Gewaarmerkte versie jaarrekening 2024 gemeente Wijchen

Een gezonde economie is belangrijk voor de werkgelegenheid. Werk levert zelfstandigheid en ontwikkeling op. Daarom willen we dat zoveel mogelijk mensen mee kunnen doen. Want iedereen is van waarde en moet iets kunnen bijdragen. Waar nodig ondersteunen we mensen hierbij. Dit doen we met initiatieven die mensen effectief trainen, of ze te ondersteunen bij het zoeken naar werk. Maar ook door te werken aan een goede verbinding tussen onderwijs, bedrijfsleven en volwassenonderwijs. Als mensen financieel in de knel komen, is er een vangnet. Armoede bestrijden we met op tijd hulp op maat te bieden. Door de stijgende energieprijzen hebben we meer aandacht voor energiearmoede. Wijchen heeft verschillende wijkwinkelcentra en een bruisend centrum met een uitgebreid aanbod aan winkels, vele horecagelegenheden en mooie evenementen. Dit willen we zo houden en waar mogelijk versterken. Dat doen we door samen te werken met Centrummanagement Wijchen, Vereniging van Pandeigenaren en de Wijchense afdeling van Horeca Nederland. En natuurlijk ook Wijchen= (het promoten van Wijchen breed). We verdiepen ons ook in herontwikkeling van de westkant van het centrum. We houden daarbij rekening met het veranderend gebruik van het centrum voor bijvoorbeeld horeca en evenementen. Ook toerisme biedt kansen voor Wijchen en houdt het centrum en alle kernen levendig.

Onze verantwoordelijkheid is groter dan alleen de gemeente Wijchen. Ook in de subregio Rijk van Nijmegen en de grote regio (Groene Metropoolregio Arnhem - Nijmegen) werken we aan de gezamenlijke speerpunten. Deze speerpunten vallen onder de opgave Productieve regio waarin economie en arbeidsmarktbeleid samenkomen. Ook hebben we de ambitie uitgesproken om de economie te verbeteren, door meer werk te creëren met een verbeterde leefbaarheid als gevolg. We werken aan de volgende vijf speerpunten : Doorontwikkeling Health & Hightech en Energy tot (inter)nationale clusters, Verbeteren ondernemerschap in het MKB, invulling geven aan de Human Capital agenda, versterking van duurzame logistiek en werken aan toekomstbestendige werklocaties. Het speerpunt Toerisme valt binnen de regionale opgave Ontspannen Regio. De acties op regionaal niveau hebben een gevolg voor de Wijchense economie.

Programmarekening 2024 - Programma 3

Pagina 32 van 285

Speerpunten 3-a 3-b 3-c 3-d 3-e

Coalitie akkoord

Algemeen

Een aantrekkelijke gemeente voor ondernemers Vitale winkelcentra Uitvoering geven aan de Economische en toeristische visie Energietransitie elektrische laadinfrastructuur Human Capital agenda

Speerpunten

3-a Een aantrekkelijke gemeente voor ondernemers Ontwikkelingen kunnen invloed op de uit te voeren plannen. Denk aan inflatie, de dreiging van een loon-prijs spiraal en een mogelijke recessie. Het kan zijn dat we dan extra acties moeten uitvoeren. Belangrijk zijn onder andere goede bereikbaarheid en digitale infrastructuur. We geven ruimte om makkelijk te ondernemen door overbodige regels weg te nemen. Duurzame innovaties bieden kansen voor het bedrijfsleven én dragen bij aan een beter klimaat. 3-b Vitale winkelcentra Sinds 2023 hebben we in het centrum van Wijchen een accountplan, dat opgesteld is met de vereniging van pandeigenaren en het Centrummanagement. Dit gezamenlijke uitvoeringsplan heeft de centrumvisie als onderlegger en heeft tot doel het Wijchense winkelcentrum verder te versterken. 3-c Economische en toeristische visie We willen een levendige, vernieuwende en duurzame economie. Dit bereiken we door samen te investeren in een goed ondernemers- en vestigingsklimaat. Door samen te werken en duurzaam te ondernemen, kunnen ondernemers, inwoners en bezoekers van gemeente Wijchen prettig ondernemen, werken, wonen en recreëren. Deze ambitie willen we waarmaken aan de hand van de volgende vier strategielijnen: vernieuwing, aantrekkingskracht, samenwerking en duurzaamheid.

3-d Energietransitie elektrische laadinfrastructuur In 2024 wordt duidelijk hoe de plankaarten eruit gaan zien. Dan weten we wat de noodzaak zal zijn van het waarmaken van een elektrische laadinfrastructuur. 3-e Human Capital agenda In 2024 proberen we samen met Vrienden van Techniek talenten in de regio te behouden met Labtrain. Daarnaast willen we nieuw talent aantrekken door het Gelrepact (aanpak krapte beroep techniek) uit te voeren.

Programmarekening 2024 - Programma 3

Pagina 33 van 285

Wat hebben we ervoor gedaan

Begroot 2024

Verantwoording

3-a Een aantrekkelijke gemeente voor ondernemers Vitalisering bedrijventerrein Wijchen-Oost.

Ondersteunen duurzaamheids- en circulaire initiatieven met ondernemers. Ondersteunen lokale initiatieven in de ruilen deeleconomie. Mede door de Stimuleringslening Verduurzaming Zakelijk en het Energieloket Zakelijk. Participatietrajecten met ondernemers bij nieuwe ontwikkelingen, zoals bij de ontwikkeling van bedrijventerrein WijchenOost.

We hebben een start gemaakt voor het maken van een nieuw omgevingsplan. We hebben samen met onderwijspartners en het bedrijfsleven de start van het Junior Technovium Wijchen gerealiseerd. We hebben ondernemers enthousiast gekregen om aan vergroening van de buitenruimte te werken. We ondersteunen op Wijchen Oost en Bijsterhuizen het initiatief om tot een Smart Energy Hub te komen en tot een oplossing te komen voor gedeeld stroomgebruik. Het Regionaal Expertisenetwerk Energie (REE) is ingezet voor vraagstukken van ondernemers. Bij het opstellen en de uitvoering van elke visie betrekken we relevante partijen zoals ondernemers en andere kennispartners. Dit hebben we gedaan bij het deelplan horeca en het kansenboek voor vergroening van bedrijventerrein Wijchen Oost. Daarnaast hebben we regelmatig ambtelijk en bestuurlijk overleg met ondernemersverenigingen.

3-b Vitale winkelcentra In samenwerking met ondernemers en het CMW (Centrummanagement Wijchen) voeren we de Detailhandelsstructuurvisie en toekomstvisie Centrum Wijchen uit.

We voeren de aanbevelingen uit het onderzoeken over de toekomst van de warenmarkt uit.

We stellen een horecavisie op, in samenwerking met KHN Afdeling Wijchen, horeca ondernemers en CMW. Met “Wijchen=Samen” versterken we elkaar, de aantrekkelijkheid en branding van Wijchen. Dit is een belangrijke aanbeveling uit de detailhandelsstructuurvisie. We helpen mee om het centrum van Wijchen bruisender te maken door het CMW 3 jaar financieel te ondersteunen. Op termijn ontstaat er marktruimte voor een extra supermarkt in Wijchen. We doen onderzoek naar de best mogelijke locatie.

Programmarekening 2024 - Programma 3

De betrokken partijen hebben sinds de vaststelling regelmatig afstemming met de werkgroep DSV en centrummanagement over de uitvoeringsacties. Daarnaast ontvangt Wijchen=Promotie jaarlijks €15.000 om alle winkelcentra in Wijchen te ondersteunen. Daarnaast ontvangt het CMW gedurende de jaren 2023 tot en met 2025 een totaal bedrag van €75.000 om het centrum impuls te geven i.v.m. de leefbaarheid en professionalisering. Jaarlijks worden hier plannen voor opgesteld en verantwoord. Het uitvoeringspunt vergroenen centrum wordt ook in overleg met CMW en BIZ Pandeigenaren uitgevoerd. Tijdens de overleggen met de Marktcommissie bewaken we de gemaakte aanbevelingen. Diverse aanbevelingen zijn vorig jaar opgepakt en worden de komende jaren verbeterd en bewaakt. Er wordt nu ambtelijk gewerkt aan een nieuwe marktverordening, deze zal nog ter besluitvorming voorgelegd worden. De horecavisie (Deelplan Horeca gemeente Wijchen) wordt Q2 2025 vastgesteld door het college. De studie naar de best mogelijke locatie voor een extra supermarkt in Wijchen is afgerond.

