Bijlage 2 Bestemmingsplan Balgoij-West_def

Gemeente Wijchen

Bestemmingsplan Balgoij-West

Toelichting, regels en analoge verbeelding 28 november 2025

Kenmerk 0296-02-T01 Projectnummer 0296-02

Toelichting

Inhoudsopgave 1.

Inleiding 1.1. Aanleiding 1.2. Ligging plangebied 1.3. Geldende bestemmingsplannen 1.3.1. Buitengebied Wijchen 1.3.2. Parapluplan Cultuurhistorie Wijchen 1.4. Leeswijzer

1 1 2 2 2 3 3

2.

Planbeschrijving 2.1. Historie 2.2. Huidige situatie 2.3. Toekomstige situatie

4 4 5 6

3.

Beleidskader 3.1. Rijksbeleid 3.1.1. Nationale Omgevingsvisie (NOVI) 3.1.2. Besluit ruimtelijke ordening 3.1.3. Besluit algemene regels ruimtelijke ordening 3.2. Provinciaal beleid 3.2.1. Omgevingsvisie Gaaf Gelderland 3.2.2. Omgevingsverordening Gelderland 3.3. Regionaal Beleid 3.3.1. Woondeal 2.0 Regio Arnhem-Nijmegen 3.3.2. Woonagenda subregio Nijmegen e.o. 2020-2030 3.4. Gemeentelijk beleid 3.4.1. Structuurvisie Wijchen 3.4.2. Woonvisie Gemeente Wijchen 2025 3.4.3. Beleidsplan Natuur & Biodiversiteit 3.4.4. Strategisch Kompas: Wijchen 2035 'De Kracht van Wijchen'

8 8 8 9 11 12 12 12 14 14 15 16 16 16 17 18

4.

Randvoorwaarden 4.1. Water 19 4.1.1. Waterhuishouding 4.1.2. Beschrijving watersysteem 4.1.3. Waterbeleid en waterbeheer 4.1.4. Beleidsuitgangspunten en consequenties voor het ruimtelijk plan 4.1.5. Overwegingen en conclusie 4.1.6. Overleg met waterbeheerder 4.2. Milieuaspecten 4.2.1. Bedrijven en milieuzonering 4.2.2. Geluid

19 19 19 21 22 25 25 25 25 29

4.3. 4.4. 4.5. 4.6.

4.2.3. Bodem 4.2.4. Externe veiligheid 4.2.5. Luchtkwaliteit Ecologie Verkeer en parkeren Archeologie en cultuurhistorie Vormvrije mer-beoordeling

30 31 33 34 36 38 41

5.

Verklaring van de regels 5.1. Algemeen 5.2. Bestemmingsplan 5.3. Plansystematiek 5.4. Specifieke verklaring van dit bestemmingsplan

43 43 43 43 43

6.

Uitvoerbaarheid 6.1. Financiële uitvoerbaarheid 6.2. Maatschappelijke uitvoerbaarheid 6.2.1. Participatie 6.2.2. Vooroverleg 6.2.3. Zienswijzen 6.2.4. Raad van State

45 45 45 45 45 46 47

Bijlagen Bijlage 1 - Akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai Bijlage 2 - Bodemonderzoek Bijlage 3 - QuickScan ecologie Bijlage 4 - Stikstofdepositieberekening Bijlage 5 - Archeologisch bureauonderzoek Bijlage 6 - Archeologisch booronderzoek Bijlage 7 - Onderzoek geurhinder en veehouderijen Bijlage 8 - Waterhuishoudkundig plan Bijlage 9 - Geohydrologisch onderzoek naar kwel Bijlage 10 - Notitie verkeer en parkeren Bijlage 11 - Memo aanwezigheid dassen Bijlage 12 - Akoestisch onderzoek Hoeveweg 13 te Balgoij Bijlage 13 - Beeldkwaliteitsplan Bijlage 14 - Stedenbouwkundig plan Bijlage 15 – Zienswijzennota Bijlage 16 - Aanvullende watermemo

1

1.

Inleiding

1.1.

Aanleiding In de kern Balgoij is een groep jongeren al een tijdje naarstig op zoek naar een locatie waar starterswoningen gerealiseerd kunnen worden. Deze groep jongeren heeft zich verenigd in een CPO. Er is uiteindelijk een locatie gevonden ten zuidwesten van Balgoij nabij de Maasakkers in de gemeente Wijchen. Deze grond is in particulier eigendom. Het college van de gemeente Wijchen heef op 17 november 2020 aangegeven onder voorwaarden medewerking te verlenen aan de woningbouwontwikkeling Balgoij-West. Na dit besluit is er verder gesproken met de grondeigenaar over de voorwaarden waaronder de gemeente medewerking wil verlenen aan de woningbouwontwikkeling nabij de Maasakkers. Onder andere vanwege de lage ligging van de locatie ten opzichte van het omliggende gebied en de wens om starterswoningen te realiseren bleek het lastig om te komen tot een financieel haalbaar plan. De grondeigenaar is vervolgens in contact getreden met een ontwikkelaar. Om te komen tot een haalbaar plan heeft de ontwikkelaar de wens uitgesproken om het aantal woningen te verhogen én om het volledige perceel in één keer te ontwikkelen. Daardoor kunnen er meer gedifferentieerde kavels gerealiseerd worden, geschikt voor verschillende doelgroepen, waaronder starters en senioren. Het college van de gemeente Wijchen heeft hier op 7 oktober onder voorwaarden mee ingestemd. Afbeelding 1: Ligging plangebied.

Het voornemen is om het perceel aan te laten sluiten op de bestaande bebouwing van het dorp en het perceel te ontwikkelen tot woningbouwlocatie. Het plan voorziet in de realisatie van

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

2

maximaal 37 woningen. Dit bestemmingsplan maakt bovenstaande ontwikkeling mogelijk. Het bestemmingsplan dient als basis voor het toestaan van het gebruik en voor de omgevingsvergunningen en de handhaving op en naleving van die vergunningen.

1.2.

Ligging plangebied Het plangebied bevindt zich aan de zuidwestzijde van Balgoij ten zuiden van Wijchen op een perceel dat momenteel als agrarisch in gebruik is. De locatie wordt begrensd door de Maasakkers in het noorden, de achterzijden van aangrenzende woningen in het oosten en agrarische grond in het zuiden en westen. De locatie is kadastraal bekend als gemeente Balgoy, sectie B met nummer 706, 710 en een deel van nummer 709.

1.3.

Geldende bestemmingsplannen

1.3.1. Buitengebied Wijchen Voor het plangebied vigeert het bestemmingsplan 'Buitengebied Wijchen' dat op 31 januari 2013 door de gemeenteraad van Wijchen is vastgesteld. Het plangebied heeft de bestemming 'Agrarisch met waarden – 1'. Deze gronden zijn onder andere bestemd voor de uitoefening van het agrarisch bedrijf. De bouw van woningen is binnen deze bestemming niet toegestaan. Afbeelding 2: Fragment vigerend bestemmingsplan.

Het plangebied heeft verder de archeologische dubbelbestemming 'Waarde - Archeologie 3'. Op grond daarvan is archeologisch onderzoek noodzakelijk indien de oppervlakte meer dan 1.000

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

3

m² en/of de verstoringsdiepte meer dan 0,30 meter ten opzichte van het maaiveld bedraagt. Op dit aspect wordt verder ingegaan in paragraaf 4.5. 1.3.2. Parapluplan Cultuurhistorie Wijchen Daarnaast is het bestemmingsplan 'Parapluplan Cultuurhistorie Wijchen' van toepassing, dat op 3 mei 2017 door de gemeenteraad van Wijchen is vastgesteld. Het buitengebied rondom Balgoij heeft daarin de dubbelbestemming 'Waarde - Cultuurhistorisch waardevol gebied'. Daardoor zijn de gronden, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd voor het behoud, beheer en versterking van de cultuurhistorische waarden. Daarbij is met name van belang de mate van visueel-ruimtelijke relatie met de (agrarische) percelen en het onderscheid daarin tussen de verschillende landschapstypen (open, half-open of gesloten) van belang. Dit betekent dat een afweging gemaakt dient te worden waarom woningbouw ter plaatse inpasbaar is, zonder afbreuk te doen aan die cultuurhistorische waarden.

