Programmabegroting_2027_Wijchen
Tekst van het document
De gemeenteraad heeft bij het vaststellen van de jaarrekening 2025 de ondergrens van de algemene reserve vastgesteld op € 8.354k. De matrix waarop deze ondergrens is gebaseerd hebben we nu geactualiseerd en is opgenomen onder het hoofdstuk risicomanagement van deze paragraaf. De hoogte van het risicoprofiel is vergelijkbaar gebleven. Bedragen X €1.000 Rekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Algemene reserve | 28.426 | 19.638 | 19.931 Ondergrens risicoprofiel | 8.354 | 10.596 | 8.929 Weerstandsratio | 3,4 | 1,9 | 2,2 100 | Gemeente Wijchen Programmabegroting 2027 Risicomanagement Inleiding Het risicomanagement in Wijchen onderkent diverse risico categorieën. Naast de financiële risico’s zijn dit bijvoorbeeld ook risico’s met betrekking tot de continuïteit van dienstverlening en bedrijfsvoering, juridische risico’s, politiek-bestuurlijke risico’s en omgevingsrisico’s. Dit kunnen interne en externe risico’s zijn. Niet op elk risico hebben we als gemeente Wijchen evenveel invloed. In de programmabegroting ligt de focus op de risico’s die we in financiële zin lopen. In deze begroting zijn de benoemde risico’s financieel vertaald en gewogen. Op basis van die weging is het bedrag bepaald dat als ondergrens van de algemene reserve moet gelden. Deze ondergrens wordt bij de vaststelling van een begroting en een jaarrekening opnieuw ter besluitvorming voorgelegd.
De specifiek benoemde risico’s zijn hieronder benoemd. Een financiële samenvatting van de risico’s is opgenomen in de risicomatrix in bijlage 1. Gemeentebegroting MGR Regio Rijk van Nijmegen De risico’s zijn in een bijlage bij de begroting van de MGR beschreven. De beschreven risico's hebben betrekking op: 1. wet- en regelgeving en politiek bestuurlijke risico’s; 2. maatschappelijke risico’s; 3. middelen, organisatie, medewerkers en efficiency en 4. Economische risico's. Voor de verdeling van het risico’s naar gemeenten, wordt het aantal inwoners gehanteerd. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 357.000 | 543.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 1 | 1 1,00) Lopende bouwgrondexploitaties Bij het opstellen van de MPG 2026 (Meerjaren Perspectief Grondexploitaties) is een nieuwe risicoanalyse gemaakt. Voor een inhoudelijke toelichting hierop verwijzen we naar de vertrouwelijke nota MPG. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 21.045.000 | 21.045.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,12 | 0,12 1,00) Bouwgrondexploitaties in voorbereiding Onderstaande bouwgrondexploitaties zijn in voorbereiding. De kosten van deze voorbereidingskredieten worden meegenomen bij het vaststellen van een bouwgrondexploitatie.
We nemen hier het risico op dat deze kosten niet verhaald kunnen worden binnen een positieve grondexploitatie, of dat de voorbereiding niet leidt tot het openen van een grondexploitatie in z’n geheel. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Hart van Zuid | 1.179.000 | 1.179.000 Bijsterhuizen | 300.000 | 300.000 CPO Hoogbroek Alverna | 30.000 | 30.000 CPO Niftrik | 50.000 | 50.000 Financieel risico: | 1.559.000 | 1.559.000 Gemeente Wijchen | 101 Programmabegroting 2027 Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,25 | 0,25 1,00) Bouwleges We gaan in de begroting uit van ontvangsten in het kader van bouwleges. Structureel ramen we hiervoor ruim € 1 miljoen aan opbrengsten. We nemen hier een risico op, voor het geval dat de begrote bedragen, bijvoorbeeld door uitstel van grote projecten, niet in z’n geheel ontvangen worden. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 200.000 | 200.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,5 | 0,5 1,00) Gemeentelijk vastgoed algemeen De gemeente beheert circa 70.000 m² gemeentelijk vastgoed. Dit vastgoed bestaat uit diverse elementen, zoals gebouwen voor sociaal culturele activiteiten, commercieel vastgoed en dienstgebouwen. Het risico op onvoorziene gebreken aan ons vastgoed schatten we in op € 300k. Een inspectierapport heeft aangetoond dat bij het kasteel de situatie stabiel is.
Het risico bestond met name voor de toren (2016). Er worden regelmatig deformatiemetingen uitgevoerd. Vanwege de bouwwerkzaamheden aan de kasteellaan is het poortgebouw tijdelijk gestut. Met de constructeur zal worden bepaald wanneer het veilig genoeg is om de stutten te verwijderen. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico gemeentelijk | 300.000 | 200.000 vastgoed: Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,5 | 0,5 1,00) Financieel risico kasteelpoort: | 50.000 | 50.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,1 | 0,1 1,00) Algemene uitkering De uitkering uit het gemeentefonds wordt op basis van de circulaires doorgerekend. Het beeld van de verwachte uitkering kan sterk fluctueren. We houden rekening met een mogelijke onderuitputting op de rijksbegroting, wat direct gevolg heeft op de hoogte van de algemene uitkering voor gemeenten. Dit risico nemen we hier op. Geadviseerd wordt om de onderuitputting BTW compensatiefonds niet te begroten, omdat dit plafond meer bereikt wordt dan in het verleden. Wij bouwen dit in 4 jaar af naar nihil in de begroting. Risico bestaat daarmee dat we in de eerste jaren hierop minder gaan ontvangen.
Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 400.000 | 250.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,5 | 0,5 1,00) 102 | Gemeente Wijchen Programmabegroting 2027 Werkorganisatie Druten Wijchen In de jaarrekening van de WDW is de benodigde weerstandscapaciteit becijferd op € 1.323k. Conform verdeelsleutel nemen we hiervan 67,9% op als risico voor Wijchen, omdat de WDW geen eigen vermogen heeft om risico’s op te kunnen vangen. De grootste risico’s komen voort uit ziekteverzuim en AVG. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 1.323.000 | 1.323.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,68 | 0.68 1,00) Sociaal domein Jeugd / WMO De Jeugd / WMO bevatten voor een groot deel openeinderegelingen, waarbij de gemeente verplicht is zorg te leveren. Het risico blijft bestaan dat de zorgvraag hoger blijkt dan aangenomen in de begroting. We schatten het risico in op 5% van de omvang. Omdat de egalisatiereserves voldoende gevuld zijn, kunnen we het risico deels opvangen. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 1.600.000 | 1.450.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,1 | 0,1 1,00) GGD De GGD heeft een algemene reserve om haar eigen risico’s te ondervangen. Voor het gedeelte van de risico's die de algemene reserve van de GGD overstijgen, nemen wij ons aandeel in onze risicoparagraaf op.
Het bedrag is gebaseerd op inwoneraantal en op deze manier als gewogen risico één op één overgenomen vanuit de GGD begroting. Daarom is hier de wegingsfactor 1 toegekend. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 194.847 | 182.651 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 1 | 1 1,00) Claims van derden Juridische procedures Overige juridische procedures; zoals (bouw-) leges, belastingzaken- en aansprakelijkstellingen. Voor de verzekerde aansprakelijkheidsstellingen is financiële dekking in onze begroting. Voor overige aansprakelijkheidsstellingen en andere bezwaar- en beroepszaken is het risico bepaald op basis van individuele beoordeling van de posten. Om reden van vertrouwelijkheid en om onze positie in de procedures te beschermen, nemen wij hier alleen de totaaluitkomst op. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 1.439.500 | 1.439.500 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,1 | 0,1 1,00) Gemeente Wijchen | 103 Programmabegroting 2027 Fiscaliteit Binnen de gemeente hebben we aandacht voor de fiscale beheersing, waarbij we binnen de belastingwetgeving opereren en bij grote opgaven fiscaal advies inwinnen en afstemming zoeken met de belastingdienst. In brede zin is de gemeente aansprakelijk voor fouten in loonbelastingopgaves, Btw aangiften, opgave Btw compensatiefonds, de VpB en de WKR.
Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 1.000.000 | 1.000.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,1 | 0,1 1,00) Milieu Claims van derden waarbij de gemeente op grond van haar handelen aansprakelijk wordt gesteld (stortlocaties en verontreinigingen) In Wijchen zijn 13 voormalige stortplaatsen bekend. De grootste is de locatie aan de Heumenseweg 80 (Wijchense berg). Hiervoor is in 2026 budget vrijgemaakt voor een gerichte aanpak van de deklaag ten behoeve van het behoud van de recreatieve functie. Het betreft allemaal oude stortplaatsen, van vóór 1987 (jaar inwerkingtreding Wet bodembescherming), het merendeel in eigendom van derden. Gezien de ouderdom van deze stortlocaties is de kans dat de gemeente met succes aansprakelijk wordt gesteld op grond van haar handelen destijds bijzonder klein. Dit risico in de begroting 2027 is samengevoegd onder het risico Onvoorziene en noodzakelijke bodemsanering. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 0 | 200.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,00 | 0,1 1,00) Bestaande en nieuwe risico’s i.h.k.v. het Besluit Luchtkwaliteit en Externe Veiligheid. Woningen die liggen of komen te liggen in de overschrijding van de normen voor luchtkwaliteit, of gelegen zijn in risicocirkels van bedrijven vallend onder het Besluit Externe Veiligheid, kennen mogelijk een lagere waarde voor de OZB.
Voorts kan deze wetgeving voor vertraging/afstel van bouwprojecten zorgen. Dit leidt dan tot lagere OZB-opbrengsten. Dit risico achten wij ongewijzigd. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 300.000 | 300.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,1 | 0,1 1,00) Aanpak saneringswoningen Vanaf 2012 is het Rijk verantwoordelijk voor het saneren van woningen die te veel geluidsoverlast ondervinden van spoor en de autosnelwegen A50 en A73. Zij zijn daarmee verantwoordelijk voor het plaatsen van schermen of het treffen van geluidwerende voorzieningen aan deze woningen. Vanaf 1 januari 2024 is de Wet geluidhinder vervallen en wordt de sanering van woningen geregeld via de 104 | Gemeente Wijchen Programmabegroting 2027 Omgevingswet en komen alleen woningen langs een gemeentelijke weg met een geluidbelasting boven de grenswaarde van 70 dB voor subsidie van het rijk in aanmerking. Voor woningen met een geluidbelasting van 66 dB tot en met 70 dB bestaat de mogelijkheid tot cofinanciering. Om hoeveel woningen het in de gemeente Wijchen gaat is nu nog niet bekend, hiervoor is nog nader onderzoek nodig.
Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 100.000 | 100.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,1 | 0,1 1,00) Milieu bodemverontreiniging Hoewel het grootste deel van de Wijchense bodem in kaart is gebracht, blijft er altijd een risico aanwezig dat ergens bodemverontreiniging wordt aangetroffen die niet was voorzien. Dit risico is samengevoegd onder het risico Onvoorziene en noodzakelijke bodemsanering Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 0 | 100.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0 | 0,1 1,00) Onvoorziene en noodzakelijke bodemsanering Hiermee worden gedoeld op de kosten voor de bodemsaneringen in de volgende situaties: • | illegale dumpingen van bijvoorbeeld drugsafval op gemeentegrond voor zover de kosten niet verhaald kunnen worden op een dader en niet worden vergoed door het Rijk; • | calamiteiten op gemeentegrond, bijvoorbeeld het uitbranden van een auto, waarvan de veroorzaker c.q. eigenaar niet in beeld is; • | calamiteiten waarbij de gemeente/WDW de veroorzaker c.q. eigenaar is; • | oude bodemverontreinigingen op gemeentegrond die op grond van humane risico's of bedreiging drinkwaterwinning moeten worden veiliggesteld of gesaneerd (zogenaamde "toevalsvondsten").
Deze categorie gaat dus niet over bodemsaneringen die onderdeel uitmaken van herinrichting van het openbaar gebied door de gemeente en die alleen noodzakelijk zijn vanwege de herinrichting. Deze saneringen vormen onderdeel van het desbetreffende project. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 150.000 | 0 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,2 | 0,0 1,00) Gemeente Wijchen | 105 Programmabegroting 2027 Uitgeleende gelden en garantstellingen Verstrekte hypotheken aan ambtenaren Als onderdeel van het pakket arbeidsvoorwaarden zijn tot 1 januari 2009 hypotheken verstrekt aan medewerkers. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 1.165.000 | 1.422.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,1 | 0,1 1,00) Garanties geldleningen aan woningbouwcorporaties De gemeente staat garant voor tijdige betaling van rente en aflossing van leningen van woningbouwcorporaties afgesloten in het kader van de Woningwet. Met ingang van 1995 zijn deze risico's overgenomen door de Stichting Waarborgfonds. Deze stichting is de eerste risicodrager. De gemeente treedt uitsluitend op als achtervanger. Wijchen is tot op heden nog niet op een garantstelling aangesproken. Tot op heden zijn alle risico’s binnen het waarborgfonds opgevangen. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 69.642.000 | 69.642.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,01 | 0,01 1,00) .
Garanties aan derden voor door hen afgesloten leningen Voor een aantal maatschappelijke instellingen staat de gemeente (al dan niet samen met andere instanties) garant voor relatief hoge bedragen aan aangegane geldleningen. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico sport | 778.000 | 778.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,1 | 0,1 1,00) Overig Crisis algemeen De afgelopen jaren hebben we te maken gehad met het organiseren van een crisisorganisatie i.v.m. corona en opvang vluchtelingen Oekraïne. Beide situatie hebben om extra inzet gevraagd van gemeenten, waarvoor we ook volledig gecompenseerd zijn. Inmiddels kunnen we spreken van het nieuwe normaal. Maar we laten in z’n algemeenheid wel een bedrag staan voor een mogelijk crisis. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 1.000.000 | 1.000.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,1 | 0,1 1,00) Databeveiliging De verdergaande digitale vastlegging van gegevens vraagt om alert te zijn op de risico’s die automatisering met zich meebrengt. Op basis van het vastgestelde Informatieveiligheidsbeleid werken we verder aan de realisatie van alle te nemen stappen. Daarnaast streven we ernaar te 106 | Gemeente Wijchen Programmabegroting 2027 voldoen aan de AVG. We nemen hier het risico op voor schendingen van de privacy, datalekken of cyberincidenten en de mogelijke claims daardoor.
Begroting 2026 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 250.000 | 250.000 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,25 | 0,25 1,00) AVG Op het moment dat er een incident plaatsvindt met overtreding van de AVG kan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) een boete opleggen. De kans daarop is klein. De AP gaat in geval van een datalek eerst in gesprek met partijen voordat een officieel onderzoek wordt gestart. Als er eventueel een officieel onderzoek wordt gestart hoeft dat niet te leiden tot een boete. Een boete opleggen gebeurt alleen in het uiterste geval. De boete kan oplopen tot 4% van de “wereldwijde” omzet met een maximum van € 20mln. Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 Financieel risico: | 6.000.000 | 0 Wegingsfactor: (tussen 0,00 en | 0,10 | 0 1,00) Gemeente Wijchen | 107 Programmabegroting 2027 Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente Wijchen is ca 6.958 hectare groot, waarvan een groot deel bij de gemeente als openbare ruimte in beheer is. Openbare ruimte is veel meer dan alleen fysieke ruimte tussen de gebouwen en woningen in. Het geeft zowel ruimte aan praktische zaken zoals mobiliteit, wonen, werken, spelen en recreëren. Maar draagt ook bij aan de sociale samenhang en ontmoeting in de wijk. Voor het beheer en behoud zijn kapitaalgoederen nodig: wegen, riolering, verlichting, spelen, openbaar groen en gebouwen.
De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het beheer en onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en uiteraard de (jaarlijkse) lasten. Het beleid van de gemeente Wijchen voor het onderhoud van kapitaalgoederen is onder meer opgenomen in de nota’s: • | Beleidsplan water en riolering 2023-2027, vastgesteld in 2022; • | IBOR-plan 2023-2027, vastgesteld in 2022; • | Beleidsnota Openbare Verlichting 2023-2030, vastgesteld in 2023; • | Wijziging beleidsplan openbare verlichting, vastgesteld 2026 • | Beleidsplan Natuur en biodiversiteit , vastgesteld in 2020; • | Kadernota gemeentelijk vastgoed Gemeente Wijchen 2020-2025; • | Portefeuilleplan gemeentelijk vastgoed 2020-2030 • | Reserves en voorzieningen, jaarlijks geactualiseerd bij de begroting. Met het onderhoud van kapitaalgoederen is een substantieel deel van onze begroting gemoeid. Deze paragraaf geeft meer inzicht in de omvang en besteding. Beheerplannen Beheerplan | Looptijd | Onderdeel van Programma 1 | Wegen | 2023-2027 | 2 2 | Openbare verlichting (OVL) | 2024-2030 | 2 3 | Civiele kunstwerken (bruggen/duikers) | 2023-2027 | 2 4 | Groen | 2023-2027 | 5 5 | Riolering | 2023-2027 | 7 6 | Watergangen/Baggeren/Beschoeiingen | 2023-2040 | 5 7 | Gebouwen | 2023-2043 | div.