Pagina 34 van 285

Begroot 2024

Verantwoording

3-c Economische en toeristische visie We werken samen met ondernemers om leegstand in het centrum en op bedrijventerreinen tegen te gaan. Hiervoor overleggen we met pandeigenaren van centrum Wijchen en beleggers op bedrijventerrein Wijchen-Oost. We ronden de onderzoeken naar de mogelijkheden tot uitbreiding van de bedrijventerreinen Bijsterhuizen en Breekwagen af. We hebben een actieve rol in het toekomstbestendig houden van de winkelgebieden in onze gemeente.

We dragen bij aan projecten om het bedrijfsleven op bedrijventerrein Wijchen Oost, de onderwijsinstellingen en Maaswaalcollege met elkaar te verbinden. Denk hierbij aan het initiatief SPARK! Eind 2023 of begin 2024 gaan we in samenwerking met StartUp Nijmegen proberen een netwerk op te bouwen met startende ondernemers.

De leegstand op de bedrijventerreinen is beperkt. In het centrum is het leegstandspercentage afgelopen jaar gestegen. Het is een belangrijk aandachtspunt voor het CMW en BIZ Pandeigenaren. Er is een transformatie gaande dat wanneer een reguliere winkel verdwijnt, er een andere centrumactiviteit terug komt. Voor de uitbreiding van Bijsterhuizen wordt een ontwerp omgevingsplan gemaakt. Uitbreiding van Breekwagen is onder voorwaarden van natuurcompensatie waarschijnlijk mogelijk. Het betreft echter een particulier initiatief. We hebben de eerste tranche van het vergroenen van het centrum afgerond. In het voorjaar van 2025 volgt de tweede tranche. Daarnaast ontvangt Wijchen=Promotie jaarlijks €15.000 om alle winkelcentra in Wijchen te ondersteuning. Jaarlijks wordt hier een plan voor opgesteld. De samenwerkingspartners van SPARK! werken er continue aan om jongeren te interesseren voor techniek. Deze samenwerking heeft bijgedragen aan de start van het Junior Technovium Wijchen dat in november geopend is. StartUp Wijchen is per 1 januari 2024 gestart.

3-d Energietransitie elektrische laadinfrastructuur In 2024 wordt duidelijk hoe de plankaarten eruit gaan zien. Dan weten we wat de noodzaak zal zijn van het waarmaken van een elektrische laadinfrastructuur.

De gemeente Wijchen plaatst in het kader van de regionale concessie laadpalen in de openbare ruimte en neemt hiervoor de benodigde verkeersbesluiten. Dit gebeurt zowel op verzoek van bewoners als ook proactief (minimaal 15 laadpalen in Wijchen. De plankaart vormt hiervoor de basis.

3-e Human Capital Agenda In 2024 proberen we samen met Vrienden van Techniek talenten in de regio te behouden met Labtrain. Daarnaast willen we nieuw talent aantrekken door het Gelrepact (aanpak krapte beroep techniek) uit te voeren.

Programmarekening 2024 - Programma 3

In oktober is een techniek dag georganiseerd waarvoor subsidie van de provincie Gelderland verkregen is. Het is de bedoeling dat dit een jaarlijks terugkerend evenement wordt.

Pagina 35 van 285

Watkost heeft het gekost? Wat het? Het Programma Economie bestaat uit de volgende taakvelden: 3.1 Economische ontwikkeling; Tot dit taakveld behoort algemeen beleid ter versterking van de economische bedrijvigheid. 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur; hiertoe behoren activiteiten gericht op fysieke condities scheppen voor alle vormen van bedrijvigheid. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen; Tot dit taakveld behoren de op bedrijven en ondernemers gerichte ondersteuning en dienstverlening van de gemeente. 3.4 Economische promotie; hiertoe behoren activiteiten gericht op het "op de kaart zetten" van de gemeente. Taak Financieel overzicht veld (x € 1.000)

Geactualiseerde Begroting 2024

Werkelijk Werkelijk 2024

2023

3.1 3.2 3.3 3.4

Baten Economische ontwikkeling Fysieke infrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Totaal baten

19 1 502 449 971

17 1 528 440 987

29 312 578 336 1.255

3.1 3.2 3.3 3.4

Lasten Economische ontwikkeling Fysieke infrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Totaal Lasten

760 3 195 593 1.550

829 10 203 660 1.701

736 146 258 475 1.615

Gerealiseerd totaal van baten en lasten

-578

-714

-360

AR: Algemene Reserve ER: Onderhoud Overige gebouwen ER: Corona compensatie

0 23 0

86 10 64

71 3 0

Inzet bestemmingsreserves

23

160

74

Gerealiseerd resultaat Verschil rekening/begroting

-555

-554 1

-287

Mutatie bestemmingsreserves 3.1 3.4 3.4

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel)

Structureel Incidenteel

Taakveld 3.1 Economische ontwikkeling O.a. door afrekening van voorgaande jaren, zijn de (reclamebelasting-) subsidies aan de ondernemersverenigingen iets lager uitgevallen dan geraamd.

0

15

Taakveld 3.2 Fysieke infrastructuur Overige kleine afwijkingen

0

-7

Taakveld 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen O.a. door nagekomen opbrengsten uit voorgaande jaren, zijn de opbrengsten uit de reclamebelasting hoger uitgevallen dan begroot. De uitgaven van de promotiegelden van de markt zijn niet structureel in de

0 -4

22 0

Programmarekening 2024 - Programma 3

Pagina 36 van 285

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel)

Structureel Incidenteel

begroting opgenomen, dit wordt meegenomen in de perspectiefnota 2025. Taakveld 3.4 Economische promotie O.a. door de hogere energiekosten voor kermissen en evenementen en de kosten van beveiliging tijdens de kermis van Wijchen, zijn de budgetten hiervoor overschreden. De opbrengsten uit de toeristenbelasting zijn o.a. door de wat minder mooie zomer iets lager uitgevallen dan geraamd. Er zijn minder kosten geweest voor het incidentele verzamelen van afval bij festiviteiten in 2024. Overige verschillen Totaal Totaal saldo

0

-31

0

-8

0

13

0 -4 1

1 5

Relevante beleidsnota’s

Relevante besluiten

Nummer besluit 20 051642 20 049334 20 054571 20 054571 21 061512

Beleidsnota Economische visie 2020 – 2030 Toeristische visie 2020 – 2030 Detailhandel structuurvisie Toekomstvisie Centrum Wijchen Toekomstvisie Wijchen Oost

Programmarekening 2024 - Programma 3

Pagina 37 van 285

4 Onderwijs Algemeen We zorgen ervoor dat er in onze gemeente voldoende onderwijs- en ontwikkelkansen zijn voor iedere inwoner. We zetten actief in op kansengelijkheid. Dit doen we door het aanbieden en behouden van een combinatie van voorzieningen.

Speerpunten 4-a 4-b 4-c 4-d

Coalitie akkoord

Algemeen

Fijn opgroeien met goed onderwijs Onderwijs ondersteuning voor iedereen Een aanbod voor alle peuters Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen

Programmarekening 2024 - Programma 4

Pagina 38 van 285

Speerpunten

4-a Fijn opgroeien met goed onderwijs De jeugd heeft de toekomst. Daarom blijven we investeren in het onderwijs. We zetten actief in op kansengelijkheid voor kinderen. Het is belangrijk dat kinderen zo dicht mogelijk bij huis naar school kunnen gaan. Ons doel is Integrale Kind Centra (IKC’s) binnen multifunctionele gebouwen. 4-b Onderwijs ondersteuning voor iedereen Een goede opleiding is belangrijk voor de toekomst van onze jongeren. Maar niet alle leerlingen doorlopen even makkelijk hun schooljaren. Voor leerlingen met wie het niet goed gaat op school, zorgen we voor ondersteuning. Onze leerplichtambtenaren zijn de gesprekspartner voor scholen, leerlingen en ouders. Zij weten ook welke hulp een leerling kan krijgen die uit dreigt te vallen. Dit doen we samen met lokale en regionale partners. Zo zorgen we dat leerlingen minder uitvallen in het onderwijs. 4-c Een aanbod voor alle peuters Het aanbod voordat kinderen naar school gaan, draagt bij aan de brede ontwikkeling van het jonge kind. We zien graag dat peuters naar een voorschoolse voorziening gaan. Voor ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag via de Belastingdienst, is er aanbod waarvoor ouders subsidie kunnen krijgen. Peuters met (een risico op) een taalachterstand krijgen een extra aanbod voorschoolse educatie om hun kansen op een succesvolle en geschikte schoolcarrière te vergroten.

