bijlage - Samenwerkingsafspraken Wijchen 2025-2029

Samenwerkingsafspraken 2025 tot en met 2029 1

Vooraf Gemeente Wijchen is regisseur van het lokale volkshuisvestingsbeleid. Dit beleid is vastgelegd in haar woonvisie “Wonen in Wijchen” (2024-2028). De woningcorporaties Talis en De Kernen dragen bij aan dit gemeentelijk volkshuisvestingsbeleid. Deze bijdrage wordt conform het gestelde in de Woningwet vastgelegd in samenwerkingsafspraken (prestatieafspraken) tussen de gemeente, huurdersbelangenverenigingen en de corporaties. Om te komen tot

Relevante documenten Woonvisie Wonen in Wijchen 2024-2028 (mei 2024), Woonzorgvisie Wijchen 2021-2025, Convenant Woningopgaven in de gemeente Wijchen (gemeente en Talis, mei 2021), Warmteplan Wijchen (maart 2023). Financiële verantwoording Alle voornoemde afspraken zijn onder voorbehoud van financiering en borging. De corporaties zijn bereid de financiële positie nader toe te lichten aan de partners die betrokken zijn bij de totstandkoming van de samenwerkingsafspraken.

deze afspraken zijn partijen met elkaar in dialoog gegaan over de lokale ambities. Partijen Bewonersraad De Kernen, Accio (Huurdersbelangenvereniging), Huurdersvereniging Omslag, Woonstichting De Kernen, Woningstichting Talis, Gemeente Wijchen. Thema’s De partijen maken inhoudelijke afspraken over de volgende hoofdthema’s: 1. Beschikbaarheid: nieuwbouw, verkoop/aankoop, liberalisatie 2. Betaalbaarheid 3. Kwaliteit en Verduurzaming 4. Leefbaarheid 5. Wonen en zorg, aandachtsgroepen Kaderafspraken en jaarafspraken De Woonvisie van de gemeente Wijchen is op 30 mei 2024 vastgesteld voor de periode 2024-2028. De corporaties hebben op basis van het gemeentelijk woonbeleid een overzicht van voorgenomen werkzaamheden ingediend (het bod, conform artikel 44 lid 2 van de Woningwet). Deze vormt de basis voor de voorliggende samenwerkingsafspraken. Hierbij sluiten we aan bij de Nationale prestatieafspraken (NPA), Nationale Woon- en Bouwagenda en de Woondeal 2.0 Regio Arnhem-Nijmegen. De afspraken gelden voor de periode 2025 tot en met 2029. Aanvullend hierop worden concretere jaarafspraken gemaakt: nu voor 2025 en 2026 (zie bijlage 1), in 2026 voor de jaren 2027, 2028 en 2029.

2

Ondertekening Aldus overeengekomen en opgemaakt te Wijchen op 5 december 2024. Gemeente Wijchen Door: G. Gerrits

Woningcorporatie Talis door: J. van der Meer

Woningcorporatie De Kernen door: M. Kempe

Accio Huurdersvereniging door: H. Heinink

Bewonersraad De Kernen door: E. Verbruggen

Huurdersvereniging Omslag door: M. Snippert

3

Inhoudsopgave

6| WONEN EN ZORG, AANDACHTSGROEPEN .................................................. 17

Vooraf ..................................................................................................................... 2

Wat gaan we daarvoor samen doen? .......................................................... 18

Ondertekening......................................................................................................... 3

Wat doen we al en blijven we doen? ............................................................ 18

Inhoudsopgave........................................................................................................ 4

Wat doet iedere partij afzonderlijk? .............................................................. 19

1| SAMENWERKING & PROCES ........................................................................... 5

Bijlage 1| Jaarafspraken 2025-2026 ...................................................................... 20

Wat gaan we daarvoor samen doen? ............................................................ 5

Bijlage 2| Samenstelling bezit corporaties ............................................................. 22

Taken en verantwoordelijkheden van de drie partijen ................................... 6

Bijlage 3| Nationale Prestatieafspraken ................................................................. 23

Opbouw van de samenwerkingsafspraken .................................................... 6

Bijlage 4| Begrippen en definities .......................................................................... 25

2| BESCHIKBAARHEID .......................................................................................... 7

Bijlage 5| Richtlijnen levensloopgeschikte en rolstoelgeschikte woonruimten ....... 28

Wat gaan we daarvoor samen doen? ............................................................ 7 Wat doet iedere partij afzonderlijk? ............................................................... 8 3| BETAALBAARHEID .......................................................................................... 10 Wat doen we al en blijven we doen? ........................................................... 10 Wat gaan we daarvoor samen doen? .......................................................... 10 Wat doet iedere partij afzonderlijk? ............................................................. 11 4| KWALITEIT EN VERDUURZAMING ................................................................. 12 Wat doen we al en blijven we doen? ........................................................... 12 Wat gaan we daarvoor samen doen? .......................................................... 12 Wat doet iedere partij afzonderlijk? ............................................................. 13 5| LEEFBAARHEID ............................................................................................... 14 Wat gaan we daarvoor samen doen? .......................................................... 15 Wat doen we al en blijven we doen? ...........................................................

15 Wat doet iedere partij afzonderlijk? ............................................................. 15

4

•

1| SAMENWERKING & PROCES De afspraken die we maken zijn voornamelijk langer durend van aard, met de bedoeling deze meerdere jaren in stand te houden. De voorliggende afspraken gelden voor de periode 1 januari 2025 tot en met 31 december 2029. In deze afspraken staan de gezamenlijke visie en ambities centraal en richten we de focus op een zo goed mogelijke samenwerking. Daarvoor is cruciaal dat we wederkerige afspraken maken die partijen in staat stellen om de gevraagde prestaties te leveren: partijen hebben elkaar hard nodig om de individuele prestaties te kunnen leveren. Daarom geven we het de titel Samenwerkingsafspraken.

Wat gaan we daarvoor samen doen? 1. We maken afspraken voor de periode 2025 tot en met 2029. Als partijen niet tot concrete afspraken kunnen komen ten aanzien van bepaalde onderdelen die deel uit maken van een in de samenwerkingsafspraken benoemd thema, dan maken partijen procesafspraken om wel tot overeenstemming te komen in een nader per afspraak te bepalen jaar. 2. Wanneer er geen concrete afspraken zijn op een bepaald onderdeel, hebben partijen de vrijheid om naar eigen inzicht en overeenkomstig de eigen bedrijfsvoering (inclusief de daarbij behorende planning(en)) een bijdrage te leveren aan de volkshuisvestelijke opgave voor Wijchen, maar waar noodzakelijk en wenselijk in afstemming met de andere partijen. 3. Naast de reguliere ambtelijke overleggen geven Talis en De Kernen via reguliere bestuurlijke overleggen statusupdates van lopende projecten, waarbij de ambtelijke organisatie ruimte wordt geboden om input te leveren. 4. We hanteren zoveel als mogelijk gelijke bronnen, onder andere ten aanzien van woningbehoeftes op korte en lange termijn. We stemmen uitgangspunten en interpretatie van de gebruikte bronnen met elkaar af. 5. Huurdersorganisaties kunnen rekenen op ondersteuning van de corporaties en gemeente wanneer dit gewenst is. 6.

We werken volgens de volgende cyclus: • Voorliggende afspraken gelden voor de periode 2025 tot en met 2029; • Concretere jaarafspraken maken we voor de periode 2025-2026 (zie bijlage 1) en in 2026 voor de periode 2027-2029;

7. 8.

9.

Uiterlijk 15 april van ieder jaar monitoren en evalueren we de lopende afspraken, waarbij we in ieder geval nieuwbouwplanning, realisatie, verkoop, liberalisering en slaagkansen in beeld brengen. Tevens toetsen we de afspraken op maatschappelijke en volkshuisvestelijke relevantie; • Op basis van de monitoring en evaluatie stellen de corporaties uiterlijk 1 juli een overzicht van voorgenomen werkzaamheden, inzet en investeringen op en delen die met de gemeente en huurdersorganisaties (conform artikel 44 lid 2 Woningwet); • Begin oktober van ieder jaar vindt vervolgens het gesprek plaats over de afspraken voor het komende jaar, passend binnen de meerjarige samenwerkingsafspraken en rekening houdend met de resultaten van de monitoring en evaluatie in april: - In 2025 volgen we een ‘lichte’ variant, met hooguit de meest noodzakelijke aanpassingen; - In 2026 maken we een grondiger tussenstand op en maken we nieuwe concrete jaarafspraken voor de periode 2027-2029, passend binnen het meerjarige kader; - In 2027 en 2028 volgen we weer een ‘lichte’ variant, met hooguit de meest noodzakelijke aanpassingen; - In 2029 maken we geheel nieuwe, meerjarige afspraken, gebaseerd op het dan vigerende woonbeleid van de gemeente. In oktober of november vindt jaarlijks een tripartiet Bestuurlijk Overleg plaats over de voortgang van de prestatieafspraken.

