bijlage 1 masterplan 3681_BK_ mei 2025_20250602
Tekst van het document
Hart van Zuid Stedenbouwkundig Masterplan Wijchen mei 2025
Colofon
Hart van Zuid
Team
Stedenbouwkundig Masterplan Wijchen Publicatiedatum
In opdracht van
22 mei 2025
Gemeente Wijchen
Adres
Voor het geheel of gedeeltelijk overne-
SVP Architectuur en Stedenbouw
men of bewerken van artikelen en/of
‘t Zand 17, 3811 GB Amersfoort
beeldmateriaal dient men toestemming aan SVP te vragen. In de meeste
gevallen zal die graag worden gegeven.
info@svp-svp.nl
Voorbehoud Aan deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend.
2
3
Voorwoord Al jaren werken we samen met inwoners en
Ik wil iedereen dan ook hartelijk bedanken voor hun
betrokken organisaties aan een nieuw Hart voor
bijdrage en doorzettingsvermogen. Het was soms
Wijchen-Zuid. Een fijne omgeving waar het ook in
een ingewikkelde puzzel om te leggen. De ambities
de toekomst prettig wonen en leven is. Waar
zijn groot, de ruimte is beperkt en de portemonnee
inwoners elkaar ontmoeten, winkelen, sporten, zorg
kent ook zijn grenzen. Ik ben ervan overtuigd dat we
kunnen krijgen en naar school kunnen gaan.
de juiste keuzes hebben gemaakt voor een mooi en haalbaar plan. Een plan dat bijdraagt aan een fijne
Hoe mooi is het dan om nu dit masterplan in
wijk om te wonen en te leven, ook over 25 jaar. Een
handen te hebben! Na al dat onderzoeken, tekenen,
plan waar volop ruimte is voor mooie ontmoetingen!
rekenen en overleggen ligt er een mooi ontwerp voor het nieuwe Hart van Wijchen-Zuid. Ik ben trots op de manier hoe we dit in overleg met
Geert Gerrits
alle betrokken partijen voor elkaar hebben
wethouder
gekregen. Denk aan de basisschool, kinderopvang, wijkcentrum, winkelcentrum, welzijnsorganisatie, zorgpartijen en de woningcorporatie. Iedereen heeft hetzelfde voor ogen: een nieuw bruisend Hart voor Wijchen-Zuid! Ook hebben we goed geluisterd naar de wensen van bewoners, die zij via vragenlijsten, gesprekken en bijeenkomsten hebben meegegeven. Zo konden we het plan verder verbeteren.
4
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
5
Inhoudsopgave
6
Voorwoord
5
Ontwikkelstrategie
77
Inleiding
9
Fasering
80
Opgave en voortraject
9
Proces
9
Participatie
85
Leeswijzer
9
Opbrengst participatie
87
Stedenbouwkundig masterplan
13
Bijlagen
93
De kernpunten van het Masterplan
17
1. Programma
95
Waar ligt welke functie?
19
2. Ruimtegebruik bestaand
96
Een echt wijkwinkelcentrum
23
3. Ruimtegebruik nieuw
97
Nieuwe woningen
25
4. Parkeerbalans fietsen
98
Mogelijke optopping complex Zuiderpoort
27
5. Parkeerbalans auto's
99
Het landschap
29
6. Bezonningsstudie
100
Hoe werkt de openbare ruimte?
31
7. Windhinder
102
Evenveel groen en meer kwaliteit
33
8. Oud over nieuw
103
Inrichting openbare ruimte
35
9. Bochtstralen - inrijden
104
Ontsluitingsstructuur
45
9. Bochtstralen - uitrijden
105
Beeldkwaliteit
51
Natuurlijk en speels
53
Uitnodigend en gebruiksvriendelijk
53
Integraal kindcentrum
71
Bestaande woningen
74
7
mooie groene verbinding en groene ruimte
Inleiding
versnipperd parkeren en onduidelijke routing
Opgave en voortraject
Proces
Het afgelopen half jaar is gewerkt aan een Steden-
Het voorliggende Masterplan is opgesteld in nauwe
bouwkundig Masterplan voor Hart van Zuid. De
samenspraak met een ambtelijke projectgroep.
ambitie is om het voorzieningenhart van de wijk te
Talis en Rialto Vastgoedontwikkeling maakten als
vernieuwen en Wijchen-Zuid het hart te geven dat
belangrijke partners van de gemeente bij deze
het verdient.
gebiedsontwikkeling ook deel uit van de projectgroep. Daarnaast is regelmatig overleg gevoerd
veel achterkanten
naar binnen gekeerd winkelcentrum
Aan het Masterplan ging een heel traject vooraf. Op
met de klankbordgroep waarin diverse gebruikers
21 oktober 2021 stelde de gemeenteraad de
van het gebied en bewoners uit de wijk vertegen-
‘Gebiedsvisie Voorzieningenhart Hart van Zuid’
woordigd zijn. Tot slot waren er twee inloopbijeen-
vast. De gebiedsvisie vormt het ruimtelijk vertrek-
komsten voor alle inwoners uit de wijk en andere
punt voor de verdere planvorming van het voorzie-
geïnteresseerden. Een samenvatting van de
ningengebied in Wijchen-Zuid. Na het vaststellen
participatie over het concept plan is opgenomen in
van de gebiedsvisie is eerst een Kaderdocument
dit masterplan.
opgesteld met alle belangrijke uitgangspunten. Zicht op groen maakt het een stuk vriendelijker...
Veel blinde gevels...
Wat fijn om voor de deur te kunnen parkeren
Maar het is niet zo gezellig. Veel auto’s en introvert...
Daarnaast zijn aanbevelingen opgenomen als
Leeswijzer
ambitie. Bij de totstandkoming hiervan zijn alle
Het Masterplan is als volgt opgebouwd. Eerst
partijen en organisaties, inwoners en omwonenden
lichten we het ruimtelijk concept toe, leggen we uit
betrokken volgens het opgestelde participatieplan.
hoe het plan in elkaar zit en waar welke functie ligt.
Deze kadernotitie vormt de basis voor het voorlig-
Vervolgens gaan we in op de uitwerking van de
gende Stedenbouwkundig Masterplan voor Hart
openbare ruimte. Tot slot wordt ingegaan op de
van Zuid.
gewenste beeldkwaliteit, de ontwikkelstrategie en de fasering. In de bijlagen is nog diverse achtergrondinformatie opgenomen.
8
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
9
Wijchen-Zuid krijgt een nieuw hart!
een nieuw IKC ligt midden in het park
we maken een groen, centraal hart als echte ontmoetingsplek Kloppend hart van de wijk
we voegen nieuwe woningen toe waardoor de sociale veiligheid verbetert
het gezondheidscentrum ligt goed bereikbaar bij de entree
Verblijfskwaliteit: vergroten en vergroenen
Het centrum is voor iedereen
Van introvert naar extravert
Fiets- en autoparkeren logisch situeren
een nieuwe toren vormt een herkenningspunt voor Hart van Zuid een woonzorgcomplex biedt ruimte aan dementerende ouderen dichtbij in de wijk 10
Een veilige openbare ruimte
Functies versterken elkaar
alle winkels liggen aan één boulevard, goed bereikbaar met fiets en auto! Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
11
Stedenbouwkundig masterplan
12
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
13
Het Stedenbouwkundig Masterplan Een nieuw hart voor de wijk... Dat is een ontmoetingsplek voor jong en oud, een plek waar je je dagelijkse boodschappen doet, even een kop koffie kunt drinken, waar je de huisarts en apotheek vindt en een kaartje legt met vrienden in het wijkcentrum. Het is ook de plek waar je fijn kunt wonen, je kinderen naar school brengt, kunt sporten of gewoon lekker op een bankje in de zon kunt zitten om te genieten van spelende kinderen in het park. De vernieuwing van het Hart van Zuid maakt dit allemaal mogelijk! Wijchen-Zuid beschikt over een goed maar versnip-
In het Masterplan is gekozen voor stapsgewijze
elkaar aansluiten. De sterke groenstrucuur van
pert voorzieningenhart. De bebouwing en steden-
vernieuwing van het centrum. Het introverte
Wijchen-Zuid is nu eindelijk optimaal verbonden
bouwkundige principes van het voorzieningenhart
winkelcentrum wordt afgebroken en er komen twee
met het centrum zodat deze kwaliteit ook in het
stammen uit begin jaren tachtig en voldoen niet
nieuwe winkelblokken die samen met het nieuwe
hart van de wijk gevoeld en ervaren kan worden.
meer aan de huidige wensen en eisen van de
Integraal Kindcentrum het hart van de wijk omar-
gebruikers. Zowel ondernemers als bezoekers
men. Een winkelcentrum dat niet meer naar binnen
In het nieuwe centrum is naast ruimte voor winkels
ondervinden problemen van deze verouderde
gericht is, maar waar de winkels aan een boulevard
en het integraal kindcentrum ook plek voor het wijk-
bebouwing en structuur. De voorzieningen zijn
liggen die grenst aan het nieuwe parkeerterrein.
centrum, een nieuw gezondheidscentrum en
gefragmenteerd, de diverse functies staan met de
Goed en makkelijk bereikbaar, zowel te voet, met de
nieuwe woningen voor diverse doelgroepen.
ruggen naar elkaar toe en zijn naar binnen gekeerd.
fiets als met de auto.