4-d Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen Wie voldoende basisvaardigheden heeft, zoals lezen, schrijven, rekenen en met een computer werken, staat sterker en gezonder in het leven. Daarom zorgen we voor een aanbod aan cursussen en vergroten we het aantal vindplaatsen. Dit doen we zowel lokaal als samen met onze partners in de regio.

Programmarekening 2024 - Programma 4

Pagina 39 van 285

Wat hebben we ervoor gedaan

Begroot 2024

Verantwoording

4-a Fijn opgroeien met goed onderwijs We zetten ons in voor de realisatie van IKC’s in Wijchen-Zuid en Wijchen-West. Ontwikkeling MFA’s Westwijzer en Hart van Zuid en huisvesting voor de Bonte Boomhut (nieuwe basisschool Kans en Kleur). We moedigen het behoud van de scholen in de kleine kernen aan. We herijken het IHP.

Er is sprake van voortgang bij de ontwikkeling van beide IKC's. Nieuwbouw van een school in WijchenWest heeft naar verwachting extra tijd nodig. Met Kans en Kleur zijn afspraken gemaakt over het behoud van scholen in de kleine kernen. Actualisering van het IHP is voorzien in 2025.

4-b Onderwijs ondersteuning voor iedereen Het middelbaar onderwijs blijft samen met de gemeente betrokken bij het programma 'Aanpak ziekteverzuim VO'.

Regionaal werken we samen voor een betere instroom en doorstroom van leerlingen, aan de versterking van de zorgteams in het VO en MBO en aan een sluitend aanbod van tijdelijke opvangvoorzieningen.

De inzet van leerplichtambtenaren is gericht op terugkeer naar school. Er is voldoende aanbod van schoolmaatschappelijk werk in het primair en voortgezet onderwijs. We verbeteren de inzet van jeugdartsen voor minder ziekteverzuim in het VO.

De aanpak ziekteverzuim VO is onderdeel van het Regionaal Programma "Jongeren naar school of werk" en binnen die context uitgevoerd. Er is gestart met de evaluatie van de aanpak, omdat de planperiode ten einde komt. De versterking van de zorgteams is werk in uitvoering. ROC Nijmegen en Yuverta MBO hebben i.s.m. met de regiogemeenten een gezamenlijke tijdelijke opvangvoorziening gerealiseerd. Maaswaal College heeft met de gemeentelijke subisidie en gelden van het Samenwerkingsverband in 2024 de tijdelijke opvangvoorziening voortgezet. In 2024 is onze blijvende inzet geweest om deelname aan het onderwijs voor alle kinderen en jongeren op een passende manier te organiseren.

Dit is onderdeel van de aanpak ziekteverzuim VO en onderwerp van regionale samenwerking.

4-c Een aanbod voor alle peuters We voeren het onderwijsachterstandenbeleid (OAB) uit in de beleidsperiode 2023-2026. Hiervoor hebben we een uitvoeringsagenda vanuit het vastgestelde OAB. Dit doen we samen met de educatieve partners in de VVE-werkgroep, die onderdeel is van de Lokaal Educatieve Agenda. In deze beleidsperiode zetten we extra in op het verbeteren van de educatieve kwaliteit. Daarbij gaan we ook samenwerken met kinderdagverblijven en de bibliotheek. In 2022 gaven we de bibliotheek (penvoerder) een bijdrage voor Leesoffensief Wijchen vanuit de NPO-middelen. Het Leesoffensief wordt ook in het schooljaar 2023-2024 uitgevoerd.

Programmarekening 2024 - Programma 4

We hebben een voldoende aanbod gerealiseerd. De eerste stap heeft in 2024 in totaal 71.159 uren in de peuteropvang gerealiseerd. Dat is nagenoeg gelijk aan de urenbegroting die 71.424 uren bedroeg. Binnen dit totaal uren is wel een verschuiving waar te nemen. Er zijn minder uren dan begroot voor de reguliere peuters nodig geweest (-9.387). Daar staat tegenover dat er meer uren voor voorschoolse educatie zijn ingezet (+9.122). Er zijn met de educatieve partners aanvullende interventies aangeboden die de taakontwikkeling bij peuters stimuleren. De Bibliotheek Wijchen, onderwijsinstelling en kinderopvang hebben gedurende het schooljaar 2023-2024 activiteiten uit het actieplan uitgevoerd. De partijen zijn gestart met de evaluatie van het actieplan. In de gemeentelijke bibliotheekvisie 2025-2028 is een alinea opgenomen ter continuering van de ingeslagen weg.

Pagina 40 van 285

Begroot 2024

Verantwoording

4-d Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen Samen met partners in de gemeente werken we aan het opzetten van een Digi-Taalhuis in Wijchen. Voor het regelen van de activiteiten en de hulp aan laaggeletterden om geschikt aanbod te vinden, stellen we een DigiTaalhuiscoördinator aan.

Programmarekening 2024 - Programma 4

In 2024 is het Convenant Digitaalhuis Wijchen onderstekend samen met kernorganisaties. Daarnaast is een start gemaakt aan het meerjarenbeleidsplan Digitaalhuis Wijchen. De gemeente heeft in 2024 voor het eerst subsidie toegekend.

Pagina 41 van 285

Wat heeft het gekost?

Wat kost het?

Het Programma Onderwijs bestaat uit de volgende taakvelden: 4.1 Openbaar basisonderwijs; Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken met betrekking tot het openbaar basisonderwijs, waaronder ook bewegingsonderwijs. 4.2 Onderwijshuisvesting; Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken op het gebied van onderwijshuisvesting voor openbaar en bijzonder onderwijs. 4.3 Onderwijsbeleid en leerling zaken; Tot dit taakveld behoren het lokaal onderwijsbeleid en de leerlingenvoorzieningen, zoals leerlingenvervoer en peuterspeelzalen. Taak Financieel overzicht veld (x € 1.000) Baten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Totaal Baten

Geactualiseerde Begroting 2024

Werkelijk Werkelijk 2024

2023

461 236 594 1.292

196 236 406 838

44 293 405 742

368 2.411 1.979 4.758

317 2.390 1.599 4.306

297 1.924 1.603 3.824

-3.467

-3.468

-3.082

ER: Onderhoud Overige gebouwen Afs.R: Ventilatiesysteem Leemweg 121

-161 3

-161 3

0 3

Inzet bestemmingsreserves

-158

-158

3

-3.625

-3.626 -1

-3.079

Lasten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Totaal Lasten Gerealiseerd totaal van baten en lasten Mutatie bestemmingsreserves 4.2 4.2

Gerealiseerd resultaat Verschil rekening/begroting

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel)

Structureel

Incidenteel

0

-266

0

50

Taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting Voordeel op onderwijshuisvesting met name door verschuiving van actualisatie IHP.

0

27

Programmarekening 2024 - Programma 4

Pagina 42 van 285

Taakveld 4.1 Openbaar basisonderwijs SISA regeling D14 NPO (Nationaal Programma Onderwijs): de uitgavekant van deze budgetten zijn op meerdere taakvelden (4.1, 6,1, en 6.2) begroot. Op dit taakveld verantwoorden we de volledige inkomstenkant (ontvangen subsidie), wat lager uitvalt dan het bedrag opgenomen in de begroting, omdat we een deel van de uitvoering doorschuiven naar 2025. Gemeente breed is dit budgetneutraal in voorliggende Jaarrekening verwerkt. SISA regeling D14 NPO (Nationaal Programma Onderwijs): In 2024 resteert een deel van het NPO- budget (interventie 5). Op dit taakveld levert dat een voordeel op. Gemeente breed is dit budgetneutraal in voorliggende Jaarrekening verwerkt.

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel)

Structureel

Incidenteel

Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Peuterspeelzalen: de afrekening over 2023 leidde tot een lagere vaststelling van de verleende subsidie, deels door inzet van subsidiegelden. Sociale verstrekkingen leerlingenvervoer: Minder OV abonnementen verstrekt tov de begroting. Overige afwijkingen taakveld 4.3.