Deze samenwerkingsafspraken zijn opgesteld in een tijd waarin de wereld snel verandert: de Nationale Woon- en Bouwagenda en de onderliggende programma’s zijn op landelijk niveau opgesteld. Ook zijn Nationale Prestatieafspraken opgesteld. Op regionaal niveau is de Woondeal 2.0 Regio Arnhem-Nijmegen vastgesteld. Wijzigingen in wet- en regelgeving kunnen consequenties hebben voor deze samenwerkingsafspraken. Zo is op dit moment de Wet versterking regie volkshuisvesting in voorbereiding die consequenties kan hebben voor afspraken. Deze dynamiek noopt ook tot flexibel omgaan met de gemaakte afspraken. In de periodieke monitoring en evaluatie (zie afspraak 6) bepalen we samen of ontwikkelingen moeten leiden tot wijzigingen van lopende afspraken en/of aanvullende afspraken. Nadere uitwerking van specifieke thema’s geven we vorm door middel van themasessies.

5

Taken en verantwoordelijkheden van de drie partijen De drie partijen van deze samenwerkingsafspraken handelen ieder vanuit hun eigen specifieke taken en verantwoordelijkheden. Partijen kunnen elkaar hierop aanspraken bij het maken en uitvoeren van de afspraken. We beschrijven ze als volgt: Corporatie De rol van de corporaties is verankerd in de Woningwet (artikel 45). De corporaties richten zich met name op: • het huisvesten van personen die door hun inkomen of door andere omstandigheden niet in staat zijn zelfstandig te voorzien in passende huisvesting, en; • het bijdragen aan prettig leefbare wijken waarin de toegelaten instelling bezit heeft. In het verlengde hiervan mogen corporaties specifiek omschreven maatschappelijk vastgoed realiseren en verhuren en bepaalde diensten voor leefbaarheid uitvoeren.

Huurdersorganisatie De rol van de huurdersorganisatie is verankerd in de Wet op het overleg huurders verhuurder (Overlegwet). Daarnaast is hun betrokkenheid vastgelegd in de Woningwet (artikel 44). Huurdersorganisaties vertegenwoordigen het perspectief van de huurder. Belangrijke onderwerpen zijn bijvoorbeeld de jaarlijkse huurverhoging, onderhoud en renovatieprojecten van de corporatie en de prestatieafspraken: • behartigen belangen van huurders in overleg met corporatie; • gevraagd en ongevraagd adviseren van corporatie op beleidsniveau; • raadplegen en mobiliseren achterban; • ondersteunen bewonerscommissies die op complexniveau actief zijn; • vertegenwoordigen belang van huurders en woningzoekenden bij prestatieafspraken.

Gemeente ‘Bevordering van voldoende woongelegenheid is voorwerp van zorg der overheid’, zo stelt de Grondwet. En met name de gemeente staat hiervoor aan de lat. Het is aan de gemeente om een Omgevingsvisie en een woon(zorg)visie op te stellen (wettelijk verplicht, wordt straks volkshuisvestingsprogramma). De gemeente bouwt en beheert woningen niet zelf, maar geeft hiervoor kaders aan. De gemeente voert de regie op het woonbeleid en de aanpalende beleidsthema’s. Het gemeentelijk woonbeleid raakt ook veel andere verantwoordelijkheden van de gemeente, bijvoorbeeld: • ruimtelijke ordening; • maatschappelijke ondersteuning; • wonen en zorg; • beheer openbare ruimte; • veiligheid.

•

Een korte opsomming van wat we al doen. Veel afspraken uit de vorige afsprakenset betreffen zaken die we al doen en die we voortzetten. Voor de volledigheid geven we die een aparte plek; • Daarna volgen de samenwerkingsafspraken voor de komende jaren. Die zijn in aantal beperkt en gericht op wat echt nodig is aanvullend op de NPA en op dat wat we al doen. In bijlage 3 vatten we de meest relevante afspraken uit de NPA kort samen. Deze zijn richtinggevend voor de lokale samenwerkingsafspraken.

Opbouw van de samenwerkingsafspraken Partijen werken op lokaal niveau al jaren samen. Daar maken de samenwerkingsafspraken een belangrijk onderdeel van uit. In de volgende hoofdstukken werken we die verder uit. Daarbij volgen we een vaste structuur per thema: • Een korte inleiding met een beschrijving van waar we samen voor staan;

6

2| BESCHIKBAARHEID Het is noodzakelijk dat er voldoende sociale huurwoningen voor huishoudens met

Wat doen we al en blijven we doen? • We streven naar voldoende betaalbare huisvesting.

een bescheiden inkomen beschikbaar zijn. Zij vallen onder de doelgroep van de

• Talis en De Kernen blijven zich richten op de kernen waar zij actief zijn.

woningcorporaties. Tegelijkertijd zijn voldoende vrije sector huurwoningen en

• We huisvesten de EU-doelgroep passend en betaalbaar, met kwaliteit: passend bij de diversiteit en ontwikkeling van de primaire doelgroep, duurzaam, levensloopgeschikt en veilig.

betaalbare koopwoningen belangrijk om de doorstroming te bevorderen en daarmee de reeds bestaande druk op de sociale huurmarkt te verlagen. Door onder meer vergrijzing, huishoudensverdunning en het langer zelfstandig blijven wonen zien we een toename van het aantal eenpersoonshuishoudens in Wijchen. Hierdoor neemt de vraag naar kleine, goedkope woningen toe. Deze verandering leidt tot een kwalitatieve mismatch in de huidige woningvoorraad. Er bestaan gedeelde zorgen over de beschikbaarheid van huisvesting voor de doelgroep middeninkomens, huishoudens met een bruto jaarinkomen tussen € 47.699 (alleenstaanden) respectievelijk € 52.671 (meerpersoonshuishouden) en € 79.006 (prijspeil 2024). Deze groep heeft veelal geen recht op een sociale huurwoning terwijl er een tekort is aan middeldure en dure huurwoningen in Wijchen. De twee corporaties huisvesten deze middengroep in beperkte mate. De focus ligt zowel op de bestaande voorraad als op nieuwbouw. Hoe zorgen we

• We monitoren de vraagdruk op basis van wachttijd, zoektijd en gemiddeld aantal reacties en slaagkans per doelgroep. Dit vormt onderdeel van de jaarlijkse evaluatie en eventuele aanpassingen van de samenwerkingsafspraken. • Partijen stemmen jaarlijks toekomstbeelden op de woningmarkt met elkaar af. Eens in de drie jaar wordt er op regionaal niveau een woningmarktonderzoek uitgevoerd. Deze geeft duiding aan de regionale en lokale woningbehoeften. Resultaten kunnen aanleiding zijn om gemaakte afspraken te herzien. • De corporaties zetten in op verversing van de voorraad, met als belangrijke doelstelling het vergroten van het aandeel kleine woningen passend bij de demografische ontwikkelingen in Wijchen (verdunning en vergrijzing). • Talis gaat door met woningdelen en het splitsen van grotere woningen in kleinere en betaalbaardere woningen. • De gemeente blijft Talis en De Kernen zo goed als mogelijk ondersteunen bij het nemen van haar volkshuisvestelijke verantwoordelijkheden. Dit doet zij onder andere door: - voldoende bouwlocaties aan te bieden; - de corporaties optimaal in positie te brengen voor realisatie; - gereduceerde grondprijzen voor sociale woningbouw te hanteren; - optimaal mee te werken aan ruimtelijke ordening procedures.

er samen voor dat naast de kwantitatieve mismatch voor de korte termijn, ook de kwalitatieve mismatch tussen vraag en huidig aanbod opgelost wordt? Dat vraagt om een andere kijk, waarbij er ook aandacht is voor investeringen in bestaande wijken en voor binnenstedelijke (her)ontwikkeling. In 2023 is de Regionale Woondeal 2.0 Regio Arnhem-Nijmegen vastgesteld. De opgave vraagt om een bovengemiddelde inzet. Dit kan alleen gehaald worden als Rijk, provincie en gemeenten gezamenlijk, en samen met relevante partners, de komende jaren stevig en gericht blijven sturen. Ook worden locaties aangewezen waar versneld woningen gebouwd moeten worden. Voor Wijchen betekent dit focus op de locaties Huurlingsedam en Wijchen-West.