1.4.

Leeswijzer Deze toelichting bestaat uit zes hoofdstukken. Na dit inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 een planbeschrijving gegeven. Hoofdstuk 3 gaat in op het beleid, waarna in hoofdstuk 4 wordt ingegaan op de uitgevoerde onderzoeken en de randvoorwaarden van het plan. In hoofdstuk 5 is de juridische planbeschrijving opgenomen. Daarnaast bevat hoofdstuk 6 de financiële en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het plan. Tot slot is het plan gewijzigd met toepassing van artikel 6:19 Awb zoals beschreven in paragraaf 6.2.4 van deze plantoelichting. Met deze, uit ruimtelijk oogpunt ondergeschikte, wijzigingen is het plan meer in overeenstemming met de bedoeling van de planwetgever gebracht zonder wezenlijke verandering van het plan.

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

4

2.

Planbeschrijving

2.1.

Historie 'Balgoy' is ooit ontstaan uit 'balg', wat drassige gronden zijn en 'ooi' wat slaat op de streek in de bocht van een rivier. Door de hoog- en laaggelegen vruchtbare gronden was het gebied in deze regio geschikt voor landbouw en veeteelt. Al vanaf de Middeleeuwen hadden heren gronden en rechten in dit gebied. Afbeelding 3: Historische ontwikkeling plangebied van 1544 tot 1938.

Op de oudste kaart waar Balgoij is weergeven dateert uit 1544. Op deze kaart is enkel het buurtschap Balgoij afgebeeld met een sluis en een brug. Ook is de Maas zichtbaar en zijn ankerplaatsen te zien. Deze kaart is niet nauwkeurig genoeg om te concluderen of eveneens bebouwing binnen het plangebied heeft gestaan. Op de historische kaart van 'Land van Maas en Waal' uit 1649 is Balgoij eveneens aangeduid met een kerkgebouw en een sluis gelegen naast de Maas. Rondom de kerk is geen bebouwing zichtbaar. Op de historische kaart uit 1799 is al meer infrastructuur te herkennen, waardoor het plangebied beter kan worden gelokaliseerd. Zo zijn verschillende wegen te zien en enkele zwarte stippen die vermoedelijk bebouwing aanduiden. Door de wegen te vergelijken kan worden geconcludeerd dat binnen het plangebied geen bebouwing zichtbaar is op deze kaart. Op de gedetailleerde en meer nauwkeurige Kadastrale Minuutplan uit 1820 is tevens geen bebouwing te zien binnen het plangebied. Dit geldt eveneens voor de topografische kaart uit 1868, alhoewel enkele zwarte stipjes op de grens met het plangebied zichtbaar zijn. Deze bebouwing kan net binnen het plangebied hebben gestaan. Het terrein van het plangebied is in het verleden vooral gebruikt als akker (agrarisch gebruik). In

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

5

1928 groeit boerderij 'Florenstein' ten noorden van het plangebied als onderdeel van de kern van Balgoij (dit is nabij de huidige Rooms-katholieke kerk en in het verleden zou hier een adellijk huis hebben gestaan). In de decennia erna wordt langs de Hoeveweg eveneens bebouwing gerealiseerd.

2.2.

Huidige situatie In de huidige situatie bestaat het plangebied uit agrarische grond en is dit ook als dusdanig in gebruik. Het plangebied grenst aan de noord en oostzijde aan de bestaande bebouwing van Balgoij. Deze bestaande bebouwing betreffen de meeste recente planmatige uitbreidingsgebieden van Balgoij en daar wordt stedenbouwkundig op aangesloten. Afbeelding 3: Bestaande situatie.

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

6

Afbeelding 4: Impressie plangebied.

2.3.

Toekomstige situatie In de toekomstige situatie zijn er in het plangebied maximaal 37 woningen gerealiseerd bestaande uit: ▪ 17 vrije sector woningen; ▪ 20 betaalbare woningen. Van de 20 betaalbare woningen zijn 12 kavels in het sociale segment bestemd voor de CPO groep in Balgoij. Daarnaast wordt een deel van de woningen ook gebouwd voor senioren. Deze woningen zijn dan ook levensloopgeschikt en worden in dit bestemmingsplan dan ook als dusdanig bestemd. De positionering van deze woningen is weergegeven op de volgende verkavelingstekening. Binnen deze verkaveling is rekening gehouden met stedenbouwkundige randvoorwaarden die van toepassing zijn, zoals de aan te houden afstand van de voorgevel tot de weg, de maximale bouwhoogten van goten en nokken etc. Wat betreft de maximale hoogtes is er sprake van woningen bestaande uit twee bouwlagen met kap. Het stedenbouwkundig plan is gericht op de realisatie van verschillende woningtypologieën, namelijk: ▪ 24 rijwoningen; ▪ 9 vrijstaande woningen; ▪ 4 twee-onder-één-kap woningen.

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

7

Afbeelding 5: Toekomstige situatie.

Qua stedenbouwkundige structuur wordt aangesloten op de aangrenzende bebouwing in het oosten. Daarnaast is de bestaande landschapsstructuur als uitgangspunt voor de positionering aangehouden. De structuur van het bestaande landschap bestaat uit overwegend open agrarisch landschap gevormd door rechte lijnen van zandpaden, bomen en greppels. De verkaveling borduurt voort op dit landschap met kleinschalige structuur van boomkamers, laanbeplanting. Kavelgrenzen worden beplant met hagen of houtwallen, en wegen begeleid door boomsingels. Er komen wadi's voor de opvang van hemelwater en langs de watergang/wadi komen natuurlijke oevers waar plaats is voor drachtplanten in de vorm van water- en oeverplanten die tijdens het droge seizoen prima kunnen overleven met een lager waterpeil. Qua infrastructuur wordt er één hoofdontsluiting op de Maasakkers en één ontsluiting op de den Bogerd aangelegd. Langs deze hoofdontsluiting worden bomen geplaatst. Het openbaar parkeren vindt plaats in parkeerkoffers. Voor de ontwikkeling is een beeldkwaliteitsplan1 opgesteld waarin de verder eisen die worden gesteld aan de nieuwbouw zijn opgenomen.

1

Steenbergen Van Cauter architecten, Masterplan en beeldkwaliteitsplan Maasakkers Balgoij, 21154, Eindhoven, 28 september 2023

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

8

3.

Beleidskader

3.1.

Rijksbeleid

3.1.1. Nationale Omgevingsvisie (NOVI) De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is op 11 september 2020 vastgesteld. De NOVI vervangt de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (2012). De NOVI is een instrument van de nieuwe Omgevingswet en loopt vooruit op de inwerkingtreding van die wet. Vanwege het uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet komt de NOVI als structuurvisie uit onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Zodra de Omgevingswet in werking is getreden, zal deze structuurvisie gelden als de Nationale Omgevingsvisie, zoals in de nieuwe wet bedoeld. In de NOVI geeft het Rijk een langetermijnvisie op de toekomstige ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. De NOVI bestaat uit een visie, toelichting en uitvoeringsagenda. De combinatie van deze drie documenten zorgt voor een toetsing die leidt tot nationale strategische keuzes en gebiedsgericht maatwerk. De NOVI geeft weer voor welke uitdagingen Nederland staat, wat daarbij de nationale belangen zijn, welke prioriteiten de Rijksoverheid stelt bij de inrichting van Nederland en hoe het Rijk keuzes maakt in de uitvoering daarvan. Keuzes die samenhangen met toekomstbeelden over de fysieke leefomgeving, maatschappelijke opgaven en bijbehorende economische perspectieven.