0

80

0 0

102 6

Totaal Totaal saldo

0 -1

-1

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 16 2773 16 4034 4429 20 3 7254

Beleidsnota Regionaal beleidsplan leerplicht 2015-2019 Onderhoudsoverdracht onderwijshuisvesting primair onderwijs Kansengelijkheid voor jonge kinderen. Onderwijsachterstandenbeleid gemeente Wijchen 2023-2026. Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2020

Programmarekening 2024 - Programma 4

Pagina 43 van 285

5 Sport, cultuur en recreatie Algemeen Alle inwoners van onze gemeente moeten gezond en fit kunnen leven. Daar horen in- en ontspanning bij. We vinden het daarom belangrijk dat er in alle kernen passende en goede sport-, culturele en recreatieve voorzieningen en maatschappelijke plaatsen zijn. Deze moeten toegankelijk zijn voor iedereen. Het maakt niet uit welke leeftijd, wat voor inkomen, of dat iemand een eventuele beperking heeft. Dit draagt ook bij aan de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van onze hele gemeente. We moedigen de kennismaking met en beoefening van sport, kunst, cultuur en recreatieve bezigheden aan. We zijn trots op ons actieve verenigingsleven met vele vrijwilligers. Dat blijven we ondersteunen. Ook zoeken we naar nieuwe manieren om te sporten en te bewegen aan te moedigen. Onze geschiedenis verdient een plek in de schijnwerpers, zodat iedereen ervan kan genieten. We beschermen onze cultuurhistorische waarden en steunen nieuwe ideeën die de lokale geschiedenis in beeld brengen. Daarnaast steunen we kunst en cultuur. In de regio werken we samen om cultuur en toerisme te stimuleren. Toerisme gaan we beter spreiden, zodat de druk op bestaande natuur- en recreatiegebieden niet te groot wordt. Bij meerdere ideeën hebben we oog voor de combinatie van en balans tussen natuur, verkeersveiligheid, spreiding en verdeling over onze gemeente.

Onze gemeente kent veel mooie en ook bijzondere groen- en natuurgebieden. Deze willen we niet alleen zo houden, maar ook sterker maken. Natuur met veel verschillende dieren en planten is namelijk erg belangrijk om fijn te kunnen leven in onze omgeving. Dat doen we door steeds meer aandacht te geven aan natuur. Juist ook binnen de bebouwde kommen van onze dorpen. Daarbij houden we het evenwicht tussen natuurlijk onderhoud en veel groenonderhoud in de gaten. We kiezen niet zomaar voor één van beide. Dat doen we in overleg met inwoners.

Speerpunten 5-a 5-b 5-c 5-d 5-e 5-f 5-g 5-h

Coalitie akkoord

Algemeen

Samen actief en sportief Zuinig op onze kunst, cultuur en historie Wijchen als trekpleister Groene en gezonde wijken en dorpen Cultuur- en erfgoedparticipatie Ontspannen regio Meer biodiversiteit & natuur Recreatieve visie Loonse waard

Programmarekening 2024 - Programma 5

Pagina 44 van 285

Speerpunten

5-a Samen actief en sportief Sport is belangrijk voor lichaam en geest. We zijn daarom trots op ons actieve verenigingsleven met de vele vrijwilligers. Die blijven we ondersteunen. Ook zoeken we naar nieuwe manieren om sporten en bewegen aan te moedigen. Daarbij vinden we het belangrijk dat iedereen hier gebruik van kan maken, ongeacht leeftijd, inkomen, of een eventuele beperking. 5-b Zuinig op onze kunst, cultuur en historie In onze kunst en cultuur zien we onze lokale identiteit terug. Daar hechten we veel waarde aan. We vinden het ook belangrijk om aandacht te houden voor de rijke historie van Wijchen en al haar kernen. Daarom blijven we hierin investeren en houden we dit voor iedereen toegankelijk. 5-c Wijchen als trekpleister Naast kunst en cultuur heeft onze gemeente afwisselende landschappen met mooie hoogtepunten. Van de Bergharense berg tot de Berendonck. Wijchen is een mooie bestemming. Bovendien biedt toerisme kansen voor de lokale werkgelegenheid en economie. 5-d Groene en gezonde wijken en dorpen Groen om ons heen draagt bij aan onze gezondheid en ons geluk. In onze gemeente hebben we gevarieerde natuur met ruimte voor mens en dier en dat behouden we. Waar mogelijk versterken we het groen in de wijken die er al zijn. En we zorgen voor groen binnen nieuwbouwprojecten.

5-e Cultuur- en erfgoedparticipatie Kinderen nemen deel aan culturele activiteiten in de vrije tijd. Dit is niet voor alle kinderen vanzelfsprekend. Voor hen willen we dit makkelijker maken. Ieder kind in het (basis)onderwijs krijgt les in cultuur en maakt daardoor kennis met kunst en cultuur. 5-f Ontspannen regio In de Groene Metropool Regio Arnhem-Nijmegen (GMR) werken we met de gemeenten aan versterking voor een langere tijd voor de structuur van de culturele keten in de hele regio. Dat betekent dat de acties een blijvend effect moeten hebben op de keten van topen middensegment, cultuureducatie, kunstvakonderwijs en amateurkunst in de regio. 5-g Meer biodiversiteit en natuur Goed onderhoud is belangrijk. Anders ontstaat er een rommeltje en dat willen we niet. Als de buitenruimte goed is onderhouden, levert dat een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid. Bij dat onderhoud betrekken we onze inwoners zoveel mogelijk. De gemeente heeft hier een voorbeeldrol. 5-h Recreatieve visie Loonse waard Ons rivierenlandschap is een unieke eigenschap. In onze plannen voor het toerisme leggen we de nadruk op ons landschap, cultuur en geschiedenis. We onderzoeken de mogelijkheden om meer te doen met recreatie op en rond het water. Zo biedt de Loonse Waard mogelijk kansen om recreatie op en aan het water te versterken.

Hiermee speelt het in op de behoefte aan stedelijk uitloopgebied voor onze inwoners.

Programmarekening 2024 - Programma 5

Pagina 45 van 285

Wat hebben we ervoor gedaan

Begroot 2024

Verantwoording

5-a Samen actief en sportief 1. Lokaal sportakkoord. Naast de doelen uit het Lokaal sportakkoord kunnen initiatiefnemers aanvragen indienen die bekostigd kunnen worden uit het uitvoeringsbudget (dit budget is van de Wijchense gemeenschap, niet van de gemeente). In de kerngroep zitten mensen van lokale(sport)-verenigingen, maatschappelijke instellingen en de gemeente. Deze kerngroep beoordeelt deze aanvragen. In 2023 hebben we het lokaal sport akkoord herijkt en maken we nieuwe afspraken. Naast de aanvragen gaan we een andere werkwijze hanteren om de concrete doelen uit te voeren. Hier starten we eind 2023 mee en dit loopt door in 2024 en verder. 2. Buurtsportcoach/ verenigingsondersteuner. In 2024 zetten we een buurtsportcoach/ verenigingsondersteuner in die stimuleert dat sport- en beweegaanbod toegankelijker wordt voor alle leeftijden en de sportverenigingen hierin worden ondersteund. Dit zal onder de Brede Regeling Combinatiefuncties gaan vallen, dat weer deel uitmaakt van de brede SPUK. Hieronder valt het Lokaal Sportakkoord, Brede Regeling Combinatiefuncties en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze zetten we voor 3 jaar in. Daarna evalueren we dit en bekijken we of we het GALA verlengen. 3. Speelruimtebeleid. We gaan het speelruimtebeleid opnieuw beoordelen. De uitvoering wordt gedaan door een extern bureau. Dit vindt waarschijnlijk in 2024 plaats. 4.

Voor kinderen ontwikkelen we een klimen speelbos. Het onderzoek naar de ontwikkeling van een klim- en speelbos (opgenomen in het coalitieprogramma) nemen we mee bij de herijking van het speelruimtebeleid (zie punt 3 Speelruimtebeleid). We komen in 2024 met een locatiekeuze en ontwerp.

Programmarekening 2024 - Programma 5

In uitvoering.

In uitvoering. De buurtsportcoach en verenigingsondersteuner zijn in april 2024 gestart. De eerste ervaringen zijn positief. Er zijn veel nieuwe verbindingen gelegd en nieuwe initiatieven gestart waaronder Max Vitaal en de gezondheidstest voor senioren.

In uitvoering. Tweede kwartaal 2025 gaan we het herijkt speelruimtebeleid naar de raad brengen

Locatie is bepaald (Park Noord). Financiering wordt meegenomen in de perspectiefnota 2025. Pas daarna kan dit verder worden opgepakt.