De onderdelen 1 tot en met 6 uit bovenstaande tabel vormen de kapitaalgoederen in de openbare ruimte en vertegenwoordigen een structureel budget van ruim € 9,5 miljoen. 108 | Gemeente Wijchen Programmabegroting 2027 Integraal beheer openbare ruimte (IBor) Afspraken over het beheer van de openbare ruimte zijn vastgelegd in de onlangs vastgestelde nota IBor 2023 t/m 2027. In onderstaande tabel staan per discipline de beheerniveaus weergegeven voor de zichtbare openbare ruimte. Discipline | Winkelgebied | Bedrijventerrein | Buitengebieden | Woongebied | Hoofdstructuur kerkdorpen Bomen | C | C | C | C | C Groen | B | C | C | B | C Gazon | B | C | C | B | C Grasbermen | B | C | C | C | C Verhardingen | B | C | C | C | B Meubilair | B | C | C | B | B Reiniging | B | C | C | B | C Onkruid op | B | B | B | B | B verhard Riolering en | B | C | C | B | C Water Kunstwerken | B | C | C | B | C Onderstaand een korte beschrijven wat er verstaan wordt onder een bepaald kwaliteitsniveau: 1. | A+= Intensief: netjes, visitekaartje, perfecte uitstraling, veilig en veel gebruiksgemak 2. | A= Aandacht: netjes, hoge beeldkwaliteit en functioneel 3. | B= Normaal: netjes, functioneel, veilig en voldoende gebruiksgemak 4.
| C= Extensief: functionaliteit staat voorop, instandhouding, waarborging veiligheid en afscherming Met de vaststelling van het IBor-plan 2023-2027 is afgesproken dat met machinale groenonderhoud m.u.v. de zone winkelgebied op niveau C en het handmatige groenonderhoud op niveau B onderhouden wordt. Het machinaal onderhoudsbestek (groen, onkruid, vegen) wordt eind 2026 opnieuw aanbesteed. Het huidige bestek loopt tot en met 2026. Gezien de ontwikkelingen in de markt is de verwachting dat de uitvoeringskosten hoger zijn dan de huidige indexeringen. Krapte op de arbeidsmarkt en sterk toegenomen brandstofprijzen overstijgen de prognoses. Beleidsindicatoren Indicator | Realisatie 2025 | Begroot 2026 | Begroot 2027 Klanttevredenheidsonderzoek | Gaat in 2026 van start | 7,0 | 7,0 Aantal klachten | 8.829 | 7.100 | 7.000 Aantal | 381 | 483 | 500 burgerparticipatiecontracten Afhandeling meldingen | 47% | 45% | 43% buiten normtijd Aantal ontevreden melders | 3% | 3% | 3% Gemeente Wijchen | 109 Programmabegroting 2027 110 Gemeente Wijchen Financiële aspecten Voor het opstellen en de afstemming van de verschillende civiel- en cultuurtechnische projecten hanteren we een integrale planning, genaamd jaarlijks uitvoeringsprogramma (JUP).
In deze planning zijn benodigde (integrale) vervanging en werkzaamheden voor groot onderhoud van en aan wegen, riolering, kunstwerken, openbare verlichting, bomen en groen opgenomen. Voor de diverse disciplines zijn structurele onderhoudsbudgetten beschikbaar, die de gewenste beheerniveaus garanderen. Om de kosten gelijkmatig in de tijd te spreiden zijn egalisatiereserves gevormd. De onderscheiden posten binnen de openbare ruimte worden toegelicht. De afzonderlijke onderdelen nader belicht 1- Wegen Wat Aantal Grondslag Asfaltverharding 1.357.415 m2 Geluidsreducerend asfalt 54.800 m2 Elementenverharding beton 988.698 m2 Elementenverharding gebakken 435.286 m2 Betonverhardingen 18.156 m2 Halfverharde paden 103.806 m2 Totaal 2.958.161 m2 Beleidskader Het doel van de totale onderhoudsstrategie is om verhardingen in een redelijke tot goede onderhoudstoestand te brengen en te houden, dusdanig dat geen enkele verharding in een onderhoudstoestand ‘onvoldoende’ verkeert of komt te verkeren. Hiermee wordt tevens voorkomen dat weggebruikers onveilige situaties tegenkomen. Het is de taak van de wegbeheerder om de veiligheid van de wegen te bewaken, zodat de kans op ongelukken geminimaliseerd wordt. Een goede staat van het wegennet is immers van belang voor zowel de duurzaamheid als voor de veiligheid.
Tweejaarlijks wordt de onderhoudstoestand van de verhardingen in kaart gebracht door middel van een Globale Visuele Inspectie, conform de wegbeheersystematiek van het C.R.O.W. Dit betekent dat alle wegvakonderdelen van asfalt, elementen en beton worden beoordeeld op ernst en omvang van alle schadebeelden. Op basis van de inspectiegegevens wordt de kwaliteit van het Wegenareaal ingedeeld conform de C.R.O.W. Zowel de levensduur als de uitkomsten van de bovengenoemde inspecties zijn de input voor het jaarlijks op te stellen Uitvoeringsprogramma. Financiële aspecten Investeringen in wegen betreffen maatschappelijk nut en worden geactiveerd en afgeschreven in 68 jaar. Voor beheer en onderhoud bestaan genormeerde budgetten in de begroting. Het budget met de noemer projecten wordt gereserveerd als dekking voor het uitvoeringsprogramma voor wegvervanging. Daarnaast hebben we een egalisatiereserve gekoppeld aan de normbudgetten voor het onderhoud van wegen en civiele kunstwerken welke een egaliserend karakter heeft over de jaren. Programmabegroting 2027 Gemeente Wijchen 111 Achterstallig onderhoud wegen Tweejaarlijks worden de wegen geïnspecteerd. De laatste inspectie dateert uit december 2025. Deze inspecties zijn geanalyseerd. Hierbij zijn geen grote gebreken aangetroffen. Wat opvalt is dat het noordelijk deel van Wijchen steeds slechter wordt.
Daarom zullen de vervangingsprojecten de komende jaren hoofdzakelijk in dit deel plaats vinden. Qua onderhoud zien we veel wegen in het buitengebied langzaam teruglopen in kwaliteit. Dit komt ook doordat deze deklaag ongeveer 20/25 jaar terug vervangen zijn. De kosten hiervoor kunnen we opvangen met de reserve. In 2027 wordt er € 100.000 uit de reserve onttrokken voor het vervangen aan deze deklagen. 2- Openbare Verlichting Wat Aantal Grondslag Lichtmasten > 8m 1.790 Stuks Lichtmasten <8m 8.777 Stuks Overige voorzieningen 50 Stuks Aantal armaturen 10.600 Stuks Waarvan % Led 30 Procent Beleidskader Een nieuw beleidsplan OVL is vastgesteld in juni 2023. Het uitgangspunt is ‘Donker waar mogelijk, licht waar nodig.’ In het beleidsplan staan de speerpunten genoemd waarbij met de inrichting en het onderhoud van de openbare verlichting rekening gehouden dient te worden. Het accent ligt op duurzaamheid en energiebesparende maatregelen. Het ingezette beleid ten aanzien van het toepassen van LED verlichting en dynamisch dimmen waar mogelijk, wordt gecontinueerd en uitgebreid. Op basis van de uitgevoerde pilot is het beleidsplan OVL geactualiseerd en in 2026 is de aangepaste versie van het beleidsplan OVL vastgesteld. Op basis van dit gewijzigde beleidsplan wordt het beheerplan verder opgepakt en uitgewerkt. Financiële aspecten Voor beheer en onderhoud bestaan genormeerde budgetten.
Investeringen betreffen maatschappelijk nut en worden geactiveerd en afgeschreven. Daarnaast is er een egalisatiereserve voor het onderhoud van de openbare verlichting. Op deze manier borgen wij de instandhouding van de OVL op de lange termijn. In het IBor-plan hanteren we als afschrijvingstermijn voor masten 45 jaar en voor armaturen 25 jaar. Voor het nieuwe beleids- en beheerplan zijn benodigde middelen beschikbaar gesteld. Achterstallig onderhoud Er is achterstand op diverse onderhoudsmaatregelen en vervangingen. Met het nieuwe beleidsplan is ook een beheerplan gemaakt, waarmee achterstallig onderhoud op den duur zal worden weggewerkt. In 2027 wordt € 233.000 onttrokken voor het schilderen en het nummeren van masten. 3- Civiele kunstwerken Wat aantal Grondslag Brug (hout) 42 Stuks Brug vast = Viaduct 15 Stuks Geluidswerende constructies 6 Stuks Tunnel (auto) 1 Stuks Programmabegroting 2027 112 Gemeente Wijchen Wat aantal Grondslag Tunnel (fietser-voetganger) 4 Stuks Faunarasters 37 Stuks Kademuur (staal) 17 Stuks Walbescherming (=Beschoeiing) 18 Stuks Hek 2 Stuks Steigers 61 Stuks Muur metselwerk 61 Stuks Strekdam (visplek De Meer) 10 Stuks Beleidskader Afgelopen jaren is het onderhoud aan de kunstwerken conform het vastgestelde kwaliteitsplan (Ibor) uitgevoerd. Dit is het gevolg van de inspecties en keuringen die wij doen.
Grootschalige vervangingen nemen wij mee in het JUP. Voor 2027 plaatsen we 2 faunapassages in de Leurseweg. Dit doen we samen met het asfaltonderhoud dat gepland staat. Zo maken we werk met werk. Financiële aspecten Investeringen in civiele kunstwerken betreffen maatschappelijk nut en worden geactiveerd en afgeschreven. Voor beheer en onderhoud bestaan genormeerde budgetten in de begroting. Hieraan gekoppeld hebben we de egalisatiereserve voor onderhoud van wegen en civiele kunstwerken welke een egaliserend karakter heeft over de jaren. Achterstallig onderhoud In 2023 is de laatste inspectieronde geweest. Hierbij is geen achterstallig onderhoud vastgesteld. 4- Groen Wat Aantal Grondslag Bomen 31.698 Stuks Bosplantsoen 593.069 m2 Bos en natuur 656.825 m2 Sierplantsoen 186.151 m2 Hagen 31.012 m2 Gazon 1.373.855 m2 Ruw gras en bermen 994.518 m2 Overige 799.534 m2 Beleidskader Voor onderhoud en vervanging van openbaar groen zijn het beleidsplan Natuur en biodiversiteit (2021) samen met de groenstructuurplannen Kleine Kernen (2004) en Wijchen (2008) de leidraad voor renovaties van het openbaar groen. De voorbereidende werkzaamheden voor het ecologisch beheer en onderhoud conform het vastgestelde Ecologisch groenbeheerplan zijn van start gegaan in 2024. Verzoeken voor grondverkoop of –verhuur en ontwikkelingsplannen worden ook beoordeeld aan de hand van deze plannen.
Groen en beplantingen Voor het dagelijks beheer van het groen, waaronder de bomen zijn in het IBOR randvoorwaarden gesteld. Het vastgesteld beeldkwaliteitsniveau bepaalt de mate van renovaties en keuzes van inrichtingen van het openbaar groen. Programmabegroting 2027 Gemeente Wijchen 113 Gebieden waar ecologisch groenbeheer wordt toegepast, gaan we uitbreiden. Zoals het Oosterpark, de hoofdwegen en het buitengebied. Ook gebieden binnen de bebouwde kom gaan onderdeel worden van het ecologisch groenbeheer. Deze zomer is er een verdiepingsslag gegeven in het opnemen van kansrijke locaties waar omvorming gaat plaats vinden. Komende jaren blijft dit een doorlopend proces. Eind 2026 wordt het bestek Machinaal onderhoud Openbare Ruimte opnieuw aanbesteed voor de periode van ca 4 jaar. Dit omvat werkzaamheden zoals maaien bermen, gazons en sloten; het goten vegen langs verhardingen en onkruidbestrijding op verhardingen. Het te leveren beeldkwalititeitsniveau is vastgesteld in het IBOR-beleidsplan. Ook bij dit beheer- en onderhoud blijft de biodiversiteitsopgave onder de aandacht. Gewijzigde wetgeving vereist een andere aanpak in het beheer van onze grasarealen. Gezien de ontwikkelingen in de markt is de verwachting dat de uitvoeringskosten hoger zijn dan de huidige indexeringen. Krapte op de arbeidsmarkt en sterk toegenomen brandstofprijzen overstijgen de prognoses.
Burgerparticipatie Indien mogelijk dan wel wenselijk worden inwoners betrokken bij de ontwikkeling van renovatieplannen en het dagelijks onderhoud van de openbare ruimte. Er zijn vrijwilligers die meehelpen in het groen en bij het opruimen van zwerfafval. Bomenonderhoud Op dit moment wordt er invulling gegeven aan het opstellen van het integrale beleidsstuk Programma Leefomgeving, m.b.t. hoofdstuk Groenbeleid. Zodra de nieuwe uitgangspunten zijn vastgesteld wordt aansluitend gewerkt aan een integraal boombeheerplan met daarin inzichtelijk het dagelijks onderhoud en benodigde vervangingen voor de komende jaren. Financiële aspecten Voor beheer en onderhoud bestaan genormeerde budgetten in de begroting. Het budget met de noemer renovatie groen wordt gereserveerd als dekking voor het uitvoeringsprogramma. Hieraan gekoppeld hebben we de egalisatiereserve Groenbeheer die een egaliserend karakter heeft over de jaren. De geraamde kosten voor bomen in het JUP 2027 zijn hoger dan het exploitatiebudget. Het verschil wordt onttrokken uit de egalisatiereserve Groenbeheer. 5- Riolering Wat Aantal Grondslag Vrijvervalriolering 229,5 Km Persleiding 16,8 Km Drukriolering 89 Km Vacuümriolering 9 Km Putten 6.054 Stuks Gemalen 40 Stuks Pompputten 517 Stuks IBA's 14 Stuks Wadi's 31 Stuks Randvoorzieningen 11 Stuks Beleidskader Beleidsplan water en riolering.
Eind 2022 is het nieuwe Beleidsplan water en riolering (Bwr) voor de periode 2023-2027 vastgesteld. Het Bwr is een beleidsplan waarin is aangegeven op welke wijze de gemeente invulling geeft aan Programmabegroting 2027 114 Gemeente Wijchen haar wettelijke taken op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater en hoe zij dit bekostigt. Het nieuwe Bwr is samen met de gemeenten Beuningen, Druten, Heumen, Nijmegen en West Maas & Waal opgesteld. Doel van de samenwerking was door middel van harmonisering van beleid te komen tot minder kostenstijging, meer kwaliteit en minder kwetsbaarheid in de (afval)waterketen. Deze harmonisering betekent nadrukkelijk niet dat de deelnemende gemeenten hun bevoegdheden hebben verloren. Integendeel, iedere gemeente is verantwoordelijk gebleven voor het eigen beleid en heeft het nieuwe Bwr afzonderlijk vastgesteld. Het nieuwe Bwr bevat een gemeenschappelijk deel (op hoofdlijnen geharmoniseerd beleid) en een individueel deel (specifieke uitwerking van beleid naar maatregelen). Rioolbeheerplan Aan de basis van het Beleidsplan water en riolering staat het Rioolbeheerplan (RBP) voor de periode 2023-2027. Het RBP is een operationeel plan dat inzicht geeft in de omvang van het te beheren (verbrede) rioleringsareaal en de maatregelen voor de (duurzame) instandhouding hiervan.
Het RBP dient mede als input voor de financiële onderbouwing van het nieuwe Beleidsplan water en riolering. Financiële aspecten De kosten verbonden aan de riolering dekken we middels de rioolheffing af. Initiële investeringen worden als economisch nut geactiveerd. De vervangingsinvesteringen worden ten laste van de voorzieningen gebracht. Voor beheer en onderhoud bestaan genormeerde budgetten in de begroting. Daarnaast zijn er twee voorzieningen ten behoeve van de vervangingsinvesteringen. Jaarlijks wordt er, conform het beleidsplan water en riolering, toegevoegd aan de voorzieningen om ook op lange termijn de vervangingen te borgen. Daarnaast bestond er nog een egaliserende reserve om behaalde efficiency resultaten terug te kunnen geven aan de burger in de heffing of extra voorzieningen. Deze reserve is conform BBV en Bwr in 2022 omgezet naar een egaliserende voorziening. Achterstallig onderhoud Aan de hand van rioolinspecties geven we input aan het meerjaren uitvoerings- programma (MUP) en jaarlijks uitvoeringsprogramma (JUP). De afgelopen 10 jaar zijn alle riolen in Wijchen geïnspecteerd en vervangingen conform uitgevoerd. Begin 2024 is een nieuw reinigings- en inspectieplan voor de riolering opgesteld.
