Achterlo schatten we nu lager in dan begroot. Hierdoor is de onttrekking aan de reserve onderhoud ook lager. 0 -48 Exploitatie MFA de Brink, de structurele subsidie is niet in de -16 0 begroting verwerkt. Extra juridische kosten zaak DIOSA i.v.m. hoger beroep van de 0 -32 tegenpartij, dit levert een nadeel op van 32K. Nadeel op subsidie vertrekking aan Triwy BV (sportcentrum Arcus) -16 0 levert een nadeel op van 16K, vanwege indexatie. Voordeel op subsidie amateurkunst. 0 11 In januari 2020 is ingestemd voor de renovatie van het kasteel Wijchen, op basis van nieuw gebruik van het gerenoveerde kasteel is de huurprijs verhoogd voor het museum. De huurprijs is gekoppeld 0 -87 aan de subsidie waardoor deze ook is verhoogd. Een gedeelte van de huurinkomsten vloeit weer terug naar de gemeente.

Voordeel door teruggave corona gerelateerde subsidie 20/21 0 4 Historische vereniging Tweestromenland Nadeel op subsidie vertrekking aan museum tweestromenland, 0 -2 Museum Wijchen en HVT (Historische vereniging Tweestromenland ) De nieuwe aanbesteding voor het machinale groenbestek heeft een -260 0 enorme prijsstijging tot gevolg. Het budget Beeldende kunst wordt dit jaar niet benut. 0 11 Overig

0

5

Totaal

-300

-91

Programmarapportage mei 2023

27

3.6

Programma 6 Sociaal Domein

Speerpunten: 6.a

Gezonde en vitale samenleving Een gezonde leefstijl is belangrijk voor alle leeftijden. Door gezond te eten en te bewegen blijf je lichamelijk en mentaal fit. Ook blijft het belangrijk om mensen te ontmoeten en van betekenis te zijn. Iedereen moet kunnen werken aan gezondheid en kunnen meedoen in de samenleving. Een beperking mag daarin geen belemmering zijn. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording Activiteiten die bijdragen aan een gezonde We ondersteunen initiatieven vanuit het Lokaal leefstijl ondersteunen wij. We werken Preventieakkoord en faciliteren samenwerking bijvoorbeeld aan gezond gewicht, een rookvrije tussen organisaties met een Preventiecafé. De generatie, mentale gezondheid of het komende vier jaar ontvangen we extra terugdringen van problematisch alcoholgebruik. financiën vanuit het Rijk (SPUK-regeling) om Dit doen we onder andere met het Lokaal. We preventie te versterken. Via een nog te richten ons daarbij op alle leeftijden, met extra ontwikkelen integraal preventie plan, laten we aandacht voor gezinnen met een krappe beurs. zien hoe we deze gelden besteden. We zetten ons in om eenzaamheid te Samen met de Kerngroep Eenzaamheid werken voorkomen of te verminderen bij alle we structureel aan het verminderen of leeftijdscategorieën. Dit doen we bijvoorbeeld voorkomen van eenzaamheid.

Om gezondheid samen met de Kerngroep Eenzaamheid en te bevorderen en de sociale basis (o.a. MeerVoormekaar. Laagdrempelig en zo veel voorkomen en verminderen eenzaamheid) te mogelijk in de buurt. versterken, ontvangen we de komende 4 jaar extra financiën vanuit het Rijk (SPUK-regeling). Via het nog te ontwikkelen integraal preventie plan, laten we zien hoe we deze gelden besteden. We organiseren de week van de gezondheid De week van de gezondheid geven we vorm met onze netwerkpartners (zoals bijvoorbeeld samen met onze netwerkpartners. Deze wordt Wijchen gezond), met als doelstelling eind 2023/begin 2024 georganiseerd. bewustwording en verbetering van de algemene gezondheid en de invloed hiervan op je totale functioneren als inwoner van Wijchen. 6.b

Vitaal ouder worden Mensen worden steeds ouder en blijven langer actief. Vitale ouderen leveren een waardevolle bijdrage aan de samenleving. Bijvoorbeeld door zich in te zetten als vrijwilliger of als mantelzorger voor een naaste. Of door hun kennis en ervaring op een andere manier te delen. We zetten ons ervoor in dat ouderen mee kunnen blijven doen in de samenleving. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording Vrijwilligers blijven we ondersteunen en Vrijwilligers blijven we ondersteunen en waarderen. waarderen. We streven naar een dementievriendelijke We blijven ons ontwikkelen naar een gemeente. Samen met de Kerngroep Dementie dementievriendelijke samenleving. De werken we hier continu aan. We onderzoeken Kerngroep Dementie speelt hierin een nu wat zinvolle dagactiviteiten voor belangrijke rol. Het onderzoek naar zinvolle thuiswonende mensen met dementie zijn. Op dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met basis van dit onderzoek ontwikkelen we een dementie is afgerond, de eerste acties zijn in Plan van Aanpak. gang gezet. 6.c

Preventie en goede zorg Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we vol in op preventie en laagdrempelige hulp. Soms kunnen mensen al veel zelf, met een klein duwtje in de rug. Bovendien bespaart preventie zorgkosten op de lange termijn. Mensen die professionele zorg nodig hebben moeten daarop kunnen rekenen. Dat is altijd maatwerk, want elk mens en elk gezin is anders. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording We werken aan preventie met een We zetten in op het stimuleren van inloop en laagdrempelig aanbod. Als dat mogelijk is heeft ontmoeten in de buurt. Bij een hulp in de buurt of uit het sociale netwerk de ondersteuningsvraag wordt steeds beoordeeld voorkeur. of steun uit het sociale netwerk of Programmarapportage mei 2023

28

Mantelzorgers zijn goud waard en verdienen onze steun. We versterken daarom de ondersteuning en waardering voor mantelzorgers en kijken naar de behoefte vanuit de mantelzorger zelf, zoals bijvoorbeeld logeren of opvang functies. We bakenen duidelijk af wat hoort onder jeugdzorg en wat hoort bij de normale opvoeding.

Inwoners met een hulpvraag helpen we snel en duidelijk op weg. De toegang is laagdrempelig en efficiënt ingericht. We halen de wettelijke termijnen bij vragen van burgers aan het SWT. Voor goede zorg aan onze jeugd en volwassenen werken we samen in de regio. We werken samen aan regionale programma’s op jeugd en Wmo waarin duidelijke doelen en te bereiken resultaten benoemd staan en waarin de aansluiting op het lokale beleid gemaakt is. We streven ernaar om kinderen zoveel mogelijk thuis op te laten groeien. Waar veilig opgroeien in een gezinssituatie niet vanzelfsprekend is, bieden we steunvormen aan zoals steungezinnen. Wanneer thuis wonen niet meer gaat bieden we pleegzorg, gezinshuizen, kleinschalig wonen en specialistische instellingen aan. We hebben voldoende kwalitatief goede ondersteuning en zorg en houden de betaalbaarheid in het oog. We onderhouden de samenwerking tussen het Sociale Wijkteam (SWT) en MeerVoormekaar over het vrij toegankelijk aanbod en zetten extra in op een dorpsondersteuner). We meten klanttevredenheid. We monitoren continu en geven duiding aan de cijfers. Het contractmanagement van de regio stelt de reële tarieven vast en stuurt op kwaliteit.