Pagina 46 van 285

Begroot 2024

Verantwoording

5-b Zuinig op onze kunst, cultuur en historie Wijchen herdenkt 80 jaar vrijheid. We vieren en herdenken 80 jaar vrijheid. We organiseren en ondersteunen activiteiten in dit kroonjaar.

We beschermen onze cultuur en geschiedenis en steunen ideeën die de plaatselijke geschiedenis in beeld brengen: Ø We gaan door met plan voor cultuur en geschiedenis. Ø De beleidsnota cultuurhistorie en de kerkenvisie nemen we mee in de omgevingsvisie. Ø We onderzoeken Erfgoed uit het Post ’65 tijdperk. Ø We lichten monumenteneigenaren actief voor en begeleiden hen met het verduurzamen van hun monument. De verordening Stimuleringsfonds Wonen & Monumenten 2008 wordt herzien. De kosten voor de herziening worden betaald uit het fonds zelf.

Wij hebben op 17 en 18 september aandacht besteed aan 80 jaar vrijheid na Operatie Market Garden met (educatieve) activiteiten. Wij zijn Wijchen Herdenkt tijdens de nationale bevrijding in de week van 5 mei 2025 aan het voorbereiden. Het onderzoek Erfgoed uit het Post'65 tijdperk is op advies van het Gelders Genootschap on hold gezet. Het onderzoek en bevindingen in de gemeente Harderwijk worden afgewacht. Mogelijk dat in 2025 dit weer kan worden opgepakt. Over het actief begeleiden van monumenteneigenaren met het verduurzamen van hun monument is op 27 november 2023 overleg geweest met team Energietransitie. Team Energietransitie onderzoekt of dit kan meeliften met het al lopende traject voor maatwerkadvies.

Aangezien er vanaf 2021 van het fonds geen gebruik is gemaakt, wordt hier geen prioriteit aan gegeven.

5-c Wijchen als trekpleister Een uitkijkpunt over onze gemeente is een aantrekkelijke toevoeging. We bekijken waar dit een plek kan krijgen en als dit kan in combinatie met een klimbos. We komen in 2024 met een locatie keuze en ontwerp.

Programmarekening 2024 - Programma 5

We hebben dit niet gerealiseerd. In de gekozen locatie voor het klimbos, past geen uitkijktoren.

Pagina 47 van 285

Begroot 2024

Verantwoording

5-d Groene en gezonde wijken en dorpen We zijn terughoudend met het kappen van bomen vanwege overlast. Voor elke gekapte boom planten we er binnen onze gemeentegrenzen twee terug. Hiervoor starten we in 2023 met het opstellen van een boombeheerplan, welke we in 2024 voorleggen aan de raad.

Als groen ergens verdwijnt, zorgen we dat het op een andere plek terugkomt. We kijken in de openbare ruimte waar we stenen kunnen vervangen voor groen.

Bij het principe 2 voor 1 boom lopen we tegen de grenzen van de openbare ruimte aan in verband met de druk op zowel de boven- als ondergrondse ruimte. Op meerdere locaties binnen de bebouwde kom is er overlast door bomen op riolering en waterleidingen. Bij vervanging worden bomen uitdrukkelijk niet meer op kabels en leidingen geplant. Er is echter een beperkt aantal locaties waar we (nog) kunnen planten. We denken dan ook dat het nodig gaat zijn als gemeente een perceel te verwerven waar bomen geplant kunnen worden. Hiermee kunnen we het voornemen 1 boom weg en 2 bomen terug wellicht waarmaken. Er is nog geen start gemaakt met het opstellen van het boombeheerplan. Ook hier lopen we tegen de grenzen van de openbare ruimte aan. Als voorbeeld de hoeveelheid trafohuisjes die geplaatst worden. Dit vindt m.n. in groene zones plaats wat niet standaard gecompenseerd wordt met groen op andere locaties. Er is wel een start gemaakt met het vergroenen van het centrum van Wijchen, waarbij stenen vervangen worden door openbaar groen.

We ontwikkelen beleid om cultuurhistorische waarden en groene longen in onze gemeente te beschermen. Denk aan landschapspark Woezik en de omgeving Valendriese heuvels. De komende jaren verzamelen we de informatie hierover en leggen dit vast in de Omgevingsvisie.

5-e Cultuur- en erfgoedparticipatie We maken een cultuurnota. Hierin geven we aan wat we met cultuur willen bereiken. We leggen hierin de nadruk op de mogelijkheid om deel te nemen aan culturele activiteiten, met extra aandacht voor jeugd en jongeren. Hierin werken we samen met het sociaal domein. Daarbij sluiten we aan op het programma van de “brede SPUK”. Vanaf 2024 gaan we aan de slag met de plannen uit dit programma. Voor de versterking van de culturele infrastructuur biedt het financiële mogelijkheden. We onderzoeken wat er aanvullend nodig is voor de culturele infrastructuur, waarvan de financiële afweging via de begroting wordt genomen. We maken een nieuwe visie op het bibliotheekwerk.

Programmarekening 2024 - Programma 5

De cultuurnota is vastgesteld. Een aantal acties uit de uitvoeringsagenda zijn in gang gezet.

De visie is vastgesteld door de raad.

Pagina 48 van 285

Begroot 2024

Verantwoording

5-f Ontspannen regio Gelderland heeft aan de GMR € 1,3 miljoen beschikbaar gesteld om activiteiten uit te voeren in de periode 2022-2025. Wij stellen ambtenaren beschikbaar om de uitvoering te ondersteunen. Onder regie van de GMR worden de onderstaande acties uitgevoerd in 2024: Meer onderwijs in cultuur en stimuleren dat er voldoende en goed geschoolde kunstvakdocenten zijn. Ondersteuning van verenigingen, stichtingen en vrijwilligers in de amateurkunst- en erfgoedsector. Het Romeinse verleden en in het bijzonder de Romeinse Limes (UNESCO werelderfgoed) - in samenhang - meer zichtbaar en beleefbaar maken. Hiervoor wordt een Masterplan Romeins verleden ontwikkeld met uitvoeringsagenda.

In uitvoering door GMR

In uitvoering door GMR

In uitvoering door GMR

In uitvoering door GMR

5-g Meer biodiversiteit en natuur Speerpunt 1. Overgang naar groenbeheer waarbij rekening wordt gehouden met dieren en planten in hun eigen omgeving: a. Invoeren plan om Park Noord te verzorgen waarbij rekening wordt gehouden met de dieren en planten die daar al zijn; b. Opstellen plan om te zorgen voor Spoorzone en Kerkeveld; c. Een locatie inzaaien met een kruidenmengsel voor verschillende planten. Speerpunt 2. Biodiversiteit als integraal duurzaamheidsthema: a. Een scan maken voor de kansen voor natuur bij ruimtelijke ontwikkelingen. Speerpunt 3. Natuurlijke bestrijding overlast gevende plant- en diersoorten: a. We gaan de eikenprocessierups (epr) in de stedelijke omgeving aanpakken. Dit doen we door ander maaibeleid en de ontwikkeling van natuurlijke vijanden aan te moedigen. We zoeken plekken waar we deze aanpak kunnen uitvoeren. Speerpunt 4. Versterken groenblauw raamwerk: a. Binnen de GMR samenwerken aan de ontwikkeling van het groenblauw raamwerk. Het groenblauw raamwerk is een verbinding en dooradering van stad en landschap met natuur en water. Hiervoor voeren we samen met vijf gemeenten het plan Groene Mantel rondom Nijmegen uit. Speerpunt 5. Stimuleren van initiatieven en samenwerking: a. Biodiversiteit in de wijk (dit proberen we als eerste uit in de Weertjes); b. Plaatsen van een leefomgeving voor vleermuizen en/of stadsvogels.

Programmarekening 2024 - Programma 5

a. plan park noord is gereed en wordt uitgevoerd b. moet nog worden opgestart c. is in 2023 op de Aalsburg gedaan. Wordt nu gevolgd qua ontwikkeling

Moet nog worden opgestart; vindt plaats tezamen met Druten omdat dit ook in hun beleidsplan is opgenomen. Invoering vindt plaats tezamen met de aanpassingen van maaibeheer langs hoofdwegen.

Samenwerking met betrokken partijen komt op gang. In overleg met provincie is project De groene mantel rondom Nijmegen opgenomen als koploperproject voor het VLGG. Plan van aanpak is opgesteld. Opstellen programma van eisen is in voorbereiding.

a. In De Weertjes zijn verhardingen vervangen door groen met soorten die geschikt zijn voor bijen, vlinders e.d.