Wat gaan we daarvoor samen doen? 2.1 Conform de Woonvisie en de Regionale Woondeal werken we toe naar 30% sociale huurwoningen in de totale woningvoorraad. Daartoe is het nodig om minimaal 30% van de nieuwbouw te realiseren als sociale huurwoning. In de periode 2022 tot en met 2030 moeten dan 624 sociale huurwoningen gebouwd. In principe zijn er voldoende plannen om deze opgave te kunnen realiseren. Echter, hierbij is geen rekening gehouden met planuitval of -vertraging, verkoop en liberalisering van sociale huurwoningen. Partijen acteren actief bij het zoeken naar aanvullende plannen voor woningbouw in de sociale huur. Dat gebeurt op nieuwbouwlocaties en in bestaande wijken of

7

2.2 2.3

2.4

2.5

2.6

2.7

2.8

dorpen. Dit is afhankelijk van het betreffende gebied. Partijen verkennen waar ruimte is. Dit doen we altijd met aandacht voor groene en dorpse kwaliteiten die we in de gemeente Wijchen gewend zijn. Doelstelling is om binnen twee jaar binnen en rondom de bestaande woningvoorraad of ander vastgoed een locatie gevonden te hebben. Talis en De Kernen pakken ieder hun aandeel conform de Woonvisie. Talis en De Kernen beperken de onttrekking van sociale huurwoningen aan de voorraad door sloop, verkoop en liberalisering. Voorwaarden voor onttrekking zijn: • dat het bijdraagt aan de nodige verversing van de voorraad, huisvesting van middeninkomens en het differentiëren van buurten; • dat woningen waar er teveel van zijn uit de voorraad verdwijnen en woningen waar er te weinig van zijn worden toegevoegd. Conform de Woondeal 2.0 zetten we in op het realiseren van 150 flexwoningen in de periode 2022-2030. Daarvan zijn er al 83 gerealiseerd. Daar waar zich kansen voordoen, verkennen partijen de mogelijkheden met oog voor een realistische businesscase en looptijd. De bedoeling staat centraal: snel, voldoende en betaalbare woningen voor iedereen. De flexwoningen tellen mee als sociale huurwoning zolang ze er staan. In 2025 wordt een nieuw regionaal woningbehoefteonderzoek uitgevoerd. Corporaties en huurdersorganisaties worden daarbij betrokken.

Op basis van de resultaten worden ambities indien nodig bijgesteld in 2026 (zie bijlage 1 jaarafspraken 2025-2026). We zetten het beter benutten van de bestaande voorraad prominenter op de agenda. Daarbij kijken we naar bijvoorbeeld verbeteren van doorstroming (inzet verhuiscoaches, voorrang bij toewijzing), woningsplitsing, woningdelen, optoppen en woningtoewijzing (Huisvestingsverordening). Samen organiseren we een themasessie in 2025. Op basis daarvan maken we concretere jaarafspraken (zie bijlage 1 jaarafspraken 2025-2026). De bestaande verhuiscoachregeling stopt in 2024. Partijen delen het grote belang om de inmiddels gecreëerde energie hiervan niet verloren te laten gaan. In de eerste helft van 2025 herijken partijen de verhuiscoachregeling (zie bijlage 1 jaarafspraken 2025-2026). We onderzoeken of en op welke wijze we de mogelijkheden van de per 1 januari 2024 gewijzigde Huisvestingswet ten behoeve van de beschikbaarheid van betaalbaar en passend wonen binnen de gemeente kunnen inzetten.

Wat doet iedere partij afzonderlijk? De gemeente… 2.9 onderzoekt juridische mogelijkheden om de positie van corporaties bij het realiseren van sociale huurwoningen optimaal te faciliteren (bijvoorbeeld doelgroepenverordening of soortgelijke regels) (zie bijlage 1 jaarafspraken 2025-2026). 2.10 neemt in Anterieure Overeenkomsten met ontwikkelaars bepalingen op die zoveel mogelijk borgen dat er sociale huurwoningen worden gebouwd conform de afspraken in de Woondeal. Sociale huurwoningen zijn woningen met een aanvangshuurprijs onder de liberalisatiegrens, die worden toegewezen aan de doelgroep met het bijbehorende maximale inkomen, die minimaal 25 jaar beschikbaar blijven als sociale huurwoning, die ook beschikbaar worden gesteld aan kwetsbare doelgroepen en die een kwaliteit hebben die in de corporatiesector gebruikelijk is. Talis… 2.11 zet voor de periode 2025 tot en met 2028 in op het bouwen van circa 400 nieuwe sociale huurwoningen. 2.12 gaat door met het woningdelen. Bij eventuele (procedurele) knelpunten zoeken Talis en gemeente naar mogelijkheden. 2.13 verkoopt de komende vijf jaar in totaal circa 35 woningen. Daarbij neemt zij een zelfbewoningsplicht op in haar verkoopcontracten. 2.14 breidt het aantal middeldure woningen uit met circa 50 woningen ten opzichte van 2019 voor huishoudens met een middeninkomen.

Het behalen van het aantal is afhankelijk van de mutaties in de complexen die in het kader van de buurtdifferentiatie aangewezen zijn voor de omzetting naar middeldure huur. 2.15 geeft huurders van sociale huurwoningen in het werkgebied van de Nijmeegse corporaties voorrang bij verkoop en verhuur in het middensegment. 2.16 blijft bereid om te investeren in tijdelijke huisvestingsvarianten, zoals flexwoningen, onder de voorwaarden zoals benoemd in afspraak 2.4.

8

De Kernen… 2.17 zet voor de periode tot en met 2029 in op het bouwen van circa 20 nieuwe sociale huurwoningen in de gemeente Wijchen. 2.18 is bereid te investeren in realisatie van 30-40 flexwoningen, onder de voorwaarden zoals benoemd in afspraak 2.4. 2.19 verkoopt naar verwachting circa 6 woningen in de komende 5 jaar. 2.20 onderzoekt de mogelijkheden voor woningdelen, woningsplitsing en kamerbewoning (zie ook afspraak 2.6). De huurdersorganisaties… 2.21 pakken hun rol van het delen van kennis en informatie rond doorstroming en verhuiscoaches met de huurders (via de website, delen van goede voorbeelden en door gebruik te maken van de kracht van de mond-op-mondreclame). 2.22 streven via corporaties en Enserve om Entree beter aan te laten sluiten bij bewonerswensen en hiermee de bereikbaarheid wellicht te verbeteren.

9

3| BETAALBAARHEID Partijen zijn het er over eens dat sociale huisvesting in Wijchen betaalbaar, bereikbaar en beschikbaar moet zijn voor de EU-doelgroep: eenpersoonshuishoudens met een inkomen tot maximaal € 47.699 en meerpersoonshuishoudens met een inkomen tot € 52.671 (prijspeil 2024). Binnen de landelijke kaders, de bredere opgaven waar de corporaties voor staan en een ook op langere termijn verantwoorde financiële bedrijfsvoering staat betaalbaarheid van het wonen prominent op de agenda van partijen. Het thema komt specifiek aan de orde in het overleg tussen corporaties en huurdersorganisaties over het huurbeleid. Als het gaat om betaalbaarheid is het goed om integraal naar woonlasten te kijken. Dit betekent dat er niet alleen naar de huurprijs wordt gekeken, maar ook naar kostenposten als energie en belastingen. Verder is preventie en het tijdig signaleren van betalingsproblematiek (vroegsignalering) belangrijk. Daarnaast heeft gemeente Wijchen de wens om expliciet aandacht te besteden aan betaalbare huisvesting voor jongeren en starters. Passende en betaalbare huisvesting is noodzakelijk willen jongeren en starters zich in de gemeente vestigen. De slaagkans van starters (met name jongeren) op de sociale huurmarkt is ten opzichte van andere categorieën fors kleiner en de laatste jaren zelfs afgenomen. Met name geldt dit voor jongeren in de leeftijdscategorie tot 23 jaar.