6- Watergangen Wat Aantal Grondslag Lengte B-Watergangen 13 Km Lengte C-Watergangen 83 Km Oevers vijvers, plassen, etc 6 Km Ontv.plicht A-watergangen 36 km Beleidskader Het Baggerplan 2021-2040 vormt het beleidskader voor het beheer en onderhoud van het oppervlaktewater in eigendom van de gemeente. Waterschap Rivierenland is de waterbeheerder voor het grondgebied van de gemeente Wijchen. De gemeente en het waterschap streven naar een watersysteem met een goede waterkwaliteit. Daarnaast is het van belang dat neerslag en kwel kan worden opgevangen (geborgen) en afgevoerd. Programmabegroting 2027 Gemeente Wijchen 115 Regelgeving omtrent explosieven en archeologie vragen om standaard uitgebreidere en meer onderzoeken. Hierdoor nemen de onderzoeks- en voorbereidingskosten toe. De gemeente Wijchen is opgedeeld in vier afwateringseenheden: • Het peilgebied Quarles van Ufford: ten noorden van de Nieuwe Wetering en ten oosten van de A50. Het gebied watert in noordwestelijke richting af en omvat de kern Bergharen. • Het peilgebied Bloemers: ten zuiden van de Nieuwe Wetering en omvat het noordelijke deel van kern Wijchen en de kernen Hernen, Leur en Batenburg. Het gebied watert in westelijke richting af op de Maas via de Nieuwe Wetering naar het gemaal Bloemers bij Appeltern. • Het peilgebied Citters I: omvat het zuidelijk deel van kern Wijchen en de kern Niftrik.
Het gebied watert af op de Maas via de Niftrikse Wetering naar het gemaal Citters I. • Het peilgebied Citters II: ten zuiden Citters I, grenzend aan de Maas en omvat kern Balgoij. Het gebied watert af op de Maas via de Balgoijse Wetering naar het uitwateringsgemaal Citters II in de Loonse Waard. Als eigenaar van B- en C-wateren heeft de gemeente het beleid te willen baggeren binnen het onderhoudsprofiel. Het watersysteem wordt hiermee op orde gehouden en voldoet aan de legger van het waterschap. Het onderhoud van de waterpartijen en watergangen is opgenomen in het baggerplan, dat is vastgesteld in het voorjaar 2022. Daarin is planmatig aangegeven op welk moment aan een waterpartij onderhoud gepleegd moet worden. Aan de hand van detailinspecties wordt input gegeven aan het meerjaren uitvoeringsprogramma (MUP) en jaarlijks uitvoeringsprogramma (JUP). Financiële Aspecten Vanuit het taakveld Riolering wordt een voorziening gevormd voor het Baggeren van Waterpartijen en beschoeiingen. De dotatie is gebaseerd op de gepresenteerde kosten uit het Baggerplan. Voor de C-watergangen is de keuze gemaakt om eerst een nader onderzoek in te stellen naar de benodigde maatregelen. Dit onderzoek heeft in 2023 plaats gevonden. Hieruit is gebleken dat er geen planmatig onderhoud nodig is voor de C –watergangen en er hoeft enkel incidenteel onderhoud plaats te vinden.
Achterstallig onderhoud Er is momenteel geen sprake van achterstallig onderhoud. Wel is er onduidelijkheid over het Wijchens Meer. Het Wijchens Meer is gedeeltelijk een A-watergang waarover de gemeente een ontvangstplicht heeft voor het bij baggeren vrijkomende slip. De kosten daarvan komen voor rekening van de gemeente. Het grootste deel van het Wijchens meer is C-watergang met een dikke sliblaag. Het gaat hier om grote hoeveelheden slib waarvan de verwerkingskosten zijn meegenomen in het nieuwe baggerplan. De kosten verbonden aan de daadwerkelijke baggerwerkzaamheden zijn meegenomen in de begroting 2026. Ook zijn de werkzaamheden ondergebracht in het project Gebiedsgerichte visie kwaliteit watersysteem. 7- Gebouwen Wat Aantal Grondslag Gebouwen bedrijfsvoering 3 Stuks Wijkcentra/MFA's 14 Stuks Sportzalen/sporthallen 6 Stuks Woningen 3 Stuks Monumenten 3 Stuks Kunstwerken 51 Stuks Overige 16 Stuks Programmabegroting 2027 116 Gemeente Wijchen In de toekomst worden de volgende gebouwen afgestoten in verband met nieuwbouw of ontwikkelingen: De nieuwe MFA West is in ontwikkeling, deze zal later dit jaar worden opgeleverd. Veenhof 1712: In verband met planontwikkeling hebben we dit gebouw tijdelijk in de portefeuille Huissteden 1401: Het pand wordt beheert door een leegstandbeheerder, het zal worden gebruikt voor Wijchense jongeren.
Vanuit plangebied Hart van Zuid is geen toekomst voor dit pand en het zal later worden gesloopt. Leemweg 121: Maaswaalcollege is bezig met het realiseren van een uitbreiding aan hun locatie Veenseweg. Daarna heeft Maaswaalcollege dit gebouw niet meer nodig voor onderwijsdoeleinden. In het pand zit namens Gemeente Wijchen de broedplaats voor kunst. Er moeten nog afspraken worden gemaakt over de toekomst van het pand. Onlangs is het pand Elckerlycweg 3 aangekocht, dit pand wordt nog een paar jaar verhuurd en wordt daarna gesloopt in het kader van Tussen Kasteel en Wijchens meer. Beleidskader Het huidige beleid is dat het gemeentelijk vastgoed op conditieniveau 3 wordt onderhouden. Onze monumenten houden we in onderhoudsconditie 2. Dit is gebaseerd op de NEN 2767. Het onderhoudsplan voor de komende 20 jaar wordt jaarlijks geactualiseerd door onze adviseurs conform de NEN2767 methodiek. In 2024 heeft een herijking plaats gevonden van het onderhoudsfonds door een externe adviseur. Verduurzaming Het vastgoed van gemeenten valt onder de doelen uit het Klimaatakkoord voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving. De vereiste CO2-reductie voor ons gemeentelijk vastgoed bedraagt 55% in 2030 en 95% in 2050.
Voor gemeenten betekent de opgave van verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed dat zij als gebouweigenaar een routekaart opstellen met daarin de eigen aanpak van de verduurzaming van de vastgoedportefeuille tot 2050. We verwachten de routekaart in Q4 2026 aan de gemeenteraad te kunnen voorleggen inclusief de financiële impact daarvan. De verduurzaming van 't Mozaïek is dit jaar afgerond. Financiële aspecten Investeringen in nieuwe gebouwen worden geactiveerd en lineair afgeschreven in 40 jaar, verbouw in 20 jaar. Kapitaallasten van vervangingsinvesteringen worden in de meerjarenraming opgenomen. Voor beheer en onderhoud bestaan genormeerde budgetten in de begroting. Tot en met 2025 onderhielden we een egaliserende reserve voor het onderhoud van gebouwen. Vanaf 2026 passen we dit aan naar een voorziening. Een voorziening past beter bij de aard van de te maken kosten. Met deze aanpassingen sluiten we beter aan bij de voorschriften van de BBV. Het resterende bedrag in de reserve storten we in 2026 in de voorziening. De jaarlijkse dotaties in de voorziening onderhoud volstaan als dekking voor de lange termijnplanning (20 jaar). Bij de jaarlijkse actualisatie van het onderhoudsplan wordt ook een financiële doorrekening gemaakt. We analyseren dan ook of de hoogte van de dotatie volstaat.
Op de volgende pagina's presenteren we het onderhoudsplan vastgoed per gebouw, met een doorrekening van de voorziening. Achterstallig onderhoud Voor Zwembad de Meerval is een plan gemaakt voor het onderhoud dat nog noodzakelijkerwijs moet worden uitgevoerd in de komende jaren, grote uitgaven worden hierbij zorgvuldig afgewogen. We gaan uit van instandhouding tot 2036. Programmabegroting 2027 Voor de overige gebouwen geldt dat er geen sprake is van achterstallig onderhoud bij het gemeentelijke vastgoed. In onderstaande tabellen laten we de reguliere onderhoudskosten voor instandhouding per gebouw, per jaar zien, volgend uit het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) en het verloop van de voorziening onderhoud gebouwen, op basis van deze kosten en de jaarlijkse dotaties in de exploitatie hiervoor.
Onderhoudskosten per gebouw (x € 1.000) Gebouw | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | gem 20jr Gemeentelijke gebouwen | 710 | 655 | 470 | 826 | 366 | 749 Kasteel-Raadhuis | 81 | 87 | 84 | 304 | 85 | 132 Fractiekamers Koetshuis | 67 | 29 | 9 | 26 | 8 | 20 Beltmolen | 26 | 146 | 15 | 35 | 30 | 32 Gemeentewerf | 217 | 90 | 92 | 176 | 99 | 134 Muziekkiosk Bergharen | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | 2 Pompgebouwen | 2 | 2 | 9 | 2 | 2 | 3 Toren Balgoij | 16 | 5 | 16 | 8 | 4 | 10 Gemeentekantoor | 296 | 289 | 240 | 266 | 125 | 327 Kiosk Hart van Alverna | 2 | 2 | 2 | 4 | 8 | 3 Parkeergarage Keerspoor | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 77 MOB complex (2 bunkers) | 2 | 3 | 2 | 2 | 3 | 7 Gymzalen | 885 | 1.204 | 331 | 493 | 313 | 613 Gymzaal de Buizerd | 11 | 222 | 9 | 79 | 11 | 32 Sportzaal Achterlo/Smashing | 97 | 66 | 11 | 11 | 26 | 38 Sportzaal Zuiderpoort | 20 | 4 | 4 | 41 | 4 | 24 Zwembad de Meerval | 253 | 154 | 127 | 100 | 109 | 190 Sportzaal De Slingert | 16 | 148 | 12 | 14 | 21 | 31 Sporthal Arcus | 487 | 609 | 168 | 249 | 141 | 298 MFA | 1.037 | 1.435 | 540 | 807 | 740 | 891 MFA Noorderlicht | 241 | 501 | 72 | 153 | 396 | 209 MFA Suikerberg | 91 | 327 | 114 | 62 | 98 | 165 MFA De Zandloper/Kulturhus | 304 | 391 | 150 | 184 | 57 | 149 MFA de Brink | 164 | 78 | 57 | 159 | 54 | 123 MFA Batenburg | 146 | 48 | 57 | 158 | 45 | 87 MFA Westwijzer | 91 | 91 | 91 | 91 | 91 | 159 Overig | 66 | 42 | 64 | 88 | 46 |
58 Kunstwerken | 42 | 36 | 56 | 75 | 45 | 51 Woning Oosterweg 144 | 24 | 6 | 8 | 14 | 1 | 7 Wijkcentra | 1.386 | 1.929 | 666 | 1.016 | 653 | 883 Wijkcentrum Achterom (incl | 111 | 161 | 83 | 67 | 54 | 84 Achterlo/Smashing) Wijkcentrum Ozo | 38 | 210 | 21 | 57 | 38 | 72 Wijkcentrum Zuiderpoort (incl | 25 | 297 | 24 | 169 | 42 | 79 sportzaal) Wijkcentrum Paschalishonk | 211 | 26 | 35 | 73 | 24 | 64 Wijkcentrum Waaijershof | 226 | 395 | 24 | 51 | 27 | 75 Dorpshuis de Oase | 60 | 126 | 109 | 32 | 19 | 69 Dorpshuis 't Ballegoyke | 110 | 145 | 114 | 57 | 40 | 71 Dorpshuis de Mijlpaal | 18 | 193 | 26 | 32 | 127 | 60 SCEC 't Mozaiek | 492 | 310 | 228 | 463 | 282 | 296 Peuterspeelzaal Olleke Bolleke | 2 | 1 | 3 | 15 | 1 | 5 BSM School | 28 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 Voormalige basisschool 't Palet | 65 | 65 | 0 | 0 | 0 | 7 Totaal kosten gebouwen | 4.083 | 5.265 | 2070 | 3.231 | 2.118 | 3.194 Gemeente Wijchen | 117 Programmabegroting 2027 Verloop voorziening onderhoud gebouwen (x €1.000) Verloop voorziening | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 Stand reserve 1 | 3.161 | 2.414 | 1.798 | 1.633 | 1.530 | 1.439 | 1.451 | 694 | 623 | 1.346 januari Dotatie reserve | 2.218 | 2.633 | 2.965 | 3.032 | 3.104 | 3.196 | 3.196 | 3.196 | 3.196 | 3.196 Inzet eigen uren op | 35 | 35 | 35 | 35 | 35 | 35 | 35 | 35 | 35 | 35 uitvoering MJOP Kosten begroot | -3.000 | -4.083 | -5.265
| -2.070 | -3.231 | -2.118 | -3.988 | -2.602 | -2.508 | -3.684 Verdelen | 0 | 800 | 2.100 | -1.100 | 0 | -1.100 | 0 | -700 | 0 | 0 werkzaamheden op workload en jaarlijks uitstel Totaal saldo | 2.414 | 1.798 | 1.633 | 1.530 | 1.439 | 1.451 | 694 | 623 | 1.346 | 892 voorziening De gemiddelde kosten voor het onderhoud van gebouwen bedragen per jaar € 3,2 miljoen. Dat is ook het bedrag dat we jaarlijks vanuit de exploitatie gemiddeld doteren aan de voorziening. Jaarlijks kunnen we ongeveer €3 miljoen aan werk wegzetten. Daarom verdelen we de werkzaamheden over verschillende jaren, die volgens het onderhoudsplan in enig jaar daar ruim boven komen. 118 | Gemeente Wijchen Programmabegroting 2027 Gemeente Wijchen 119 Jaarlijks uitvoeringsprogramma De gemeente stelt het onderhoudsprogramma op basis van de technische levensduur, uitgevoerde inspecties, meldingen en risicoanalyses. De gemeente werkt daarbij zoveel mogelijk volgens een integrale aanpak. De gemeente stemt het onderhoud en de vervangingen van alle onderdelen van de openbare ruimte op elkaar af. Dit betekent dat de gemeente binnen een plangebied alle onderdelen van de openbare ruimte bekijkt. Het eerder beschikbare budget vormt mede de basis voor de keuzes in het programma. De gemeente kijkt hierbij ook naar mogelijke toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen.
Alles bij elkaar leidt dit tot het integrale uitvoeringsprogramma dat hieronder staat. Vervangings- en verbeterprojecten Straat Werkzaamheden Disciplines Project budget Wijchense berg Vervangen bosvak(ken door hakhout) Bomen 15.000 Den Bogerd (doodlopend deel) Vervangen verhardingen Wegen 63.000 S. Toonen Dekkersstraat Vervangen verhardingen / verruimen riolering Wegen 280.000 Schaarsestraat Jaarlijks vervangen wilgen Bomen 20.000 Burg. Luskestraat Vervangen verharding/ verruimen riolering Wegen, groen en bomen 538.800 Homberg 26e en 27e straat Vervangen verhardingen en klimaatbestendig inrichten terrein Wegen 215.000 Leurseweg Aanbrengen faunapassage/ vervangen deklaag Wegen en kunstwerken 291.000 Ringlaan Bedieningspad, vervangen verharding, periodiek vervangen platanen Wegen, groen en bomen 661.000 Ringlaan Inhammen, vervangen verharding inclusief vervangen riolering.
Afkoppelen verhard oppervlak in samenwerking met Talis Wegen, groen en bomen 804.000 Zevendreef Vervangen gazon Groen en bomen 24.000 Groot onderhoud Straat Werkzaamheden Disciplines Project budget Heumenseweg Vervangen asfaltdeklaag Wegen 55.000 Hoogbroekseweg Nieuw asfalt profileerdeklaag Wegen en bomen 51.000 Boomsestraat Vervangen asfaltdeklaag Wegen 276.000 Leurseweg Vervangen asfaltdeklaag Wegen 191.000 Veldsestraat Vervangen asfaltdeklaag Wegen 61.000 De Beemd Uitdunnen bomen (in combi met vervangen rioolpersleiding) Bomen 45.000 Uitvliet Vervangen asfaltdeklaag Wegen 30.000 Buys Ballotstraat Vervangen asfaltdeklaag Wegen 70.000 Vijverlaan Vervangen asfaltdeklaag Wegen 40.000 Diverse Onderhoud asfalt Wegen 77.000 Programmabegroting 2027 120 Gemeente Wijchen Financiering Begripsbepaling Het doel van deze paragraaf is om de raad te informeren over het treasurybeleid en de beheersing van financiële risico’s. De treasuryfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma’s. Treasury is het besturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Meer concreet gaat het om financiering van het beleid tegen zo gunstig mogelijke voorwaarden. Inleiding Vanaf 2001 is de Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido) van kracht.
Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen. Gelijktijdig met het aanbieden van de begroting 2017 heeft de raad het huidige financieringssstatuut vastgesteld. Daarin staan onze eigen regels inzake de algemene doelstellingen en de te hanteren richtlijnen en limieten, alsmede de administratieve organisatie van de financieringsfunctie. Wettelijke voorschriften Deze paragraaf moet voldoen aan het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) In artikel 13 van het BBV staat: De paragraaf betreffende de financiering bevat in ieder geval de beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille en geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Beleid omtrent financiering en rentevisie De hoofdpunten van het beleid omtrent financiering zijn opgenomen in het financieringsstatuut. Daarin staat dat we zoveel als mogelijk risico’s afdekken en proberen te voorkomen. Zo zijn we geen bank en gaan we niet beleggen om rendement te halen.
Voor het hanteren van rentepercentages voor toekomstige leningen en/of roodstand baseren we ons op de toetsingskaders van de provincie en visies van de grote banken in Nederland en de Bank Nederlandse gemeenten (BNG). Daarbij hanteren we het voorzichtigheidsprincipe (want risicomijdend). Dit resulteert erin, dat we aan de bovenkant van de bandbreedte gaan zitten voor de rentepercentages die we gebruiken bij de verwachte herfinancieringen en roodstand.
Programmabegroting 2027 Gemeente Wijchen 121 Risicobeheer Het risicobeheer is ook in ons financieringsstatuut geregeld. Daarin staan de volgende algemene uitgangspunten: • De gemeente mag leningen of garanties uit hoofde van de “publieke taak” uitsluitend verstrekken aan door de Gemeenteraad goedgekeurde derde partijen, waarbij vooraf de financiële positie en de kredietwaardigheid van de betreffende partij wordt getoetst. De gemeente is geen bank van lening en zal pas in uiterste instantie over gaan tot het verstrekken van leningen; • De gemeente mag aan mede-overheden geld uitlenen wat ze niet meteen nodig heeft. Daarbij geldt dat er geen risico gelopen mag worden en dat het niet met het doel is om rendement te maken door het lopen van overmatig risico. Beleggen is niet toegestaan; • Het gebruik van derivaten is niet toegestaan. Met de inwerkingtreding van de Wet Verplicht Schatkistbankieren is het niet langer toegestaan middelen aan te houden boven de toegestane norm. Het drempelbedrag voor de gemeente Wijchen is € 2.800.000 op de lopende rekening of spaarrekening, of beleggingen aan te gaan. Drempelbedrag: De drempel is gelijk aan 2,0% van het begrotingstotaal indien het begrotingstotaal lager is dan € 500 miljoen, waarbij het drempelbedrag minimaal € 1 miljoen bedraagt.
Risicobeheer; de Kasgeldlimiet en Rente-risiconorm De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van het treasurybeleid zijn koersrisico’s, renterisico’s en kredietrisico’s. • Koersrisico’s: De koersrisico’s voor onze gemeente zijn zeer beperkt, omdat we onze overtollige middelen in de schatkist moeten aanhouden. We hebben geen aandelen of deposito’s meer als beleggingen. De laatste schatkistpapieren zijn in 2015 verkocht. Valutarisico’s hebben we niet, omdat we in principe alleen maar met Euro’s werken. Verplichtingen in andere valuta kunnen we alleen in uitzonderingsgevallen aangaan. • Renterisicobeheer: De kasgeldlimiet geeft het renterisico op korte termijn weer. Hieronder vallen alle kortlopende financieringen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar. Het doel van deze limiet is om te voorkomen dat bij herfinanciering van de leningen bij (aanzienlijk) hogere rente, grote schokken gaan optreden in de hoogte van de rente die de gemeente moet betalen. Het niveau van de kasgeldlimiet is beperkt tot 8,5% van het totaal van de begroting. De wettelijk toegestane kasgeldlimiet van 8,5% wordt niet structureel overschreden. • Renterisiconorm: De renterisico’s op de vaste schuld worden ingekaderd door de renterisiconorm.
Jaarlijks mogen de renterisico’s door renteherziening en herfinanciering - van leningen met een looptijd vanaf 1 jaar - niet hoger zijn dan 20% van het begrotingstotaal. De renterisiconorm houdt in dat de aflossingen en renteherzieningen samen maximaal 20% van het begrotingstotaal mogen zijn. De aflossingen op de leningen die we 1 op 1 aan derden door verstrekken (Talis) tellen hierbij niet mee. Onderstaande tabel geeft aan dat de gemeente Wijchen ruim binnen de rente risiconorm blijft. Bedragen x € 1.000 2027 2028 2029 2030 20% van Begrotingstotaal 31.006 32.373 32.850 32.373 Programmabegroting 2027 Bedragen x € | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1.000 Aflossingen | 164 | 424 | 874 | 1.000 Rente | 0 | 0 | 0 | 0 herzieningen Saldo | 30.842 | 31.949 | 31.976 | 31.373 Gewaarborgde geldleningen De gemeente staat garant voor de betaling van de rente en aflossing bij een aantal afgesloten leningen van externe partijen. Het bedrag waarvoor de gemeente eventueel kan worden aangesproken is het restant bedrag van de lening op het moment dat niet meer aan de betalingsverplichting wordt voldaan en is afhankelijk van het percentage overeengekomen in de garantstelling. Naast leningen aan sportverenigingen, zijn het vooral leningen voor woningbouwcorporaties en de Nationale Hypotheekgarantie.
Woningbouwcorporaties De kans dat de gemeente voor geldleningen van de woningbouwcorporaties als borg wordt aangesproken is zeer klein. Daarnaast staat het Rijk voor 50% garant. De kans dat een beroep wordt gedaan op onze gemeente voor deze achtervang positie is uiterst klein omdat: • | Elke toegelaten instelling die deelnemer is bij het WSW jaarlijks wordt onderworpen aan een kredietwaardigheidtoets; • | Het WSW een zodanige buffer heeft opgebouwd en eventueel nog aanvullend kan beschikken over de gelden (obligo’s) die de corporaties verplicht hebben aangehouden. Nationale hypotheekgarantie Wijchen is 50% achtervang voor de tussen 1 januari 1995 en 1 januari 2011 verleende Nationale Hypotheekgaranties door de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen. Vanaf 2011 heeft het Rijk de achtervangpositie overgenomen. Op basis van de in 2020 opgestelde liquiditeitsprognose van Stichting waarborgfonds Eigen Woningen is de verwachting dat in de periode 2027-2030 geen aanspraak wordt gedaan op de achtervang. Vanaf 1 januari 2011 staan gemeenten niet langer garant, maar rust dit geheel op het Rijk.
Opgenomen leningen Stand per 31 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 december | (verwacht) | (prognose) | (prognose) | (prognose) | (prognose) Eigen | 10.334 | 18.169 | 26.745 | 37.871 | 36.397 financiering Specifiek voor | 2.787 | 2.425 | 2.052 | 1.667 | 1.270 Woningbouw Specifiek voor | 0 | 0 | 21.000 | 20.475 | 19.950 investering AZC Opgenomen | 13.121 | 20.594 | 49.797 | 60.013 | 57.617 leningen totaal 122 | Gemeente Wijchen Programmabegroting 2027 De leningen die specifiek voor woningbouw zijn aangetrokken, zijn weer doorgeleend aan woningbouwcorporaties. De overige leningen zijn voor eigen financieringen aangetrokken en deels doorgeleend aan verenigingen of stichtingen. Vanwege forse investeringen zal de gemeente de komende jaren kortlopende leningen aan gaan trekken. Eind september 2024 heeft de raad ingestemd met een investeringsbudget van € 21 miljoen voor de bouw van een AZC. Het COA gaat dit gebouw van ons huren. We gaan er vooralsnog vanuit dat we hier een specifieke lening voor aantrekken, waarvan we de aflossing en rente in de vorm van huur terugkrijgen van het COA. We gaan eerst in gesprek met de inzet om deze bedragen zo vroeg mogelijk te ontvangen. Voor de overige financiering maakt de gemeente gebruik van kasgeldleningen of de kredietfaciliteit bij de BNG bank.
Bij BNG kunnen we tot € 7 miljoen rood staan, waarvan we voor € 2 miljoen goedkoop rood kunnen staan en voor de overige € 5 miljoen een hoger tarief betalen. Gezien de huidige lage rentestand geven we de voorkeur aan het aantrekken van kasgeldleningen. Uitgezette leningen en deelnemingen Om inzicht te verschaffen in de uitgezette leningen verwijzen we naar onderstaand overzicht. Hierbij sluiten we aan bij de indeling volgens de voorgeschreven balansindeling IV-3. Stand per 31 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 december (x | (Verwacht) | (Prognose) | (Prognose) | (Prognose) | (Prognose) €1.000) Kapitaalverstrekking | 428 | 428 | 428 | 428 | 428 aan deelnemingen Specifiek voor | 2.802 | 2.440 | 2.065 | 1.679 | 1.279 Woningbouw Overige | 8.760 | 5.342 | 5.031 | 3.860 | 3.768 langlopende leningen Uitgezette leningen | 11.990 | 8.210 | 7.524 | 5.967 | 5.475 totaal Hypotheken en garanties ambtenaren Per 1 augustus 2009 is er een verbod op het verstrekken van hypotheken en garanties aan gemeentepersoneel van kracht. Het ministerie beroept zich op de Wet fido (Financiering Decentrale Overheden), sinds 2001 van kracht, waaruit volgens de minister volgt dat publiek geld niet voor niet-publieke doeleinden, zoals hypotheekverstrekking, ingezet mag worden.