Pagina 49 van 285

Begroot 2024

Verantwoording

5-h Recreatieve visie Loonse waard Speerpunt 1. Overgang naar groenbeheer waarbij rekening wordt gehouden met dieren en planten in hun eigen omgeving: a. Invoeren plan om Park Noord te verzorgen waarbij rekening wordt gehouden met de dieren en planten die daar al zijn; b. Opstellen plan om te zorgen voor Spoorzone en Kerkeveld; c. Een locatie inzaaien met een kruidenmengsel voor verschillende planten.

a. plan park noord is gereed en wordt uitgevoerd b. moet nog worden opgestart c. is in 2023 op de Aalsburg gedaan. Wordt nu gevolgd qua ontwikkeling

Watkost heeft het gekost? Wat het? Het Programma Sport, cultuur en recreatie bestaat uit de volgende taakvelden: 5.1 Sportbeleid en activering; Tot dit taakveld behoren de niet-fysieke maatregelen ter stimulering van professionele- en amateursport, waaronder de subsidies aan alle sportverenigingen. 5.2 Sportaccommodaties; Tot dit taakveld behoren alle accommodaties voor sportbeoefening, zoals de gym- en sportzalen, het zwembad en de buitensport (RSA). 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie; Tot dit taakveld behoren activiteiten ter bevordering van beeldende kunst, muziek, dans en toneel. 5.4 Musea; Tot dit taakveld behoren activiteiten gericht op het verwerven, behouden, wetenschappelijk onderzoeken en presenteren van kunst en cultuur, zoals het museum. 5.5 Cultureel erfgoed; Tot dit taakveld behoren taken gericht op conserveren en voor publiek toegankelijk maken van cultureel erfgoed. 5.6 Media; Tot dit taakveld behoren de zorg voor fysieke en elektronische cultuurdragers, zoals de Wijchense omroep en de bibliotheek. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie; Tot dit taakveld behoren openbaar groen, natuur en recreatie.

Programmarekening 2024 - Programma 5

Pagina 50 van 285

Product Financieel overzicht nr.

Geactualiseerde Begroting

Werkelijk

Werkelijk

2024

2024

2023

Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal Baten

272 501 0 6 28 224 28 1.059

254 731 0 6 30 40 40 1.103

333 1.222 1 2 18 40 48 1.664

Lasten Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal Lasten

571 4.026 774 421 147 1.232 4.731 11.901

482 3.919 759 421 136 1.049 5.116 11.882

512 2.797 672 401 139 912 4.468 9.902

Gerealiseerd totaal van baten en lasten

-10.842

-10.780

-8.238

7 21 187 29 6 2 7 115 -48 181 -11 -142 65 10 -210 0 0 0 -80 0 0 -31 0 0 -49 -5 -25 15 -61

7 21 187 29 6 2 7 116 -48 131 -15 -154 66 10 -210 0 -124 60 44 0 0 -13 0 0 -70 -5 -25 15 6

0 -68 187 1 -20 2 15 72 -382 -51 -19 -185 0 -16 0 0 133 0 0 -6 0 33 0 0 -94 -5 -23 15 -243

-18

42

-657

-10.860

-10.738 123

-8.895

(x € 1.000) Baten

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

Mutatie bestemmingsreserves 5.1 BR: calamiteiten maatschappelijke accommodaties 5.2 Afs.R: 3e Hockeyveld Campus Wijchen 5.2 Afs.R: Centrale Sporthal 5.2 Afs.R: Kunstgrasveld Diosa 5.2 Afs.R: Renovatie crossbaan Wycross 5.2 Afs.R: Sportzaal achterlo 5.2 Afs.Res. Automatische beregening 5.2 Afschrijvingsreserve RSA 5.2 BR: Renovaties Sportvelden 5.2 BR: RSA Tennis 5.2 ER: Gymmaterialen 5.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen 5.2 BR: calamiteiten maatschappelijke accommodaties 5.3 BR: Beeldende kunst 5.3 BR: Eenmalige middelen 5.3 ER: Onderhoud Overige gebouwen 5.3 ER: Corona compensatie 5.3 BR: De Stroming 5.3 BR: Cultuur 5.4 ER: Corona compensatie 5.4 BR: Cultuurhistorie 5.5 ER: gemeentelijke monumenten 5.7 BR: Beeldende kunst 5.7 BR: Eenmalige middelen 5.7 BR: Landschapsontwikkelingplan 5.7 BR:Vervangen speeltoestellen openbare speelpleinen 5.7 ER: Onderhoud Overige gebouwen 5.7 Afs.R. Oosterpark 5.7 ER: Groen

Inzet bestemmingsreserves Gerealiseerd resultaat Verschil rekening/begroting

Programmarekening 2024 - Programma 5

Pagina 51 van 285

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel) Taakveld 5.1 Sportbeleid en activering Sportstimulering: voordeel op subsidies aan sportverenigingen, met name ook door extra specifieke uitkering die de gemeente ontvangt vanuit het rijk voor combinatiefunctionarissen, waardoor er gemeente middelen bespaard kunnen worden. We hebben over 2024 op dit taakveld minder subsidie kunnen aanvragen op de SPUK sport regeling, wat een compensatie is voor de kostprijsverhogende BTW op onze sport uitgaven. Op andere taakvelden hebben we juist meer subsidie ontvangen. Taakveld 5.2 Sportaccommodaties Voordeel op de op de exploitatie MFA's. Op basis van de conceptjaarrekeningcijfers van de Meerval BV, kunnen we een klein voordeel verwachten op de exploitatie 2024 van het zwembad ten opzichte van de actuele begroting. We hebben over 2024 meer subsidie kunnen aanvragen op de SPUK sport regeling, wat een compensatie is voor de kostprijsverhogende BTW op onze sport uitgaven. In de novemberrapportage is € 10k afgeraamd op inspecties en onderhoud sportparken. Dit blijkt toch voor een deel benodigd te zijn, hierdoor is nu sprake van een overschrijding van het budget.

Taakveld 5.3 Cultuurpresentatie, -productie en cultuurparticipatie Voordeel op muziekonderwijs, met name ook door extra specifieke uitkering die de gemeente ontvangt vanuit het rijk waardoor er gemeente middelen bespaart kunnen worden. Vrijval van de laatste tranche reserve stroming van 60K. De middelen zijn besteed waarvoor het bestemd was, dus kan deze middelen uit de reserve vrijvallen.

Structureel Incidenteel

0

78

0

-7

0

37

0

20

0

219

0

-7

0

15

0

60

0

31

0

-328

Taakveld 5.4 Musea Geen afwijkingen binnen dit taakveld. Taakveld 5.5 Cultureel erfgoed In de rapportage van november is de verrekening van de subsidies met de egalisatiereserve Monumenten niet goed verwerkt, dit is aangepast in de jaarrekening. Taakveld 5.6 Media Geen afwijkingen binnen dit taakveld. Taakveld 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Extra lasten wijkbeheer; vanuit de doorbelasting WDW worden de lasten voor wijkbeheer in rekening gebracht. Verklaring daarvoor is: 1. Het jaar 2024 is vergeleken met de jaren ervoor een beduidend groeizamer jaar geweest. Hierdoor hebben we meer en langer mensen in moeten huren om te zorgen dat we het afgesproken kwaliteitsniveau kunnen realiseren. 2. Inhuur van personeel via een uitzendbureau (Globen) en Driessen is fors duurder dan ingehuurde medewerkers via het Werkbedrijf. Door de afname van het aantal SW medewerkers moeten we steeds meer via Driessen en Globen inhuren. Daar zit gelukkig wel een loonkostensubsidie aan vast, maar nog steeds zijn de kosten daardoor wel hoger dan begroot. Hiertegenover staat dat er minder eigen personeel is ingezet.

