Bijlage 1. Programmarekening 2020

Hiermee wordt voorkomen dat fossiele brandstoffen en andere grondstoffen uit eindige bronnen uitgeput raken. Actieve samenleving Wij merken ook dat de rol van de samenleving verandert. Steeds vaker nemen inwoners initiatieven om Wijchen te verduurzamen. De zorg voor de leefomgeving groeit naar een gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheid en samenleving. Zo gaan steeds meer dorpsplannen over het verduurzamen van woningen en de leefomgeving. De initiatieven dragen vaak ook bij aan de leefbaarheid en sociale cohesie in dorpen en wijken.

Programmarekening 2020 – Paragrafen

Pagina 90 van 193

Wij nemen verantwoordelijkheid We lossen de mondiale problemen niet in ons eentje op. Maar we willen in Wijchen nadrukkelijk onze lokale verantwoordelijkheid nemen en ons aandeel leveren. Als we onze mooie gemeente verantwoord willen doorgeven aan volgende generaties, dan moeten we actie ondernemen. En dat willen we samen doen: overheid, inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen. De komende periode zetten we het (samen) werken aan een duurzaam Wijchen voort. Vooral op het gebied van energietransitie, klimaatadaptatie, circulariteit en afvalreductie willen we stappen zetten. Op deze manier dragen we nu en in de toekomst zorg voor een veilige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving met voldoende milieukwaliteit voor inwoners, gebruikers en bezoekers. 1. Energieneutraal Wijchen (energietransitie) Het gebruik van fossiele brandstoffen is een belangrijke oorzaak van klimaatverandering. In 2017-2018 is een Energietransitieplan Wijchen ontwikkeld, als vervolg op het eerdere Klimaatbeleidsplan Wijchen. De energietransitie richt zich op energiebesparing en de opwek van duurzame energie. Voor het onderdeel klimaatadaptatie wordt verwezen naar de Strategische waternota Wijchen. Op 26 oktober 2018 heeft de Raad het “Energieplan op hoofdlijnen, Samen naar een duurzaam Wijchen” vastgesteld.

Daarbij is besloten een en ander uit te werken in een programma en projecten en het aantrekken van een programmamanager duurzaamheid. Wat doet Wijchen al?  Visie op zonne-energie vastgesteld, samen met gemeente Druten, en leidraad voor selectie van zonneparken;  Twee zonneparken (totaal 30 ha) faciliteren: zonnepark Kampbroek (Hernen vergund) en zonnepark Bankhoef (in RO-procedure);  Windpark Bijsterhuizen (3 windmolens) faciliteren  Grootschalige energiebesparingscampagne Winst uit je Woning voor alle woningeigenaren;  Toekomstbestendig wonen leningen voor particulieren;  Duurzaamheidsleningen sportverenigingen;  Energiescans voor bedrijven;  Energieloket Duurzaam Wonen Plus;  Al meer dan 32 Laadpalen elektrische voertuigen;  Zonnepanelen op Arcus, Suikerberg en Achterom; Wat gaan we nog meer doen? In de komende jaren gaan we een aantal projecten verder oppakken, welke langs onderstaande sporen plaats vinden:  Besparen van energie (in alle sectoren van onze samenleving)  Aanpassen van het systeem (duurzame aanpassingen in onze directe woon- en werkomgeving en vervoerssystemen)  Duurzaam opwekken (inzet van energie uit wind, zon en warmte uit diverse bronnen). Aan onderstaande projecten wordt al gewerkt of ze worden opgestart: 1. Verduurzaming maatschappelijk vastgoed. 2. Plan van aanpak voor energiemaatregelen bij bedrijven. 3.

Handhaving op energie bij bedrijven. 4. Warmtetransitie bedrijventerrein. 5. Duurzaam/Circulair inkopen binnen gemeentelijke organisatie. 6. Realisering aardgasvrije, energie neutrale en circulair gebouwde nieuwbouw. 7. Gemeentelijk warmteplan voor bestaande woningbouw. 8. Energiemaatregelen in Lokale Prestatie Afspraken. 9. Actieplan elektrisch vervoer. Programmarekening 2020 – Paragrafen

Pagina 91 van 193

10. 11. 12. 13. 14. 15. 16.

Actieplan voor het nemen van energiemaatregelen door particuliere huiseigenaren (inclusief afkoppelen van aardgas). Sportverenigingen verleiden tot het nemen van energiemaatregelen. Acties en campagnes om huiseigenaren te stimuleren tot verduurzaming (bewustwording). Grootschalige zonne-energie mogelijk maken. Faciliteren windenergie binnen de Gedragscode Windenergie Wijchen. Regionale Energie Strategie Arnhem-Nijmegen. Van Afval naar grondstof

Wat hebben we in 2020 gerealiseerd: 1.

Verduurzaming maatschappelijk vastgoed We kopen sinds 2018 groene stroom in voor alle gemeentelijke aansluitingen. Voor het vergroenen van aardgas ervoor gekozen een project in Noord-Nederland te ondersteunen. Een EED-audit wordt uitgevoerd en daarmee wordt een beeld verkregen van het energieverbruik van alle gemeentelijke gebouwen. In 2021 wordt deze audit via het college ingediend bij het bevoegd gezag (Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland). De audit wordt gebruikt als een van de onderleggers voor een meerjarenplan voor verduurzaming van gemeentelijke gebouwen. Er is gewerkt aan het aantrekken van een operationeel energie-coördinator die in 2020 aan de slag is gegaan en in korte tijd het energieverbruik in ’t Mozaïek met meer dan 20% heeft gereduceerd door het energieverbruik efficiënter en slimmer in te richten. Tevens is een begin gemaakt met nog twee gemeentelijke gebouwen. Het Revolverend Fonds verduurzaming gemeentelijk vastgoed is in 2020 ingezet voor een warmtepomp in Het Mozaïek. Het gasverbruik van dit gebouw wordt hiermee teruggebracht. Tot slot heeft Energiecoöperatie Leur opdracht gekregen om op Suikerberg en Achterom zonnepanelen te leggen.

2.

Plan van aanpak voor energiemaatregelen bij bedrijven In 2020 zijn we gestart met het project ‘zon op dak’ voor bedrijven in WijchenOost. We stimuleren en faciliteren bedrijven in Wijchen-Oost om aan de slag te gaan met verduurzaming, door zonnepanelen op hun dak te plaatsen. Hierbij zoeken we de samenwerking met de bedrijvenvereniging en enthousiaste ondernemers. In 2021 worden de eerste resultaten verwacht. In samenwerking met bedrijvenvereniging zijn 32 energie onderzoeken/scans op Bijsterhuizen uitgevoerd. Het project is in 2020 afgerond. Daarnaast heeft Wijchen deelgenomen aan het regionaal project ‘verduurzamen bedrijventerreinen’. Zo is gebleken dat bedrijven behoefte hebben aan een ‘energieloket’ waar zij terecht kunnen voor advies en kennisuitwisseling. Het rapport dient als basis voor een vervolgproject dat in regionaal verband integraal uitgevoerd kan worden door de Groene Metropoolregio. Indien zinvol zal Wijchen opnieuw deelnemen aan dit regionaal project.

3.

Handhaving op energie bij bedrijven In de periode 2018 tot en met 2020 zijn in totaal 82 energiecontroles uitgevoerd door de ODRN in de gemeente Wijchen. Daarmee is 20% van de bedrijven gecontroleerd die moeten voldoen aan de erkende maatregelen lijst (EML). Dit is een informatie- en energiebesparingsplicht voor grootverbruikers die op 1 juli 2019 in werking is getreden. Daarmee is voldaan aan de voorwaarden van de subsidieregeling voor cofinanciering van de provincie Gelderland. In 2021 vragen we opnieuw cofinanciering aan voor het uitvoeren van energiecontroles. Het plan is om in 2021 40 energiecontroles uit te voeren in de gemeente Wijchen.

Programmarekening 2020 – Paragrafen

Pagina 92 van 193

4.

Warmtetransitie bedrijventerrein De warmtetransitie op bedrijventerreinen is gekoppeld aan het gemeente breed warmteplan (Transitievisie Warmte) dat in 2021 wordt opgeleverd.

5.

Duurzaam/Circulair inkopen binnen gemeentelijke organisatie Er is een centrale inkoper geworven die in 2021 is gestart. Deze dient beleid op te stellen op het gebied van duurzame/circulaire inkoop. Dit inkoopbeleid dient door de diverse sectoren uitgevoerd te worden.

6.

Realisering aardgasvrije, energie neutrale en circulair gebouwde nieuwbouw In 2020 was er ook dialoog met ontwikkelaars en woningbouwcorporaties over aardgasloos bouwen. Aanvragen voor omgevingsvergunningen en bestemmingsplanwijzigingen worden getoetst op de eis van gasloos bouwen (en bij voorkeur energieneutraal). In een deelplan van Tuin van Woezik is aardgasloze nieuwbouw gerealiseerd en in de aanbesteding van Tussen Kasteel en Wijchens Meer stonden alle 3 de facetten (aardgasvrij-energieneutraal-circulair) centraal in de randvoorwaarden. Inmiddels is een ontwikkelaar geselecteerd (Ter Steege) die alle 3 de facetten gaat realiseren. Verder is ingezet op interne kennisontwikkeling (met name binnen het team GO) op het vlak van duurzaam bouwen.

7.

Gemeentelijk warmteplan voor bestaande woningbouw Nadat in 2019 het project “Hart van Zuid” officieel is opgenomen in het provinciaal programma “Wijk van de Toekomst” is in 2020 door een transitiemanager succesvol gewerkt aan het creëren van een platform van betrokken wijkbewoners en organisaties en draagvlak voor het verduurzamen en op termijn aardgasvrij maken van de wijk. In 2020 is ook gestart met het opstellen van een Transitievisie Warmte (voorheen gemeentelijk warmteplan genoemd), dat in beeld brengt welke alternatieve warmtebronnen beschikbaar zijn, voor welke wijken/dorpen en dat uiterlijk 2021 door de raad moet worden vastgesteld.

8.

Energiemaatregelen in Lokale Prestatie Afspraken Met Talis en De Kernen zijn nieuwe prestatieafspraken gemaakt over te nemen stappen op weg naar CO2 neutraliteit. Inmiddels hebben de beide woningcorporaties de doelstelling van het Aedes convenant (woningbezit in 2020 op minimaal gemiddeld label B) in gemeente Wijchen behaald. Beide corporaties werken samen met de gemeente aan de bewustwording van het energieverbruik van huurders. De corporaties worden ook betrokken bij de totstandkoming van de Transitievisie Warmte. Talis en huurdersvereniging Accio nemen deel in het overleg rond de Energiecoaches. In 2020 is een plan van aanpak, een afsprakenkader en een communicatiestrategie voor de Energiecoaches opgesteld. Wegens de coronapandemie is de kick-off uitgesteld tot 2021.

9.

Actieplan elektrisch vervoer In 2020 zijn we gestart met een visie en strategie op elektrisch vervoer. De focus ligt daarbij op laadpalen in de openbare ruimte. In 2021 zal dit ter besluitvorming worden voorgelegd aan de raad. Momenteel zijn er meer dan 40 elektrische laadpunten in de openbare ruimte gerealiseerd (excl. laadpalen in parkeergarages). De pilot met de ‘gemeentelijke’ deelauto is in 2020 na 2 jaar stopgezet. Er werd te weinig gebruik gemaakt van deze auto om de pilot door te zetten.

Programmarekening 2020 – Paragrafen

Pagina 93 van 193

10.

Actieplan voor het nemen van energiemaatregelen door particuliere huiseigenaren (inclusief afkoppelen van aardgas) Inwoners weten de weg naar deze financieringsmogelijkheid goed te vinden. Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van de toekomst bestendig wonen lening. In 2020 zijn er meer dan 100 toekomstbestendig wonen leningen aangevraagd voor een totaalbedrag van ruim € 1 miljoen. 50% van dit bedrag wordt gefinancierd door de provincie Gelderland. In 2021 zetten we dezelfde lijn door.

11.

Sportverenigingen verleiden tot het nemen van energiemaatregelen De lening voor sportvereniging loopt al vanaf 2015. In 2020 zijn 2 leningen afgesloten met sportverenigingen. De teller staat in totaal op 5 leningen voor 4 verenigingen met in totaal € 290.000,- aan verstrekte leningen.

12.

Acties en campagnes om huiseigenaren te stimuleren tot verduurzaming (bewustwording) Begin 2020 hebben we in samenwerking met ‘Winst uit je woning’ een collectieve inkoopactie georganiseerd voor isolatiemaatregelen en zonnepanelen voor alle huiseigenaren in de gemeente Wijchen. Ruim 200 inwoners hebben met deze actie zonnepanelen, dubbel glas, vloer- of spouwisolatie in of op hun woning geplaatst. Daarmee wordt ieder jaar 265.000 kg CO2 minder uitgestoten. Dat is ongeveer 17 keer naar Parijs vliegen of 40.000km met de trein reizen. Eind 2020 zijn we gestart met een tweede ronde in samenwerking met Winst uit je woning. In deze tweede ronde hebben we, naast de collectieve inkoopactie, ook €450.000,- subsidie gekregen van de Regeling Reductie Energiegebruik (RRE). Deze subsidie is ingezet om alle huiseigenaren in de gemeente Wijchen een waardebon te geven ter waarde van €70,- voor het aanschaffen van kleine energiebesparende maatregelen. Denk daarbij aan ledlampen, tochtstrips of radiatorfolie. In 2020 is 75% van het budget al uitgegeven. De actie loopt nog tot 31 maart 2021. Voor 2021 hebben we een aanvraag gedaan voor de opvolger van de RRE subsidie: de RREW subsidie. Bij deze nieuwe subsidie krijgen ook huurwoningen de mogelijkheid om mee te doen. In maart 2021 is deze subsidie toegekend.

13.

Grootschalige zonne-energie mogelijk maken De visie op zonne-energie Druten Wijchen is door de gemeenteraad vastgesteld. Hieruit voortvloeiend heeft het college op 10 maart 2020 de selectieleidraad voor zonneparken vastgesteld en de tenderprocedure voor zonneparken via Tenderned uitgevoerd. Op 8 september 2020 heeft het college bekend gemaakt dat initiatiefnemers Pure Energie en energiecoöperatie Leur e.o. de vergunning mochten aanvragen voor zonnepark Bankhoef. De vergunning voor Zonnepark Kampbroek 5 te Hernen is op 25 november 2020 onherroepelijk verklaard door de Raad van State. Dutch Durables Energy 3 b.v. (voorheen Zonel) kan starten met de bouw. Als beide zonneparken worden gerealiseerd is de ambitie van de raad gerealiseerd (circa 30 ha zonneparken).

14.

Faciliteren windenergie binnen de Gedragscode Windenergie Wijchen Wind in Wijchen heeft in 2020 verder gewerkt aan de planontwikkeling voor windpark Bijsterhuizen Wijchen (3 windmolens) en draagvlakpeiling onder omwonenden waarbij de Gedragscode Windenergie Wijchen werd gehanteerd. Dit resulteerde in een principe-verzoek aan de raad voor planologische medewerking aan de realisatie van het windpark dat 28 januari 2021 is gehonoreerd. De evaluatie van de Gedragscode Windenergie Wijchen was in de zomer van 2019 in concept klaar maar zal pas in 2021 worden afgerond nadat windpark Bijsterhuizen in de RO-procedures gaat.

Programmarekening 2020 – Paragrafen

Pagina 94 van 193

15.

Regionale Energie Strategie Arnhem-Nijmegen Begin 2020 is de startnotitie voor de RES door uw raad vastgesteld. Daarna is het proces gestart om te komen tot het concept bod RES 1.0 dat conform afspraak op 1 oktober 2020 is ingediend bij het Nationaal Programma RES. Om draagvlak te creëren bij de inwoners voor het concept bod RES 1.0, is op 1 september 2020 een stakeholdersbijeenkomst in de Mozaïek georganiseerd. De raad heeft haar reactie op het concept bod op 24 september 2020 vastgesteld. De reacties van de stakeholders en de raad zijn via de werkorganisatie RES als bijlagen meegestuurd naar NP RES. In 2020 heeft 3 keer overleg plaatsgevonden tussen de wethouders duurzaamheid van Beuningen, Druten, Wijchen en West Maas en Waal over grootschalige projecten in wind en zon en de afstemming daarover. Afspraak is om dit overleg 4x per jaar te doen naast bilaterale en/of incidentele overleggen. Daarnaast zijn in 2020 3 regionale projecten uitgevoerd, het gaat om een enquête bewustwording Gebouwde Omgeving, verduurzaming bedrijventerreinen en duurzaam en circulair inkopen.

16.

Van Afval naar grondstof Begin 2020 zijn bij alle hoogbouwcomplexen en in het centrum van Wijchen gft cocons (in totaal 44 stuks) geplaatst waardoor de inwoners van deze complexen hun gft ook kunnen scheiden. Door de corona crisis is het aanbod van de hoeveelheid restafval per inwoner toegenomen ten opzichte van de afgelopen jaren.

2. Circulaire economie Natuurlijke hulpbronnen zoals fossiele brandstoffen (energie) en grondstoffen zijn uitputbaar. Door recycling en hergebruik wordt onnodige uitputting van natuurlijke hulpbronnen zoveel mogelijk voorkomen. Inzet is het sluiten van kringlopen, waarbij restproducten of -energie opnieuw worden gebruikt. Met name bij inkoop en uitbesteding is het belangrijk om de herbruikbaarheid van een product of restproduct in overweging te nemen. Daarnaast wordt met het Afvalbeleidsplan een bijdrage geleverd aan circulariteit door optimalisatie van de scheiding van herbruikbare afvalstoffen. Op landelijk en regionaal niveau is afgesproken dat overheden regionale circulaire economie strategieën opstellen, zo mogelijk in combinatie of afstemming met de regionale energie- en klimaatstrategieën. Belangrijke uitgangspunt is dat de initiatieven kansrijk en opschaalbaar zijn en een gezamenlijke inspanning van regio en Rijk noodzakelijk is. Er worden met name afspraken gemaakt over het circulair aanbesteden van gemeentelijke gebouwen en infrastructuur. Wat doen we al? In 2018 is het nationaal grondstoffenakkoord mede ondertekend door de gemeente Wijchen. Bedoeling hiervan is om ‘circulair inkopen’ op te nemen in het inkoop- en aanbestedingsbeleid. Ook in regionaal verband wordt hard gewerkt aan circulaire economie.

In 2018 heeft de regio Arnhem Nijmegen de ABN AMRO CE Award binnengehaald, omdat het bedrijfsleven in de regio zeer actief is. Wat gaan we doen? Met het aannemen van de motie “circulair inkopen door gemeente” heeft de Raad het College de opdracht gegeven en onderzoek te doen naar circulair inkopen en dit in te voeren wanneer dit redelijkerwijs mogelijk is. Bij een positieve uitkomst van het onderzoek wordt nog vóór het eind van 2019 in een raadsnota aangegeven hoe circulair inkopen kan worden ingebed in het inkoopbeleid van de gemeente. Er liggen kansen op het gebied van bouwprojecten. In het icoonproject Tussen Kasteel en Wijchens Meer worden in de aanbesteding aan bouwconsortia hoge eisen gesteld voor circulair bouwen. Onderzocht wordt of we spoedig nog een pilot kunnen starten.