Steeds duidelijker wordt dat de opgaven alleen goed aangepakt kunnen worden als dat in samenhang gebeurt, het ontwikkelpotentieel van heel Nederland optimaal wordt benut en gezorgd wordt voor een duurzame verbinding van alle delen van Nederland en met de landen om ons heen. Het beleid in de leefomgeving is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de betrokken overheden. De NOVI geeft aan waar het Rijk zich op nationale schaal aan bindt, waar het regie voert richting medeoverheden of waar het juist aan de medeoverheden is om keuzes te maken. Provincies en (samenwerkende) gemeenten zullen in hun omgevingsvisies uiting geven aan hun eigen verantwoordelijkheid en keuzes in de fysieke leefomgeving. Met de NOVI wordt in beeld gebracht waar kansen liggen. Kansen om de kwaliteit van onze leefomgeving te verbeteren. Kansen om sociale samenhang, gezondheid en economisch herstel te bevorderen en kansen om schone, veilige en duurzame technieken, die bijdragen aan de beoogde transitie naar een circulaire samenleving – stevig te verankeren in onze manier van leven en werken. Daartoe zijn 21 nationale belangen in de fysieke leefomgeving en de daaruit voortkomende opgaven beschreven. Die opgaven zijn in feite het verschil tussen de ambitie en de huidige situatie en verwachte ontwikkelingen. Deze nationale belangen komen samen in vier prioriteiten: 1.

ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; 2. een duurzaam en (circulair) economisch groeipotentieel; 3. sterke en gezonde steden en regio's; 4. toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

9

Voor de vier NOVI-prioriteiten geldt steeds dat zowel voor de lange als de korte termijn maatregelen nodig zijn. Deze maatregelen dienen in de praktijk voortdurend op elkaar in te spelen. Bij de afweging van de belangen staat een evenwichtig gebruik van de fysieke leefomgeving centraal voor zowel de boven- als de ondergrond. Ten behoeve van die afweging gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: ▪ combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van de ruimte; ▪ kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; ▪ afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. Planspecifiek De voorgenomen ontwikkeling is van een dusdanig kleine schaal dat deze geen belangen raakt uit de Nationale Omgevingsvisie. Het plan is om 37 nieuwe woningen op te richten.

Dit past binnen het vijfde nationale belang uit de NOVI, namelijk: ▪ Zorg dragen voor een woningvoorraad die aansluit op de woonbehoeften Dit plan voorziet in de toevoeging van 37 woningen aan de woningvoorraad wat een bijdrage levert aan het vijfde nationale belang. De planontwikkeling is verder niet in strijd met de uitgangspunten van de NOVI. 3.1.2. Besluit ruimtelijke ordening In artikel 3.1.6 van het Bro is de 'toets ladder voor duurzame verstedelijking' opgenomen. Deze toets stelt eisen aan de onderbouwing in bestemmingsplannen die nieuwe stedelijke ontwikkelingen mogelijk maken. In gevallen waarbij een bestemmingsplan een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, dient in de toelichting: gemotiveerd te worden dat een voorgenomen stedelijke ontwikkeling voorziet in een behoefte; Indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied dient gemotiveerd te worden waarom niet binnen bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. De eerste vraag is echter: is er sprake van een nieuwe stedelijke ontwikkeling? Het begrip stedelijke ontwikkeling is als volgt gedefinieerd: "ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen”.

Het begrip woningbouwlocatie dat wordt gebruikt in de omschrijving van het begrip stedelijke ontwikkeling is niet nader gedefinieerd in het Bro. Uit jurisprudentie blijkt dat 11 woningen niet wordt aangemerkt als een stedelijke ontwikkeling. Het planvoornemen omvat het realiseren van

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

10

37 woningen en kan daarom worden gezien als een stedelijke ontwikkeling. Daarom moet worden voldaan aan de hieronder genoemde voorwaarden: a) er wordt beschreven dat de voorgenomen stedelijke ontwikkeling voorziet in een actuele regionale behoefte; b) indien uit de beschrijving, bedoeld in onderdeel a, blijkt dat sprake is van een actuele regionale behoefte, wordt beschreven in hoeverre in die behoefte binnen het bestaand stedelijk gebied van de betreffende regio kan worden voorzien door benutting van beschikbare gronden door herstructurering, transformatie of anderszins; c) indien uit de beschrijving, bedoeld in onderdeel b, blijkt dat de stedelijke ontwikkeling niet binnen het bestaand stedelijk gebied van de betreffende regio kan plaatsvinden, wordt beschreven in hoeverre wordt voorzien in die behoefte op locaties die, gebruikmakend van verschillende middelen van vervoer, passend ontsloten zijn of als zodanig worden ontwikkeld. Ad a) Vanuit de Woondeal 2.0 en de Woonvisie Gemeente Wijchen 2025 wordt invulling gegeven aan de wens voor nieuwbouw in de kernen van de gemeente. Op grond van afspraken met de provincie Gelderland kan de gemeente Wijchen tot 2030 1.430 nieuwe woningen bouwen. Lokale behoefte is hierin leidend. Plannen moeten in aantallen én programmering aansluiten bij de behoefte. In de regio heeft de gemeente Wijchen een uniek woonmilieu.

Dit kenmerkt zich door de combinatie tussen landelijk, groen en klein stedelijk. Uit regionaal onderzoek blijkt dat er behoefte bestaat aan woningen in dit type woonmilieu. Dat heeft een positieve aantrekkingskracht op nieuwe inwoners en zorgt ervoor dat onze huidige inwoners willen blijven. Er is een beter evenwicht ontstaan tussen de verwachte vraag en de mogelijkheid om nieuwe woningen te bouwen. De gemeente Wijchen richt haar aandacht meer op de kwaliteit en diversiteit van de (bestaande) woningen. Om deze kwaliteitsverbetering mogelijk te maken, zijn genoeg woningen nodig. Na afspraken met de provincie Gelderland kan de gemeente tot 2030 1.430 nieuwe woningen bouwen. Indien er aanleiding toe is, wordt het aantal bijgesteld. Van dit aantal wordt standaard 10% gereserveerd voor kleinschalige initiatieven. De gemeente Wijchen gaat er nu vanuit dat er tot 2025 ongeveer 1.000 nieuwe woningen nodig zijn. Met de voorgenomen ontwikkeling worden er 37 woningen gerealiseerd. Hiermee wordt invulling gegeven aan (een deel van) de woningopgave tot 2025. Op basis van het bovenstaande wordt aangenomen dat er sprake is van een actuele regionale behoefte, waarmee voldaan wordt aan de eerste trede van de duurzaamheidsladder. Ad b) Het voorliggende bestemmingsplan voorziet de bouw van maximaal 37 woningen.

Het deel van het plangebied waar de woningbouw is geprojecteerd ligt direct aansluitend aan de bestaande woonwijk en voorzieningen van Balgoij. Naast bovenstaand is in de paragraven 3.3.1, 3.4.1, 3.4.2 en 3.4.3 aangetoond dat er behoefte is aan de voorgenomen ontwikkeling en de voorge-

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

11

nomen locatie de meest voor de hand liggende plek is voor een planmatige uitbreiding in Balgoij. Geruime tijd is in Balgoij bij nieuwbouw eerst uitgegaan van inbreiding alvorens er gedacht wordt aan uitbreiding. In de periode vanaf 2009 tot nu zijn er in Balgoij diverse inbreidingslocaties tot woningbouw ontwikkeld. Uitbreiding van Balgoij in de vorm van uitleglocaties is aan de orde op moment de aangewezen inbreidingslocaties zijn ingevuld. Het plangebied is opgenomen als mogelijke locatie voor nieuwbouw in het Dorpsontwikkelingsplan. Nu nagenoeg alle inbreidingslocaties ingevuld zijn is deze locatie de eerst aangewezen locatie voor uitbreiding. Op basis van het bovenstaande wordt aangenomen dat er in Balgoij geen ander locaties voor een uitbreiding van 37 woningen binnen bestaand stedelijk gebied bestaan, waarmee voldaan wordt aan de tweede trede van de duurzaamheidsladder. Ad c) Qua infrastructuur worden er twee ontsluitingen op de Maasakkers en één ontsluiting op de den Bogerd aangelegd. Dit is een logische constructie, omdat den Bogerd als het ware wordt doorgetrokken en de ontsluiting van het plangebied ook meteen een extra ontsluiting voor de omliggende woningen vormt. Zoals in de paragraven 3.3.1, 3.4.1, 3.4.2 en 3.4.3 is aangetoond is er behoefte van verschillende belangstellenden om in het plangebied te gaan wonen.