Daarnaast stuurt zij op de inhoudelijke ontwikkelingen passend bij de het regionaal werkprogramma en de transformatie van zorg passend bij de regionale visie (norm van opdrachtgeverschap/kracht door verbinding). We willen hulp bij het huishouden voor de langere termijn betaalbaar en beschikbaar houden voor mensen die het echt nodig hebben. We leveren maatwerk waar nodig. Zorgfraude pakken we stevig aan. Hierin werken we samen met regiogemeenten. We toetsen alle aanbieders (zorg in natura (ZIN) en persoonsgebonden budget (PGB)) op kwaliteit bij binnenkomst. We maken een verbinding tussen woonzorgvisie en het verhuren van panden door derden aan zorgpartijen binnen Wijchen. Op deze wijze houden we zicht op de partijen die zich vestigen in onze gemeente en kunnen bij signalen in samenspraak met Instituut Bijzonder Onderzoek (IBO) en handhaving oppakken. Programmarapportage mei 2023

welzijnsaanbod passend is. Samen met de Mantelzorgmakelaar, het Sociaal Wijkteam, MeerVoormekaar en andere organisaties werken we doelgericht (onze 8 beloften) aan een betere ondersteuning voor mantelzorgers. We hebben een besliskader voor de jeugdconsulenten en School Maatschappelijke Werkers (SMW-ers), waaruit de afbakening blijkt en hebben consulturen beschikbaar op het gebied van strategie en juristen, consulenten en smw-ers vragen hebben over de afbakening. We behalen de wettelijke termijnen en hebben spreekuren ingericht om inwoners zo sneller te helpen. Het programma is vastgesteld door de regionale raden en de eerste evaluatie is geweest en hier is het plan zo nodig op bijgesteld.

We hebben het aanbod steungezinnen beschikbaar en ingezet. Het aantal kinderen in verblijf is gestabiliseerd. We hebben de zorgvormen pleegzorg, gezinshuizen, kleinschalig wonen en specialistisch landelijk aanbod via regionale en bovenregionale Contractering beschikbaar voor Wijchense jeugdigen. Aan al deze benoemde thema’s geven we duiding in de twee informatie nota’s en monitor verslagen die we jaarlijkse opstellen en delen met college en raad. We geven zowel inhoudelijk als cijfermatige duiding op al deze onderwerpen.

We passen het Indicatieprotocol toe. In verband met het tekort aan hulpen blijft maatwerk nodig bij de verdeling van de beschikbare hulpen. In april 2023 is de kwartiermaker aanpak zorgfraude gestart vanuit een initiatief van 14 gemeenten in Gelderland Zuid. In opdracht van deze gemeenten werkt zij aan het plan om 'de basis' op orde te krijgen en aanbevelingen te doen aan de colleges. In voorkomende gevallen onderzoekt het IBO mogelijke gevallen van fraude op het gebied van zorg.

29

6.d

Iedereen draagt een steentje bij Ons uitgangspunt is dat iedereen kan meedoen. Door werk, of door zich op een andere manier in te zetten voor de samenleving. Iedereen is van waarde en moet iets kunnen bijdragen. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording We zetten in op een inclusieve samenleving, dit We hebben de capaciteit van de betekent dat iedereen mee mag en kan doen. participatiecoaches structureel uitgebreid. Dit bereiken we door samen met onze inwoners Samen met hen en de inkomensconsulenten en ketenpartners te werken aan een actielijst investeren we in een goede lokale die hoort bij het vastgestelde inclusie samenwerking met bedrijfsdienstverleners van programma. We willen meer mensen met WerkBedrijf. Daarnaast hebben we samen met afstand tot werk ondersteunen om ervaring op de lokale belangengroep 'HetWerkt!Wijchen' en te doen. Zo maken we hen werkfit voor de WerkBedrijf de voorbereidingen gestart voor arbeidsmarkt. In overleg met ons regionaal een lokale vacaturemarkt. In het nieuwe WerkBedrijf bezien we welke toegevoegde beleidskader besteden we aandacht aan waarde lokale initiatieven kunnen hebben. We initiatieven voor inclusie. zorgen voor een goede aansluiting tussen lokale initiatieven en regionale arbeidsbemiddeling. Daarnaast houden we ook 2023 aandacht voor jongeren in de Participatiewet die op meerdere levensdomeinen kampen met problemen.

Initiatieven die mensen effectief trainen of We ondersteunen onder meer het ontwikkelen helpen bij het zoeken naar werk ondersteunen van een buurtsuper in Bergharen die ook we. We hebben regelmatig overleg met lokale trajecten uitvoeren voor mensen met een initiatieven. Daarnaast organiseren onze arbeidsbeperking. participatiecoaches diverse (groeps-) activiteiten. We versterken de samenwerking met lokale Dit krijgt gestalte in periodieke bestuurlijke ondernemers om mensen met een uitkering afstemming. sneller aan het werk te krijgen. De contacten met ondernemers stemmen we af met ons WerkBedrijf, zodat we korte lijnen houden richting de vraag van onze ondernemers. We werken systematisch aan het organiseren van mogelijkheden om werkzoekenden te plaatsen. We overwegen, in samenwerking met WerkBedrijf, initiatieven voor “jobcarving”. De komende jaren bekijken we op welke wijze In voorbereiding. De raad is geïnformeerd over we optimaal kunnen samenwerken in de regio de (verschoven) tijdsplanning. op het gebied van de arbeidsmarkt. Bijvoorbeeld om personeelstekorten terug te dringen. In 2023 leggen we de gemeenteraad, mede n.a.v. het evaluatieonderzoek bij WerkBedrijf, een nieuw beleidskader voor arbeidsbemiddeling. Op basis hiervan gaan we een nieuwe DienstVerleningsOvereenkomst aan met WerkBedrijf voor 2024.

We maken de mogelijkheden om te kunnen De inventarisering van lokale mogelijkheden in omgaan met wisselende inkomsten de Divosa-scan is afgerond. eenvoudiger. Samen met de andere gemeenten in onze arbeidsmarktregio onderzoeken we wat het digitale instrument “Huishoudboekje” hierin kan betekenen. Lokaal implementeren we de aanbevelingen uit de Divosa-scan die eind 2022 plaatsvindt. Volwaardig inburgeren. Alle De Wet Inburgering 2021 is inmiddels inburgeringsplichtigen doen snel en volwaardig ingevoerd. Via regionaal gecontracteerde mee in de maatschappij. Liefst via betaald taalscholen bieden we aan de doelgroep werk. We zorgen ervoor dat taalonderwijs aan. Naar vermogen nemen zij inburgeringsplichtigen het hoogst haalbare deel aan de activiteiten die met het inburgeren taalniveau (eis is B1) behalen en dat zij naar gepaard gaan. vermogen participeren vanaf het begin van het inburgeringstraject, bij voorkeur middels Programmarapportage mei 2023

30

betaald werk. Mensen uit de doelgroep statushouders bieden we een plek bij de WDW. Wij bieden een Wijchense statushouder een kans op succes op de arbeidsmarkt door de kandidaat bij de WDW onder te brengen. Bovendien willen wij (de WDW) een voorbeeld zijn voor andere werkgevers, door een proefplaats speciaal voor een statushouder aan te bieden. In 2022 zijn we met de uitwerking gestart. In 2023 geven we hieraan een vervolg.

Een voorstel daartoe is aangehouden in afwachting van de exploitatieopzet van het kasteel.

6.e

We laten niemand vallen In deze financieel onzekere tijden kunnen de laagste inkomens op onze steun blijven rekenen. Als mensen in de knel komen is er een vangnet. We bieden steun bij financiële zorgen en zien daarbij een belangrijke rol voor charitatieve instellingen. Armoede bestrijden we door hulp op maat. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording We houden extra aandacht voor kindregelingen In de 'Week van het Geld' hebben een eerste in het armoede- en minimabeleid. We activiteit opgepakt richting basisscholen. Voor hernieuwen ons contact met scholen in Wijchen het komende schooljaar zullen we hier verder zodat de bekendheid van de Kindregeling niet op bouwen. wegzakt. Daarbij hebben we ook aandacht voor kinderen van Oekraïense vluchtelingen. Vanwege stijgende energieprijzen houden we De uitbetaling van de energietoeslag heeft bijzondere aandacht voor energiearmoede. De praktisch alle huishoudens in de doelgroep energieprijzen en de landelijke ondersteuning bereikt. De 'energie-klusteams' (aanbrengen zijn voortdurend in beweging. Waar mogelijk van energiebesparende maatregelen bij bieden wij lokaal aanvullend hulp. Ook in de lijn huishoudens met energie-armoede) ronden hun van “verduurzamen”. Ook in 2023 komen Fixactiviteiten voor het zomerreces af.

In het teams (expert die energiebesparende beleidsplan 'Geldzorgen, armoede en schulden' maatregelen toepast aan huis) op verzoek langs hebben we een voorstel gedaan voor bij huishoudens met energiearmoede. Dit doen verduurzaming van de regeling huishoudelijke we in overleg met Talis. Daarnaast overwegen apparaten. we onze “witgoedregeling” te verduurzamen. We bieden een vangnet op basis van Misbruik en oneigenlijk gebruik van vertrouwen. Een foutje bij een aanvraag kan uitkeringsgelden onderzoek wij. De menselijke altijd gemaakt worden. Maar bewuste fraude maat is een begrip wat steeds meer gestalte met uitkeringen pakken we aan. We hebben krijgt. Medewerkers trainen en adviseren we aandacht voor de menselijke maat binnen de om gebruik te maken van de 'omgekeerde bijstandverlening. Op het departement is toets'. De participatiewet wordt aangepast. De hierover volop discussie gaande. De uitkomst menselijke maat en omzien naar elkaar worden ervan leidt tot aanpassingen van de huidige sleutelbegrippen. Naar verluid treedt de participatiewet. Gemeenten moeten per aangepaste wet in 2025 in werking. individueel geval bepalen in hoeverre er strikt genomen sprake is van frauduleuze handelingen of van een menselijke vergissing die vervolgens leidt tot een overtreding van de regels.

Mensen met financiële zorgen of schulden In het beleidsplan 'Geldzorgen, armoede en helpen we vroegtijdig om grip op hun schulden' leggen we de nadruk op preventie en huishoudboekje te krijgen. Initiatieven uit de het bereiken van huishoudens met een laag samenleving zijn daarbij zeer waardevol. We inkomen. Dit doen me samen met benaderen de inwoners waarover we een maatschappelijke partners in Wijchen. signaal van betalingsachterstand ontvangen, actief met een hulpaanbod door ze te bellen of een sms of brief te sturen. We vinden het belangrijk om gezinnen met een Een businesscase is afgerond. Op basis hiervan kleine beurs beter te ondersteunen. In 2023 leggen we in het derde kwartaal van 2023 een zullen we een vervolg geven aan de uitkomst voorstel voor aan de gemeenteraad. van een verdere uitwerking van de inwonerspas (combinatie met ‘digitaal platform’, specificering kosten), op basis van besluitvorming in de Programmarapportage mei 2023

31

raad. We streven naar een samenleving waarin iedereen mee kan doen. In 2023 gaan we verder met het uitvoeren van de ‘Iedereen doet mee agenda’.

We houden en versterken onze (herstelgerichte) inloop GGZ en werken met een WijkGGZ team. We zorgen ook voor meer betaalbare woningen voor psychisch kwetsbare inwoners. Samen met de huidige lokale adviesraden (voor Wmo en Participatiewet) willen we naar één vernieuwende werkwijze zodat het college meer integraal wordt geadviseerd op het sociaal domein.

Dit wordt een vast onderdeel van de aangepaste Participatiewet. Intern hebben we de formatie participatiecoach structureel uitgebreid waardoor meer mensen voor een traject aan bod komen. Hierbij gaat het juist om die mensen die niet via het WerkBedrijf bemiddeld kunnen worden. We evalueren frequent de inzet van de inloop GGZ en WijkGGZ team. Afhankelijk van het al dan niet doorgaan van de doordecentralisatie van beschermd wonen zal de koers voor 2024 worden bepaald. Begin 2022 is de begeleidingsorganisatie (Spectrum), begonnen met de voorbereidingen en gesprekken met de betrokken partijen. Het proces zal eind derde kwartaal worden afgerond.

6.f

Zorg en veiligheid We zorgen voor een veilige leefomgeving. Inwoners en professionals weten waar zij signalen en zorgen over onveilige situaties kunnen delen. Jeugdoverlast en drugsproblematiek zijn in beeld en pakken we aan. Zorgmijders die een gevaar zijn voor zichzelf of voor anderen, bieden we ondersteuning. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording We werken samen met onderwijs, politie, Het aantal overlast gevende groepen jongeren jongerenwerk, regieteam, boa’s, straatcoaches, of overlast gevende jeugdigen is stabiel of veilig thuis en zorgpartijen. Hiervoor hebben we afgenomen. Door de partijen zoals beschreven diverse overlegorganen. Met bovenstaande wordt actief samengewerkt via diverse overleg partners werken we samen om overlast structuren. gevende jeugdigen en volwassenen te voorkomen of op te lossen. Via regieteam en ketenpartners zetten we Het regie team is beschikbaar voor complexe trajecten in gang, zoals bemoeizorgtraject en multi problemen casussen en wordt hier actief GGZ in de Wijk voor zorgmijders en bij op in gezet. De Wijk GGZ is gestart en wordt inwoners met complexe problematiek. geëvalueerd op effectiviteit en inzet in 2023.

Programmarapportage mei 2023

32

BUIG Belangrijkste ontwikkelingen beleid lopende jaar In de begroting van 2023 is rekening gehouden met een gemiddeld aantal van 686 bijstandsontvangers. We zijn gestart in 2023 met 700 bijstandsgerechtigden. In het eerste kwartaal van 2023 is er een lichte daling van het bestand te zien. Ondanks de sterk oplopende inflatie blijft de stijging van het aantal mensen wat afhankelijk is van een uitkering vooralsnog achterwege. Aan het einde van het eerste kwartaal waren 693 mensen afhankelijk van een uitkering. 750

725

700

675

650 1

2

3

4

Realisatie 2022

5

6

Begroot 2023 primitief

7

8

9

Realisatie 2023

10

11

12

JEV 2023

Wat is de verwachte afwijking t.o.v. begroting? In de begroting 2023 is uitgegaan van 686 bijstandsgerechtigden. We zien een stabilisatie van het aantal mensen wat afhankelijk is van een (bijstands)uitkering. De stabilisatie ligt in de lijn van de prognoses van het Centraal Plan Bureau. Die spreekt mogelijk zelfs nog van een lichte daling – landelijk gezien – van het aantal uitkeringsgerechtigden. De mogelijke groei vanwege de inflatie en de economische ontwikkelingen die het gevolg zijn van de oorlogssituatie in de Oekraïne lijkt uit te blijven. Om deze redenen houden we voor de jaareindeverwachting rekening met het huidige aantal uitkeringsgerechtigden. Het nader voorlopige budget BUIG voor het jaar 2023 is geprognotiseerd op €11.077K en zal in september 2023 definitief worden vastgesteld. Dat is €997K hoger dan begroot. Op basis van de huidige aantallen en de stijging van de WML (wettelijk minimumloon) zien we dat de realisatie naar verwachting qua kosten €1.281K hoger ligt dan de begroting. Het verschil ad €284K komt deels ten laste van de egalisatiereserve BUIG. De egalisatiereserve BUIG bedraagt per 1-1-2023 €184K. Ontwikkelingen De menselijke maat! Omzien naar elkaar. Het is de gedachte achter aanpak van de Participatiewet die naar verluid in 2025 in aangepaste vorm in werking treedt. Binnen redelijkheid giften mogen ontvangen.

Naast de uitkering voor een langere periode wat bijverdienen als opstap naar werk. Aanspraak maken op een budget om schommelende inkomsten per maand aan te vullen. Gegevensuitwisseling vergemakkelijken zodat mensen niet telkens hun gegevens opnieuw moeten delen. Het zijn enkele voorbeelden die betrekking hebben op de aanpassing van de wet. Los van de vele verplichtingen die een bijstandsgerechtigde heeft komt bij de aanpassing van de wet juist het mensbeeld aan de orde. Uiteraard volgen wij alle ontwikkelingen op dit vlak. Bijzondere bijstand Over het hele jaar 2022 zagen we een stijging in het gebruik van inkomensondersteuning ten opzichte van 2021. Die stijging zet ook door in de eerste vier maanden van 2023. In de eerste vier maanden van 2022 betaalden wij € 458K uit; in 2023 was dit over de eerste 4 maanden € 550K. Dat is een stijging van uitgaven in de eerste 4 maanden van 20%. De stijging van uitgaven wordt voor een aanzienlijk deel verklaard door de toename van het aantal gehuisveste statushouders, Programmarapportage mei 2023

33

maar ook door een groter beroep op de inkomenstoeslag, de zorgverzekering en de Kindregeling in deze eerste vier maanden. Het kan zijn dat huishoudens regelingen waar je maar één keer aanspraak op kunt maken, eerder in het jaar hebben aangevraagd. Mogelijk is ook dat door het grote bereik van de energietoeslag meer huishoudens zich bewust zijn geworden van de mogelijkheden, c.q. noodzaak van inkomensondersteuning. We houden vooralsnog de raming uit de begroting aan. Jeugd Met de jaarlijkse Nulmeting verkrijgen we vroegtijdig integraal inzicht in de actuele zorgpopulatie, te verwachten trends in zorggebruik en de daaraan gerelateerde kosten. Hoofddoel is om te komen tot een geactualiseerde begroting. In dit thema komt het onderdeel Jeugd aan de orde. Naast de duiding van het jaarbeeld 2022, nemen we hier ook de definitieve tarieven 2023 in mee, maken we cliënt- specifieke prognoses en verdiepende analyses. Het resultaat is een geactualiseerde begroting van het lopende jaar 2023. Het meerjarig effect stellen we bij in de Perspectiefnota 2023. Wat is de verwachte afwijking t.o.v. de begroting? Voor het lopende jaar 2023 wordt op basis van de Nulmeting 2023 op het onderdeel Jeugd een nadeel t.o.v. de huidige begroting 2023 verwacht van € 283k.

Dit nadeel bestaat uit: Hoeveelheidseffect: een nadeel ad € 160k op de bijstelling van het verwachte zorggebruik; Prijseffect: een nadelig prijseffect ad € 123k. De budgetten zijn geïndexeerd. Ten opzichte van de begroting 2023 is de regionale index nog opgehoogd van 4,6% naar 6%. Dit verwachte resultaat leidt tot een onttrekking uit de egalisatiereserve Jeugd, waarmee het resultaat Jeugd 2023 ná egalisatie op nihil uitkomt. Deze reserve is bedoeld voor het egaliseren van (verwachte) jaarresultaten Jeugd. In onderstaande tabel (bedragen x € 1.000) de opbouw per onderdeel:

2023 Dagbehandeling Verblijf Ambulant GGZ zorg Bescherming/reclassering PGB Overig

-6 110 -494 31 107 91 -123 -283

Kijken we puur naar de bijstelling van het verwachte zorggebruik (hoeveelheidseffect), dan heeft de Nulmeting 2023 Jeugd financieel een negatief effect. Hieronder per categorie de inhoudelijke toelichting: Dagbehandeling Bij dagbehandeling was er in 2021 sprake van inhaalzorg vanwege Corona. In 2022 is hier geen sprake meer van. Bij dagbesteding zien we hetzelfde niveau als 2021. Dagbesteding wordt vaak ingezet om ouders te ontlasten. Bij de lokale bouwsteen Eerste Stap zien we een stijging. Bijstelling van eenheden is per saldo minimaal. Verblijf Bij verblijf zien we een verschuiving van zorg ten gevolge van het nieuwe woonplaatsbeginsel. Vanwege het nieuwe woonplaatsbeginsel, die begin 2022 is ingevoerd, zien we een uitstroom van een groot aantal jeugdigen die gezinshuiszorg hadden. Hiervoor in de plaats zijn we financieel verantwoordelijk geworden voor jeugdigen met andere zware verblijfszorg/ behandelgroepen. De beïnvloedbaarheid hierin is klein. Pleegzorg neemt iets af door matchingsproblemen tussen jeugdigen en gezin. En omdat de problematiek van de jeugdigen te zwaar is of niet past binnen de setting van een pleeggezin. Er is een product bijgekomen, kleinschalig wonen, wat past binnen de opdracht om instellingsgroepen te verkleinen en gesloten jeugdzorg af te bouwen.

We bemerken dat de zorg voor kinderen in verblijf steeds complexer wordt, waardoor de vraag naar maatwerk en zware zorg toeneemt.

Programmarapportage mei 2023

34

Ambulant Binnen ambulant zien we een stijging. Deze stijging wordt veroorzaakt door drie producten: reguliere begeleiding, specialistische begeleiding en ambulante behandeling. We zien dat de zorg zwaarder wordt, doordat er meer eenheden per jeugdige worden ingezet. Daarnaast wordt binnen woonarrangementen de bouwsteen specialistische begeleiding ingezet als toevoeging van zorg. Het bestaande arrangement past niet bij de hoge zorgintensiteit van de jeugdigen, waardoor de inzet van de bouwsteen specialistische begeleiding aanvullend nodig is. GGZ Binnen de Jeugd GGZ zagen we in 2021 een stijging door de effecten van de coronamaatregelen op jeugdigen. Dit zorggebruik GGZ lijkt te stabiliseren. De stabilisatie (en op onderdelen daling) wordt mede veroorzaakt door de inzet van de SOJ (speciale ondersteuning jeugd GGZ) bij de huisartsen, extra uren schoolmaatschappelijk werk en de aanvulling bij het vrij toegankelijk aanbod (met bijvoorbeeld de STAR-training en Happy training). Ook heeft school extra inzet toegevoegd, gericht op de door coronamaatregelen veroorzaakte problematiek, met bijvoorbeeld extra mentoruren voor leerlingen en extra didactische ondersteuning. In de begroting waren we er vanuit gegaan dat deze stabilisatie na corona eerder plaats zou vinden (en tot een lager niveau). Er is landelijk sprake van wachtlijsten bij de JGGZ.

Ook in Wijchen zien we dat kinderen op de wachtlijst staan. Dit kan betekenen dat de daling die we nu zien mede wordt veroorzaakt doordat kinderen wachten op ondersteuning. We proberen knelpunten te voorkomen door te zoeken naar alternatieven zoals inzet van groepsaanbod, e-learning en kortdurende ondersteuning vanuit de schoolmaatschappelijk werkers en de SOJ. Het uitbreiden van aanbod en verbeteren van uitstroom is een landelijk en regionaal programma waar we als Wijchen op aangesloten zijn. Als we naar de specifieke producten kijken zien we dat basis GGZ stijgt en specialistische GGZ daalt. Oorzaak van de stijging bij basis GGZ is, dat we zien dat er steeds zwaardere problematiek binnen basis GGZ behandelt wordt. Specialistische GGZ daalt door de verschuiving naar basis. Daarnaast zien we dat de afwezigheid van het wervende gedrag van een (nu niet meer gecontracteerde) aanbieder zorgt voor een daling op dit product. Het genoemde voordeel bij deze categorie GGZ is een saldo van een voordeel op de GGZ behandeling zonder verblijf en een nadeel bij de psychiatrische bedden. Bescherming / reclassering In 2021 zagen we een stijging bij beide categorieën. In 2022 is bij jeugdreclassering een daling ingezet. Bij jeugdbescherming zien we een stijging. Deze stijging zien we vooral bij het product ‘OTS minder dan 1 jaar’. Terwijl ‘OTS meer dan 1 jaar’ daalt.

Bij het preventie justitieel kader treedt een voordeel op. In totaal zien we een daling van gebruik binnen de gehele categorie. PGB De daling van inzet PGB zet zich voort. Deels is dit een verschuiving naar zorg in natura. Overig Het nadeel bij deze categorie wordt veroorzaakt door een toename van LTA (Landelijk transitie arrangement). Deze zeer specialistische zorg bevindt zich op het hoogste niveau van de afgelopen vijf jaar. Ook neemt het aantal crisis- plaatsingen toe als gevolg van een verzwaring van de problematiek, gecombineerd met de wachtlijsten omdat plekken vol zitten. De persoonlijke verzorging valt ook onder de categorie overig. Hier zien we een daling. De ZBO (zorg binnen onderwijs) commissie draagt hieraan bij, doordat er meer controle is op de instroom. Inhoudelijke ontwikkelingen In de zorg voor jeugdigen zien we een verzwaring van de problematiek. We zien een top 10 van jeugdigen met een dermate zware problematiek en onbegrepen gedrag, dat er zorgvormen ontwikkeld moeten worden of aangepast moeten worden. Deze jeugdigen vertonen een chronische behoefte aan intensieve zorg. We zien dat binnen de huidige jeugdzorg hier nog geen passende zorg voor ontwikkeld is. Tot nu toe heeft de huidige Oekraïne crisis beperkt effect op het zorggebruik Jeugd en WMO.

We denken dat dit nog wel gaat toenemen nu de vluchtelingen langer hier verblijven, problemen opspelen door trauma’s en beperkt perspectief hebben op terugkeer naar huis. We staan nu voor de opdracht om ook asielzoekers te gaan opvangen en zijn geconfronteerd met een verhoging van de taakstelling voor statushouders. De ervaring leert dat ook bij deze groepen er sprake is van een zorgconsumptie, wat waarschijnlijk een effect gaat hebben op het totale gebruik. Programmarapportage mei 2023

35

Wat al sinds 2022 speelt, is de toenemende druk op de bevolking door het duurder worden van onder andere energiekosten en levensmiddelen. Dit zorgt ervoor dat meerdere personen en huishoudens onder financiële druk komen te staan. De ervaring leert dat financiële problemen de zorgconsumptie (kunnen) vergroten. De hervormingsagenda jeugd is nog niet vastgesteld. Dit gaat in 2023 gebeuren. Dit zal een effect gaan hebben op de kosten voor met name jeugd met verblijf. Denk hierbij aan kleinschalig wonen. Vervolg Op 15 juni volgt de eerste informatieavond Jeugd en WMO 2023, waarin de Nulmeting 2023 en de resultaten t/m maart 2023 worden toegelicht. Ter voorbereiding op de informatieavond wordt u meer in detail geïnformeerd middels een informatienota. WMO Met de jaarlijkse Nulmeting verkrijgen we vroegtijdig integraal inzicht in de actuele zorgpopulatie, te verwachten trends in zorggebruik en de daaraan gerelateerde kosten. Hoofddoel is om te komen tot een geactualiseerde begroting. In dit thema komt het onderdeel WMO aan de orde. Naast de duiding van het jaarbeeld 2022, nemen we hier ook de definitieve tarieven 2023 in mee en maken we verdiepende analyses. Het resultaat is een geactualiseerde begroting van het lopende jaar 2023. Het meerjarig effect stellen we bij in de Perspectiefnota 2023. Wat is de verwachte afwijking t.o.v.