Programmarekening 2020 – Paragrafen

Pagina 95 van 193

Ook industriële restwarmte op Bijsterhuizen en Wijchen oost biedt misschien op de langere termijn kansen. Wat hebben we in 2020 gerealiseerd:  





Er is een ontwikkelaar geselecteerd voor de realisatie van het project ‘Tussen Kasteel en Wijchens Meer’. Circulair bouwen was een prominente selectie eis. Op regionaal niveau is een projectleider duurzaam/circulair actief die o.a. de definitie binnen de regiogemeenten probeert te harmoniseren en gaat inventariseren of aanbestedingen de komende jaren zijn die we in gezamenlijkheid regionaal kunnen aanbesteden. Daarnaast heeft het portefeuillehoudersoverleg Duurzaamheid van de regio Arnhem Nijmegen een uitvoeringsprogramma vastgesteld dat in 2021 als regionaal project wordt uitgevoerd. Een onderdeel hiervan is het in regionaal verband verkennen van de mogelijkheden van hergebruik van GWW materialen binnen de regio en het gezamenlijk inkopen van circulair GWW materiaal. Het college heeft het regionaal ambitiedocument ‘circulair maken van de GWW (Grond Weg en Waterbouw) sector in 2020 ondertekend.

3. Duurzaam waterbeheer (inclusief klimaatadaptatie) Door klimaatverandering (wateroverlast, droogte, hitte) en bodemdaling zijn de leefomgeving en economie kwetsbaarder geworden voor water. Verder is door een intensiever ruimtegebruik de waterkwaliteit en waterafvoer onder druk komen te staan. Droge voeten en voldoende grond- en oppervlaktewater van goede kwaliteit zijn een voorwaarde voor een prettige en veilige leefomgeving, (natte) natuurwaarden en waterrecreatie. Om dit in de toekomst te waarborgen is een goede afstemming tussen ruimtelijke functies, ondergrond en watersysteem essentieel. Maar ook een klimaatbestendig beheer van de openbare ruimte (inclusief voorzieningen) en een waterbewuste samenleving. Met het deltaprogramma Rivieren (buitendijks, hoogwaterveiligheid) en het deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie (binnendijks) heeft de rijksoverheid de gemeenten, provincies en waterschappen opgeroepen om in regionaal verband te komen tot een klimaatbestendige leefomgeving. Wat doen we al? Sinds 2004 werkt de gemeente Wijchen aan een duurzaam waterbeheer in brede zin. Het gaat om het beheer van riolering, oppervlaktewater en openbare ruimte. Maar ook om waterbestendige ruimtelijke ontwikkelingen, natte natuur en het versterken van de belevingswaarde van water.

Inmiddels is in 2018 de Strategische waternota uit 2004 geactualiseerd en aangepast en nieuwe vraagstukken en ontwikkelingen, zoals klimaatadaptatie. Wat gaan we doen? Uitvoering geven aan de Strategische waternota 2019-2028, zoals november 2018 door de Raad vastgesteld. Over de realisatie van de waternota wordt jaarlijks gerapporteerd. In de nota staan de volgende onderwerpen centraal: -

Klimaatbestendigheid: we willen anticiperen op de gevolgen van klimaatverandering (droogte, wateroverlast, hitte) door de leefomgeving klimaatbestendig en water robuust in te richten. Met name bij het beheer van de openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen en bij ruimtelijke ontwikkelingen. We zoeken de regionale samenwerking op wanneer dit een schaalvoordeel oplevert of wanneer een opgave om een bovenlokale aanpak vraagt. Hiertoe nemen we deel aan het regioproces RAS (regionale adaptatiestrategie). Verder vergroten we het inzicht in

Programmarekening 2020 – Paragrafen

Pagina 96 van 193

het watersysteem door onderzoek en door monitoring van het watersysteem en de beleving daarvan. -

Schoon en mooi water: we streven naar schoon en (ecologisch) gezond water als basis voor drinkwater, woonkwaliteit, natuur en recreatie. We beperken emissies van verontreinigingen en verbeteren zo mogelijk de kwaliteit van oppervlaktewater en grondwater. Ook versterken we de beleefbaarheid van water, door waterhuishoudkundige structuren herkenbaar en beleefbaar te maken.

-

Burgerparticipatie: we moedigen de zelfwerkzaamheid van de samenleving aan en stimuleren het waterbewustzijn (particulier terrein). Met de campagne en website ‘Ons groene gezicht’ bieden we de samenleving een platform om ideeën en informatie te delen. Maar ook op andere manieren willen we de watercommunicatie intensiveren.

Wat hebben we in 2020 gerealiseerd: We hebben uitvoering gegeven aan de Strategische waternota en het GRP. 

Klimaatadaptatie: De gemeente neemt deel aan het regioproces Klimaatadaptatie Rijk van Maas en Waal. Dit heeft maart 2019 geleid tot een Regionale adaptatiestrategie (RAS), waarmee het college heeft ingestemd en waarover de Raad is geïnformeerd (Z19/27979). Op 12 juni 2019 heeft de gemeente, tezamen met andere partners in de regio, het manifest ondertekend. Het manifest was de start van de verdere regionale uitwerking van RAS naar een Regionaal uitvoeringsprogramma (RUP, 2020). Voor wat betreft wateroverlast en droogte waren de voor de gemeente relevante ‘targets’ uit de RAS al meegenomen in de Strategische waternota Wijchen (vastgesteld Raad 29 november 2018) en het Gemeentelijk Rioleringsplan (vastgesteld Raad 21 november 2017). Voor wat betreft hitte is dit nog niet het geval. Bekeken moet worden in hoeverre gemeentelijk beleid, bijvoorbeeld op het gebied van beheer en van welzijn, hierop moet worden aangepast.



Inzicht en onderzoek: Basis voor een doelmatige waterbestendige ruimtelijke inrichting is inzicht in kwetsbaarheden en opgaven. In 2020 is gestart met het Maaiveldonderzoek (GRP 2018-2022). Dit onderzoek is een verdieping op de globale stresstest die in 2016-2017 in het kader van het regioproces Klimaatadaptatie Rijk van Maas en Waal heeft plaatsgevonden. Naar verwachting wordt het onderzoek medio 2021 opgeleverd.



Monitoringplan waterbeheer: Najaar 2020 is gestart met het opstellen van het Monitoringsplan waterbeheer. Bedoeling is om in 2021 te komen tot een monitoringplan (gegevens waterschap en gemeente) op basis waarvan de beleving en het functioneren van het watersysteem en de noodzaak van maatregelen kan worden geobjectiveerd. Aan de hand van dit monitoringplan (prestatie indicatoren) wordt vervolgens gerapporteerd over de effecten van het waterbeleid op de leefomgeving.



Duurzaam waterbeheer: o

In 2020 is in totaal 0,18 ha bestaand verhard oppervlak van de riolering afgekoppeld (Leostraat, Groenewoudseweg en Pater Sebald Lindersstraat).

o

In stedelijk gebied zijn in 2020 geen natuurvriendelijke oevers aangelegd.



Structureel overleg met waterbeheerder: Het maandelijks ambtelijk afstemmingsoverleg is ook in 2020 gecontinueerd. Een periodiek bestuurlijk overleg heeft niet plaatsgevonden en is voor 2021 gepland.



Borging in plannen en besluiten: Het waterbelang (incl. klimaatadaptatie) wordt standaard meegenomen bij ruimtelijke ontwikkelingen als onderdeel van de verplichte waterparagraaf en de watertoets van gemeenten en waterschap.

Programmarekening 2020 – Paragrafen

Pagina 97 van 193



Waterbewustzijn: Dit was opgenomen als thema op de website Ons groene gezicht. Zie punt 4, Milieubeleid. Het was de bedoeling dat de door de gemeente geïnitieerde website door het publiek zou worden overgenomen. Door gebrek aan belangstelling is de website onhold gezet en zal opgaan in de website van gemeente Wijchen (www.wijchen.nl/wonen in wijchen/duurzaamheid). In 2020 zijn voorbereidingen getroffen om de gemeentelijke duurzaamheidspagina te verbreden met andere onderwerpen, zoals klimaatadaptatie.



Maasprojecten (hoogwaterveiligheid en gebiedsontwikkeling): De gemeente participeert bestuurlijk en ambtelijk in de regioprocessen Bedijkte Maas en Meanderende Maas. Op 28 november 2019 heeft de Raad ingestemd met het Voorkeursalternatief Meanderende Maas, waarvan de bakenbomenstrategie deel uitmaakt. In 2020 is in regionaal verband gestart met het opstellen van een regionale beheervisie voor het uiterwaardengebied. Voor wat betreft de Bedijkte Maas moet het Voorkeursalternatief nog worden samengesteld. De regio heeft hiertoe in 2019 4 maatregelenpakketten (incl. referentie) aangeboden aan het Rijk. In 2020 is het Rijk gestart met de ontwikkeling van een Voorkeursalternatief als onderdeel van het programma Integraal riviermanagement (IRM). Aandachtspunt voor Wijchen-Heumen is het retentiegebied Overasselt.



Hatertse vennengebied (antiverdrogingsmaatregelen): December 2019 heeft Staatsbosbeheer, zoals bestuurlijk afgesproken, de resultaten van 5 jaar monitoring gepresenteerd. Hieruit blijkt een oppervlaktewaterpeilstijging in het centrum van het vennengebied, een peildaling van de vennen aan de rand van het vennengebied, geen verandering in waterkwaliteit en een ontwikkeling van de beoogde heide. Staatsbosbeheer is vooralsnog niet voornemens om aanvullende maatregelen te nemen. Onbekend is of in 2020 bij het waterschap schadeclaims zijn binnengekomen.

4. Milieukwaliteit van de leefomgeving De gemeente wil zorgvuldig omgaan met de leefomgeving van haar inwoners. En beoogt een veilige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving met voldoende milieukwaliteit en aanvaardbare risico’s. Een omgeving waar bovendien verstandig wordt omgegaan met hulpbronnen en biodiversiteit. Het is bekend dat door intensiever ruimtegebruik, bijvoorbeeld door wonen, verkeer en bedrijvigheid, de milieudruk toeneemt. Ook de gemeentelijke bedrijfsvoering draagt bij aan de milieulast. De gemeente streeft naar behoud en zo mogelijk verbetering van de bestaande goede milieukwaliteit. En zoekt hierbij naar een goede balans tussen milieuwinst, economische voordelen en sociale verbetering. We benutten de synergie (wisselwerking) tussen de verschillende milieuthema’s, waarbij de aanpak van een milieuthema ook een positieve bijdrage levert aan een ander milieuthema. Niet onbelangrijk is de kracht van de samenleving, gezien de vele initiatieven en het enthousiasme van inwoners. Milieucommunicatie is daarom een belangrijke pijler binnen het milieubeleid. Wat doen we al? Al geruime tijd wordt elke 4 jaar een milieubeleidsplan opgesteld als parapluplan voor alle sectorale milieuthema’s. Het milieubeleidsplan geeft een milieu brede duurzaamheidsvisie om meer toekomstbestendig met de milieukwaliteit van de leefomgeving om te gaan.

Dit maken we concreet in sectorale milieuplannen, zoals het energie transitieplan, de strategische waternota en het afvalbeleidsplan. Hiermee beschermen of verbeteren we de milieukwaliteit op onderdelen. Daarnaast is het milieubeleid richtinggevend voor ruimtelijke gebruiksmogelijkheden (zoals ruimtelijke plannen) en uitvoeringsgerichte taken (zoals beheer gebouwen en openbare ruimte). November 2018 is het Milieubeleidsplan 2018-2021 “Onderweg naar een duurzaam Wijchen” door de Raad vastgesteld. Hiermee is het milieubeleidsplan van de voorgaande Programmarekening 2020 – Paragrafen

Pagina 98 van 193

periode aangepast aan nieuwe opgaven en ontwikkelingen. De komende periode richt het milieubeleid zich vooral op klimaatverandering, circulariteit en burgerparticipatie. Speerpunten van het milieubeleid zijn: - Energietransitie - Klimaatadaptatie - Milieubewustzijn & communicatie - Afvalreductie en hergebruik Daarnaast verwachten we dat het thema Bodem de komende jaren meer actueel wordt als gevolg van de Omgevingswet. We verwachten dat het nu sectorale thema zich door ontwikkelt tot een integraal thema, waarin ook andere bodem gerelateerde thema’s zijn verweven zoals bodemenergiesystemen. Ook zal de rolverdeling tussen provincie en gemeente veranderen, waardoor meer bodemtaken bij de gemeente terecht komen. Wat gaan we doen? Uitvoering geven aan het Milieubeleidsplan 2018-2021. Hierin staan de volgende onderwerpen centraal. Over de realisatie van het milieubeleidsplan wordt jaarlijks gerapporteerd. -

Milieukwaliteit leefomgeving: we willen komen tot een meer gebiedsgerichte aanpak van milieukwaliteit, waarbij de milieukwaliteit en gebiedskwaliteit elkaar versterken. Ook willen we meer aandacht besteden aan de maatschappelijke effecten (feitelijke milieukwaliteit) en de beleving van milieukwaliteit door de samenleving. We gaan een gebiedsgerichte visie opstellen en een monitoringplan voor milieueffecten.

-

Milieubewustzijn: we willen de samenleving inspireren en handreikingen bieden om duurzaam (in brede zin) te wonen, werken en recreëren in Wijchen. Met de campagne en website ‘Ons groene gezicht’ bieden we de samenleving een platform om ideeën en informatie te delen. Maar ook op andere manieren willen we de milieucommunicatie intensiveren.

Wat hebben we in 2020 gerealiseerd: We hebben uitvoering gegeven aan het Milieubeleidsplan. 

Milieucommunicatie: oktober 2018 is de campagne Ons groene gezicht (OGG) van start gegaan, met het doel om de samenleving te inspireren en verbinden. Begin 2020 zijn de campagne en de website Ons groene gezicht stopgezet vanwege tegenvallende belangstelling vanuit de samenleving. De Raad heeft besloten om voor 2020 geen middelen meer beschikbaar te stellen. De website Ons groene gezicht zal op onderdelen opgaan in de gemeentelijke website. In 2020 zijn voorbereidingen getroffen om de duurzaamheidspagina op de gemeentelijke website (zoals www.wijchen.nl/wonen in wijchen/duurzaamheid) te verbreden met andere duurzaamheidsonderwerpen.



Maatregelen: de projecten ‘Opstellen gebiedsgerichte visie op milieukwaliteit’ en ‘Opstellen monitoringsplan’ zijn door andere prioriteiten in 2020 nog niet in voorbereiding genomen en worden doorgeschoven naar 2021.

5. Toekomstbestendig wonen Sinds het einde van de crisis is de vraag naar woningen sterk toegenomen. Er zijn meer woningen nodig van goede kwaliteit, op de juiste locatie en passend bij de financiële mogelijkheden en wensen van bewoners. Daarom moeten we de komende periode extra aandacht besteden aan het vergroten en versnellen van de bouwproductie. Naast het bijbouwen is het goed benutten en transformeren van de bestaande woningvoorraad belangrijk (doorstroming en meer flexibiliteit) en moet er aandacht zijn voor betaalbaarheid en duurzaamheid. Ook de relatie met het blijven garanderen van de Programmarekening 2020 – Paragrafen

Pagina 99 van 193

mobiliteit (weg en openbaar vervoer) is van groot belang. Hierbij moet oog zijn voor enkele specifieke aandachtgroepen. Deze zijn (niet uitputtend) statushouders, studenten, ouderen, spoedzoekers en personen met verward gedrag (GGZ-problematiek). Er is een grote beweging in de samenleving naar langer thuis wonen en extramuralisering. Deze vraagstukken markeren de veranderende vraag op de woningmarkt en de antwoorden die daarop nodig zijn. De relatie tussen de ontwikkelingen op de woningmarkt en de klimaat- en energietransitie is evident. Wat doen we al? Wijchen vergrijst. Het belang van langer zelfstandig wonen in de huidige woning (koop en huur) neemt toe. We stimuleren en faciliteren inwoners om zelf ruim op tijd aan de slag te gaan en de woning toekomstbestendig te houden of te maken. Het project Bewust wonen is daar een voorbeeld van; comfort en veiligheid staan hierbij voorop. Soms is blijven wonen in de huidige woning niet mogelijk of wenselijk. Dit kan te maken hebben met de fysieke woning of de woonomgeving, die niet (meer) passend is bij de ondersteuningsvraag van de bewoner. We streven naar een diversiteit aan passende woningen en in diverse settingen. Hierbij is zorg geboden in de woonsetting of is dichtbij beschikbaar. We streven naar een goed op elkaar afgestemd aanbod van welzijn en zorg.

Overige instrumenten die we al inzetten zijn: - Inzetten op kwalitatieve woningbouwontwikkelingen, dus aansluitend aan de toekomstige woningbehoefte inzet op woningen geschikt voor bovenstaande doelgroepen; - Toekomstbestendig wonen lening (opvolger van Blijverslening en Verzilverlening); - Starterslening; - Onderzoek naar mogelijkheden om aanbod jongerenhuisvesting te vergroten. Wat gaan we doen? We gaan het gebruik van de leningen monitoren en desgewenst komen we met verbetervoorstellen. Wat hebben we in 2020 gerealiseerd: Vergroten en versnellen bouwproductie De noodzaak van het vergroten en versnellen van de bouwproductie blijkt ook uit de resultaten van het Woningmarktonderzoek dat in november 2019 is verschenen. Dit onderzoek geeft naast kwantitatieve ook kwalitatieve kaders. In 2020 is vanwege het grote woningtekort in deze regio, met het Rijk, Provincie en de regio, de Woondeal regio Arnhem-Nijmegen gesloten. In de woondeal zijn de locaties Tussen Kasteel en Wijchens Meer, Kraanvogelterrein, Huurlingsedam en Wijchen-West benoemd als versnellingslocatie. Toekomstbestendig Wonen lening De provincie en de gemeente bieden inwoners de mogelijkheid om een aantrekkelijke lening af te sluiten voor het verbeteren van hun huis: de ‘Toekomstbestendig Wonen Lening’.

De maatregelen die voor deze regeling in aanmerking komen zijn: energie, levensloopbestendigheid, funderingsherstel of asbestsanering. Vertrekpunt voor de regeling is duurzaamheid, daarom moet de investering altijd gecombineerd worden met minimaal één energiebesparende of -opwekkende maatregel. Starterslening In 2020 zijn er 14 aanvragen ingediend voor een starterslening. De gemeente heeft al deze vragen toegekend. Dit heeft geresulteerd in 12 concrete aanvragen bij SVn. Er werd in 2020 voor € 290k aan leningen verstrekt.

Programmarekening 2020 – Paragrafen

Pagina 100 van 193