Het is lastig om de bezoeker te bereiken en interac-
14
tie tussen functies tot stand te brengen. De gebrui-
Het nieuwe winkelhart heeft met haar speelse
kers ervaren het gebied als onoverzichtelijk,
geknikte vormen veel meer verwantschap met de
rommelig en vervuild. Het nieuwe Masterplan laat
knikkende straatjes in de wijk. Het ligt logisch in de
zien dat het ook anders kan.
structuur van de wijk waardoor alle routes goed op
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
15
De kernpunten van het Masterplan Hoo
Huis
gme
er
Diepv oorde
ste
den
Zuiderdreef
groen hart
perfect bereikbaar met de fiets
voorkanten naar de Zuiderdreef én naar het park
Een kloppend groen hart als ontmoetingsplek voor de wijk
Het hart is optimaal verbonden
Hart van Zuid is een alzijdig centrum
Hart van Zuid is optimaal bereikbaar voor de inwo-
Het centrum heeft verschillende kanten, maar geen
Het vernieuwde centrum krijgt een groen hart, een
ners van de wijk. Veilige routes verbinden de omlig-
achterkanten. Woningen hebben zicht op openbare
centrale ontmoetingsplek in de wijk waar jong en
gende woonbuurten met het centrum, zowel voor
ruimte tbv de sociale veiligheid. Aan de noordzijde
oud elkaar kunnen ontmoeten. Het park en het
fietsers als voor voetgangers. De routes door het
grenst het centrum aan het park, daar is ruimte voor
centrum zijn met elkaar verknoopt op een groen
park vormen 'groene tentakels' die het centrum ook
spelen, ontmoeten, je hond uitlaten, lekker zitten op
plein. Een gezellige plek waar altijd wat te doen is,
verbinden met andere belangrijke plekken en
een verhoogde rand of in de schaduw van een grote
waar je een kop koffie kunt drinken op een terrasje of
voorzieningen in Wijchen Zuid. Onderzocht wordt of
boom. Je kunt de kinderen zien sporten in de nieuwe
bij kunt praten met wijkbewoners terwijl je staat te
het mogelijk is een extra fiets-/voetgangersover-
sporthal en er wordt boven de winkels gewoond. Aan
wachten bij het schoolplein.
steekplek te maken over de Zuiderdreef.
de zuidzijde, de kant van de Zuiderdreef, ligt de nadruk op boodschappen doen en alles wat daarbij hoort
Diepv oorde
dagwinkels/horeca
Huis
er
wijkcentrum
ste
gme
supermarkt
laden en lossen (L&L)
integraal kindcentrum (IKC)
den
LEGENDA Auto Fietspad Verbindingen voetganger
Hoo
L&L
(parkeren, winkelwagentjes en afvalinzameling).
dagwinkels/horeca
Auto te gast Mobiliteitshuis Laden en Lossen K&R
supermarkt
laden en lossen (L&L)
L&L
gezondheidscentrum
Kiss & Ride Bushalte / Busbaan Keermogelijkheid Parkeer in openbareruimte Parkeer in binnenterreinen
Zuiderdreef
L&L
mix van wijkfuncties
16
logistiek op orde
nieuwe accenten markeren het hart
We maken een mix van functies die elkaar versterken
De logistiek is logisch We willen in de eerste plaats een veilige omgeving
Nieuwe accenten markeren het hart
In Hart van Zuid liggen alle functies die horen bij een
maken voor fietsers en voetgangers. Daarom is het
Het centrum van een wijk mag best bijzonder zijn;
goede wijkvoorziening. Winkels voor de dagelijkse
ook zo belangrijk om goed na te denken over de
we maken een hart waar de inwoners van de wijk
voorzieningen, kleinschalige wijkhoreca, een ge-
routes van de auto naar de verschillende parkeerter-
trots op zijn! Daarom kiezen we ook voor een echt
zondheidscentrum met huisarts, apotheek en
reinen en de laad- en losroutes voor de vrachtwa-
accent; een nieuwe toren met een ronde vorm die
tandarts, het wijkcentrum en de bijbehorende
gens die de winkels bevoorraden. Ook willen we de
het centrum en de entree van Hart van Zuid aan de
sporthal. Maar ook een nieuw integraal kindcentrum
overlast voor de omliggende woonbuurten zo veel
Zuiderdreef markeert. De ronde vormen verbinden
met basisschool en kinderdagverblijf. De functies
mogelijk beperken.
de nieuwe gebouwen op een vanzelfsprekende
liggen zo gepositioneerd ten opzichte van elkaar dat
manier met het bestaande complex Zuiderpoort. Zo
een goed functionerend centrum ontstaat.
horen oud en nieuw bij elkaar en worden één geheel. 17
Waar ligt welke functie? Functies verdieping wijkcentrum sporthal
Winkels
Integraal kindcentrum
IKC
Alle winkels zijn gesitueerd aan de zuidzijde van de
Het integraal kindcentrum wordt een echte park-
wooncomplex Zuiderpoort
twee nieuwe blokken. In het westelijke blok is ruimte
school. Het gebouw grenst aan het Hart van de Wijk
woningen
voor een nieuwe supermarkt, acht afzoomwinkels en en ligt midden in het park. Perfect gepositioneerd als
Aanzicht
een horecazaak. In het oostelijke blok komt de
je met de fiets naar school komt. Met de auto kun je
tweede supermarkt, nog een winkelruimte en een
parkeren op het parkeerterrein voor de winkels en is
tweede horecavoorziening. Deze horecavoorziening
het een kort stukje lopen over het plein. De school en
ligt op een prachtige plek aan het plein waar ook
het kinderdagverblijf hebben hun eigen afgescherm-
ruimte is voor een royaal terras waar je kunt genie-
de buitenruimtes, maar het park mag natuurlijk ook
ten van de reuring op het plein. Beide supermarkten
gebruikt worden door de school om te spelen!
zorgwoningen patio/ daktuin/ mossedum
hebben een inpandig laad- en losdok. Hierdoor blijft overlast voor de omgeving beperkt.
supermarkt
Direct naast de school ligt het nieuwe wijkcentrum,
dagwinkels/horeca wijkcentrum gezondheidscentrum IKC (entree) woningen (entree) zorgwoningen
Wijkcentrum en sport
Aanzicht
Gezondheidscentrum
ook grenzend aan het park én het plein. Boven het
Het gezondheidscentrum bevindt zich aan de
wijkcentrum ligt de nieuwe sportvoorziening waar
oostzijde van het nieuwe voorzieningenhart. Hier is
ook de school veel gebruik van zal maken. Het
ruimte voor een huisartsenpraktijk, een apotheek en
wijkcentrum heeft een mooie binnenpatio maar ook
een tandarts. De functies liggen hier ideaal in het
een terras op het plein. Het wordt zo echt een plek
zicht; een beetje in de luwte en met een eigen
van de wijk waar iedereen binnen kan lopen!
parkeerterrein voor de deur.
Bouwhoogtes 1 laag 2 lagen 3 lagen 4 lagen 5 lagen 7 lagen 8 lagen op poten
patio
18
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
19
"Vanaf de Zuiderdreef kijk je richting het plein en zie je parkschool liggen"
20
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
21
Een echt wijkwinkelcentrum Hart van Zuid is en blijft een klein wijkwinkelcentrum
kapper) in het verlengde van het boodschappen
met een ondersteunende functie. Tot een klein
doen en is daar grotendeels ondersteunend aan.
wijkcentrum worden winkelconcentraties gerekend
Wijkwinkelcentra zijn planmatig opgezet en daarom
met vijf tot tien winkels en twee of meer supermark-
Verzorgingsfunctie en bereikbaarheid
van oorsprong sober en functioneel, met het oog op
ten (Bron: Locatus Retailverkenner)..
Een wijkwinkelcentrum heeft primair een verzor-
functioneel boodschappen doen. In Nederland zijn
gingsfunctie voor de inwoners van de eigen wijk.
veel wijkwinkelcentra (waaronder Hart van Zuid) toe
Hiërarchie en omvang aanbod
Daarom heet het een wijkwinkelcentrum. Dat
aan renovatie. Volgens BRO moet een modern
Een voorzieningenstructuur van een gemeente is
betekent dus ook dat het merendeel van de beste-
wijkwinkelcentrum primair blijven voldoen aan het
opgebouwd uit een stelsel van hiërarchisch geor-
dingen (en dus omzet) afkomstig is van inwoners uit
functioneel boodschappen doen én aanvullend
dende winkelgebieden bestaande uit een hoofdcen-
de ‘eigen wijk’. Dat geldt ook voor Hart van Zuid. Het
voldoende verblijfskwaliteit hebben.
trum en ondersteunde centra. Zo ook in Wijchen met
merendeel van de bestedingen komt uit de
Centrum Wijchen als het hoofdcentrum en Hart van
eigen wijk. We zetten ook vooral in op een goede
Zuid als één van de ondersteunende winkelcentra.
bereikbaarheid te voet en met de fiets en maken niet
Conclusie: wijkfunctie Hart van Zuid geborgd in Masterplan
Ook met de beoogde uitbreiding van het programma
meer parkeren dan nodig.
BRO concludeert in haar advies van 2 mei 2025 dat
aan voorzieningen blijft sprake van een hiërarchi-
Hart van Zuid een wezenlijke kwaliteitsimpuls krijgt
Bereikbaarheid en parkeren
door zowel de toevoeging van programma (super-
Voor een goed functionerend wijkcentrum is bereik-
marktmeters) als door de algehele ruimtelijke
Functie en profiel
baarheid cruciaal. Het masterplan voorziet in
renovatie. Die kwaliteitsimpuls is nodig zodat
Wijkwinkelcentra hebben primair een functie voor de
voldoende autoparkeerplaatsen, passend bij het
inwoners in Wijchen-Zuid nu en in de toekomst het
dagelijkse boodschappen. Daarom bestaat het
recent vastgestelde (strengere) parkeerbeleid. Zo
centrum blijven bezoeken. Het winkelgebied wordt
winkelaanbod ook overwegend uit boodschappen-
wordt het centrum in zijn aantrekkingskracht voor
weliswaar aantrekkelijker, maar vooral om de eigen
winkels zoals supermarkt(en) en verszaken. In
autobezoekers van buiten de wijk ontmoedigd.
inwoners te blijven binden: het wordt een gezelliger
Hart van Zuid bestaat circa 75% van het winkelvloer-
Fietsparkeren is ruim en strategisch gepland bij
verblijfsgebied. De wijkverzorgende functie wordt
oppervlak uit dagelijks winkelaanbod en ligt het
entrees, met goede aansluiting op fietsroutes.
geoptimaliseerd, maar niet overschreden.
sche verdeling.
22
Ruimtelijke opzet wijkwinkelcentra en Hart van Zuid
andere aanbod (zoals een bloemist, snackbar of
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
23
Nieuwe woningen In het nieuwe voorzieningenhart Hart van Zuid wordt straks ook gewoond. Woningen zorgen voor meer sociale veiligheid, ogen op straat, maar ook meer levendigheid en reuring, ook als de winkels gesloten zijn. Bewoners uit de wijk hebben ook aangegeven dat ze graag meer woningen (voor ouderen) in het centrum willen zien.
wijkcentrum
Woonzorgcentrum
Wooncomplex Zuiderpoort
Woningen entree
Boven op het nieuwe winkelblok is ruimte voor een
Wooncomplex Zuiderpoort ondergaat een metamor-
Bij de entree van de wijk, direct bij de rotonde, komt
woonzorg-complex met 54 zorgwoningen. De
fose. Niet alleen wordt de hele onderbouw met de
voor het complex Zuiderpoort een klein blokje met
woningen zijn gesitueerd in een U-vorm en vormen
winkels gesloopt en vervangen door nieuwbouw, ook
nieuwe appartementen boven het gezondheidscen-
zo een hof rondom een groene daktuin. De wonin-
het complex zelf wordt aangepakt, de gevel wordt
trum. Dit blokje zorgt ervoor dat de nieuwe onder-
gen zijn speciaal bedoeld voor dementerende
aangepakt en het complex krijgt een nieuwe entree
bouw van complex Zuiderpoort samen met de
ouderen en kijken aan de ene kant uit over het park
die direct grenst aan het naastgelegen parkeerter-
nieuwe toren een stevige verankering heeft in het
en aan de andere kant over de winkelboulevard en
rein. Onderzocht wordt of het mogelijk is het blok
plan. Het blokje zorgt voor balans met de nieuwe
het parkeerterrein.
ook op te toppen, zie volgende pagina. Op de plek
toren en een mooie binnenkomst en entree.
van de huidige entree worden woningen toegevoegd
sporthal school en kinderopvang koopwoningen zorgwoningen nieuwe woontoren complex Zuiderpoort
24
Koopwoningen
Aanpassingen bestaande woningen
Naast het woonzorgcentrum is boven op het nieuwe
Een nieuwe toren
Naast de nieuwe woningen in het gebied gaat Talis
winkelblok, uitkijkend over het groene hart, ook
In het verlengde van complex Zuiderdreef, op de kop
ook een aantal bestaande woningbouwblokken
ruimte voor nieuwe koopappartementen. De wonin-
van het groene hart, komt een nieuwe woontoren. De
aanpakken. Het gebouw Hoogmeer krijgt diverse
gen hebben een goede oriëntatie en een eigen
toren heeft een markante ronde vorm en verbindt
aanpassingen die reageren op de nieuwe steden-
ontsluiting aan het groene hart. Ook deze woningen
oud en nieuw met elkaar. Het is een echt herken-
bouwkundige context. Dat geldt ook voor het blok
hebben een groene daktuin om op uit te kijken. Het
ningspunt van het nieuwe centrum. De toren biedt
aan Huissteden. In het hoofdstuk beeldkwaliteit
complex vormt een bescheiden accent aan het
ruimte aan bijzondere appartementen en heeft een
gaan we hier dieper op in.
nieuwe plein.
eigen entree aan het parkeerterrein. Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
25
Mogelijke optopping complex Zuiderpoort Optoppen Optoppen is een 'hot' thema in Nederland. Gezien het gebrek aan ruimte wordt steeds vaker onderzocht of het mogelijk is bestaande gebouwen te verdichten door een laag toe te voegen. In het geval van complex Zuiderpoort wordt de entree van het blok vervangen en worden twee nieuwe stijgpunten/trappenhuizen gemaakt. Zo ontstaat een ideale situatie om een nieuwe vierde bouwlaag te ontsluiten. Door de toevoeging van een vierde bouwlaag ontstaat meer balans tussen de onderbouw, de nieuwe toren en het bestaande complex en krijgt het complex een stevigere verankering in het gebied. optopping
optopping
Optoppen is complex en kostbaar. Er moet gewerkt worden met lichte modulaire
optopping
eenheden die in dit specifieke geval ook nog de ronding moeten volgen van het bestaande blok. Of dit financieel haalbaar is, wordt in een volgende fase nader onderzocht. Als het optoppen niet mogelijk is, dan wordt de 'balans' in het blok gevonden door de nieuwe woningen aan de voorzijde drie in plaats van twee lagen hoog te maken. Hierdoor krijgt het blok ook een goede verhouding. Het nieuwe blokje voorop het blok aan de Zuiderdreef zorgt voor balans met de toren.
26
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
27
Het landschap Een mooi centrum verdient ook een mooie openbare ruimte. De openbare ruimte bepaalt voor een groot deel de sfeer in het nieuwe hart. De openbare ruimte in een winkelcentrum moet functioneel zijn en makkelijk te onderhouden, maar mag ook bijzonder zijn. In het Masterplan hebben we gezocht naar een goede balans tussen verblijven, ontmoeten en de logistieke en verkeersfuncties. Het autovrije hart is straks een fijne ontmoetingsplek waaraan alle belangrijke functies liggen terwijl de rest van het gebied functioneler is ingericht.