Het verbod strekt zich ook uit tot het geven van garantie door de gemeente op een door een andere instelling te verschaffen (hypothecaire) geldlening. Er worden na 1 januari 2009 geen hypotheken meer verstrekt. Bestaande hypotheken lopen via een zogenaamde “sterfhuisconstructie” af. Er mogen geen nieuwe leningen en/of garanties meer worden verstrekt. Van lopende leningen en/of garanties is het toegestaan dat zij uit- dan wel aflopen. In bovenstaande tabel zijn deze opgenomen onder Overige langlopende leningen. Financieringsbehoefte De financieringsbehoefte baseren we op de verwachte uitgaven en inkomsten (liquiditeitsplanning). Daarbij houden we rekening met onder andere de exploitatie, aflossingen op leningen en uitgaven voor projecten. Deze liquiditeitsplanning vergelijken we met ons banksaldo. Als blijkt dat we onvoldoende geld op de bank hebben, kunnen we ervoor kiezen om (voordelig) rood te staan bij de Gemeente Wijchen | 123 Programmabegroting 2027 bank, of een lening aan te trekken. Dit is afhankelijk van de goedkoopste optie. We spreken van een lening als de looptijd langer vast staat dan 1 jaar.
Op basis van de liquiditeitsplanning en inclusief het aantrekken van nieuwe langlopende leningen is de verwachte ontwikkeling van ons banksaldo als volgt: Verwacht | 1 jan 2027 | 1 jan 2028 | 1 jan 2029 | 1 jan 2030 banksaldo inclusief korte financiering 5.958.036 | 2.901.970 | 2.965.828 | 2.181.713 Rente Onze visie over de rente is een afgeleide van de visie van de grootbanken en onze huisbank, de BNG. Daarnaast houden we rekening met het toetsingskader van de Provincie Gelderland. Door de gevolgen van de oorlog in Oekraïne is grotere onzekerheid ontstaan op de kredietmarkten, met inflatie en uiteindelijk met stijgende rentes tot gevolg. Wijchen hanteert voor de berekening van de aan te trekken leningen voorzichtigheidshalve een percentage van 3%. Daarmee voldoen we aan de provinciale toets, die staat voor een voorzichtig rentebeleid.
Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Rente langlopende geldleningen | 173 | 409 | 666 | 1.000 Rente kortlopende geldleningen | 1 | 1 | 1 | 1 Rente geldleningen woningbouw | 89 | 78 | 66 | 53 Rente overig | 0 | 0 | 0 | 0 Rentekosten | 264 | 488 | 733 | 1055 Hypotheekrente ambtenaren | -55 | -53 | -51 | -51 Rente langlopende geldleningen | 0 | 0 | 0 | 0 Rente kortlopende geldleningen | 0 | 0 | 0 | 0 Rente geldleningen woningbouw | -92 | -81 | -68 | -55 Rente overig | -93 | -88 | -89 | -70 Rente huurkoop | -4 | -4 | -3 | -3 Rentekosten kapitaallasten | -1.956 | -2.131 | -2.135 | -2.135 Rente Eigen vermogen berekend | 1.374 | 1.604 | 1.708 | 1.708 Rente Eigen vermogen naar taakvelden | -1.374 | -1.604 | -1.708 | -1.708 Renteopbrengsten totaal | -2.201 | -2.355 | -2.346 | -2.314 Saldo | -1.937 | -1.868 | -1.613 | -1.259 Toerekening van rentelasten aan grondexploitaties, reserves, investeringen en taakvelden In de nu voorliggende begroting rekenen we standaard rente toe aan de grondexploitaties. De wijziging in het BBV zijn doorgevoerd, waarbij is vastgesteld hoe de toe te rekenen rente voor de verschillende onderdelen moet worden bepaald. De volgende uitgangspunten zijn verwerkt: Grondexploitaties: De berekening van de rente aan de grondexploitaties is voorgeschreven. Vanaf 2025 geldt ook hier de omslagrente.
124 | Gemeente Wijchen Programmabegroting 2027 Reserves: We rekenen rente toe aan de reserves (eigen vermogen). Volgens de voorschriften is deze rente maximaal het rentepercentage dat is gebaseerd op het gewogen samenstel van de (bruto) externe rentelasten over het totaal van de lang en kort aangetrokken financieringsmiddelen. Dit betekent ook dat er geen rente over het eigen vermogen en/of voorzieningen kan worden berekend als er geen aangetrokken financiering is. Verdeling naar taakvelden: We moeten volgens de verslaggevingsvoorschriften van het BBV rente toerekenen aan de taakvelden. Dit is het saldo van de rentebaten en –lasten dat overblijft na de verwerking van de rente aan de grondexploitatie. Dat saldo rekenen we evenredig toe aan de taakvelden, op basis van de boekwaarde van de materiele vaste activa per 1 januari van het betreffende jaar, met een minimum van 0%. Daarbij proberen we de fluctuatie in het rentepercentage zo klein mogelijk te houden in het meerjarenperspectief. Het rentepercentage dat we hier berekend hebben hanteren we ook bij voorgenomen investeringen.
Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 a | Rentelasten korte en lange financiering | 173 | 409 | 666 | 1.000 b | Externe rentebaten totaal | 152 | 144 | 143 | 123 a-b | Totaal door te rekenen externe rente | 21 | 265 | 524 | 877 c1 | Rente aan grex | -26 | 11 | 87 | 31 c2 | Rentelast "projectfinanciering| | 89 | 78 | 66 | 53 c3 | Rentebaten "projectfinanciering| (m.n AZC | -92 | -81 | -68 | -55 en Talis) c | c1+c2+c3 | -30 | 8 | 85 | 29 1-c | Saldo door te berekenen externe rente | 51 | 256 | 439 | 848 d1 | rente toegerekend aan het eigen vermogen | 1.374 | 1.604 | 1.708 | 1.708 d2 | rente toegerekend aan voorzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 e | Aan taakvelden toe te rekenen rente | 1.425 | 1.861 | 2.147 | 2.556 f | Werkelijk aan taakveld door te rekenen | 1.956 | 2.131 | 2.135 | 2.135 rente Renteresultaat Taakveld Treasury | -531 | -270 | 12 | 421 Het renteresultaat is een onderdeel van het taakveld Treasury. Wijchen heeft een positief (afnemend) renteresultaat binnen dit taakveld. Uit de BBV voorschriften komen de volgende te hanteren rentepercentages. Deze percentages worden jaarlijks opnieuw berekend.
2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vaste Activa 1-1 | 102.178.000 | 130.425.000 | 142.038.000 | 142.353.000 Rente Bouwgrondexploitaties | 1,50% | 1,50% | 1,50% | 1,50% Rente Eigen vermogen | 0,96% | 1,53% | 1,76% | 2,75% Rente-omslag naar de taakvelden | 1,39% | 1,43% | 1,51% | 1,80% berekend Rente-omslag naar de taakvelden | 1,50% | 1,50% | 1,50% | 1,50% genormeerd Gemeente Wijchen | 125 Programmabegroting 2027 126 Gemeente Wijchen Bedrijfsvoering Inleiding De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen binnen de bedrijfsvoering. Deze ontwikkelingen ondersteunen de ambities, programma’s, taken en processen van de gemeente. De uitvoering vindt plaats vanuit de ambtelijke Werkorganisatie Druten Wijchen (WDW), een gemeenschappelijke regeling die in 2018 is opgericht. De meerwaarde van de WDW is vertaald in vijf strategische doelstellingen, de zogenoemde 5 K’s. Deze geven richting aan een doelmatige en doeltreffende uitvoering van gemeentelijke en regionale taken: 1. Verhogen van de Kwaliteit van dienstverlening en bedrijfsvoering; 2. Versterken van de bestuurlijke Kracht in de regio; 3. Verminderen van de Kwetsbaarheid van de organisatie; 4. Vergroten van Kansen voor medewerkers; 5. Verminderen en beheersen van Kosten. Ad 1.