Programmarekening 2024 - Programma 5

Pagina 52 van 285

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel) Structureel Incidenteel Door de extra inzet van wijkbeheer is ook meer sprake van plantsoenafval dat verwerkt moet worden, deze last is dus ook hoger dan geraamd met € 28.000. Bovenstaande extra kosten wijkbeheer worden grotendeels gecompenseerd vanwege lagere kosten op eigen personeel op de wijkteams. Omdat de personeelskosten op basis van de vaste verdeelsleutel o.b.v. fte's over de taakvelden zijn verdeeld, zien we op het taakveld groen slechts een beperkt deel van het totale voordeel op vast personeel buiten de verdeelsleutel terug (€300k totaal). Dat komt terug op de andere taakvelden. 0 79 Ongediertebestrijding; de gemeente heeft de verplichting om op alle meldingen actie te ondernemen. Het aantal meldingen was hoger dan in 2023, ook in 2023 was al sprake van een overschrijding. 0 -23 In de novemberrapportage hebben we het budget speelplaatsen met € 66.000 afgeraamd. Deze inschatting blijkt te optimistisch te zijn. In december zijn enkele grote uitgaven aan onderhoud geweest, waarvan de verwachting was dat deze pas in januari 2025 zouden worden uitgevoerd. 0 -34 Overige extra uitgaven voor openbaar groen, voor o.a. extern advies, en klein machinaal onderhoud. 0 -20 Overig

0

Totaal Totaal saldo

0 123

3

123

elevante beleidsnota’s

Relevante besluiten

Nummer besluit 12 IZ 132 13 IZ 196 14 IZ 199 16 4095 16 IZ 121 16 IZ 123 18 4 15250 18 4 666 / 19 24150 19 35155 19 27162 20 52446 21 58857

Beleidsnota Renovatieplan Sportaccommodaties / RSA Beleidskader Investeringen Buitensportaccommodaties. Uitvoeringsdocument muziekonderwijs. Speelruimtebeleid 2015-2025. Nota speelbeleid. Uitvoeringsprogramma Kunstparticipatie. Notitie Sport en bewegen. Algemene subsidieverordening 2018 Visie bibliotheek 2020 - 2023 Visie ’t Mozaïek, sociaal cultureel en educatief centrum in Wijchen. Beleidsplan Natuur en Biodiversiteit Ecologisch groenbeheerplan

Programmarekening 2024 - Programma 5

Pagina 53 van 285

6 Sociaal domein Algemeen We willen dat iedereen in onze gemeente mee kan doen in de samenleving op alle gebieden. Zoals samenleven, zorg voor elkaar, werken, leren, sporten, cultuur en recreatie. Dit geldt voor jong tot oud. Voor mensen met een ziekte, beperking of een tijdelijke behoefte tot ondersteuning. En ook voor de mensen die weinig geld hebben of die nieuw in Nederland zijn en moeten inburgeren. Daar werken we samen aan, met onze inwoners en partners. In het Strategisch Kompas hebben we bepaald dat we gaan voor een sterke, gezonde en sociale samenleving. Hierbij hebben we aandacht voor mentale en fysieke gezondheid, preventie, maatwerk en zorg dichtbij huis. We investeren hierin in stappen in alle kernen en wijken. En als het even minder goed gaat? Dan kijken we naar elkaar om en ondersteunen we elkaar. Als het nodig is, staan wij samen met onze partners klaar om mee te denken en oplossingen te bieden. Ook voor mensen die zorg mijden en wel geholpen moeten worden, omdat ze een gevaar zijn voor zichzelf of anderen. Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we vol in op preventie en laagdrempelige hulp. Zo voorkomen we zoveel mogelijk zware en kostbare zorg. Als het mogelijk is, heeft hulp in de buurt, of uit het sociaal netwerk de voorkeur. Mensen die professionele zorg nodig hebben, moeten daarop kunnen rekenen.

Dat is altijd maatwerk, want elk mens en elk gezin is anders. We behouden kwalitatief goede zorg maar houden ook betaalbaarheid in het oog. Daarbij zoeken we naar manieren om kosten beter inzichtelijk te maken. Zorgfraude pakken we stevig aan. Hierin werken we zoveel mogelijk samen met regiogemeenten. Jeugd krijgt speciale aandacht in ons programma. De jeugd is onze toekomst, ook als hun situatie kwetsbaar is. Wij willen dat alle jeugdigen in de gemeente Wijchen opgroeien in een veilig klimaat en een omgeving waarin zij kansen krijgen om zich zo goed mogelijk te ontwikkelen. Voor goede zorg aan onze jeugd werken we samen in de regio. We maken duidelijke afspraken over wat hoort onder jeugdzorg en wat bij de normale opvoeding. Jeugdoverlast en drugsproblematiek zijn in beeld en pakken we aan.

Speerpunten 6-a 6-b 6-c 6-d 6-e 6-f 6-g 6-h 6-i 6-j

Coalitie akkoord

Algemeen

Gezonde en vitale samenleving Vitaal ouder worden Preventie en goede zorg Iedereen draagt een steentje bij We laten niemand vallen Zorg en veiligheid Begroting Jeugdwet Begroting WMO Begroting BUIG Programma vluchtelingen, internationale werknemers en huisvesting

Programmarekening 2024 - Programma 6

Pagina 54 van 285

Speerpunten

6-a Gezonde en vitale samenleving Een gezonde leefstijl is belangrijk voor alle leeftijden. Door gezond te eten en te bewegen, blijf je lichamelijk en geestelijk fit. Ook blijft het belangrijk om mensen te ontmoeten en van betekenis te zijn. Iedereen moet kunnen werken aan gezondheid en meedoen in de samenleving. Een beperking mag daarin geen belemmering zijn. 6-b Vitaal ouder worden Mensen worden steeds ouder en blijven langer actief. Vitale ouderen leveren een waardevolle bijdrage aan de samenleving. Bijvoorbeeld door zich in te zetten als vrijwilliger of als mantelzorger voor een naaste. Of door hun kennis en ervaring op een andere manier te delen. We zetten ons ervoor in dat ouderen mee kunnen blijven doen in de samenleving. 6-c Preventie en goede zorg Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we alles in op preventie en makkelijk bereikbare hulp. Soms kunnen mensen al veel zelf, met een klein duwtje in de rug. Bovendien bespaart voorkomen van zorgkosten op de lange termijn. Mensen die professionele zorg nodig hebben, moeten daarop kunnen rekenen. Dat is altijd maatwerk, want elk mens en elk gezin is anders. 6-d Iedereen draagt een steentje bij We willen dat iedereen mee kan doen. Door werk of door zich op een andere manier in te zetten voor de samenleving. Iedereen is van waarde en kan iets kunnen bijdragen.

6-e We laten niemand vallen In deze financieel onzekere tijden kunnen de laagste inkomens op onze steun blijven rekenen. Als mensen in de knel komen is er een vangnet. We bieden steun bij financiële zorgen en zien daarbij een belangrijke rol voor charitatieve instellingen. Armoede bestrijden we door hulp op maat. 6-f Zorg en veiligheid We zorgen voor een veilige leefomgeving. Inwoners en professionals weten waar zij signalen en zorgen over onveilige situaties kunnen delen. Jeugdoverlast en drugsproblematiek zijn in beeld en pakken we aan. Zorgmijders die een gevaar zijn voor zichzelf of voor anderen, bieden we ondersteuning. Huiselijk geweld en kindermishandeling signaleren we tijdig met onze ketenpartners en zetten hier passende hulp voor in. 6-g Begroting Jeugdwet Dit thema behandelt de realisatie 2024 van het onderdeel Jeugd t.o.v. de geactualiseerde begroting. In 2024 heeft de gemeente Wijchen de contracten voor Jeugd voor het merendeel regionaal ondergebracht bij het ROB (regionaal ondersteuningsbureau) in het Rijk van Nijmegen. Een klein deel van de contracten is in eigen beheer. Dit betreft lokale contracten specifiek voor Wijchense inwoners. Nulmeting 2024 en bijstelling begroting 2024 In Q1 van 2024 is de jaarlijkse Nulmeting Jeugd uitgevoerd.

Tijdens meerdere inhoudelijke duiding sessies is op basis van de actuele zorgpopulatie, te verwachten trends in zorggebruik, definitieve tarieven 2024 en ontwikkelingen het geactualiseerde beeld 2024 (en verder) bepaald. Dit hebben we in de Perspectiefnota verwerkt, waarmee de actuele meerjarenbegroting is bijgesteld. Gedurende het gehele jaar monitoren we het zorggebruik. Vervolgens is de begroting bijgesteld in de novemberrapportage 2024

Programmarekening 2024 - Programma 6

Pagina 55 van 285

(zorggebruik stand t/m augustus 2024). Dit is op 12 december 2024 aan de raad gepresenteerd. Wat is het resultaat van het onderdeel Jeugd in 2024? In onderstaande tabel (bedragen x € 1.000) de opbouw van de totale realisatie 2024 per onderdeel: Begroot Realisatie 2024 2024 Saldo Jeugd Dagbehandeling 1.232 1.259 -26 Verblijf 4.500 3.690 810 Ambulant 5.946 5.283 663 GGZ zorg 4.216 4.163 53 Bescherming/reclassering 1.195 941 254 PGB 165 167 -2 Overig 1.949 1.918 31 Totaal Jeugd 19.204 17.421 1.783 Ten opzichte van de actuele begroting is dit een voordeel van € 1,78 miljoen. Procentueel is dit 9% van het beschikbare budget. Hieronder wordt per onderdeel toegelicht hoe dit voordeel mede ook door incidentele oorzaken, die in het zorggebruik t/m augustus nog niet zichtbaar waren, wordt veroorzaakt. Belangrijke oorzaken van dit positieve jaarresultaat: - Bij de dure verblijfsproducten zien we uitstroom van een aantal jeugdigen vanaf september 2024. Dit levert direct een groot voordeel op. Hoe deze uitstroom structureel uitpakt, nemen we mee in de Nulmeting Jeugd 2025.