Op basis van het bovenstaande wordt aangenomen dat het plangebied passend ontsloten zal worden, waarmee voldaan wordt aan de derde trede van de duurzaamheidsladder. Gezien het voorgaande kan gesteld worden dat voldaan wordt aan de ladder voor duurzame verstedelijking. Conclusie Zoals blijkt uit bovenstaande paragraaf wordt aan de ladder van duurzame verstedelijking uit het besluit ruimtelijke ordening voldaan. 3.1.3. Besluit algemene regels ruimtelijke ordening Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) is eind december 2011 met uitzondering van enkele onderdelen in werking getreden. Het Barro omvat regels waar bestemmingsplannen aan moeten voldoen voor alle ruimtelijke rijksbelangen die een juridische vertaling dienen te krijgen in bestemmingsplannen. Het gaat om kaders voor onder meer het bundelen van verstedelijking, de bufferzones, nationale landschappen, het Natuurnetwerk Nederland, de kust, grote rivieren, militaire terreinen, mainportontwikkeling van Rotterdam en de Waddenzee. In het Barro zijn geen rijksbelangen genoemd die betrekking hebben op het onderhavige plangebied.

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

12

3.2.

Provinciaal beleid

3.2.1. Omgevingsvisie Gaaf Gelderland Op 19 december 2018 hebben de Provinciale Staten de nieuwe omgevingsvisie van de provincie Gelderland vastgesteld. De omgevingsvisie is op 1 maart 2019 in werking getreden. De Omgevingsvisie Gaaf Gelderland is een structuurplan van de provincie Gelderland, met als doel een gaaf Gelderland te behouden en te ontwikkelen voor de toekomst. Daarbij staat een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland centraal. In de omgevingsvisie is een zevental ambities opgenomen. Deze omvatten, in grote lijnen, de volgende onderwerpen: ▪ Energietransitie: van fossiel naar duurzaam ▪ Klimaatadaptatie: omgaan met veranderend weer ▪ Circulaire economie: sluiten van kringlopen ▪ Biodiversiteit: werken met de natuur ▪ Bereikbaarheid: duurzaam verbonden ▪ Vestigingsklimaat: een krachtige, duurzame topregio ▪ Woon- en leefomgeving: dynamisch, divers, duurzaam Op het gebied van Woon- en leefomgeving hanteert de Provincie Gelderland de volgende kernbegrippen: dynamisch, divers en duurzaam. Binnen het hoofdstuk Woon- en leefomgeving toont de Provincie het streven een duurzaam en divers woon- en leefklimaat te willen dat weet te anticiperen op ontwikkelingen. Hieruit vloeit de ambitie voort binnen Gelderland een aanbod aan woningtypen en woonmilieus passend bij de diversiteit aan woningvraag te realiseren; voor ieder een passende, duurzame woning.

De beoogde ontwikkeling draagt bij aan een versterking van het stedelijk gebied en sluit aan bij de wens van de provincie om voldoende, diverse woningen te realiseren. De omgevingsvisie doet geen specifieke uitspraken met betrekking tot de voorliggende ontwikkeling. 3.2.2. Omgevingsverordening Gelderland De Omgevingsverordening Gelderland is vastgesteld door Provinciale Staten op 24 september 2014 en in werking getreden op 18 oktober 2014. De Omgevingsverordening is voor het laatst geactualiseerd op 21 december 2022. De Omgevingsverordening wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie er aan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch gewaarborgd is. De verordening voorziet ten opzichte van de Omgevingsvisie niet in nieuw beleid en is daarmee dus beleidsneutraal. De inzet van de verordening als juridisch instrument om de doorwerking van het provinciaal beleid af te dwingen is beperkt tot die onderdelen van het beleid waarvoor de inzet van algemene regels noodzakelijk is om provinciale belangen veilig te stellen of om uitvoering te geven aan wettelijke verplichtingen. In de omgevingsverordening is de herijkte Ecologische Hoofdstructuur (EHS) ruimtelijk vastgelegd en gaat het in Gelderland verder onder een andere naam.

Voor de EHS komen twee nieuwe natuurcategorieën in de plaats: het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en de Gelderse Groene Ontwikkelingszone (GO). Het onderhavige plangebied maakt geen onderdeel uit van het GNN

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

13

en de GO. Ook is het plangebied niet opgenomen in de aanduidingen ten aanzien van nationale landschappen en de Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW). Voor dit bestemmingsplan en de beoogde ontwikkeling is het volgende uit de Omgevingsverordening relevant. Paragraaf 2.2.2.1 Nieuwe woonlocaties Het Gelderse kwalitatieve woonbeleid gaat uit van regionale woningmarkten. Aan de hand van basisdocumenten (bevolkingsprognose en woningbehoefteonderzoek) levert de provincie aan de regio's informatie over de kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoefte voor de komende jaren. Deze informatie over de woningbehoefte werd per regio als indicatieve taakstelling door Gedeputeerde Staten vastgesteld in de 'Kwantitatieve opgave wonen' Deze afspraken vervangen het Kwalitatief Woonprogramma (KWP). De kwantitatieve taakstelling uit de 'Kwantitatieve opgave wonen' is een bovengrens. De Omgevingsverordening Gelderland sluit uit dat er bovenop de indicatieve taakstelling in de 'Kwantitatieve opgave wonen' in een regio mogelijkheden voor het realiseren van woningen in bestemmingsplannen worden opgenomen, die niet in de 'Kwantitatieve opgave wonen' passen. Het bouwen van meer woningen, dan waar in een regio behoefte aan is, kan tot onbedoelde migratiestromen leiden en uiteindelijk zelfs tot leegstand in die regio of elders.

Bovendien vergroot overcapaciteit de kans op onrendabele investeringen en andere financiële risico's. In de provinciale Omgevingsverordening is de status van de kwantitatieve opgave vastgelegd (art. 2.2.1.1). Nieuwe woningen in bestemmingsplannen moeten passen in de door Gedeputeerde Staten goedgekeurde programmering. Zodoende zijn de afspraken over de groei van de woningvoorraad vastgelegd in de 'Woondeal 2.0'. Het voorliggende bestemmingsplan is passend binnen het voorgenoemde regionale woningbouwprogramma. Ladder voor duurzame verstedelijking In de Omgevingsverordening is vastgelegd dat in de toelichting van een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, wordt aangegeven dat er sprake is van een actuele behoefte waarin wordt voorzien (ladder duurzame verstedelijking). In lijn met de maatschappelijke behoefte zet de provincie in op het beter benutten van het bestaand stedelijk gebied. Dat betekent dat bij nieuwe ontwikkelingen in eerste instantie gekeken dient te worden of er behoefte is aan nieuwe ruimte voor woningen. Als de behoefte voldoende is gemotiveerd, wordt gekeken of aan deze behoefte kan worden voldaan door het benutten van locaties voor herstructurering, intensivering of transformatie binnen bestaand stedelijk gebied.

Als ook dat niet tot de mogelijkheden behoort, wordt – onder voorwaarden - aansluitend aan het bestaand stedelijk gebied een locatie gezocht. Door de ladder voor duurzame verstedelijking toe te passen, kiest de provincie ervoor om verstedelijking zoveel mogelijk in bestaand bebouwd gebied te concentreren. Hiermee wordt de kwaliteit van het bebouwde gebied behouden en versterkt. Daarbij geldt de volgende voorkeursvolgorde:

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

14

1. opvang van de behoefte binnen het bestaand stedelijk gebied van de regio door hergebruik van bestaande gebouwen, herstructurering of transformatie; 2. opvang van de behoefte binnen het bestaand stedelijk gebied van de regio door nieuwbouw op beschikbare gronden; 3. opvang van de behoefte in het landelijk gebied van de regio door hergebruik van bestaande gebouwen, herstructurering of transformatie; 4. opvang van de behoefte in het landelijk gebied van de regio op een locatie aansluitend aan het stedelijk gebied, die passend is of wordt ontsloten; 5. opvang van de behoefte in het landelijk gebied van de regio op een locatie die niet aansluit aan het stedelijk gebied, maar die passend is of wordt ontsloten. Het voorliggende bestemmingsplan maakt de ontwikkeling van 37 nieuwe woningen mogelijk, direct aansluitend aan de bestaande woonwijk en voorzieningen. In paragraaf 3.1.2 is al aangetoond dat er kan worden voldaan aan de ladder voor duurzame verstedelijking en er sprake is van zorgvuldig ruimtegebruik. Voor het overige zijn er in de omgevingsverordening geen aspecten die relevant zijn bij realiseren van 37 woningen in Balgoij. Het voorgenomen bestemmingsplan is in overeenstemming met de uitgangspunten uit de Omgevingsverordening Gelderland.