de begroting? Voor het lopende jaar 2023 wordt op basis van de Nulmeting 2023 op het onderdeel WMO een nadeel t.o.v. de huidige begroting 2023 verwacht van € 69k. Dit nadeel bestaat uit: Hoeveelheidseffect: een voordeel ad € 161k op de bijstelling van het verwachte zorggebruik; Prijseffect: een nadelig prijseffect ad € 230k. De budgetten zijn geïndexeerd. Ten opzichte van de begroting 2023 is de regionale index nog opgehoogd van 4,6% naar 6%. Ook is het nieuwe tarief 2023 Huishoudelijke hulp bekend (+ 12,7% t.o.v. tarief 2022). Dit verwachte resultaat leidt tot een onttrekking uit de egalisatiereserve WMO, waarmee het resultaat WMO ná egalisatie op nihil uitkomt. Deze reserve is bedoeld voor het egaliseren van (verwachte) jaarresultaten WMO. In onderstaande tabel (bedragen x € 1.000) de opbouw per onderdeel:

Huishoudelijke verzorging Begeleiding Hulpmiddelen Dagbesteding Woonvoorzieningen PGB Overig Totaal

2023 -331 302 0 -65 0 46 -20 -69

Kijken we puur naar de bijstelling van het verwachte zorggebruik (hoeveelheidseffect), dan heeft de Nulmeting 2023 WMO financieel een positief effect. Hieronder per categorie de inhoudelijke toelichting: Huishoudelijke verzorging Het nieuwe normenkader dat eind 2021 is ingevoerd leidt op beperkte schaal tot een lagere inzet van de hulp bij het huishouden. Onze huidige aanbieders hulp bij het huishouden kampen met een personeelstekort waardoor er wachttijden zijn en ze niet altijd (alle) hulp tijdig kunnen leveren. Door deze twee ontwikkelingen zien we in 2022 een lagere ureninzet dan in 2021. Aan de andere kant zien we als gevolg van de vergrijzing, het aantal klanten met hulp bij het huishouden nog steeds stijgen (in 2022 een toename van 100 klanten). De verwachting is dat deze stijging zich de komende jaren doorzet en dat daarmee de ureninzet ook gaat toenemen. Daarnaast vindt er een verschuiving plaats van de bouwsteen praktische begeleiding van ‘Begeleiding’ naar ‘Huishoudelijk verzorging’. Dus voor het totale thema budgetneutraal.

Programmarapportage mei 2023

36

Begeleiding Bij begeleiding zien we een voordeel. Dit heeft diverse oorzaken. Het grootste voordeel op begeleiding zit op reguliere begeleiding. Het aantal toewijzingen blijft stabiel, maar we zien de gemiddelde inzet per klant afnemen. Hierbij speelt mee dat aanbieders – gelet op het hogere tarief - liever specialistische dan reguliere begeleiding bieden. Het aantal klanten specialistische begeleiding en de inzet zijn stabiel. We verwachten dat de komst van het wijkteam GGZ in Wijchen invloed heeft op het zorggebruik (begeleiding Wmo). Het team werkt preventief en kan daarmee mogelijk zwaardere zorg voorkomen. Ook de inzet van de herstelgerichte inloop zal naar verwachting effect gaan hebben op de inzet van specialistische hulp. We constateren een afname van de producten ZG (zintuigelijk gehandicapten). Daarnaast vindt er een verschuiving plaats van de bouwsteen praktische begeleiding van ‘Begeleiding’ naar ‘Huishoudelijk verzorging’. Dus voor het totale thema budgetneutraal. Hulpmiddelen We houden in onze begroting rekening met stijgende uitgaven. De raming qua aantallen hulpmiddelen blijft ongewijzigd. We hebben het voornemen uitgesproken om het contract met Welzorg te verlengen. Welzorg heeft laten weten ook te willen verlengen. Dagbesteding We zien bij de dagbesteding volwassenen en ouderen een toename van het gebruik.

Daarom hebben wij het aantal dagdelen structureel verhoogd. De corona-maatregelen zijn opgeheven. Mensen durven na Corona weer naar de dagbesteding te komen, waar ze eerder terughoudend waren in verband met de kans op besmettingen. In mei 2023 starten we samen met MeervoorMekaar een pilot indicatie-loze dagbesteding ouderen. Vooralsnog gaan we ervanuit dat de extra taken die hieraan verbonden zijn voor MeerVoormekaar passen binnen de subsidie die MeerVoormekaar voor de dagbesteding in de Oase en ’t Achterom ontvangt in 2023. Daarnaast geven we een impuls aan het thema inloop en ontmoeten. Er zijn gesprekken met de ouderenbonden om de samenwerking te verstevigen. De Stichting Ontmoetingscentrum De Villa evalueert de inloop en komt met voorstellen voor de toekomst. De financiële gevolgen worden meegenomen in de Perspectiefnota. Op bestuurlijk niveau zijn er met Talis en ZZG afspraken gemaakt over het Kompas. Deze houden in dat de gemeente de komende vijf jaar de helft van de huur van het Kompas betaalt en een bijdrage levert aan de aanleg van een terras bij het Kompas. De financiële effecten van deze afspraken worden ook meegenomen in de Perspectiefnota. Woonvoorzieningen De raming is ongewijzigd qua aantallen.

Dit onderdeel is een openeindfinanciering en afhankelijk van het daadwerkelijk aantal aanvragen dat wordt ingediend en het aantal dure woningaanpassingen in een betreffend jaar. PGB We zien een lichte daling van het aantal klanten met een PGB en dan met name bij Hulp in het huishouden. Er is een verschuiving naar hulp bij het huishouden die als zorg in natura wordt geleverd. Overig Het nadeel bij overig is tweeledig. Een hogere regionale bijdrage aan tijdelijk verblijf LVB en een aframing van het budget persoonlijke verzorging WMO. Vervolg Op 15 juni volgt de eerste informatieavond Jeugd en WMO 2023, waarin de Nulmeting 2023 en de resultaten t/m maart 2023 worden toegelicht. Ter voorbereiding op de informatieavond wordt u meer in detail geïnformeerd middels een informatienota.

Vluchtelingen, arbeidsmigranten en huisvesting Beleid In 2022 is een opvang gerealiseerd met 180 plaatsen voor Oekraïense ontheemden. Begin 2023 is dit uitgebreid van 180 naar 200 en sinds april naar 220 plaatsen. Het voormalige kantoorgebouw, waar de opvang is gerealiseerd, behoeft extra beveiliging en brandwachten, omdat het geen gebouw is om in te wonen. Het team dat hiervoor is ingehuurd wordt aangestuurd door twee locatieleiders. Daarnaast worden er zowel professionals als vrijwilligers van MeerVoormekaar Programmarapportage mei 2023

37

ingezet om de voorziening goed te laten functioneren. De locatie blijft operationeel tot eind augustus, waarna de Oekraïense ontheemden verhuizen naar de nieuwe locatie op de Oude Klapstraat. Door gebrek aan perspectief op het einde van de oorlog en al opgelopen trauma’s neemt de vraag naar zorg en ondersteuning toe. Dit heeft impact op het gebruik van Wmo en jeugdzorg. Door het inhuren van zorg coördinatoren, via Sterker, worden zorg gerelateerde problemen vroegtijdig geconstateerd en worden de betreffende personen doorverwezen naar de juiste ondersteuning of zorg. Normvergoeding Voor de opvang van Oekraïense ontheemden ontvangen we vanuit het rijk een normvergoeding. Voor 2023 hebben we vanuit het Rijk een voorschot van 5,5 miljoen ontvangen op basis van de normvergoeding. Na de twee uitbreidingen hebben we nog recht op 653k. De middelen die wij ontvangen vanuit het Rijk zijn voldoende om de verwachte werkelijke kosten te vergoeden. Transitievergoeding De kosten ad 28k zijn de verbouwingskosten van het oude kantoorgebouw om 20 Oekraïense ontheemden meer op te vangen. Dit resulteert in een eenmalige kostenpost. Particuliere Opvang Oekraïners (POO) Voor de particuliere opvang van Oekraïense ontheemden keren wij leefgeld uit, maar daartegenover staat ook een vergoeding voor de uitvoeringskosten.

Op basis van een extrapolerende berekening verwachten wij 15k aan uitvoeringskosten. Onderwerp: Exploitatie opvang Exploitatiekosten tm april Nog te verwachten kosten tm december Kapitaallasten Leefgeld GOO Nog te verwachten uitgaven leefgeld GOO Totale verwachte exploitatiekosten

-1.160 -3.440 -230 -18 -54 -4.902

Bijdrage Rijk GOO (voorschot) Uitbreiding per april (+20) Te verwachte uitbreiding per september (+20) Overige inkomsten Totale verwachte inkomsten Verwacht saldo normvergoeding

5.453 452 201 1 6.160 1.298

Onderwerp: Transitie kasteellaan Transitiekosten Nog te verwachte transitiekosten Saldo Transitievergoeding Nog aan te vragen Transitievergoeding Onderwerp: Oude klapstraat Investeringen Te verwachte investeringen Verwacht Saldo Oude Klapstraat Onderwerp: POO Leefgeld tm april Nog te verwachten leefgeld tm december Uitvoeringskosten t/m april Nog te verwachten uitvoeringskosten t/m december Verwachte vergoeding uitvoeringskosten POO Verwachte vergoeding leefgeld POO Verwacht Saldo POO Onderwerp: Sociale regeling Oekraïners Leerlingenvervoer t/m april Programmarapportage mei 2023

-28 0 -28 28

-1.730 -5.203 -6.733

-11 -22 -5 -10 15 33 0

Nog niet 38

bekend Te verwachten kosten leerlingenvervoer t/m december Verwachte kosten sociale regelingen Ontvangen vergoeding sociale regelingen Verwacht Saldo sociale regelingen Oekraïne

59

1.2: Asielopgave Wij gaan een AZC vestigen voor 300 asielzoekers voor de duur van 5 jaar met een mogelijke verlenging van 5 jaar. Het AZC voorziet in de taakstelling voor zowel de gemeente Druten als Wijchen. Het project bevindt zich in de voorbereidende fase waarin er gesprekken plaatsvinden met omwonende en andere belanghebbenden. Het traject voor de vergunning wordt opgestart voor een omgevingsvergunning en het wijzigen van het bestemmingsplan. Daarnaast gaan we in gesprek met de projectontwikkelaar over de eisen van het gebouw voor de doelgroep. Verder gaan we in gesprek met het COA om een bestuursakkoord voor te bereiden. De opgave hiervoor is urgent en vraagt directe inzet. De verwachting is dat het AZC over een jaar operationeel is, waarna het COA het beheer en exploitatie overneemt. Verdere financiële en personele uitwerking volgt in een volgende rapportage. 1.3: Flex-wijken bedoeld voor sociale huur Om de druk op sociale huur aan te kunnen zijn we aan het kijken of we een flex-wijk kunnen inrichten met flex-woningen bedoeld voor sociale huur. Dit zullen we doen in nauw overleg met de woningcorporatie. Een verdere financiële en personele uitwerking volgt in een volgende rapportage. 1.4: Arbeidsmigranten Er is een wet aangenomen waardoor arbeidsmigranten recht hebben op fatsoenlijk onderdak.

In de praktijk verblijven arbeidsmigranten vaak op plaatsen met te veel personen in een te kleine ruimte. Hoewel de gemeente niet voor huisvesting zorgt, kan de gemeente het in beleid wel mogelijk maken dat werkgevers en projectontwikkelaars voorzieningen creëren die voldoen aan de wettelijke eisen. We stellen eerst een beleid vast, zodat er handhaving kan plaatsvinden conform beleid. Tevens is de bedoelding dat het AZC in Wijchen na de periode van opvang van asiel mede beschikbaar wordt voor deze doelgroep als voor andere doelgroepen me teen tijdelijke woonbehoefte. Een verdere financiële en personele uitwerking volgt in een volgende rapportage.

Programmarapportage mei 2023

39

Financieel:

TV

Taakveld

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie

6.2 6.3 6.4 6.5 6.6

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

6.71a Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO) 6.71c Dagbesteding (WMO) 6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72a Jeugdhulp begeleiding 6.72b Jeugdhulp behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.73a Pleegzorg 6.73b Gezinsgericht 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74c Gesloten plaatsing 6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering Resultaat

TV 6.1 6.1

6.1

6.1 6.2

6.2

6.2

6.2 6.3

Begroot 3.099

(Bedragen x € 1.000) JEV Saldo 3.221 -122

1.844

1.726

117

2.725

2.821

-96

3.936

4.269

-333

2.546

2.539

7

2.248

2.241

7

3.773

3.773

0

2.940

2.940

0

725

725

0

68

68

0

3.205

3.205

0

1.285

1.285

0

1.033

1.033

0

401

401

0

486

486

0

2.692

2.692

0

3.174

3.174

0

841

841

0

88

88

0

156

156

0

670

670

0

74

74

0

38.008

38.428

-420

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting Structureel Incidenteel (min is nadeel) Bij de speelhoeve stellen we het bouwkundig onderhoud en het vervangen uit van oude verlichting voor energie zuinige. In overleg 0 230 met de ODRN, uitstel i.v.m. geplande nieuwbouw. Hierdoor is de onttrekking aan de reserve onderhoud ook lager. 0 -230 Het bestedingsplan voor de inzet van de NPO middelen 2023 (Nationaal programma onderwijs) is geactualiseerd in afstemming met het sociaal wijkteam. Dit levert een verschuiving van bestaand 0 -115 budget op van onderdeel jeugd naar schoolmaatschappelijk werk (6.2). Verlenging Vitaliteitsmanager Blije Dries t.b.v. bemiddeling. 0 -7 Een aantal facilitaire budgetten voor de Sociale wijkteams kunnen op 3 0 grond van de realisatiecijfers structureel worden verlaagd. Het bestedingsplan voor de inzet van de NPO middelen 2023 (Nationaal programma onderwijs) is geactualiseerd in afstemming 0 115 met het sociaal wijkteam. Dit levert een verschuiving van bestaand budget op van onderdeel jeugd naar schoolmaatschappelijk werk. Op het onderdeel preventief justitieel kader verwachten we n.a.v. de Nulmeting 2023 een voordeel. Voor de verdere inhoudelijke 0 165 onderbouwing verwijzen we u naar het thema Jeugd. Het verwachte resultaat 2023 op het onderdeel Jeugd, egaliseren we met de reserve Jeugd.