Landschappelijke ondergrond
De landschappelijke ondergrond Wijchen ligt in een rivierenlandschap. De meanderende rivieren hadden invloed op de ondergrond en zijn nog goed afleesbaar in de plattegrond van Wijchen. De oeverwallen en rivierduinen zorgen voor subtiele hoogteverschillen en een natuurlijk reliëf
Waterafvoer
wat het mogelijk maakt om water af te voeren van de bebouwde gebieden naar de grotere watergangen binnen de gemeente. Dit geldt ook voor Hart van Zuid. We zullen het water van het winkelcentrum afvoeren via het groen richting het noorden.
Gebruiken wat er is: waardevolle bestaande bomen In het huidige winkelhart staan op diverse plekken volwassen bomen. De bestaande bomen zijn in beeld gebracht en er is gekeken naar de kwaliteit en toekomstwaarde. We streven ernaar om bestaande bomen waar mogelijk in te passen in het plan. Deze volwassen bomen zien we als een cadeautje en ze helpen om het nieuwe hart van Wijchen-Zuid een groen en landschappelijk karakter te geven. Tevens geven ze verkoeling, helpen ze tegen wateroverlast en droogte en zijn ze van waarde voor de biodiversiteit 28
Bestaande bomen Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
29
Hoe werkt de openbare ruimte? Langzaamverkeersroutes doorkruisen het plangebied
Het nieuwe voorzieningenhart heeft drie verschillende sferen. Deze sferen sluiten aan op de context en de ligging in de wijk. Maar ook op de functies die grenzen aan de openbare ruimte. Het hele gebied heeft straks een fijnschalige dooradering voor voetgangers en fietsers waardoor het gebruik optimaal is.
Park
Hart
Hart
singen te doen in het ontwerp om het park meer
Een ecologische verbinding
Het groene hart is dé ontmoetingsplek van de wijk.
gebruiksmogelijkheden te geven en wellicht de
Door de aanleg van het groene hart, het versterken
Hier liggen de entrees van alle belangrijke functies
fietsroute te wijzigen. Het park krijgt in ieder geval
van de groenstructuur en de inpassing van bestaan-
en het accent ligt op verblijven. De pleinruimte is het
aan de zuidkant een nieuwe aansluiting op de
de bomen voor de nieuwe school kunnen we een
domein van de voetganger. Het hele gebied is
nieuwbouw. Winkels, het wijkcentrum, het plein en
groene verbinding maken door het centrum. Deze
ingericht als shared space; gedeelde ruimte, waarbij
de school krijgen zo een sterke relatie met het park.
groene schakel vormt een missende noord-zuidverbinding in de hoofdgroenstructuur van de wijk en
3 zones
de fietser te gast is in het voetgangersdomein. Door
1. Park
de positionering van verhoogde plantvakken met
Winkelgebied met parkeren
heeft een ecologische betekenis voor bijvoorbeeld
groene fietsroute
zitranden, de inpassing van bestaande bomen en
Het deel van de openbare ruimte tussen het winkel-
vleermuizen, vogels en insecten. Daarnaast bieden
logische looplijnen, past de fietser als vanzelf zijn
centrum en de Zuiderdreef is hoofdzakelijk ingericht
de bestaande bomen en uiteindelijk ook de nieuwe
snelheid aan en zal afstappen als het druk is.
voor parkeren en verkeer. In dit gebied zullen straks
bomen een fijne, natuurlijke sfeer, verkoeling en
auto's, fietsers en voetgangers op een veilige manier
beschutting.
2. Hart ontmoeting op het plein
Verkeer en functie
shared space,
Park
hun weg vinden. Ook deze ruimte wordt mooi
entreefuncties
Aan de noordzijde van het centrum ligt het bestaan-
ingericht, met duurzame waterdoorlatende bestra-
Waterrobuust en klimaatbestendig
de park. Het park is nu vrij sober en functioneel
ting, diverse bomen en groenvakken.
Bij de herontwikkeling zijn de opgaven voor water en
3. Verkeer en functie
ingericht met gras en bomen. De gemeente gaat
klimaat binnen het gebied opgelost. Hart van Zuid
ontsluiting en verkeer
onderzoeken of het in de toekomst mogelijk is om in
wordt een waterrobuust en klimaatbestendig gebied.
samenspraak met bewoners en de school aanpas30
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
31
Evenveel groen en meer kwaliteit Momenteel is het voorzieningenhart een versteende
wordt bij de vernieuwing ervan de kans aangegrepen
plek in een verder groene wijk. Juist aan de noord-
groene verbindingen te herstellen. De Balgoijseweg
zijde ligt het groene park aan de Diepvoorde met het
is al een hele oude route van Wijchen naar Balgoij
doorgaande fietspad dat een verbinding legt
waar destijds het winkelcentrum Zuiderpoort op
tussen het centrum van Wijchen en het oude stuk
gepositioneerd is. Het nieuwe ontwerp gaat juist uit
bos aan de Vormerseweg. Het bos hoorde waar-
van het zo veel mogelijk herstellen van deze route,
schijnlijk bij Heerlijckheid Het Vormer en staat al
met name voor wandelaars en fietsers. Deze hoeven
bijna 200 jaar op de topografische kaart aangege-
dan niet meer om het winkelcentrum heen, maar
ven. Aan de zuidzijde van het winkelcentrum en de
volgen hun route door het hart ervan, over het
rotonde in de Zuiderdreef, bevindt zich een mooie
groene plein. Dit plein wordt voorzien van groene
groep waardevolle oude bomen, rondom De Woerd
eilanden, stepping
(vlakbij het voormalige gehucht Woord) die de
stones genaamd, met grote inheemse bomen en
groenstructuur inleidt langs de Balgoijseweg.
bloeiende onderbeplanting. Deze stepping stones verbinden ook het groen en de natuur. Zo wordt de
De groene structuren zijn waardevolle elementen in
groenstructuur als het ware weer geheeld, wat leidt
Wijchen-Zuid in de zin van groene beleving, verkoe-
tot een prettig verblijfsklimaat waar het fijn winkelen
ling, wateropvang, migratieroutes voor allerlei
is en ook ontmoeting centraal staat. We gaan hier uit
vliegende diersoorten als vlinders, vleermuizen en
van een diverse boombeplanting die interessant is
vogels.
voor bijen, vogels en andere vliegers. Het oppervlak groen neemt in de nieuwe situatie licht toe, maar de
32
Het huidige voorzieningenhart ligt dus op een
de biodiversiteit en de gebruiks- en belevingswaarde
kruispunt van de groene hoofdstructuren. Daarom
van het groen nemen ruimschoots toe.
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
33
Inrichting openbare ruimte Groen en bomen spelen een belangrijke rol in de wijk. De bomen en beplanting ondersteunen de drie sferen in het gebied. We werken waar mogelijk met de bestaande bomen en voegen bomen toe binnen de drie sferen die we in het gebied zien. We verdichten én we vergroenen het gebied. Er komt net zoveel groen terug als er nu is, maar de kwaliteit van het groen is veel hoger. Dat komt doordat we niet alleen kijkgroen maar ook echt gebruiksgroen maken. Parkgroen Het parkgroen bestaat grotendeels uit aanwezig groen. Het gaat om veel solitaire bomen met een grote variëteit in het assortiment. De bomen bieden een mooi decor voor het verblijven in het park en voor schaduwrijke plekken wat goed is tegen hittestress.
Structureel groen Het structurele groen bevindt zich hoofdzakelijk langs de hoofdinfrastructuur in parkgroen parkgroen parkeergroen structureel groen structureel groen parkeergroen
34
het gebied en maakt onderdeel uit van de hoofdgroenstructuur van Wijchen. Het zijn meestal inheemse boomsoorten. Op een aantal andere plekken zijn korte laantjes die ook bijdragen aan de structuur in het gebied. Ze zorgen onder andere voor een groene afscherming tussen bestaande woningen en de nieuwbouw.
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
35
Parkeergroen
Winkelboulevard en Groene Hart
De derde structuur aan groen zijn de bomen die het parkeerterrein vergroenen.
Naast de boulevard, een ruime voetgangerszone die voor alle winkels langsloopt
Dit zijn bomen die schaduwrijk zijn, geen wortelopdruk hebben en geen vallende
voor de boodschappen, worden op het nieuwe plein kleine aanleidingen voor
vruchten hebben of iets dergelijks. Afhankelijk van de grootte van de plantplaats
zitten, spelen en verblijven toegevoegd. Dat kan een randje zijn om op te zitten of
wordt de boomsoort bepaald. Er zijn dan circa drie verschillende soorten moge-
lopen, een waterelement in de vorm van een bedriegertje, een bijzonder patroon
lijk op de parkeerterreinen. Het is wenselijk niet van één soort uit te gaan; bij uitval
in de bestrating of een veldje gravel voor jeu de boules. Bij de horeca en het
of ziekte blijft er dan nog voldoende over.
wijkcentrum is ruimte voor een terras. Zo kan je bij de laatste zowel op het plein zitten als aan de rand van het park.
Groenvakken en zitranden In het groene hart zijn meerdere groenvakken als 'steppingstones' opgenomen;
De boulevard verbindt het plein met de entrees van alle winkels en voorzieningen,
ze geven het groene hart een informeel karakter. Ze geleden de routes en verho-
zowel richting Huissteden als richting Hoogmeer. De inrichting van de boulevard
gen de biodiversiteit in het hart. De groenvakken zijn deels verhoogd en de
heeft dezelfde kwaliteit als het plein en vormt daar een eenheid mee. De samen-
zitranden vormen mooie aanleidingen om in het gebied te verblijven. Deze vakken
hang wordt hiermee versterkt. Bij de inrichting wordt rekening gehouden met het
worden beplant met een gemengde beplanting van lage heesters, overblijvende
geluid van winkelwagens, bijv platkei formaat zonder vellingkant als materiaal.
vaste planten en solitaire heesters. Vooral inheems of passend bij de specifieke locatie en het hele jaar interessant voor kleur, geur, vogels, vlinders en andere
Het Integraal Kindcentrum heeft meerdere afgeschermde buitenspeelplekken. Er
insecten.
is een plek voor het kinderdagverblijf, een plek voor de onderbouw en een plek voor de bovenbouw. De schoolpleinen krijgen een natuurlijke inrichting, zodat je ziet dat de school een echte parkschool is. Het park kan, zoals gezegd, worden gebruikt als speelplek voor de bovenbouw; hier kun je voetballen en er is ook echt ruimte voor sport en spel. Een idee is om hier een sportroute van te maken met meerdere sport- en spelaanleidingen. Maar ook bijvoorbeeld een speelobject dat als ontmoetingsplek kan dienen, voor bijvoorbeeld voorstellingen, zou leuk zijn. In de toekomst worden ideeën voor het park verder uitgewerkt door de gemeente in samenspraak met de buurt en de school. In het park is ook ruimte voor bijvoorbeeld een jeu-de-boules-baan, een bolderwand tegen de achterzijde van de supermarkt of een tribunetrap.
36
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
37
spelaanleiding
sportaanleiding
Hondenuitlaatplek De bestaande hondenuitlaatplek ligt op dit moment
Spelen en verblijven
direct ten noorden van de parkeerplaats met de zonnewij-
We ambiëren het groen in de wijk te verrijken, niet
zer en nog ten zuiden van het fietspad. Dit terrein wordt
alleen als kijkgroen maar ook als echt gebruiks-
onderdeel van de locatie van het kindcentrum. Ergens in
groen! Groen voor verschillende doelgroepen en
het park zal een vervangende locatie gevonden moeten
leeftijden. Vanuit het nieuwe kindcentrum wordt
worden voor de hondenuitlaatplaats van circa dezelfde
spelen in het groen gestimuleerd. De school ligt al
omvang. De gemeente hanteert 3 verschillende regiems
half in het park! De gemeente onderzoekt of extra
hierin: uitlaatplaats; uitlaatstrook en losloopgebied. De
middelen beschikbaar kunnen komen voor een
locatie waar het hier omgaat betreft een hondenuitlaat-
aantal bijzondere elementen in het park. Zo wordt
plaats, waar de hond mag los lopen en waar de honden-
jeux de boules
het park zowel ruimtelijk als functioneel verbonden
poep niet opgeruimd hoeft te worden. Hierbij moet
aan het nieuwe voorzieningenhart.
rekening worden gehouden met emissie door afstromend water en hygiëne. Voor een nieuwe locatie hebben we aan de buurt suggesties gevraagd tijdens de inloopavond en gaan we uit van een locatie achter Hoogmeer of Huissteden. Deze zal worden meegenomen in de
klimmen
uitwerking van het plan.
Zonnewijzer De zonnewijzer die nu op het parkeerterrein achter
spelen en ontmoetin
winkelcentrum Zuiderpoort staat, zou een nieuwe plek in het plan kunnen krijgen. Ook hiervoor is de buurt gevraagd tijdens de participatie. Hieruit is gebleken dat dit kunstwerk voor velen niet hoeft terug te komen. Het kan ook niet overal, de plek moet met zorg gekozen worden, en indien weer als zonnewijzer ingepast, dan moet de
skaten
naald goed zon kunnen vangen en de tijd op het maaiveld af te lezen zijn. De afweging of de zonnewijzer terugkomt wordt meegenomen in de uitwerking van het plan.
38
39
Natuurinclusiviteit De ambitie is om het groen in het gebied meer betekenis te geven. We ontwerpen de openbare ruimte zo dat deze klimaatbestendig is en ook
2. Beschutting tegen hitte: Diezelfde beplanting is het beste middel tegen de steeds heter worden-
Lager gelegen gazons
de omstandigheden ’s zomers. Om ook dan een
aantrekkelijk blijft bij een veranderend klimaat zodat
aantrekkelijk voorzieningenhart te hebben, zijn
deze bijdraagt aan het reduceren van hittestress.
grote bomen nodig voor schaduw. Daarnaast
Ook willen we de biodiversiteit vergroten. Natuurin-
zorgen zij voor demping van geluid en luwte bij
clusief ontwikkelen en bouwen geldt niet alleen voor
veel wind.
Berging water in straatfundering, in en onder p-vakken en in regengoten tussen p-vakken
de gebouwen, maar ook voor de openbare ruimte. Een viertal ambities is hierin belangrijk: 1. Een biodiverse omgeving. Onze leefomgeving
3. Duurzame inrichting: De materialen die we toepassen moeten een lage milieubelasting hebben en zo mogelijk weer herbruikbaar zijn.
moet een fijne plek bieden voor mens, maar ook
Zo kan een gebakken straatklinker wel een paar
voor plant en dier. Hoe groter de biodiversiteit,
honderd jaar meegaan. Voor andere materialen
hoe beter dat is voor het natuurlijk milieu, waarbij een natuurlijke en rijke inrichting zorgt voor allerlei biotopen voor plant en dier. Een zorgvuldige beplanting is daarbij van belang voor voedsel, nestelruimte, beschutting en
Berging water in straatfundering, in en onder p-vakken en in regengoten tussen p-vakken
•
Groene schakel noord-zuid
•
Op daken
kiezen we voor de variant met de minste CO2-
•
Ecologische verbinding
•
Onder parkeren
belasting (voor asfalt bijvoorbeeld duurzaam
•
Groene continuïteit
•
Wadi’s in groen
asfalt).
•
Oude route Balgoij
dergelijke voor migratie van plant en dier, maar ook als aantrekkelijke omgeving voor de mens. We gebruiken dan ook veel inheemse soorten, planten en bomen die insecten aantrekken en voor veel vogels interessant zijn. Ook kunnen we dit nog versterken, door ecologisch beheer wat bijdraagt aan het organische stofgehalte van de bodem en daarmee het watervasthoudend vermogen van de bodem verbetert.
40
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
41
Waterberging Door een veranderend klimaat verwacht men dat er
De Regionale visie op de waterketen is 1 op 1
(in de toekomst) steeds heviger buien en langere
opgenomen in het Beleidsplan water en riolering
perioden van droogte voorkomen. Dit fenomeen is
2023-2028 van de gemeente Wijchen. Hierin is voor
nu al aan de gang, maar omdat we bouwen voor een
hemelwater de gewenste situatie in 2050 het
toekomstbestendige wijk, is het nodig bij hevige
volgende opgenomen:
(piek)buien, ook die sporadisch voorkomen, het
•
Iedere perceeleigenaar is zich bewust van de
gebied zo in te richten dat geen wateroverlast
eigen verantwoordelijkheid voor het verwerken
ontstaat en ook water wordt vastgehouden. Hier
van het hemelwater dat op het eigen terrein valt.
hoort een aantal maatregelen bij, zoals delen van het
•
Afvalwater en hemelwater worden afzonderlijk
park waar het water tijdelijk kan worden opgevan-
van elkaar ingezameld, getransporteerd en
gen, doorlatende bestrating waaronder het water
verwerkt.
kan worden opgevangen waarna het langzaam
•
Bij het gebruik en de inrichting van de openbare
infiltreert in de ondergrond (waar ook de bomen die
en private ruimte wordt rekening gehouden met
in de verharding staan van profiteren), groene daken
klimaatadaptatie. Hoewel hinder en overlast in
waar regenwater in wordt opgevangen wat lang-
de toekomst wellicht vaker moeten worden
zaam wordt afgevoerd of zal verdampen. Het
geaccepteerd, zijn schade en letsel geminimali-
natuurlijke terreinverloop zorgt ervoor dat het teveel
seerd.
aan water richting park en het Wijchens Meer zal stromen. Hiervoor moeten voorzieningen worden
•
wadi tussen de verharding
wadi tussen de parkeervakken
De verschillende functies voor de openbare ruimte vormen geen belemmering voor elkaar.
getroffen. Voor het bepalen van wateropgave en de mogelijkheid van infiltratie in de ondergrond is voor het plangebied een quickscan en geohydrologisch onderzoek uitgevoerd.
infiltratie in de molgoot 42
steppingstones met groen Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
43
Ontsluitingsstructuur Voetgangers en fietsers
Autoverkeer
Laden en lossen
Het fijnmazige systeem van voet- en fietspaden
De auto's rijden straks alleen aan de zuidzijde van
Het laden en lossen van de beide supermarkten is
verbindt bestaande routes op een logische manier
het winkelcentrum. Vanaf de rotonde gaat de
inpandig in een laad- en losdock aan de achterzijde
met het centrum. Je kunt straks dóór het centrum
hoofdroute direct linksaf richting het parkeerterrein
van de winkel. Er is een route bepaald voor de
fietsen over het plein/groene hart. Dit gebied is
voor de winkels en het halen en brengen van de
vrachtwagen waarbij rekening is gehouden met
ingericht als plein waar de fiets te gast is in het
school. Aan deze zijde bevinden zich twee overloop-
ruime bochtstralen. De vrachtwagen die de linker
wandelgebied. Je kunt er ook voor kiezen om om
parkeerterreinen, ten westen van het nieuwe winkel-
supermarkt bevoorraadt, rijdt een rondje en verlaat
het centrum heen te fietsen via Hoogmeer. De
blok en ten zuiden van Huissteden. Als je bij de
het centrum weer via de rotonde. Voor de rechter
rotonde wordt heringericht om ook hier veilig te
rotonde rechtsaf slaat, dan kom je bij het gezond-
supermarkt geldt dat de vrachtwagen via de par-
kunnen fietsen en er komt mogelijk een extra
heidscentrum. Hier ligt ook een parkeerterrein. Deze
keerplaats terug rijdt naar de Zuiderdreef en via een
oversteekplaats voor voetgangers over de Zuider-
rechtsafstraat is éénrichtingverkeer, bezoekers
exclusieve doorsteek het gebied verlaat.
dreef richting het zuiden (Abersland).
kunnen vanaf hier alleen via Hoogmeer de wijk verlaten.
fietser voetganger fiets te gast
fietsers, voetgangers en fiets te gast 44
autoverkeer
laden en Lossen Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
LEGENDA bestaande bomen
45
Parkeren auto
Parkeren fiets
Voor het goed functioneren van het centrum is autoparkeren essentieel. Er is
Het is belangrijk dat in het centrum voldoende ruimte is voor fietsparkeren. Dit
voorzien in een aantal parkeerterreinen rondom het nieuwe centrum. Het aantal
moet op de juiste plek liggen, direct bij de entrees van de woningen en op de
te realiseren parkeerplekken is bepaald op basis van oppervlaktes van de nieuwe
boulevard voor de winkels. Maar ook bij de school is het belangrijk dat er een
voorzieningen en het aantal nieuwe woningen door het verkeerskundig adviesbu-
goede fietsparkeervoorziening is op het schoolplein. De gemeente hanteert ruime
reau (zie bijlage). In een bepaalde mate is sprake van dubbelgebruik tussen
fietsparkeernormen die voorzien in ruim voldoende fietsplaatsen bij de diverse
sommige functies. Echter op sommige winkel-piekmomenten zijn de bewoners
voorzieningen. Deze fietsplaatsen worden zo dicht mogelijk bij de entrees
ook thuis. Het is dus zoeken naar een goede balans tussen bereikbaarheid,
ingericht, deels met fietsbeugels (nietjes) en deels als vrije ruimte voor bakfiet-
beschikbaarheid maar ook niet 'te veel parkeerplaatsen' maken die sporadisch
sen, fietsen op standaards, etc. De locaties liggen ook goed aangesloten op de
gebruikt worden, om juist ook fietsen en lopen te stimuleren.
fietsroutes in het gebied. De berekening van het anatal fietsparkeerplaatsen dat nodig is, is opgenomen in de bijlage.
Het grote parkeerterrein wordt (gedeeltelijk) ingericht als blauwe zone zodat de parkeerplaatsen altijd beschikbaar zijn voor de winkels. Halen en brengen voor de school vindt hier ook plaats op korte loopafstand de ingang van de school. Naast de school is geen kiss and ride locatie. Op het parkeerterrein zijn daarnaast plekken gereserveerd voor mindervaliden, het stallen van winkelwagentjes en voor afvalinzameling. De bewoners parkeren op de parkeerterreinen aan de zijkant van de blokken. De parkeerterreinen worden beplant met bomen en hagen en er komen laadpalen. De terreinen zijn zodanig ontworpen dat hevige buien als gevolg van de klimaatverandering tijdelijk aan het oppervlak geborgen kunnen worden, zoals waterberging in fundering van de bestrating en watergoten tussen de parkeervakken.
parkeren fiets parkeren auto 46
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
47
Profielen Naastgelegen profielen geven inzicht in de hoogteopbouw in het gebied, maar ook de opbouw en de breedte van de profielen.
4
2
3
1
Doorsnede 1
Doorsnede 2
Doorsnede 3
Doorsnede 4
5 Doorsnede 5 48
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
49
Beeldkwaliteit
Beeldkwaliteit massa’s en geleding, samenhang kleur en materiaalgebruik, plein, specials
Sterke identiteit
een bijzondere plek, een samenhangend hart van de wijk
Natuurlijk en speels
Uitnodigend en gebruiksvriendelijk
sfeer gebouwen openbare ruimte, vormgeving gebouwen
vormgeving entrees uitstraling plinten, routes, naamgeving, reclame-uitingen
Robuust en toekomstbestendig
onderhoud en beheer, detaillering en materialisatie
Hart van Zuid verdient een sterke, eigen identiteit. Het centrum hoort bij de wijk, maar mag zich ook onderscheiden. De architectuur in Wijchen-Zuid is sober en samenhangend. Dat willen we in het centrum anders gaan doen. Het is een bijzondere plek en dat mag je zien en voelen! We willen het hart een rijkere en meer gelaagde uitstraling geven qua architectuur. De drie nieuwe gebouwen die samen het centrum vormen, zijn verschillend qua afmeting, vorm en functies. Door te kiezen voor samenhang in kleur- en materiaalgebruik, wordt het een geheel en wordt de identiteit krachtiger. Voor de beeldkwaliteit hanteren we de volgende uitgangspunten.
Natuurlijk en speels Het park is overal dichtbij en zichtbaar. Door te werken met natuurlijke materialen en kleuren krijg je een 'natuurlijk' gevoel in het gebied. Ronde hoeken op diverse plekken en de subtiele schuine lijnen in het gebied zorgen voor een verrassend en speels effect.
Uitnodigend en gebruiksvriendelijk Een goed centrum moet een uitnodigende uitstraling hebben; je wilt je er welkom voelen. De ronde, zachte hoeken helpen daarbij, maar ook de goede logistiek. Duidelijke markering van entrees en heldere looplijnen zorgen allemaal voor gemak en gebruiksvriendelijkheid.
Robuust en toekomstbestendig Duurzaam bouwen betekent bovenal robuust en toekomstbestendig bouwen. Een centrum moet intensief gebruikt kunnen worden en er moet tijdens het ontwerpproces al goed nagedacht worden over onderhoud en beheer. Zo zorgen we dat het centrum niet alleen direct na oplevering er mooi uit ziet, maar ook over tien en twintig jaar!
52
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
53
Samenhang en verschil
samenhang in materialisatie met verschil in uitstraling
De drie gebouwen zijn verschillend van afmeting, vorm, maat en schaal en bieden plek aan verschillende functies. De samenhang creëren we door samenhangend kleur- en materiaalgebruik.
Basisvolumes en specials De basisvolumes staan met de voeten op de grond en hebben als basismateriaal baksteen, een
Cohesie materialisatie en uitstraling
materiaal dat mooi verouderd en toekomstbestendig is. De drie gebouwen zijn samengestelde volumes waarbij sommige volumes onderdeel zijn van de hoofdmassa (en zo onderdeel zijn van
Een samenhangend centrum qua kleur- en materiaal-
De blokken zijn sculpturaal vormgeven met als basis-
gebruik, subtiele verschillen tussen de drie gebouwen.
materiaal baksteen en staan met de voeten op de grond.
de sculptuur) terwijl andere gebouwdelen 'specials' vormen en zich duidelijk onderscheiden doordat ze een andere materialisatie hebben en boven op de hoofdmassa staan. De drie specials staan alledrie aan het nieuwe hart en markeren zo het kloppende hart van de wijk.
Ronde hoeken In het plan maken we op belangrijke plekken ronde hoeken, zo wordt je vanzelfsprekend het plein op geleid. De ronde hoeken geven het centrum een speelse en bijzondere uitstraling en leggen de verbinding met de ronde vorm van complex Zuiderpoort. Doordat de school aan alle zijden ronde hoeken heeft, stroomt het park letterlijk en figuurlijk romdom het gebouw.
Plint en bovenbouw zijn met elkaar verbonden en vormen één geheel. 54
Hierdoor hebben de blokken een kloeke en stevige uitstraling.
Drie 'specials' omringen het hart, staan boven op het basisvolume en geven het hart een unieke eigen identiteit. 55
Materialisatie en kleur gebouwen Als basismateriaal kiezen we voor baksteen, een materiaal dat mooi verouderd
steen van de wijk
tint lichter of....... tint warmer
en past bij de rest van de wijk. De kleur baksteen mag zich onderscheiden, een tint lichter en/of warmer zorgt voor een vrolijke noot in het centrum. Door te werken met bijzondere metselwerkverbanden, kan textuur en reliëf worden toegevoegd op plekken die een verbijzondering vragen, bijvoorbeeld entrees, dichte gevels, bergingen en fietsenstallingen. Daar waar gebouwen met de voeten in het groen staan kan ook juist (opklimmend) groen gebruikt worden
Basismateriaal baksteen, een tint warmer of lichter dan de bestaande steen van de wijk.
voor de vergroening van gevels. Toevoeging bijzonder materiaal in bijzondere afwijkende kleur voor specials en als detail in hoofdmassa
Voor de specials willen we een afwijkende contrasterende kleur toevoegen aan
Basis baksteen in neutrale kleur, toevoeging accenten in bijzondere afwijkende kleur en natuurlijke materialen (hout)
het palet. Hiermee versterken we het karakter en de identiteit van het voorzieningenhart. Het materiaal is vrij, dat kan baksteen zijn maar ook een bijzonder materiaal zoals een keramisch paneel of plaatmateriaal. We zoeken naar een verrijking van het palet, niet alleen qua kleur maar ook qua textuur. De gebouwen hebben een maat en schaal die dat ook goed aankan. Naast baksteen en de afwijkende kleur willen we graag natuurlijke accenten toevoegen in een warme houtkleur/bronsachtige tint. Dat kunnen houten
Bijzondere metselwerkverbanden, textuur en reliëf zorgen voor een verrijking van gevels op plekken waar gevels gesloten zijn en bij entrees.
gelakte kozijnen zijn, maar ook aluminium in een vergelijkbare toonsoort.
Herkenbaarheid bijzondere functies In het gebied ligt naast de dagelijkse boodschappenwinkels een aantal belangrijke functies voor de wijk zoals de school, het wijkcentrum met sporthal en het gezondheidscentrum. Deze functies vragen om bijzondere aandacht en herkenbaarheid. Dat kan met logo's/belettering, maar ook door de functies een eigen Legenda Blinde gevels Groene gevel Basiskleur: Textuur en reliëf
56
positie te geven in het blok door bijvoorbeeld de gevel ter plekke van de functie anders te behandelen.
klimgroen/gevelbeplanting kan worden ingezet bij blinde (kop)gevels
natuurlijke, (houten) accenten in warme toonkleur (niet vergrijsd). Deze kleur kan ook terugkomen in de kozijnen.
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
57
Materialisatie en kleur openbare ruimte De inrichting van de openbare ruimte zal zowel moeten aansluiten op de rest van de wijk, maar ook goed aansluiten op de steen/kleurkeuze van het centrum. We zoeken in de eerste plaats verbinding met de kleur van de wijk als het gaat om de kleur van de bestrating. Zo loopt de bestrating, in de kleur
A: Uniforme klinkerbestrating verbindt het hele gebied van park tot winkel en school. Een shared space om te ontmoeten en te verblijven, de fietser is te gast.
grijs, uit de omliggende straten van de wijk vanzelfsprekend door in de kleur van de straten van de parkeervoorzieningen rond het centrum. •
Grijs gekleurde bestrating verbindt
Toegevoegd wordt een bruin-rode kleur in de bestrating van het plein, paden
de rijwegen uit de buurt met die
en parkeervakken. Met andere woorden waar de voetganger op de grond
van de parkeervoorzieningen van
A: voetgangersgebied en fiets te gast
Hart van Zuid •
staat, bevindt zich een mooie en duurzame baksteen bestrating in een warm-bruinrode kleur.
De roodbruine, warme kleur van
Boulevard
de voetgangersgebieden en
De winkelboulevard aan de voorzijde van het winkelcentrum, die doorloopt
parkeervakken worden toege-
aan beide zijden van de rotonde, mag zich verbijzonderen. Dat kan door een C: plint
voegd als nieuwe sfeer
B: Toegangswegen van asfalt lopen door naar parkeerterrein, parkeerplaatsen van klinkers met open voeg.
afwijkende maat steen te gebruiken of bijvoorbeeld door het mengen met een ander materiaal, waarmee rekening wordt gehouden met het geluid van de winkelwagens op de verharding (bijv platkei formaat zonder vellingkant). Het doel is de zones met de belangrijkste entree met elkaar visueel te verbinden.
Inrichting openbare ruimte fietspad asfalt/auto boulevard
C: Langs de plint een verbijzondering van de klinkerbestrating, kunst eventueel in combinatie met afwatering.
B: toegang + parkeren
voetganger (fiets te gast) winkelwagentjes afvalinzameling (plaats nader te bepalen)
58
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
59
De parkeerterreinen worden praktisch en functioneel ingericht. De rijbanen zijn
Het vak met esdoornbomen vlak bij de entrees van het integraal kindcentrum
van asfalt (comfortabel voor winkelwagentjes), de parkeervakken worden zoals
blijft gehandhaafd met een grasondergrond. Onder de bomen ontstaat zodoende
gezegd ingericht met een klinkerverharding, maar dan hier met open voeg voor
een fijne schaduwplek en blijft het onderdeel van de bruikbare buitenruimte.
het inzijgen van hemelwater. Voor de stalling van winkelwagens is voldoende ruimte ingericht op de parkeer-
In de aansluitende parkzone zijn de paden van asfalt: grijs voor de voetgangers,
plaats. Van belang is dat de eventuele shelters hiervoor, qua materiaal, kleur en
rood voor de fietsers.
uitvoering, architectonisch passen bij de kwaliteit van de nieuwbouw.
Fietser te gast
Al het meubilair, zoals de verlichting, fietsnietjes, afzetpaaltjes en hekwerken zijn
Met verlichting kunnen bijzondere accenten en sfeer worden bereikt. De parkeer-
qua materiaal en uitstraling familie van elkaar.
plaatsen worden voorzien van een functionele verlichting, masten niet te hoog.
Het plein
De eenheid in uitgesproken inrichtingselementen versterkt de samenhang van
Het gehele plein tot aan de parkzone wordt als basis bestraat met gebakken
Hart van Zuid en biedt een podium voor een diversiteit aan gebouwen, functies,
klinkers in dezelfde warmrode kleur. Het plein wordt ingericht als voetgangersge-
maar ook aan een veelzijdige groeninvulling van diverse bestaande en nieuwe
bied. De gevarieerde plantvakken met zitranden, de terrasjes, aanliggende
bomen en bloemrijke borders.
entrees van de voorzieningen maken dit duidelijk. De fietsers zijn te gast en moeten de voetgangers voorrang geven en bij drukte afstappen. De stenen zitranden langs de opgetilde plantvakken zijn van natuursteen of sterk verdicht en geslepen beton, vuilwerend en afgerond. Eventuele bijzonderheden, zoals een waterelement of houten zitting-delen worden verwerkt in de zitrand. De groenvakken zijn zo gepositioneerd dat ze de bestaande bomen zo veel mogelijk een plek kunnen bieden in deze groenvakken.
60
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
61
Blok C
Plinten De uitstraling van de plinten is van essentieel belang voor de beleving en uitstraling van het centrum. Een prettige sfeer ontstaat als er afwisseling is, steeds wat anders gebeurd,
Blok A
entrees goed zichtbaar zijn en er een menselijke maat en schaal is. De plintstrategie verschilt per functie en plek in het blok, zie naastgelegen schema.
Luifel, reclame-uitingen en benaming Voor de winkels is een luifel voorzien, hierdoor kun je aangenaam en droog boodschapLegenda Semi-open gevel Gesloten gevel – gevel ontwerpen met textuur/reliëf en/of groen Grotendeels open en transparante gevel Lamellen voor privacy Entree winkel/supermarkt Entree woningen Entree maatschappelijke voorzieningen (wijkcentrum/school) Entree gezondheidscentrum
pen doen. De luifel maakt onderdeel uit van de architectuur (geen losse toevoeging) en
Blok B
vormt een stevige band in de architectuur. De zone onder de luifel is ook een zone waar Plint van blok A richting het plein: integratie van de entree van de
winkels nog uitstallingen in het openbaar gebied kunnen plaatsen. In de winkelpuien is
woningen en het terras van het wijkcentrum.
een logische plek opgenomen voor reclame-uitingen. Hierdoor ontstaat een rustig beeld en is iedere winkel toch goed zichtbaar. De naamgeving van het winkelcentrum kan mee ontworpen worden bij de entree van de wijk in de blinde gevel of als onderdeel van de architectuur.
Entrees De entrees naar de woningen zijn goed zichtbaar in de verschillende blokken en uitnodigend. Door hier te werken met terugliggende delen, ander materiaal toe te voegen en een kijkje naar binnen te geven, krijgen de entrees een vriendelijke uitstraling.
Blinde gevels Op een tweetal plekken is sprake van blinde gevels. Hier kan met groen of bijzonder metselwerk toch een mooie en goede gevel gemaakt worden. Ter plekke van het park Plint van blok B richting de entree: gevel van de zorgvoorziening met lamellen voor privacy.
62
Plint van blok A aan de commerciële strip: ritme in de kolomstructuur in relatie tot de winkels.
kan bijvoorbeeld ook een boldermuur of tribunetrap gemaakt worden om de blinde gevel 'functioneel' te maken.
63
Laad- en loshoven
L&L Westgevel blok A met geïntegreerd laad- en loshof
Zowel aan de westzijde van Blok A als aan de
van deze onderdelen (45 graden). Luchtbehande-
noordzijde van blok B komt een laad- en loshof.
lingskasten worden uit het zicht gehouden en maken
Deze hoven worden meegenomen in de architectuur
integraal deel uit van het gebouwontwerp, ook in
en volledig inpandig opgelost. De entree's worden
kleur en materiaal.
zorgvuldig vormgegeven. De toegangen maken
Eventuele voorzieningen voor glasbewassing zijn
onderdeel uit van de architectuur en zijn afsluitbaar.
niet zichtbaar vanuit de openbare ruimte rondom.
Vijfde gevel De daken van de bebouwing is voor een groot deel zichtbaar vanuit de woningen in de woongebouwen
L&L Oostgevel blok B met geïntegreerd laad- en loshof
aan het plein. Daarom wordt er extra aandacht aan het ontwerp van de daken gegeven. Op de daken van de 3 tot 4 lagen hoge bebouwing wordt een daklandschap gemaakt waar het groene beeld overheerst en installatiecomponenten secundair zijn. PV-panelen worden gecombineerd met dakvlakken met sedumplanten. Uitgangspunt is dat luchtbehandelingscomponenten zo ver mogelijk van de verschillende dakranden worden geplaatst (zowel vanaf de straat als de daktuin gezien). De minimale afstand van installatieonderdelen tot de dakrand is gelijk aan de hoogte
Inpandig laden en lossen 64
Installaties niet zichtbaar vanaf maaiveld of het fietspad 65
66
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
67
Buitenruimtes De buitenruimtes van woningen worden mee ontworpen met de architectuur. Voor het hoofdvolume geldt dat we balkons zien als loggia's/onderdeel van de gevel. Bij de specials mogen de balkons expressiever zijn en ook aangehangen worden. Het is belangrijk om na te denken over privacy want enkel glazen balkons worden vaak dichtgezet en mensen vinden het fijn om een beetje beschut te zitten.
buitenruimtes/ groene daken
Fietsenstallingen en bergingen Op een aantal plekken zijn fietsenstallingen en bergingen opgenomen. Als
Legenda Gemeenschappelijke buitenruimte in combinatie met groen dak Privé buitenruimte Interne patio
deze grenzen aan de buitengevel is het prettig als er ook daglicht is/je naar binnen kunt kijken. Door bijvoorbeeld te werken met grote foto's en/of grafische prints kunnen ook collectieve fietsenstallingen er van buitenaf goed uit zien.
bergingen
Daken De dakvlakken zien we als vijfde gevel en worden mee ontworpen. We gaan uit van groen-blauwe daken die water kunnen bergen en vertraagd afvoeren. Deze daken kunnen ook gecombineerd worden met zonnepanelen. Het is belangrijk om de dakrand hoog genoeg te maken zodat eventuele installaties Legenda Loggia's Balkons Mogelijkheid tot combinatie van loggia's en balkons
op het dak niet zichtbaar zijn vanaf het openbaar gebied.
Binnentuinen/patio's We maken in de nieuwe blokken twee groene patio's en ook daktuinen. Deze groene plekken geven extra woon- en verblijfskwaliteit. De groene daken zijn (geheel of gedeeltelijk) toegankelijk en vormen collectieve tuinen voor de bewoners.
68
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
69
Integraal kindcentrum Het integraal kindcentrum is een echte parkschool, omringd door groen. Door het gebouw aan alle zijden ronde hoeken te geven, stroomt het groen letterlijk en figuurlijk rondom het gebouw en heeft het gebouw direct een bijzondere en afwijkende uitstraling. De school is aangemerkt als een 'special'. Dat betekent veel vrijheid in de materiaalkeuze waarbij een natuurlijk palet (groen en warme houttinten) het uitgangspunt is. Dit biedt de kans om de school een unieke en onderscheidende uitstraling te geven. Het volume kan twee- of drielaags zijn. Door een deel van het gebouw zwevend te maken, kan de fietsenstalling onder het hoofdvolume worden opgelost. Door te werken met horizontale banden wordt het vloeiende en speelse karakter van het volume versterkt. De entree aan het groene hart vraagt bijzondere aandacht, dit is echt de voorzijde van de school. Eventuele andere entrees zijn ondergeschikt. Legenda buitenruimtes
Legenda gevels en entrees
De buitenruimte van de school is integraal mee ontworpen. Het schoolplein heeft
open gevel: verblijfsruimtes bg met zicht op buitenruimte basis baksteen verdieping afwijkende kleur hoofdentree nevenentree mogelijk
groen schoolplein, min 850 m2 waarvan 50% verhard en 50% groen buitenruimte KDV, min 380 m2 fietsenstalling, min 515 m2 overloop spelen in het park (bovenbouw) afscherming lage haag met geïntegreerd hek
een natuurlijk karakter en is 50% groen ingericht. Er wordt gewerkt met speelaanleidingen in plaats van speeltoestellen. De schoolpleinen die afgeschermd zijn hebben een lage erfscheiding in de vorm van een muurtje of een hekwerk, gecombineerd met een groene haag.
Legenda materialisatie Groenaccenten Basiskleur
2
gevel IKC oostzijde: samenhang andere blokken, begane grond met voeten op grond (baksteen/basiskleur), verdieping groentint/afwijkend
70
hoofdentree nevenentree levendige gevel bg (gebruiksfuncties) ronde hoeken (minimaal op bg) max aantal bouwlagen fietsenberging (515 m2) geïntegreerd in gebouw omzoming haag, hek geïntegreerd bouwvlek IKC terrein IKC
Stedenbouwkundig Masterplan Hart van Zuid Wijchen
71
verdiepingen afwijkend materiaal
verdiepingen afwijkend materiaal ronde hoeken
72
gebruiksfuncties bg
verdiepingen afwijkend materiaal
73
Bestaande woningen Op een aantal plekken direct grenzend aan of op het centrum liggen blokken sociale huurwoningen van Talis. Het is belangrijk dat deze blokken met de vernieuwing van het centrum ook een facelift krijgen zodat ze beter gaan aansluiten, stedenbouwkundig op de veranderde context, maar ook qua uitstraling.