3.3.

Regionaal Beleid

3.3.1. Woondeal 2.0 Regio Arnhem-Nijmegen In 2020 zijn gemeenten binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, provincie Gelderland en Rijk een langjarig partnerschap aangegaan voor een beter werkende woningmarkt. Het partnerschap is vastgelegd in de woondeal uit 2020. Marktpartijen en woningcorporaties hebben hun ondersteuning hierbij uitgesproken. Met de geactualiseerde Woondeal 2.0, vastgesteld op 8 maart 2023, onderkennen partijen de bovengemiddeld grote woonopgave, continueren de samenwerking uit 2020 en geven het partnerschap verder vorm. De Woondeal 2.0 zet in op zeven werkafspraken: 1. Woningbouwopgave en versnelling 2. Betaalbare woningen voor lage en middeninkomens 3. Huisvesting aandachtsgroepen 4. Klimaatadaptief, conceptueel en circulair bouwen 5. Leefbaarheid en stadsvernieuwing 6. Verstedelijking en gebiedsontwikkeling 7. Overige thema's als vakantieparken, stikstof en elektriciteitsnetwerken Partijen streven naar de bouw van 33.000 woningen tot en met 2030 in de Groene Metropoolregio. En richting 2040 zo'n 55.000 woningen. De woningbouwopgave voor gemeente Wijchen is 2.060 woningen tot en met 2030. Op dit moment is er tot en met 2030 voldoende plancapaciteit om de opgave in te vullen. Deze capaciteit ligt geleidelijk boven 130% van de geambieerde

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

15

nieuwbouw. Daarmee is in theorie voldoende plancapaciteit. Voorliggend plan met 37 woningen is opgenomen in de plancapaciteit en draagt dus bij om de gestelde kwantitatieve woningbouwopgave te behalen. In lijn met de nationale doelstelling om toe te groeien naar 2/3e betaalbare nieuwbouwwoningen, wordt ingezet op een vergroting van de beschikbaarheid van woningen voor mensen met lage en middeninkomens, waaronder veel starters. Iedere gemeente zorgt vanaf 2025 binnen de gemeentebrede nieuwbouwopgave voor minimaal 30% sociale huur en minimaal 35% middenhuur en betaalbare koop (tot € 355.000, landelijke betaalbaarheidsgrens, prijspeil 2023). Op basis van het woningbehoefteonderzoek zet de regio zich ervoor in dat een deel van het middensegment bestaat uit betaalbare koopwoningen voor lagere inkomens, met een prijs van maximaal € 250.000 of middenhuur (woningen tussen € 808-€ 1.123, prijspeil 2023). Op basis van het woningbehoefteonderzoek is er ruimte voor uitwisseling tussen de betaalbare segmenten, met dien verstande dat er voldoende sociale huurwoningen en middenhuur/betaalbare koopwoningen voor lagere inkomens worden toegevoegd. Er wordt gezorgd voor voldoende betaalbare woningen voor aandachtsgroepen en een evenwichtige spreiding daarvan over de gemeenten. Specifieke aandacht is nodig voor de ondersteuning van de woonbehoeften van ouderen.

Er is een toenemende behoefte aan woningen die aansluiten bij de wensen van ouderen. 3.3.2. Woonagenda subregio Nijmegen e.o. 2020-2030 Voor plannen waar per 1 juli 2023 nog geen bestemmingsplan of overeenkomst is gesloten, gelden de uitgangspunten van de Woondeal 2.0 Regio Arnhem-Nijmegen. Voorliggend initiatief is echter opgestart toen de Woondeal 2.0 nog niet van kracht was en gaat dus uit van de uitgangspunten in het regionale woonbeleid door de Woondeal 2.0; de Woonagenda subregio Nijmegen e.o. 2020-2030. In de woonagenda wordt onder meer gesteld dat minimaal 50% van de nieuwbouwwoningen in het betaalbare segment moeten worden gerealiseerd. De Woondeal 2.0 stelt dat op regionaal niveau wordt toegewerkt naar twee derde deel betaalbare huur- en koopwoningen. Met 54% van de te realiseren woningen die in het betaalbare segment vallen, sluit het initiatief aan op de uitgangspunten van de Woonagenda en werkt het toe naar de ambities van de huidige Woondeal 2.0. Daarnaast zet de Woonagenda in op ouderenhuisvesting. Dit is ook een thema in de huidige Woondeal 2.0. Ook hier sluit het plan aan omdat het initiatief voorziet in de realisatie van een deel levensloopgeschikte woningen. Voorliggend initiatief sluit hiermee aan op de uitgangspunten van zowel Woondeal als Woonagenda.

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

16

3.4.

Gemeentelijk beleid

3.4.1. Structuurvisie Wijchen Op 29 mei 2009 is de Structuurvisie Wijchen 2009 vastgesteld. De structuurvisie geeft een overzicht van de verwachte ontwikkelingen binnen de gemeente Wijchen. De gemeente gaat uit van een compacte groei en het benutten van de potenties van bestaand stedelijk gebied zonder daarbij de bestaande kwaliteit aan te tasten, in combinatie met een vitaal platteland en sterke kleine kernen. Het plangebied is op de structuurvisie kaart aangeduid als 'gemengde functies buitengebied / verbreden landbouw' en daarnaast is bij Balgoij aangegeven 'behoud leefbaarheid kleine kernen en essentiële open ruimtes'. In de afgelopen decennia heeft Wijchen een groeispurt doorgemaakt naar 40.000 inwoners, waarvan er 32.000 in de kern Wijchen wonen. De komende twintig jaar wil de gemeente op een zorgvuldige manier doorgroeien. Hierbij wil de gemeente de bestaande kwaliteiten qua geluidbelasting, leefbaarheid en duurzaamheid continueren. Door woningen in Balgoij toe te voegen wordt een bijdrage geleverd aan de doelstelling uit de structuurvisie om de kern leefbaar te houden. Met de komst van nieuwe bewoners wordt een impuls aan het dorp gegeven om voorzieningen in stand te kunnen houden. Daarnaast ontstaat er ruimte voor de huisvesting van jongeren, starters en ouderen waarmee invulling wordt gegeven aan één van de doelstellingen uit de structuurvisie. 3.4.2.

Woonvisie Gemeente Wijchen 2025 De Woonvisie 2025 "Thuis in Wijchen", vastgesteld door de gemeenteraad op 8 juni 2017, is het richtinggevend kader voor het gemeentelijk woonbeleid tot 2015. Dit richtinggevend kader is gestoeld op twee principes: ▪ versterk het thuisgevoel; ▪ kijk verder dan de trends van nu. De focus ligt daarbij op de doelgroep van jongeren (tot 23 jaar), sociale huur, middeninkomens, vitale senioren en mensen met een zorgvraag. Daaruit volgt een focus op de realisatie van meer kleine en goedkope woningen voor één-en tweepersoonshuishoudens. Dit betreft zowel koop-als huurwoningen en deze kunnen flexibel van aard zijn. In de woonvisie zijn de volgende kwalitatieve uitgangspunten bij toevoegingen of veranderingen aan de voorraad opgenomen: ▪ de (lokale) behoefte is leidend. Plannen moeten in aantallen én programmering aansluiten bij de behoefte; ▪ nieuwbouw moet bijdragen aan de identiteit van een wijk of dorp. Daarbij gaat het om zowel de ruimtelijke kwaliteit als de sociale kwaliteit; ▪ vervanging en verbetering van bestaande bebouwing, gaat vóór uitbreiding

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

17

▪ kleinschalige en gefaseerde woningbouw heeft de voorkeur. Dat vergroot de kansen om in te kunnen spelen op veranderingen in de vraag en innovatie en duurzaamheid op de woningmarkt te bevorderen; ▪ type woningen en woonvormen die er nu nog niet of onvoldoende zijn binnen de gemeente Wijchen hebben de voorkeur; ▪ waar mogelijk energieneutraal en gasloos; ▪ nieuwbouw is alleen mogelijk wanneer dat de bestaande situatie in de wijk of het dorp verbetert; ▪ flexibele woonconcepten zijn mogelijk om in te spelen op de verwachtingen op lange termijn. Voor de te realiseren woningen hebben zich al concrete gegadigden gemeld. De woningen voorzien in een lokale behoefte. Het planvoornemen voorziet gasloze woningen. De realisatie van de beoogde ontwikkeling is in lijn met de gemeentelijke woonvisie, met name qua diversiteit en gemengde woonwijken. Zo worden er woningen voor zowel starters als levensloopgeschikte woningen voor senioren gerealiseerd. De voorliggende ontwikkeling biedt niet alleen kansen voor starters, maar voorziet tevens in voldoende doorgroeimogelijkheden, doordat zowel betaalbare koopwoningen als middeldure koopwoningen worden gerealiseerd. Naar verwachting wordt in mei 2024 de nieuwe gemeentelijke woonvisie vastgesteld. Het voorliggende bestemmingsplan sluit aan bij de uitgangspunten van de herziene woonvisie. 3.4.3.

Beleidsplan Natuur & Biodiversiteit In december 2020 heeft de gemeente Wijchen het beleidsplan Natuur & Biodiversiteit vastgesteld. De ambitie van de gemeente Wijchen is om samen met bewoners, bedrijven en partners te zorgen voor meer biodiversiteit en versterking van de natuur. Naast een lange adem zijn hiervoor maatregelen in natuurgebieden, het agrarisch gebied én de bebouwde kom nodig. De gemeente gaat een omschakeling inzetten door te stimuleren, faciliteren en zelf het goede voorbeeld te geven. Zo werkt Wijchen aan een gezonde en evenwichtige leefomgeving voor mens én dier. Voor de toekomstige invulling van het groen binnen het plangebied moet rekening worden gehouden met het de speerpunten uit het beleidsplan. Een paar belangrijke punten daaruit zijn dat het groen (meer) ecologisch wordt onderhouden en dat bij de soortkeuze van het groen de biodiversiteit moet worden gestimuleerd. Een ander belangrijk punt is het toepassen van het aspect natuurinclusief bouwen. Dit zal worden gehanteerd voor de nieuwbouw en inrichting van de openbare ruimte. Er wordt uitgegaan van natuurinclusief bouwen en er wordt een biodiversiteitsscore berekend met kwantitatieve en kwalitatieve groenscore. Voor dit project wordt initiatiefnemer geadviseerd om natuurinclusieve maatregelen toe te passen.

Te denken valt aan groene gevels, groene daken, vogelhuisjes, insectenhotels en ingemetselde vogel- en/of vleermuiskasten.

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

18

3.4.4. Strategisch Kompas: Wijchen 2035 'De Kracht van Wijchen' Op 20 oktober 2022 heeft de raad van de gemeente Wijchen het Strategisch Kompas: Wijchen 2035 'De kracht van Wijchen' vastgesteld. Het Strategisch Kompas vormt het koersdocument van de gemeente tot 2035. Het document vormt een toetsingskader voor toekomstig beleid en formuleert de opgaven van de gemeente voor deze periode. De gemeente Wijchen voorziet tot 2035 een groei naar circa 45.000-50.000 inwoners. De gemeente werkt aan verdere groei om ervoor te zorgen dat de (dubbele) vergrijzing wordt tegen gegaan en om jongeren een plek te kunnen geven in Wijchen. Daarnaast speelt er de regionale woningbouwopgave waaraan de gemeente een bijdrage levert. Wijchen blijft haar dorpse karakter behouden. Gemeente Wijchen wil een gemeente zijn waar gezamenlijk met inwoners, partners en ondernemers wordt gewerkt aan prettig wonen, werken en leven. Het Strategisch Kompas richt zich op zes speerpunten: 1. voldoende woningen voor inwoners in elke levensfase; 2. aantrekkelijke groene wijken en kernen, met goede voorzieningen en bereikbaarheid; 3. iedereen aan het werk. Bij het vestigen van bedrijven geldt kwaliteit boven kwantiteit; 4. een sterke, gezonde en sociale samenleving, met oog voor mentale en fysieke gezondheid, preventie, maatwerk en zorg dichtbij huis; 5. energieneutrale en fossielvrije toekomst; 6.

krachtige samenwerking tussen gemeente(n), inwoners, ondernemers en partners. In 2035 is het goed wonen in Wijchen, omdat de mogelijkheden aansluiten bij de wensen en behoeften van de inwoners. Er zijn voldoende betaalbare en geschikte woningen voor alle inwoners, van jong tot oud. Inwoners hebben de mogelijkheid om hun eigen woning aan te passen of binnen de gemeente te verhuizen naar een woning die hen past. Daarnaast is er ruimte voor specifieke doelgroepen als ouderen en mensen met een beperking. Gemeente Wijchen groeit door naar een gemeente met ongeveer 45.000-50.000 inwoners en werkt aan verdere groei om ervoor te zorgen dat de vergrijzing wordt tegen gegaan en jongeren een plek te kunnen geven in Wijchen. Daarnaast speelt er de regionale woningbouwopgave waaraan Wijchen een bijdrage levert. Dit betekent dat er de komende jaren ongeveer 4.000 woningen worden bijgebouwd. Er zijn dan genoeg passende woningen beschikbaar, voor zowel de toenemende groep eenpersoonshuishoudens als de toenemende groep ouderen en jongeren. Doorstroming van generaties draagt bij aan passend wonen. Door een goede mix van woningen worden de wijken divers en inclusief. Dit betekent verschillende woningtypen, doelgroepen en prijsklassen naast elkaar, waardoor de wijk ook op lange termijn veerkrachtig en leefbaar blijft. Wijchen gaat actief aan de slag met flexibele woonvormen.

De huidige samenleving vraagt om adaptief bouwen: om grote projecten gefaseerd te realiseren en telkens te kijken of de plannen bijgesteld moeten worden. Op deze manier wordt goed aangesloten op de behoeften van inwoners en bij de maatschappelijke (regionale) opgave.' De voorgenomen ontwikkeling voorziet in de behoefte aan woningen in de gemeente Wijchen. In het plan is zowel ruimte voor starterswoningen als levensloopgeschikte woningen in verschillende prijssegmenten wat aansluit op de ambities uit het strategisch kompas.

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

19

4.

Randvoorwaarden

4.1.

Water In het kader van de voorgenomen ontwikkeling is een waterhuishoudkundig plan2 opgesteld. Op basis daarvan is deze waterparagraaf opgesteld.

4.1.1. Waterhuishouding Wettelijk kader Op basis van de wet op de ruimtelijke ordening (Wro) en Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is de watertoets verplicht bij o.a. bestemmingsplannen, inpassingsplannen, projectbesluiten en omgevingsvergunningen afwijking bestemmingsplan. Voor overige plannen, zoals een structuurvisie, dient een watertoets te worden uitgevoerd op basis van het Nationaal Bestuursakkoord Water. Het Bro regelt de verplichte waterparagraaf in de plantoelichting (art 3.1.6 Bro) en het vooroverleg met de waterbeheerder (art 3.1.1 Bro). Watertoets De watertoets is bedoeld om ruimtelijke plannen en besluiten meer waterbestendig te maken, doordat waterbelangen van gemeente, waterschap en eventueel andere waterbeheerders vroegtijdig en expliciet worden meegewogen. In het ruimtelijk plan moet voldoende rekening zijn gehouden met de waterhuishouding en -voorzieningen. Waterparagraaf De waterparagraaf beschrijft de wijze waarop rekening is gehouden met de eventuele gevolgen van het ruimtelijk plan voor de waterhuishouding en vice versa. Onderdeel hiervan is een beschrijving van beleidsuitgangspunten en regelgeving, waterhuishoudkundige situatie en – opgaven, meest geschikte oplossingen (motiveren) en de ruimtelijke consequenties daarvan. In de waterparagraaf is tevens het advies van de waterbeheerder verwerkt. 4.1.2.

Beschrijving watersysteem Geomorfologie en geohydrologie Het plangebied bevindt zich aan de rand van de kern Balgoij en is altijd als landbouwgrond in gebruik geweest. De deklaag bestaat uit fijn kleiig zand. Plaatselijk komt leem, klei en veen voor. Het eerste watervoerende pakket bestaat ui matig tot zeer grove grindrijke zanden, met plaatselijk een kleilaag. Het grondwater bevindt zich 2 meter onder het maaiveld en vanwege de ligging aan de Maas en bij diverse waterlopen (Broekgraaf, Balgoijsche Wetering) is er geen eenduidige grondwaterstromingsrichting. De grondwaterstromingsrichting is globaal noordwestelijk. Vanwege de maaiveldhoogte van het plangebied is er sprake van kwel bij een hoge waterstand in de Maas. Door de ontwikkeling van het gebied wordt de weerstand van de deklaag mogelijk

2

Stantec BV, Waterhuishoudingsplan Maasakker te Balgoij, 20220284, Oosterhout, 26 april 2023

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

20

verlaagd, wat kan resulteren in een toename van de kwel en daardoor eventueel in wateroverlast. Om de invloed van de ontwikkeling van het plangebied op de kwel te onderzoeken heeft is naar aanleiding van de zienswijzen een geohydrologisch onderzoek 3 uitgevoerd. In de huidige situatie is bij een gemiddelde waterstand in de Maas geen sprake van kwel. Bij een hoogwatersituatie in de Maas die eens in de tien jaar voorkomt is een kwelflux van 0,021 m/dag berekend en een stijging van de freatische grondwaterstand van 0,14 meter na 10 dagen tot 6,94 m +NAP. Indien er sprake is van een ontgraving tot onder dit niveau, dan is er sprake van een toename van de kwelflux, waarbij geldt dat hoe groter het oppervlak en hoe dieper de ontgraving, hoe groter de impact. Voor de realisatie van de wegen, waterbergingen en funderingen van de woningen is geen ontgraving nodig tot onder het verzadigde deel van de deklaag. In het zuiden van het plangebied komen mogelijk drie onderkelderde boerderijwoningen. Deze kelders dienen waterdicht te zijn, waardoor de weerstand hier juist verder toeneemt. Er dient voor gezorgd te worden dat daar waar buiten de keldermuren is ontgraven, dit wordt afgedicht en niet opgevuld wordt met zand. Anders kan er langs de kelder water omhoogkomen.

Ter plaatse van de riolering wordt er plaatselijk een zeer beperkte toename van de kwelflux verwacht in de situatie van hoogwater in de Maas, die in de praktijk verwaarloosbaar zal zijn. Het is nog niet bekend of er grondverbetering nodig is. Indien dit nodig blijkt ter plaatse van de funderingen van de woningen, is er vanaf gemiddeld 0,55 meter grondverbetering een stijging van de kwelflux mogelijk. Hier kan bij het ontwerp rekening mee gehouden worden. Indien de grondverbetering beperkt dieper wordt toegepast, zal de invloed zeer beperkt zijn. Indien het een halve meter of meer dieper is, kan er, aan de hand van de oppervlakte, verder naar gekeken worden of de impact significant is of niet. Afhankelijk van de grootte van de grondverbetering ten behoeve van de riolering komt de grondverbetering hiervoor tot onder het verzadigde deel van de deklaag, wat een plaatselijke stijging van de kwelflux betekent. Deze stijging zal bij een beperkte ontgraving tot onder deze diepte in de praktijk verwaarloosbaar zijn. Alles overziend is er in theorie een zeer beperkte toename van kwel mogelijk. Deze toename is echter zo beperkt, ook qua duur, dat dit niet tot wateroverlast kan leiden ter plaatse van het plangebied of de directe omgeving.

Het enige aandachtspunt is dat de buitenzijden van de eventuele keldermuren afgedicht dienen te worden om te voorkomen dat er lokaal een toename van kwel is. Dit kan door hier klei terug te plaatsen of bentoniet te gebruiken. Oppervlakte- en afvalwatersysteem In het plangebied bevindt zich een B-watergang met zonering. Het voornemen is om de watergang te behouden. Het betreft geen HEN-water (Hoogst Ecologische Niveau) of SED-water

3

Stantec BV, Geohydrologisch onderzoek naar kwel in plangebied Maasakkers te Balgoij-West, 327600645, Delft, 1 mei 2024

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

21

(Specifiek Ecologische Doelstelling) -gang. Het plangebied bevindt zich in het peilgebied Citters II, peilvak CIT006 en het streefpeil van het peilgebied is 5,2 m NAP (peilbesluit Waterschap Rivierenland). Verder is in Balgoij verbeterd gemengd gerioleerd en bestaat het bestaande riool in De Maasakker alleen uit een afvalwater-riool. Ecosysteem Het plangebied is geen onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland of Gelders Natuurnetwerk en ligt niet in een beschermingszone voor 'natte natuur'. Verder heeft het perceel geen bijzondere waarden. 4.1.3. Waterbeleid en waterbeheer Gemeentelijk waterbeleid Het gemeentelijk waterbeleid is gericht op het voorkomen, beperken of tot een aanvaardbaar risico terugbrengen van wateroverlast en schade aan milieu en volksgezondheid. In de Strategische waternota Wijchen zijn thema's en uitgangspunten voor duurzaam waterbeheer omschreven. Het Gemeentelijk rioleringsplan beschrijft de gemeentelijke zorgplicht voor rioolwater, hemelwater en grondwater. In het kader van de watertoets wordt een vertaalslag gemaakt naar de concrete plansituatie. Zorgplicht afvalwater Een perceeleigenaar moet het huishoudelijk afvalwater of het bedrijfsafvalwater op de openbare riolering lozen (Besluit lozing afvalwater huishoudens art. 7 en 10 en Activiteiten-besluit art. 2.1 en 2.2).

Als dit niet mogelijk (doelmatig) is, zorgt de perceeleigenaar voor een zo milieuvriendelijk mogelijke manier van verwerking of verwijdering van het afvalwater. De gemeente heeft voor zover doelmatig een zorgplicht voor de inzameling en transport van stedelijk afvalwater dat binnen de gemeente vrijkomt (zie Wm art 10.33). Zorgplicht hemelwater Een perceeleigenaar is zelf verantwoordelijk voor het verwerken van het hemelwater op het eigen terrein of voor het eventueel lozen van hemelwater op oppervlaktewater. Als dit niet mogelijk is zorgt de gemeente voor het inzamelen, transporteren en verwerken van het hemelwater, mits doelmatig (Waterwet art. 3.5). Zorgplicht grondwater Een perceeleigenaren is zelf verantwoordelijk voor het treffen van maatregelen op eigen terrein om structurele nadelige gevolgen van grondwater voor de aan de grond gegeven bestemming te voorkomen of beperken. Als dit niet mogelijk is treft de gemeente maatregelen in openbaar gebied, voor zover doelmatig en geen verantwoordelijkheid van provincie of waterschap (Waterwet art 3.6). Zorgplicht oppervlaktewater (waterschap) De gemeente valt binnen het beheersgebied van Waterschap Rivierenland. Voor lozing op oppervlaktewater (A-, B- en C-water) heeft de perceeleigenaar een vergunning van het water-

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

22

schap nodig (Waterwet art. 6.2). Een perceeleigenaar (of aanliggende perceeleigenaar) is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van oppervlaktewater (B- en C-water volgens de legger van het waterschap) dat op eigen terrein ligt. Het waterschap draagt zorg voor het onderhoud van A-watergangen. Voor ingrepen of activiteiten in of nabij watergangen danwel in of nabij een waterkering heeft een perceeleigenaar een Keur-ontheffing van het waterschap nodig. 4.1.4. Beleidsuitgangspunten en consequenties voor het ruimtelijk plan Deze paragraaf beschrijft en motiveert de wijze waarop op de planlocatie rekening is gehouden met het watersysteem, gelet op de waterhuishoudkundige situatie, beleid en regelgeving. Leefomgeving en ruimtegebruik ▪ Beleidsuitgangspunten: De gemeente streeft naar integrale inpassing van het watersysteem in de leefomgeving en afstemming op de gebruiksfuncties in het gebied. De ruimtelijke ontwikkeling mag geen nadelige gevolgen hebben voor de waterhuishouding en vice versa. De waterhuishoudkundige situatie moet in overeenstemming zijn met het beoogde grondgebruik. Water is medeordenend bij de ruimtelijke ontwikkeling (juiste functie op de juiste plaats), waarbij tevens rekening is gehouden met de ruimteclaim van waterhuishoudkundige voorzieningen.

Wateropgaven zijn gekoppeld aan andere gebiedsopgaven, zoals voor openbaar groen, welzijn, volkshuisvesting, verkeer/vervoer en energie. ▪ Gevolgen van/voor het plan: Water vormt een integraal onderdeel van de ontwikkeling van het plangebied. In de volgende punten is ook aangegeven hoe hiermee rekening is gehouden. Kwaliteit en beleving ▪ Beleidsuitgangspunten: De gemeente streeft naar schoon water en waterbodems die voldoen aan gestelde kwaliteitseisen en het behoud van (natte) natuurwaarden en biodiversiteit. Verontreiniging van grond- en oppervlaktewater wordt voorkomen en de waterkwaliteit zo mogelijk verbeterd. Schoon hemelwater mag rechtstreeks in bodem of op oppervlaktewater worden geloosd. Verontreiniging van hemelwater voorkomen, o.a. door toepassing van niet-uitlogende materialen (Dubo-bepalingen) en door beperking van toepassing van lood, koper, zink en zacht pvc. Verontreinigd hemelwater alleen lozen via een zuiverende voorziening. De kwaliteit van oppervlaktewater zo mogelijk verbeteren door aanleg van natuurvriendelijke oevers en verbetering van de doorstroming. Het beheer mag geen verstoring geven van waterkwaliteit en biodiversiteit. Ecologisch natte zones of natte natuurwaarden behouden of verder ontwikkelen door bijbehorende waterhuishoudkundige omstandigheden te beschermen of herstellen.

De gemeente streeft naar versterking van de belevingswaarde van water en daarmee het waterbewustzijn. Hierbij zijn water, waterhuishoudkundige elementen en cultuurhistorische structuren en landschapselementen herkenbaar verweven in de ruimtelijke inrichting en beleefbaar gemaakt. Waterstromen zichtbaar (bovengronds) afvoeren.

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

23

▪ Gevolgen van/voor het plan: Het hemelwater wordt vanaf het verhard oppervlak over de weg afgevoerd naar de groene bergingen. De groene bergingen lozen het hemelwater vertraagd op de B-watergang langs 't Veldje en Den Boogerd. Daarmee wordt zichtbaar hoe het water zich na een regenbui verplaatst. Met de nieuwbouw worden geen uitlogende materialen gebruikt waardoor de bodem of het oppervlaktewater verontreinigd kunnen raken. Het afvalwater van het plangebied wordt ingezameld met een vuilwaterriool en onder vrij verval afgevoerd naar de bestaande riolering in De Maas-akker en Den Boogerd. Klimaatadaptatie ▪ Beleidsuitgangspunten: De gemeente streeft naar een klimaatbestendige en waterrobuuste leefomgeving, anticiperend op hevigere perioden met hitte, neerslag en droogte. Bij ruimtelijke ontwikkelingen worden schadelijke effecten van klimaatverandering (wateroverlast en verdroging) voor het grondgebruik en vice versa beperkt of teruggebracht tot een acceptabel niveau. Waterhuishoudkundige voorzieningen zijn energiezuinig en duurzaam. Komen tot een klimaatadaptieve ruimtelijke inrichting, o.a. voor wat betreft bebouwing, wegen, groen en water. Voorkomen dat water bij hevige neerslag in de bebouwing terecht komt of afstroomt buiten het plangebied. De hoeveelheid verhard oppervlak tot een minimum beperken.

Zorgdragen voor voldoende waterberging, tegen hemelwateroverlast en ter buffering van water in droge tijden (zie ook waterberging). Groenstructuren klimaatrobuust aanleggen voor wat betreft areaal, type beplanting en waterbergend vermogen. Grondwateronttrekking (verdroging) beperken door hoogwaardige toepassing van drinkwater en het treffen van waterbesparende voorzieningen. Zo mogelijk hemelwater gebruiken voor laagwaardige toepassingen. Verder bij de ruimtelijke ontwikkeling rekening houden met de droogtegevoeligheid van de locatie en mogelijke bodemdaling die daardoor kan ontstaan. ▪ Gevolgen van/voor het plan: De ontwikkeling ligt in een gebied waar de Regionale Adaptatie Strategie (RAS) Rijk van Maas en Waal van toepassing is. De RAS is in het leven geroepen om ervoor te zorgen dat Regio Rijk van Maas en Waal uiterlijk 2050 klimaatbestendig is. In het waterhuishoudkundig plan zijn klimaatadaptieve maatregelen meegenomen. Het hemelwater wordt vanaf het verhard oppervlak over de weg afgevoerd naar de groene bergingen. De groene bergingen lozen het hemelwater vertraagd op de B-watergang langs 't Veldje en Den Boogerd. Bij een klimaatbui zal geen hemelwater in de woningen terechtkomen. Waterberging ▪ Beleidsuitgangspunten: De gemeente streeft naar het vasthouden van gebiedseigen water door benutting van de natuurlijke bergingscapaciteit van bodem en oppervlaktewater.

Natuurlijke grondwater- en oppervlaktewaterstanden worden beschermd of hersteld. Hemelwater afkomstig van verharde oppervlakken zoveel mogelijk afkoppelen van de riolering met de voorkeursvolgorde: 1) Benutting, 2) Bodeminfiltratie binnen het gebied, 3) Berging binnen het gebied, 4) Vertraagde

vastgesteld gemeente Wijchen – bestemmingsplan Balgoij-West

24

afvoer naar oppervlaktewater buiten het plangebied en 5) Afvoer naar riool. Compenseren van het verlies aan waterberging, indien hemelwater direct of indirect wordt geloosd op oppervlaktewater. De compensatieplicht (Keur waterschap) houdt in dat de toename van verharding in het ruimtelijk plan moet worden gecompenseerd door aanleg van extra waterberging. Dit met een eenmalige uitzondering van 500 m² (stedelijk gebied) en 1500 m² (landelijk gebied) voor particulieren en kleine bedrijven. De compensatieplicht geldt niet in individuele gevallen als op een afstand van 100 m of meer van het oppervlaktewater wordt geïnfiltreerd (beleidsregels Keur artikel 5.16 toetsingscriterium 2). Infiltratie- en bergingsvoorzieningen, zoals bodempassages en open water, moeten voldoende capaciteit hebben om het hemelwater te kunnen verwerken. De waterberging in het plangebied wordt gerealiseerd door de uitbreiding van de bestaande groene bergingen langs De Maasakker en de aanleg van nieuwe groene bergingen in het zuidelijk plandeel langs 't Veldje en Den Boogerd. ▪ Gevolgen van/voor het plan: Door de (her)ontwikkeling zal er 11.940 m² aan extra verhard oppervlak ontstaan. Uitgaande van deze toename aan extra verhard oppervlak en gelet op het beleid van Waterschap Rivierenland, is er een watercompensatie nodig van 793 m³.

In het plangebied is het mogelijk om dit volume te bergen door de watergangen te verbreden en nieuwe watergangen aan te leggen. Gezondheid en veiligheid ▪ Beleidsuitgangspunten: De gemeente streeft naar een veilig watersysteem. Inrichting en beheer van het watersysteem op de planlocatie dient te zijn gericht op het voorkomen of beperken van risico's voor de volksgezondheid en veiligheid. Risico's van optrekkend vocht primair beperken door ter plaatse van bebouwing te voorzien in voldoende ontwateringsdiepte en drooglegging. Of, als dit niet mogelijk is, door het treffen van maatregelen (bv. kruipruimtevrij bouwen, waterdicht bouwen). Een permanente verandering (verlaging) van grondwaterstanden is daarbij niet toegestaan. Voorts in het plan rekening houden met eventuele risico's van bodemdaling als gevolg van grondwater-standsdaling (verdroging) of –fluctuatie (zie ook Klimaatverandering). Inrichting en beheer van oppervlaktewater in bebouwd gebied afstemmen op potentieel verdrinkingsgevaar (veilige oevers). Bij de ruimtelijke inrichting rekening houden met locaties waar waterkwaliteit een gezondheidsrisico kan vormen (zoals bij overstorten en stilstaand water). ▪ Gevolgen van/voor het plan: Op grond van de gemiddeld hoogste grondwaterstand (GHG) van 7,00 m +NAP en het minimale aanlegpeil van de weg van 8,10 m +NAP wordt voldaan aan de ontwateringseisen.