Zij hebben nog weinig meettijd kunnen opbouwen en zijn vrijwel geheel afhankelijk van het beperkte aanbod van sociale woningen in de laagste categorie.

Wat doen we al en blijven we doen? • We streven naar voldoende betaalbare huisvesting. • We zetten het in 2022/2023 gestarte project “Energieklusteam” voort in het kader van het tegengaan van energiearmoede. Hierin worden bewoners ontzorgd met het snel en makkelijk energiezuiniger maken van de woningen. • De gemeente en de corporaties hebben het convenant ‘Vroegsignalering van Schulden Druten en Wijchen’ afgesloten. Dat convenant is gericht op het voorkomen of het niet verder laten oplopen van huurachterstanden, zodat het aantal Wijchenaren met een (hoge) huurachterstand en het aantal (potentiele) huisuitzettingen af zal nemen. In de uitvoering is ook oog voor eventuele multiproblematiek. • In de Huisvestingsverordening is de mogelijkheid opgenomen om per corporatie 20% maatwerk toe te passen bij woningtoewijzing. Als een corporatie voorziet dat dit percentage in een jaar onvoldoende is, dan is er een mogelijkheid om daar beargumenteerd van af te wijken. Bij goede volkshuisvestelijke redenen biedt de gemeente in die situaties ruimte om de 20% te overschrijden.

Wat gaan we daarvoor samen doen? 3.1 We leveren gezamenlijk inspanning om de woonlasten beperkt te houden. Bewustwording van bewoners/huurders is daarbij van belang, gebruik en gewoonte spelen hier een rol. Door de gestegen energiekosten hebben we hier nog meer aandacht voor. 3.2 De corporaties mogen maximaal 15% van de voor nieuwe verhuur vrijkomende sociale huurwoningen toewijzen aan middeninkomens. Dat wil zeggen een verruiming van de wettelijk bepaalde 7,5% naar maximaal 15%. Dit is om ruimte te bieden aan mensen die geen woning kunnen kopen, maar ook niet voor sociale huur in aanmerking komen. Het doel is om meer mensen passend te laten wonen en buurten divers en leefbaarder te maken. De extra ruimte zal alleen worden benut als daar goede volkshuisvestelijke redenen voor zijn. 3.3 Iedere partij deelt de Inkomenskaart van de gemeente Wijchen met bestaande en nieuwe huurders in de gemeente.

10

Wat doet iedere partij afzonderlijk? De gemeente… 3.4 zet in op vergroten van de woningvoorraad in het segment goedkope koop en middeldure huur conform de Woondeal 2.0 Regio Arnhem-Nijmegen. 3.5 sluit aan op de landelijke uitrol Vroegsignalering. 3.6 zet in op instrumenten om goedkope en betaalbare huur- en koopwoningen betaalbaar te houden en te behouden voor de doelgroep (lage- en middeninkomens). 3.7 houdt de Inkomenskaart actueel.

3.17 verleent maatwerk voor het (tijdelijk) verlagen van de huur indien nodig gezien de situatie van huurders. 3.18 voert een sociaal incassobeleid (zonder inzet van incassobureaus en deurwaarders en met als doel om nul huisuitzettingen te hebben door enkel betalingsproblemen). 3.19 verduurzaamt woningen zonder huurverhoging voor de zittende huurder. 3.20 past maatwerk toe wanneer huurders problemen ervaren bij het betalen van hun huur.

Talis… 3.8 biedt jongeren tot 23 jaar, binnen de pilot voor nieuwe huurders, een voorzieningencheck aan. 3.9 houdt het aantal goedkope woonruimten (tot de kwaliteitskortingsgrens) zo stabiel mogelijk. Daarbij zorgt zij voor een goede spreiding, met het oog op leefbaarheid en het voorkomen van te grote concentratie van kwetsbare mensen in wijken en buurten. De komende jaren vindt er een herijking en herverdeling plaats. 3.10 verhoogt de huur na het aanbrengen van isolatie niet voor de zittende huurder. 3.11 zet flankerende maatregelen in zoals scherp incassobeleid en budgetcoaching. 3.12 zet in op een sociaal minnelijk traject met deurwaarders zodat incassokosten voor huurders minder hoog oplopen. 3.13 zet de regeling voor huurders met een inkomensdaling tot onder de EUdoelgroepgrens door, waarbij ze de huurprijs verlaagt naar de streefhuur passend bij de grootte en kwaliteit van de woning. 3.14 past maatwerk toe wanneer huurders problemen ervaren bij het betalen van hun huur. 3.15 onderzoekt of door middel van het labelen van woningen voor specifieke doelgroepen de instroom dermate beïnvloed kan worden dat de diversiteit in wijken wordt vergroot en de leefbaarheid in de wijk wordt verbeterd. De Kernen… 3.16 past de huursomstijging CAO-loonontwikkeling -/- 0,5% punt toe, met staffels om daadwerkelijke huur en streefhuur meer in balans te brengen.

11

4| KWALITEIT EN VERDUURZAMING Focus op kwaliteit van de woningen en woonomgeving is van groot belang. We zien kwaliteit van woning en woonomgeving als een breed begrip. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om vocht/schimmel, veroudering woningvoorraad, fijnstof, geluid, voorkomen hittestress, et cetera. Een deel van kwaliteit is geborgd in de Nationale Prestatieafspraken (zie bijvoorbeeld woningen met slechte staat van onderhoud, bijlage 3). Maar naast de fysieke kwaliteit van de woningen gaat het ook om gezondheid (waaronder hittestress in de woning), comfort, leefbaarheid en de kwaliteit van de omgeving. Gerelateerd daaraan is verduurzaming van de gebouwde omgeving voor alle partijen een belangrijk thema. Gemeente Wijchen spreekt hierbij de doelstelling van een energieneutrale gemeente in 2050 uit, waarbij er aandacht is voor bewustwording onder de inwoners en de inzet van nieuwe energieoplossingen. Talis en De Kernen onderschrijven de doelstelling van CO2 neutraliteit in 2050 in het Parijse Akkoord en het nationaal Klimaatakkoord. In 2030 wil de gemeente in totaliteit 55% minder CO2-uitstoten ten opzichte van 1990. Partijen focussen hierbij op beperking van het energieverbruik, toepassing van alternatieve, duurzame energiebronnen en betaalbaarheid van de verduurzaming.

Daar horen energieneutrale woningen bij, waarbij tevens aandacht uit moet gaan naar comfort/gezondheid in relatie tot goed geïsoleerde woningen. Naast verbete-ringen aan woningen (technologische aanpassingen) horen daar ook aanpassin-gen in gedrag bij (sociale transitie). Talis en De Kernen zijn beiden hun woningbezit aan het verduurzamen. Beperking van woonlasten voor huurders is hierbij een belangrijke motivatie. De woningcorporaties focussen zich op energiebesparing en duurzame opwekking. In de komende jaren doen de corporaties meer ervaring met klimaatadaptatie en circulariteit op.

Wat doen we al en blijven we doen? • Bij nieuwe concepten stemmen partijen vroegtijdig de kansen, randvoorwaarden en belemmeringen af. • Bij (groot)onderhoudsprojecten inventariseren partijen de wensen van de huurders. Hiermee wordt zoveel mogelijk rekening gehouden en wordt helder gemaakt wat binnen de financiële, ruimtelijke en wettelijke kaders al dan niet mogelijk is. En communiceren wat er met de wensen gedaan wordt. • We werken samen op het thema duurzaamheid door informatie – zoals bijvoorbeeld beleidsdocumenten, evenementen en de voortgang aardgasvrije wijken – actief te delen en elkaar actief te betrekken in regionale overleggen en netwerken. • Er loopt een gezamenlijk traject (Druten en Wijchen) om energiearmoede tegen te gaan. De corporaties participeren daarin. Daarbij is er aandacht voor bewustwording en een brede communicatiecampagne. • De corporaties informeren de huurders over hoe zij met de door de corporaties aangebrachte technieken en installaties moeten omgaan. Deze technieken en installaties vragen immers een bepaald gedrag, een andere manier van verwarmen. • Gemeente zet de aanpak en inzet energiecoaches en energieloket voort, waarbij de corporaties meedenken en communicatief ondersteunen. Hierin worden bewoners ontzorgd met het snel en makkelijk energiezuiniger maken van de woningen.

De gemeente is verantwoordelijk voor de projectleiding en aansturing van de energiecoaches. Hierbij heeft zij extra aandacht voor de communicatie en promotie en zichtbaarheid van de energiecoaches. Gemeente werkt aan verbetering van het Energieloket, waarin energiecoaches, klusteams en energieadviseurs geïntegreerd zijn. • Gemeente en de corporaties zetten samen continu in op communicatie over Bewust Wonen en het pluspakket. Bij de uitwerking worden de huurdersorganisaties betrokken.

Wat gaan we daarvoor samen doen? 4.1 Voor de aanpak van gespikkeld bezit in een buurt of complex (gemengd sociale huur, middenhuur en koop) delen gemeente en corporaties elkaars planningen voor fysieke ingrepen aan woningen teneinde de timing van aanpak af te stemmen en waar mogelijk een aanbieding te doen richting particuliere woningeigenaren. Per project stemmen gemeente en corporaties met elkaar af. 4.2 Ten aanzien van circulariteit wordt een handreiking opgesteld in opdracht van de gemeente. Daarna wordt het vertaald in beleid, waarbij ook aandacht besteed wordt aan het voorkomen van stapeling van eisen. De samenwerking is gericht op elkaar informeren, het delen van kennis en goede voorbeelden en ervaringen (bijvoorbeeld rond de sloop van het gemeentehuis). Eenmaal

12

per jaar houden partijen een inspirerende kennissessie, waarvoor ook ontwikkelaars worden uitgenodigd (zie bijlage 1 jaarafspraken 2025-2026). 4.3 Ten aanzien van klimaatadaptatie weten partijen elkaar beter te vinden. Gemeente en corporaties werken samen in het versterken van het klimaatbewustzijn in de samenleving. Aandacht gaat uit naar klimaat in én om de woningen. Partijen trekken gezamenlijk op bij de wijkacties in het kader van de campagne Een groener Wijchen (2024-2025). Doel van de campagne is het inspireren van inwoners tot vergroenen van eigen tuin. Wat doet iedere partij afzonderlijk? De gemeente… 4.4 maakt werk van het versterken van het klimaatbewustzijn in de samenleving. 4.5 stelt uiterlijk 2025 een Lokale Energiestrategie (LES) en Uitvoeringsprogramma op. De corporaties en huurdersorganisaties worden hierbij betrokken (zie bijlage 1 jaarafspraken 2025-2026). 4.6 stelt uiterlijk 2026 een Warmteprogramma op. Daarin wordt inzichtelijk gemaakt welke wijken wanneer van het aardgas afgaan. Voor de wijken die voor 2030 zijn aangewezen, brengt de gemeente de mogelijke warmtealternatieven in beeld. Ook worden aanvullende gebieden aangewezen voor de periode tot 2035. De corporaties en huurdersorganisaties worden hierbij betrokken (zie bijlage 1 jaarafspraken 2025-2026). 4.7 denkt mee over duurzaamheid bij groot onderhoud en nieuwbouw.

De gemeente zorgt voor één aanspreekpunt voor de projectleiders van de corporaties.

De Kernen… 4.13 actualiseert haar strategisch voorraadbeleid en vastgoedstrategie voor Wijchen in 2024. Op basis daarvan worden vervolgacties concreet gemaakt (zie bijlage 1 jaarafspraken 2025-2026). 4.14 realiseert nieuwbouw zoveel mogelijk in houtbouw. 4.15 legt in 2025 vergroening van tuinen in beleid vast (zie bijlage 1 jaarafspraken 2025-2026). 4.16 is bereid om samen met de gemeente en mogelijk andere partijen pilotprojecten uit te voeren, om op die wijze kansrijke ingrepen te verkennen met als doel om de woningen in de gemeente verder te verduurzamen. De huurdersorgansaties… 4.17 ondersteunen, promoten en nemen ook zelf initiatieven om klimaatbewust gedrag bij huurders te stimuleren. 4.18 Accio en Omslag zetten zich in voor de werving van nieuwe energiecoaches en de promotie daarvan onder de huurders. Huurdersvereniging van Talis heeft één gecertificeerde energiecoach, die ook in Wijchen werkt.

Talis… 4.8 pakt conform landelijke afspraken de woningen met de slechtste energielabels EFG aan, naar minimaal C. 4.9 verkoopt in principe woningen met slechte labels EFG niet. 4.10 hanteert betaalbaarheid als uitgangspunt. Dat betekent dat alternatieven om woningen te verwarmen niet duurder zijn dan de huidige verwarming met aardgas. 4.11 trekt samen met de gemeente op bij de verkenning van warmtenetten die kansrijk zijn in Wijchen-Noord en Wijchen-Zuid. 4.12 zet zich samen met Accio en Omslag in voor de werving van nieuwe energiecoaches en de promotie daarvan onder de huurders.

13

5| LEEFBAARHEID

Mensen vinden het prettig om zo om lang mogelijk thuis (in een reguliere woning) te

Samen streven we naar vitale en duurzame wijken en dorpen, voor nu en met het

blijven wonen. Inwoners ervaren meer zelfstandigheid en keuzevrijheid. Daarnaast is er

oog op de toekomst. Het uiteindelijke doel is het verbeteren van de leefbaarheid en

een noodzaak tot langer of eerder zelfstandig wonen, ook van kwetsbare doelgroepen.

het vergroten van de kwaliteit van leven van de inwoners, waaronder ook

Dit biedt uitdagingen voor de leefbaarheid en het samen wonen in wijken. Het biedt

hulpvragers en omwonenden. We willen nabuurschap en zelfredzaamheid faciliteren en stimuleren.

echter ook kansen. Doordat ze thuis kunnen blijven wonen, krijgen mensen met een kwetsbare achtergrond vanuit een gelijkwaardige, inclusieve benadering steeds meer de mogelijkheid om zelfredzaam te zijn. Dat doet wel een appèl op de wijk en nabuurschap.

Het belang van een integrale en gerichte visie op de leefbaarheid in Wijchen is groot. Veiligheid, gezondheid en vitaliteit staan daarbij centraal. Door gebruik te maken van de sociale kwaliteit en de identiteit van de wijk kan er door gemeente en corporaties maatwerk worden geleverd. En ook teruglopen van voorzieningen in de kleine kernen vraagt hierbij aandacht. Daarnaast zien we dat de leefbaarheid in kwetsbare gebieden onder druk staat. Vaak is er in deze gebieden ook veel corporatiebezit en is er weinig variatie in woningtypen, huurprijzen en inkomen. Het verbeteren van de leefbaarheid vraagt om een integrale aanpak onder regie van de gemeente. Van corporaties vraagt dit om door te gaan met een actieve betrokkenheid in de aanpak van problemen in de fysieke leefomgeving. Zowel in eigen bezit als daaromheen, en om samenwerking met maatschappelijke partners in het sociale- en veiligheidsdomein. De gemeente heeft een regierol als het gaat om afstemming tussen partijen, het verzamelen van informatie en het zorgen dat wordt doorgepakt in geval van hulpvragen of meldingen. De corporatie heeft een belangrijke signaalfunctie.

14

Wat doen we al en blijven we doen? • Burgerinitiatieven op het gebied van leefbaarheid worden voortvarend en zo nodig gezamenlijk opgepakt. Het nieuwe gemeentelijke Participatie en co-creatie kader biedt daar handvatten voor. • De gemeente stelt via MeerVoormekaar aan bewonersgroepen mee®doenertjes ter beschikking voor de uitvoering van een idee ten behoeve van hun wijk of dorp. Daarnaast maakt de gemeente beleidsruimte vrij voor initiatief in wijk of buurt (Buurtfonds). • De corporaties: - zijn zichtbaar in de wijk voor de bewoners en haar partners in de wijk. - nemen onder de noemer sociaal beheer maatregelen die overlast tegengaan, de participatie van huurders vergroten en bijdragen aan een aangename, schone en veilige leefomgeving, in nauwe samenwerking met de wijkbeheerders van de gemeente. - blijven een bijdrage leveren aan buurtbemiddeling. Extra aandacht is er voor de bijdrage aan sociale wijkteams, het Regieteam, WijkGGZ en de bijdragen in het huisvesten van kwetsbare groepen op de woningmarkt. - leggen door middel van wijkbeheerders en wijkadviseurs contact met de (nieuwe) huurders, zoals statushouders en mensen die begeleid wonen en met hun woonbegeleiders, zodat snel en adequaat kan worden ingespeeld op mogelijke problemen.

• Mochten bestaande organisatiestructuren zoals het sociale wijkteam onvoldoende zijn, dan zijn de corporaties bereid om mee te denken samen met de andere participanten hoe de organisatiestructuur verbeterd kan worden. • Om te voorkomen dat situaties ontstaan die de leefbaarheid in de wijk negatief beïnvloeden streven we naar vroegsignalering door alle partijen. Wijkbeheer, consulenten et cetera signaleren en melden situaties die zorgelijk zijn of snel zorgelijk kunnen worden. • We stemmen uitvoeringsplanningen van groot onderhoud aan woningen en onderhoud in het openbaar gebied met elkaar af. Het doel is werkzaamheden zo gecombineerd mogelijk uit te voeren, om zo de overlast voor bewoners en omwonenden te beperken en de leefbaarheid te vergroten. • We werken samen op het thema overlast. We doen dit ieder vanuit onze eigen rol en budget.Bij ervaren overlast verwijzen de corporaties in eerste instantie door naar buurtbemiddeling en wordt er afhankelijk van de situatie opgeschaald naar de politie of bij meervoudige problematiek naar het Regieteam. Hierbij wordt ook samengewerkt met het sociale wijkteam.

Wat gaan we daarvoor samen doen? 5.1 Samen willen we het inzicht in de ontwikkeling van leefbaarheid en veerkracht van buurten en kernen vergroten. In een veerkrachtige buurt is de samenredzaamheid van bewoners voldoende om mee te bewegen, en verstoringen, zoals onveiligheid en overlast, op te vangen. Via veerkrachtkaarten en gebiedsvisies signaleren we tijdig wat de situatie is in buurten en kernen. Waar wonen kwetsbare groepen met name, waar zitten pijnpunten, waar is sprake van schuldenproblematiek, waar is investeren in ‘community building’ noodzakelijk? 5.2 Informatie over woonfraude, overlast en/of ondermijning wisselen we in een vroegtijdig stadium uit, binnen de kaders van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Ongewenste situaties pakken we zoveel mogelijk samen aan. In 2025 werken de partijen de voornemens nader uit in een aantal concrete werkafspraken, naar voorbeeld van de gemeente Druten (zie bijlage 1 jaarafspraken 2025-2026). Wat doet iedere partij afzonderlijk? De gemeente… 5.3 werkt aan een gebiedsgerichte uitwerking van het participatiekader. Als de gemeente duidelijk heeft hoe zij gebiedsgericht gaat werken, dan worden de corporaties en huurdersorganisaties betrokken. 5.4 zet zich in om de woonomgeving geschikt te maken (en te houden) voor de inwoners die te maken krijgen met fysieke ongemakken.

5.5 bekijkt tijdig bij mutatie voor reststrookjes grond die nu worden beplant of onderhouden door bewoners welke exploitatie wijze wenselijk is (verkopen, verhuren, beheer gedogen etc.) en neemt de belangen van betrokken partijen (gemeente, buurtbewoners, corporatie en (eigenaar-)bewoners) in de afweging mee. 5.6 maakt het meldpunt waar bewoners sociale onveilige situaties kunnen melden breder kenbaar door een publiciteitscampagne, in nauwe samenwerking met de corporaties en huurdersorganisaties. Talis… 5.7 is bereid te investeren in en rondom het voorzieningengebied Hart van Zuid om zo bij te dragen aan een positieve ontwikkeling van Wijchen-Zuid.

15

5.8 informeert bij renovatie en nieuwbouw tijdelijke bewonersgroepen over de mogelijkheid om een bewonerscommissie te starten en brengt hen in contact met Accio of Omslag. 5.9 levert door de groot-onderhoudaanpak een essentiële bijdrage aan de leefbaarheid in de wijken van Wijchen. De Kernen… 5.10 heeft in de vorm van gebiedsplannen een methode ontwikkeld voor een dorpsgerichte aanpak om de leefbaarheid in de dorpen te waarborgen en deelt deze met de gemeente. De Kernen gaat in gesprek met de gemeente over actualisatie. 5.11 stemt haar inzet, binnen de wettelijke mogelijkheden, af op basis van signaleren, preventie en behoefte. Schoon, heel en veilig vormt hierin de basis. De Kernen zet haar eigen leefbaarheidsfonds in voor bewonersinitiatieven (‘Geld voor onze Buurt’). De huurdersorganisaties… 5.12 maken zich sterk voor verbeteringen in de leefomgeving. Hierbij maken zij de verbinding tussen bewoners en gemeente. 5.13 hebben een rol bij leefbaarheid, bijvoorbeeld in het signaleren, agenderen en betrekken van huurders. 5.14 de Bewonersraad De Kernen organiseert samen met Woonstichting De Kernen jaarlijks een ‘Dag van het Huren’. Tijdens deze dag is er gelegenheid om huurders te ontmoeten en samen in gesprek te gaan.

16

6| WONEN EN ZORG, AANDACHTSGROEPEN

zijn hierbij belangrijk om onderlinge contacten en hulp mogelijk te maken. Het is

De vraag van inwoners naar geschikte woonruimte en goede zorg groeit de

gemeente, corporaties en zorg- en welzijnsaanbieders. Langer zelfstandig wonen

komende jaren sterk, vooral door de sterke vergrijzing. In absolute zin is de opgave

met een zorgvraag, vraagt ook om (nieuwe) tussenvormen van zelfstandig wonen.

hierbij van belang dat er in de wijken een goed functionerend netwerk van professionals en vrijwilligers is en dat er duidelijke afspraken gemaakt worden tussen

voor ouderen dan ook veruit het grootst. Tegelijkertijd zijn er steeds minder mantelzorgers beschikbaar en neemt de zwaarte van de mantelzorg toe. Ook is er een toenemend tekort aan personeel in de zorg. Daarnaast voldoet het merendeel van het bestaande woonzorgvastgoed niet langer aan de woonwensen en de eisen om goede zorg te leveren. Voor de oudere inwoners en voor de zorgaanbieders is het cruciaal dat ouderen in Wijchen zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Dit vraagt om meer zorggeschikte woningen, beschutte woonvormen (met name appartementen), in de nabijheid van geschikte voorzieningen zijn (ontmoeting, dagbesteding, behandeling, etc.). De urgentie voor nieuw te bouwen verpleeghuizen neemt onontkoombaar toe. Voor de overige zorg (gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg) gaat het om een lichte toename van de zorgvraag. Hier ligt de opgave nu vooral in de vervangende huisvesting, zodat het aanbod van wonen en zorg aansluit bij de moderne woonwensen van de inwoners (met name meer privacy en zelfstandigheid). Ook de inrichting van de wijk qua voorzieningen en netwerk (nabuurschap) is hierbij belangrijk. Het levensloopgeschikter maken van de woningvoorraad is in dit kader een belangrijke doelstelling.

Gemeente Wijchen onderscheidt voor levensloopgeschiktheid twee categorieën woningen: rolstoeltoegankelijke en rolstoeldoorgankelijke woningen, en rollatortoegankelijke en rollatordoorgankelijke woningen. Corporaties, gemeente en huurdersorganisaties vinden het belangrijk dat er passende woonruimte is voor kwetsbare bewoners in de wijk. Gemengde wijken 17

Wat doen we al en blijven we doen? • Samen stellen we het belang van gemengde wijken als uitgangspunt voor toekomstige ontwikkelingen in nieuwbouw en bestaande voorraad. • We zetten de netwerken ‘Wonen en zorg’ rondom wonen met dementie en ‘bewust wonen‘ voort. • We onderschrijven in alle facetten het uitstroomconvenant Rijk van Nijmegen in het kader van actieprogramma ‘Weer Thuis’ en werken hier actief aan mee. • De gemeente borgt dat 50% van de nieuwbouw levensloopgeschikt is en dat beschutte woonvormen voor ouderen (wonen met een plus/tussenvorm) ontwikkeld worden. • De gemeente stimuleert het levensloopgeschikt(er) maken van woningen door eigenaar-bewoners door de Toekomstbestendig Wonen-lening aan te bieden. • De corporaties leveren een bijdrage aan het levensloopgeschikt maken van de bestaande woningvoorraad (inclusief upgrade bestaande wooncomplexen tot beschutte woonvormen). • Goede landing: - De corporaties leggen via de wijkbeheerders contact met nieuwe huurders, zoals statushouders en mensen die begeleid wonen, en met hun woonbegeleiders. Afhankelijk van de situatie worden deze huurders na enkele maanden nogmaals bezocht.

- Gezamenlijk dragen gemeente (participatiecoach, Vluchtelingenwerk), corporaties en huurdersorganisaties bij aan een goede ‘landing’ van nieuwe huurders (waaronder bijvoorbeeld statushouders en mensen die begeleid wonen) in de wijk door de zittende huurders goed te informeren. - De gemeente zorgt voor goede begeleiding van statushouders tijdens inburgering en participatietraject. • De gemeente blijft versoepelde criteria voor een rollator- en rolstoelwoning hanteren (zie bijlage 3). • De corporaties voorzien statushouders van passende huisvesting via directe bemiddeling binnen de wettelijk gestelde termijn van 12 weken. De corporaties leveren afhankelijk van hun marktpositie in de gemeente een bijdrage aan de taakstelling: Talis voor 96%, De Kernen voor 4% (verhouding per 2024). • Corporaties en gemeente hebben periodiek overleg over de huisvesting van statushouders. • De corporaties stellen voldoende betaalbare woonruimte beschikbaar voor inwoners die uitstromen uit Beschermd wonen en Maatschappelijke Opvang. • Gemeente en corporaties bemiddelen maximaal 6% van de vrijgekomen woningen aan cliënten uit zorginstellingen in Wijchen die zelfstandig gaan wonen en maken met de zorginstelling afspraken over de begeleiding. Statushouders vallen niet onder deze genoemde ‘zorgdoelgroep’.

Wat gaan we daarvoor samen doen? 6.1 Gemeente, Talis en De Kernen zetten samen continu in op communicatie over langer zelfstandig wonen, Bewust Wonen en het pluspakket. Daarbij wordt aandacht besteed aan wat huurders nodig hebben om in de eigen woning te kunnen blijven wonen. Bij de uitwerking worden Accio, Omslag en bewonersraad De Kernen betrokken. 6.2 Samen zetten we een beweging in richting zorgzame buurten. In een zorgzame buurt wonen mensen comfortabel in hun woning of vertrouwde buurt. Het is een buurt waar jong en oud elkaar kennen, gemakkelijk ontmoeten en helpen. Levenskwaliteit staat centraal, voorzieningen en diensten zijn voor iedereen toegankelijk. Iedereen voelt er zich goed en wordt geholpen, ongeacht de ondersteuningsbehoeften. 6.3 We zien het belang in van vroegtijdige sturing bij nieuwbouw en herstructurering om zorgzame buurtontwikkeling mogelijk te maken. Welzijn en zorg en de daarbij betrokken medewerkers van partijen worden vanaf het begin van planontwikkeling betrokken. 6.4 Gebiedsgericht leggen we de volgende accenten: - In Wijchen-Noord wonen veel ouderen. Bevorderen van ontmoeting is cruciaal, als mede focus op financiële problematiek bij inwoners. - In Wijchen-Zuid liggen kansen voor werken aan een zorgzame buurt. In bepaalde buurten van deze jaren-80-wijk is sprake van veel doorstroming en daardoor gebrek aan sociale cohesie.

Er is een relatief grote concentratie van kwetsbare doelgroepen en relatief veel ouderen die in grote eengezinswoningen wonen. Samen leren we wat goed werkt en wat niet goed werkt (zie ook afspraak 5.7 bij Leefbaar-heid). Binnen het project ‘Hart van Zuid’ werken we samen om Wijchen-Zuid en het voorzieningencentrum Hart van Zuid te behouden voor een goede woonen leefomgeving. 6.5 Met betrekking tot Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang (BW/MO) worden op regionaal niveau stappen gezet in ambulantisering. Op regionaal niveau wordt gewerkt aan een ‘ingroeipad’ richting spreiding vanuit de centrumgemeente naar de regiogemeenten. Partijen beseffen dat er in zowel fysiek als sociaal opzicht veel op de gemeente af komt. Samen brengen we de al beschikbare woonvormen in beeld en bepalen we wat nodig is in fysiek en sociaal opzicht (ondersteuning vanuit de wijk). Tijdens gezamenlijke werkbezoeken doen we inspiratie op.

18

6.6 We wijzen jaarlijks maximaal 30% van de voor nieuwe verhuur beschikbare sociale huurwoningen toe via bijzondere bemiddeling (aan statushouders, uitstroom BW/MO en urgente woningzoekenden). Wat doet iedere partij afzonderlijk? De gemeente… 6.7 actualiseert de Woonzorgvisie 2021-2025 in 2025 en betrekt daarbij de corporaties en huurdersorganisaties (naast overige relevante stakeholders). Onderdeel is de huisvestingsbehoefte van aandachtsgroepen en het zoeken naar passende oplossingen. Hierbij hebben we aandacht voor een evenredige verdeling om de druk op de leefbaarheid in de buurt te spreiden. Op basis daarvan worden concrete samenwerkingsafspraken gemaakt waarbij ook welzijns- en zorgpartijen worden betrokken (zie bijlage 1 jaarafspraken 20252026). 6.8 werkt het convenant ‘Weer Thuis’ in samenwerking met zorgcorporaties, woningcorporaties en zorgaanbieders verder uit. Deze is gericht op voldoende woningen, ambulante begeleiding na uitstroom, intensieve samenwerking op wijkniveau tussen wijkteams, corporaties en zorgaanbieders. 6.9 richt een informatievoorziening in voor inwoners met een actueel aanbod van wonen, welzijn en zorg en informatie over langer zelfstandig thuis wonen. Dit ter bevordering van de tijdige doorstroming van ouderen naar geschikte woningen en tijdige inzet van zorg en ondersteuning.

6.10 onderzoekt in 2024-2025 in de Regio Rijk van Nijmegen hoe onderlinge uitruil van aan de gemeente gekoppelde statushouders versterkt kan worden. Hierbij wordt rekening gehouden met de geschiktheid van het woningaanbod (bijvoorbeeld: jongeren koppelen aan Wijchen, gezinnen koppelen aan Druten). De corporaties worden hierbij betrokken (zie bijlage 1 jaarafspraken 2025-2026). 6.11 onderzoekt op langere termijn in de regio of er gewerkt kan worden met een regionale taakstelling voor huisvesting statushouders. De corporaties worden hierbij betrokken.

verdeling. Bij inventarisatie wordt ook de problematiek rondom stalling van scootmobielen betrokken. 6.13 ontwikkelt woningen met zorg en ‘Woningen met een plus’ (geclusterde woonvormen) in samenwerking met de gemeente, toekomstige bewoners, mantelzorgers en zorgaanbieders. 6.14 levert een bijdrage aan de Inclusieagenda van de gemeente Wijchen. De Kernen… 6.15 werkt aan een dementievriendelijke corporatie. 6.16 zet zich in voor realisatie kleinschalige woonconcepten die langer zelfstandig wonen en mantelzorg mogelijk maken (inzet Ons Thuis-concept). 6.17 wijst woningen toe aan urgente woningzoekenden conform de urgentieregeling Woongaard en het Wmo-convenant. 6.18 levert een bijdrage aan de Inclusieagenda van de gemeente Wijchen. De huurdersorganisaties… 6.19 dragen bij aan een goede ‘landing’ van nieuwe huurders in de wijk door de zittende huurders goed te informeren. 6.20 dragen bij aan bewustwording onder haar huurders door informatievoorziening over Bewust Wonen, informeert huurders over het woningaanbod, welzijn en zorg.

Talis… 6.12 onderzoekt samen met de gemeente de problemen ten aanzien van levensloopgeschiktheid in complexen van Talis. Op basis van deze inventarisatie stellen partijen prioriteiten en maken bestuurlijke afspraken over de kosten-

19

Bijlage 1| Jaarafspraken 2025-2026 In deze bijlage vatten we de afspraken die we geagendeerd hebben voor 2025 en 2026 samen. Hieraan besteden we specifiek concreet aandacht in deze jaren, naast de meerjarige afspraken die ook in deze jaren doorlopend aandacht vragen. De corporatiies voeren voorts de activiteiten uit die zij in de biedingen van juni 2024 hebben opgenomen. Beschikbaarheid 1. Conform de Woonvisie en de Regionale Woondeal werken we toe naar 30% sociale huurwoningen in de totale woningvoorraad. Daartoe is het nodig om minimaal 30% van de nieuwbouw te realiseren als sociale huurwoning. In de periode 2022 tot en met 2030 moeten dan 624 sociale huurwoningen gebouwd. In principe zijn er voldoende plannen om deze opgave te kunnen realiseren. Echter, hierbij is geen rekening gehouden met planuitval of -vertraging, verkoop en liberalisering van sociale huurwoningen. Partijen acteren actief bij het zoeken naar aanvullende plannen voor woningbouw in de sociale huur. Dat gebeurt op nieuwbouwlocaties en in bestaande wijken of dorpen. Dit is afhankelijk van het betreffende gebied. Partijen verkennen waar ruimte is. Dit doen we altijd met aandacht voor groene en dorpse kwaliteiten die we in de gemeente Wijchen gewend zijn. Doelstelling is om binnen twee jaar binnen en rondom de bestaande woningvoorraad of ander vastgoed een locatie gevonden te hebben. 2.

In 2025 wordt een nieuw regionaal woningbehoefteonderzoek uitgevoerd. Corporaties en huurdersorganisaties worden daarbij betrokken. Op basis van de resultaten worden ambities indien nodig bijgesteld in 2026. 3. We zetten het beter benutten van de bestaande voorraad prominenter op de agenda. Daarbij kijken we naar bijvoorbeeld verbeteren van doorstroming (inzet verhuiscoaches, voorrang bij toewijzing), woningsplitsing, woningdelen, optoppen en woningtoewijzing (Huisvestingsverordening). Samen organiseren we een themasessie in 2025. Op basis daarvan maken we concretere jaarafspraken. 4. De bestaande verhuiscoachregeling stopt in 2024. Partijen delen het grote belang om de inmiddels gecreëerde energie hiervan niet verloren te laten gaan. In de eerste helft van 2025 herijken partijen de verhuiscoachregeling.

5.

De gemeente onderzoekt juridische mogelijkheden om de positie van corporaties bij het realiseren van sociale huurwoningen optimaal te faciliteren (bijvoorbeeld doelgroepenverordening of soortgelijke regels).

Kwaliteit en verduurzaming 6. De gemeente stelt uiterlijk 2025 een Lokale Energiestrategie (LES) en Uitvoeringsprogramma op. De corporaties en huurdersorganisaties worden hierbij betrokken. We maken in 2025 aanvullende afspraken op basis van de Lokale Energiestrategie en Uitvoeringsprogramma van de gemeente. 7. Ten aanzien van circulariteit wordt een handreiking opgesteld in opdracht van de gemeente. Daarna wordt het vertaald in beleid, waarbij ook aandacht besteed wordt aan het voorkomen van stapeling van eisen. De samenwerking is gericht op elkaar informeren, het delen van kennis en goede voorbeelden en ervaringen (bijvoorbeeld rond de sloop van het gemeentehuis). Eenmaal per jaar houden partijen een inspirerende kennissessie, waarvoor ook ontwikkelaars worden uitgenodigd. 8. De gemeente stelt uiterlijk 2026 een Warmteprogramma op. Daarin wordt inzichtelijk gemaakt welke wijken wanneer van het aardgas afgaan. Voor de wijken die voor 2030 zijn aangewezen, brengt de gemeente de mogelijke warmte-alternatieven in beeld. Ook worden aanvullende gebieden aangewezen voor de periode tot 2035. De corporaties en huurdersorganisaties worden hierbij betrokken. 9. De Kernen actualiseert haar strategisch voorraadbeleid en vastgoedstrategie voor Wijchen in 2024. Op basis daarvan worden vervolgacties concreet gemaakt. 10. De Kernen legt in 2025 vergroening van tuinen in beleid vast.

Leefbaarheid 11. Informatie over woonfraude, overlast en/of ondermijning wisselen we in een vroegtijdig stadium uit, binnen de kaders van de AVG. Ongewenste situaties pakken we zoveel mogelijk samen aan. In 2025 werken de partijen de voornemens nader uit in een aantal concrete werkafspraken, naar voorbeeld van de gemeente Druten. Wonen en zorg, aandachtsgroepen 12. De gemeente actualiseert de Woonzorgvisie 2021-2025 in 2025 en betrekt daarbij de corporaties en huurdersorganisaties (naast overige relevante stakeholders). Onderdeel is de huisvestingsbehoefte van aandachtsgroepen 20

en het zoeken naar passende oplossingen. Hierbij hebben we aandacht voor een evenredige verdeling om de druk op de leefbaarheid in de buurt te spreiden. Op basis daarvan worden concrete samenwerkingsafspraken gemaakt waarbij ook welzijns- en zorgpartijen worden betrokken. 13. De gemeente onderzoekt in 2024-2025 in de Regio Rijk van Nijmegen hoe onderlinge uitruil van aan de gemeente gekoppelde statushouders versterkt kan worden, rekening houdend met de geschiktheid van het woningaanbod (bijvoorbeeld: jongeren koppelen aan Wijchen, gezinnen koppelen aan Druten). De corporaties worden hierbij betrokken.

21

Bijlage 2| Samenstelling bezit corporaties Het bezit van de woningcorporaties in gemeente Wijchen is op 1 januari 2025 als volgt opgebouwd: Peildatum 01-01-2025

Talis

De kernen

209 (5%) 3.695 (85%) 331 (8%) 101 (2%)

4 (2,4%) 137 (83%) 24 (14,6% 0

Aantal zelfstandige woningen Aantal onzelfstandige woonruimten Aantal Flexwoningen Aantal zelfstandige niet-DAEB woningen

4.364 20 82 71

165 0 0 0

Kwaliteit en verduurzaming % woningen met energielabel E-F-G

88 (2%)

0

Wonen en Zorg Aantal intramurale zorg wooneenheden Aantal extramurale zorg eenheden

127 121

0 0

Beschikbaarheid en Betaalbaarheid Huursegmenten huidige huur sociale voorraad Tot de kwaliteitskortingsgrens Tot de 2de aftoppingsgrens Tot de liberalisatiegrens Middeldure woningen

22

Bijlage 3| Nationale Prestatieafspraken Beschikbaarheid • Corporaties staan in de periode 2022 tot en met 2030 aan de lat voor realisatie van 250.000 sociale huurwoningen en 50.000 middenhuurwoningen, als onderdeel van in totaal 900.000 te realiseren woningen. • Corporaties mogen van gemeenten verwachten dat gemeenten zorgen voor voldoende steun en locaties om de afgesproken aantallen sociale huurwoningen daadwerkelijk te realiseren. • Gemeenten hanteren een passende sociale grondprijs voor sociale huurwoningen, ook voor grond die in handen is van andere partijen. • Partijen streven ernaar dat de sociale huurvoorraad als gevolg hiervan de komende jaren weer significant groeit, Partijen spreken met elkaar af om periodiek de netto-ontwikkeling van de sociale voorraad te monitoren. Jaarlijks voeren betrokken partijen hierover het gesprek. • Verkoop en sloop zijn geen doel op zich, maar kan een noodzakelijk onderdeel van een gezonde bedrijfsvoering en gebalanceerd voorraadbeleid zijn. Het is aan de gemeente, corporaties en huurdersorganisatie om hier in de lokale prestatieafspraken nadere invulling aan te geven. Betaalbaarheid • De huursom van corporaties heeft in 2023, 2024 en 2025 een maximale stijging die gelijk is aan de CAO-loonontwikkeling van het voorgaande jaar minus 0,5 procentpunt.