Deze reserve is bedoeld voor het opvangen 0 -165 van (verwachte) jaarresultaten. We hebben een stelpost opgenomen voor corona kosten, waar we 0 260 nog geld voor in reserve hebben zitten. We verwachten niet dat dit

Programmarapportage mei 2023

40

TV

6.3 6.3 6.3 6.3 6.3 6.3

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel) aangesproken gaat worden. Daarmee is de onttrekking uit de reserve corona niet benodigd. Bij de begroting 2024 nemen we een standpunt in over het restant van deze reserve. Op basis van de realisatie voorgaande jaren verwachten we minder kosten aan kwijtscheldingen in 2023. We verwachten vanwege de 10% index op uitkeringen en licht hogere aantallen, meer kosten op de bijstandsuitkeringen. Daartegenover staat een hogere bijdrage van het ministerie. Per saldo komen we naar verwachting tekort, wat we voor een deel kunnen opvangen uit de daarvoor bestemde reserve. Inhuur t.b.v. uitvoering BBZ.

6.3

Extra kosten IBO i.v.m. CAO stijging personeelskosten. WSW: De bijgestelde begroting 2023 van de MGR laat een nadeel 6.4 van 333k zien op de Wet Sociale Werkplaats (WSW). Hier volgt nog een zienswijze op. Participatie: De bijgestelde begroting 2023 van de MGR laat een 6.5 nadeel van 39k zien op de Participatiebudget. Arbeidsmatige dagbesteding: De bijgestelde begroting 2023 van de 6.5 MGR laat een nadeel zien op de Arbeidsmatige dagbesteding. Loonkosten subsidie: De bijgestelde begroting 2023 van de MGR laat 6.5 een voordeel van 62k zien op de Loonkostensubsidie. Op het onderdeel WMO huishoudelijke verzorging (Zorg in natura, 6.71a PGB en eigen bijdrage) verwachten we een nadeel. Voor de verdere inhoudelijke onderbouwing verwijzen we u naar het thema WMO. Het verwachte resultaat 2023 op het onderdeel WMO, egaliseren we 6.71a met de reserve WMO. Deze reserve is bedoeld voor het opvangen van (verwachte) jaarresultaten. Op het onderdeel WMO begeleiding (begeleiding, wmo verblijf en persoonlijke verzorging) verwachten we een voordeel. Voor de 6.71b verdere inhoudelijke onderbouwing verwijzen we u naar het thema WMO. Het verwachte resultaat 2023 op het onderdeel WMO, egaliseren we 6.71b met de reserve WMO. Deze reserve is bedoeld voor het opvangen van (verwachte) jaarresultaten. Op het onderdeel WMO dagbesteding verwachten we een nadeel.

6.71c Voor de verdere inhoudelijke onderbouwing verwijzen we u naar het thema WMO. Het verwachte resultaat 2023 op het onderdeel WMO, egaliseren we 6.71c met de reserve WMO. Deze reserve is bedoeld voor het opvangen van (verwachte) jaarresultaten. Op het onderdeel WMO tijdelijk verblijf LVB 18+ verwachten we een 6.71d nadeel. Voor de verdere inhoudelijke onderbouwing verwijzen we u naar het thema WMO. Het verwachte resultaat 2023 op het onderdeel WMO, egaliseren we 6.71d met de reserve WMO. Deze reserve is bedoeld voor het opvangen van (verwachte) jaarresultaten. Op het onderdeel begeleiding jeugd (ambulante begeleiding, persoonlijke verzorging, logeren en PGB) verwachten we n.a.v. de 6.72a Nulmeting 2023 een nadeel. Voor de verdere inhoudelijke onderbouwing verwijzen we u naar het thema Jeugd. Het verwachte resultaat 2023 op het onderdeel Jeugd, egaliseren we 6.72a met de reserve Jeugd. Deze reserve is bedoeld voor het opvangen van (verwachte) jaarresultaten. Op het onderdeel ambulante behandeling jeugd verwachten we n.a.v. 6.72b de Nulmeting 2023 een nadeel. Voor de verdere inhoudelijke onderbouwing verwijzen we u naar het thema Jeugd. 6.72b Het verwachte resultaat 2023 op het onderdeel Jeugd, egaliseren we Programmarapportage mei 2023

Structureel Incidenteel

0

-260

0

45

0

-1.281

0

997

0

184

0

-25

0

-16

0

-333

0

-39

0

-16

0

62

0

-285

0

285

0

308

0

-308

0

-65

0

65

0

-23

0

23

0

-143

0

143

0

-227

0

227 41

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting Structureel Incidenteel (min is nadeel) met de reserve Jeugd. Deze reserve is bedoeld voor het opvangen van (verwachte) jaarresultaten. Op het onderdeel dagbesteding jeugd (dagbehandeling en vervoer) verwachten we n.a.v. de Nulmeting 2023 een nadeel. Voor de 6.72c 0 -20 verdere inhoudelijke onderbouwing verwijzen we u naar het thema Jeugd. Het verwachte resultaat 2023 op het onderdeel Jeugd, egaliseren we 6.72c met de reserve Jeugd. Deze reserve is bedoeld voor het opvangen 0 20 van (verwachte) jaarresultaten. Op het onderdeel pleegzorg verwachten we n.a.v. de Nulmeting 2023 6.73a een voordeel. Voor de verdere inhoudelijke onderbouwing verwijzen 0 58 we u naar het thema Jeugd. Het verwachte resultaat 2023 op het onderdeel Jeugd, egaliseren we 6.73a met de reserve Jeugd. Deze reserve is bedoeld voor het opvangen 0 -58 van (verwachte) jaarresultaten. Op het onderdeel gezinsgerichte jeugdhulp met verblijf verwachten 6.73b we n.a.v. de Nulmeting 2023 een nadeel. Voor de verdere 0 -79 inhoudelijke onderbouwing verwijzen we u naar het thema Jeugd. Het verwachte resultaat 2023 op het onderdeel Jeugd, egaliseren we 6.73b met de reserve Jeugd. Deze reserve is bedoeld voor het opvangen 0 79 van (verwachte) jaarresultaten. Op het onderdeel overige jeugdhulp met verblijf verwachten we n.a.v. de Nulmeting 2023 een voordeel.