Van een van de uitgestroomde jeugdigen, is nu al de verwachting dat deze vanaf 2025 weer in verblijf komt; - We ontvangen (als regio) incidenteel een bedrag terug van een zorgaanbieder Verblijf, die in voorgaande jaren de verleende zorg op een te zwaar tarief had gedeclareerd; - De categorie ambulante behandeling J&0 JLVG stijgt al jaren sterk (2022 +27%, 2023 +32%), maar stijgt in 2024 minder snel dan verwacht in de novemberrapportage. Dit levert een voordeel op. In de Nulmeting Jeugd 2025 duiden we de structurele component van deze ontwikkeling. Bij begeleiding zien we met name bij specialistische begeleiding een daling als gevolg van ingezette maatregelen. Dit resultaat 2024 leidt tot een storting in de egalisatiereserve Jeugd. Deze reserve is bedoeld voor het egaliseren van jaarresultaten Jeugd. Dagbehandeling De categorie dagbehandeling is op de meeste onderdelen hetzelfde gebleven als de novemberrapportage. Het nadeel wordt o.a. veroorzaakt door een stijging van het schoolverzuim, doordat jeugdigen lang op wachtlijsten staan bij bijvoorbeeld jeugd GGZ, waardoor de zorgvragen verergeren en ze niet meer binnen school kunnen blijven. We kijken kritisch naar nieuwe instroom bij deze categorie en bouwen af waar mogelijk. Voor de lokale inzet bij de Eerste Stap werken we nog steeds naar een geleidelijk afbouw van lopende casussen.

Verblijf De beïnvloedbaarheid van gebruik van zorg met verblijf is voor de gemeente minimaal, omdat de verwijzingen meestal via medisch specialisten en gecertificeerde instellingen verlopen. De beïnvloedbaarheid van de gemeente zit in het voorkomen van verblijf. Bij deze categorie zien we een groot voordeel. Als eerste is er van een zorgaanbieder die zorg op een te zwaar tarief gedeclareerd had, geld terug ontvangen over voorgaande jaren. Ten opzichte van de novemberrapportage zien we daarnaast uitstroom in de tweede helft van 2024. Deze uitstroom heeft vooral plaatsgevonden bij de behandelgroepen en komt

Programmarekening 2024 - Programma 6

Pagina 56 van 285

doordat vier jeugdigen weer naar huis konden en 1 jeugdige naar de WLZ is gegaan. Het is een positieve ontwikkeling dat de trend van minder jeugdigen in verblijf zich hierbij voortzet. Ambulant Bij de categorie Ambulant zien we een voordeel. We hebben afgelopen jaar ingezet op extra trainingen van het sociaal team. Hiermee hebben we de expertise van het sociaal team verhoogd. Ook hebben we de nadruk gelegd op het verminderen van het aantal uren per week, en de inzet van specialistische begeleiding door een strikter besliskader. Hierdoor zien we dat specialistische begeleiding is afgenomen. Daarnaast is er een voorliggende voorziening gericht op de echtscheidingsproblematiek (begeleide omgang) ingezet vanuit tijdelijke NPO-middelen. Door deze inzet is reguliere begeleiding afgenomen. We willen deze voorliggende begeleide omgang structureel gaan inzetten. Bij het product ambulante behandeling J&0 JLVG zien we een afname doordat er minder uren per week ingezet worden, en gemiddeld worden er minder weken zorg ingezet dan vorig jaar. GGZ- zorg Bij de categorie GGZ- zorg met verblijf zagen we een instroom bij de GGZ-bedden aan het begin van Q3 2024. Nu zien we een voordeel op bij de GGZ-bedden ten opzichte van de novemberrapportage. Dit komt doordat 2 jeugdigen weer thuis konden gaan wonen. Positieve ontwikkelingen die we niet van tevoren konden voorspellen.

Bij specialistische GGZ is er een kleine stijging te zien ten opzichte van de novemberrapportage door een stijging van het aantal jeugdigen dat deze zorg ontvangt. Per saldo eindigt het onderdeel GGZ- zorg met een licht voordeel. Bescherming/ reclassering De daling die we aangaven in de septemberrapportage en novemberrapportage bij de OTS- bouwstenen en bij voogdij zet zich verder voort. Dit levert vooral bij de categorie jeugdbescherming een voordeel op. We zagen deze daling dus al aankomen, maar blijkt nog een stuk lager dan dat de prognoses in november aangaven. Deze categorie heeft ook een link met de categorie verblijf. Bij jeugdigen in verblijf is er vaak sprake van een ondertoezichtstelling of voogdij. Vanwege veranderingen in het productenboek van jeugdbescherming en jeugdreclassering hebben we uit voorzichtigheid bij de novemberrapportage budget gehandhaafd. We zien een voordeel op het onderdeel consultatie en advies. Regionaal is er een Jeugdbeschermingstafel ingericht waar casussen worden besproken. Casussen worden sneller afgesloten dan voorgaande jaren. PGB Bij PGB zien we geen bijzonderheden ten opzichte van de novemberrapportage. Overig Bij de categorie LTA zien we een voordeel ten opzichte van de novemberrapportage. Deze categorie is altijd moeilijk te monitoren, mede omdat er een langere vertraging zit in de declaraties.

De beïnvloedbaarheid van de gemeente is minimaal omdat verwijzingen vooral via GI en medisch specialisten verlopen. Daarnaast zagen we bij de novemberrapportage al dat crisis minder ingezet was dan verwacht. Het is toen naar beneden bijgesteld. We zien dat het nog lager is uitgevallen dan de prognoses in november aangaven. Dus ook op dit onderdeel een klein voordeel. Oekraïense zorgkosten Jeugd In de novemberrapportage 2024 presenteerden we de verwachte kosten (€ 323k) m.b.t. Oekraïne die jeugdzorg- gerelateerd zijn in dit thema Jeugd. Echter navraag bij het Rijk heeft uitgewezen dat deze specifieke kosten thuishoren in taakveld 6.1 en het thema

Programmarekening 2024 - Programma 6

Pagina 57 van 285

Vluchtelingen, arbeidsmigranten en huisvesting. Het begrote bedrag in de tabel is dan ook exclusief de Oekraïense zorgkosten. 6-h Begroting WMO Dit thema behandelt de realisatie 2024 van het onderdeel WMO t.o.v. de geactualiseerde begroting. In 2024 zijn de contracten voor WMO voor het merendeel regionaal ondergebracht bij het ROB (regionaal ondersteuningsbureau) in het Rijk van Nijmegen. Een klein deel van de contracten is in eigen beheer. Dit betreft lokale contracten voor dagbesteding ouderen en hulp bij het huishouden of maatwerkcontracten specifiek voor Wijchense inwoners. Nulmeting 2024 en bijstelling begroting 2024 In Q1 van 2024 is de jaarlijkse Nulmeting WMO uitgevoerd. Tijdens meerdere inhoudelijke duiding sessies is het geactualiseerde beeld 2024 (en verder) bepaald op basis van de actuele zorgpopulatie, te verwachten trends in zorggebruik, definitieve tarieven 2024 en ontwikkelingen. Dit hebben we in de Perspectiefnota verwerkt, waarmee de actuele begroting is bijgesteld. Gedurende het gehele jaar monitoren we het zorggebruik. Vervolgens is de begroting bijgesteld in de novemberrapportage 2024 (zorggebruik stand t/m augustus 2024). Dit is op 12 december 2024 aan de raad gepresenteerd. Wat is het resultaat van het onderdeel WMO in 2024? In onderstaande tabel (bedragen x € 1.000) de opbouw van de totale realisatie 2024 per onderdeel: