Agendabundel

Bundel van de Raad Informatiebijeenkomst openbaar Wijchen van 7 januari 2021

Agenda bijlagen Presentatie Movares - Mobiliteitsvisie.pdf Presentatie raadsinfo 7 januari principe-besluit windpark Bijsterhuizen.pdf 1

Agenda Agenda 2021-01-07 Informatiebijeenkomst.pdf

2 3 3.a

Opening 19.30 uur Mobiliteitsvisie 54441 beslisnota Raadsbesluit Mobiliteitsvisie Dossier 2038 voorblad 54441 beslisnota Raadsbesluit Mobiliteitsvisie Bijlage 1: Mobiliteitsvisie Druten Wijchen Bijlage 2: Samenvatting - informatieblad Mobiliteitsvisie Druten Wijchen

4 4.a

20.15 uur Windpark Bijsterhuizen 52422 Verzoek tot principe-besluit windpark Bijsterhuizen Dossier 2180 voorblad beslisnota gemeenteraad verzoek tot prinicipe-besluit windpark Bijsterhuizen Bijlage 0 Brief Wind in Wijchen verzoek tot principe besluit Bijlage I A Startdocument windpark Bijsterhuizen (13 oktober 2017) Bijlage I B 20190718 WiW quickscan mer concept v2 Bijlage I Ba Addendum op de quickscan mer WiW v1.0 Bijlage I Projectbeschrijving windpark Bijsterhuizen Bijlage II Memo afwijking artikel III lid 3 sub c gedragscode (tiphoogte) Bijlage III Draagvlakpeiling Wind in Wijchen _ verslag draagvlakpeiling 2020-08-28 13_16_10 Bijlage IV Buurtaanbieding Energiepark Bijsterhuizen Bijlage V Memo financiele bijdrage Windpark Bijsterhuizen

5

Sluiting

Toelichting mobiliteitsvisie

Toelichting

Opbouw mobiliteitsvisie Huidige situatie

Trends en ontwikkelingen

Beleidsambities

Mobiliteitsambitie

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

Er wordt meer gefietst

Er komen meer auto’s bij

Verandert ons mobiliteitsgedrag?

Huidige situatie

Huidige situatie

Enquête en gesprekken ● Goed bereikbaar met de auto, maar onder druk door files (A en Nwegen).

● De auto en de (elektrische) fiets populair ● Het OV wordt ‘beperkt’ gebruikt.

● Voorzieningen in gemeente zijn (zeer) goed bereikbaar met de auto en fiets.

Huidige situatie

Enquête en gesprekken ● Aandachtspunten auto:

o Doorgaand verkeer door kernen o Verkeer in woonwijken o Vrachtwagenparkeren ● Aandachtspunten OV:

o ontbreken OV-verbinding tussen Druten en Wijchen o OV buiten kern Wijchen

● Aandachtspunten fiets: o Netwerk o Verkeersveiligheid o Fietsparkeren

● Aandachtspunten lopen o gebruik voetpaden door fietsers en scooters o ontbreken van voetpaden o oversteekplaatsen

Mobiliteitsambitie

Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal De mobiliteitsvisie

De mobiliteitsvisie houdt rekening met de verscheidenheid van gebiedskenmerken: - twee grote kernen, - meerdere kleinere kernen, - landelijk gebied met verschillende natuurgebieden. - Landbouwbedrijven, - bedrijventerreinen. Met de mobiliteitsvisie dragen we bij aan doelstellingen op o.a. het gebied van duurzaamheid en ruimtelijke ordening.

Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal De speerpunten

De 5 speerpunten van de mobiliteitsvisie:

- Leefbaarheid in de gemeente - Bereikbaarheid tussen de kernen - Verbonden met de regio - Duurzaam verplaatsen - Verkeersveiligheid als blijvend speerpunt

Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal Uitwerking 5 speerpunten

1.

We zetten binnen de grote kernen in op de fietser en voetganger, waarbij we ervoor zorgen dat voorzieningen goed met de auto bereikbaar blijven.

2.

We zetten tussen de kernen in op bereikbaarheid voor iedereen. Elke verkeersdeelnemer moet tussen de kernen kunnen reizen.

3.

Het openbaar vervoer en de fiets zijn in 2030 een realistisch alternatief voor de auto voor reizen van en naar omliggende regio’s.

Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal De speerpunten

4. In 2030 is voor iedereen een duurzame vervoerswijze of faciliteit beschikbaar waarmee men zich betrouwbaar en comfortabel binnen en buiten de gemeente kan verplaatsen. 5. Wijchen is in 2030 nog meer verkeersveilig.

Mobiliteitsambitie

Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal

Einde presentatie

1 Presentatie raadsinfo 7 januari principe-besluit windpark Bijsterhuizen.pdf

Principe-besluit

Windpark Bijsterhuizen (een kwestie van regie)

Presentatie raad: Ron Josten 7 januari 2021

Aanleiding • Wind in Wijchen neemt in 2014 initiatief voor een windpark bij Bijsterhuizen • In 2016 gedragscode windenergie Wijchen vastgesteld en WiW gaat door in lijn van de code • Plan in 2018 vastgelegd in Energieplan • Januari 2019 principe-besluit B&W medewerking te geven aan verdere uitwerking van plan

Beleid Klimaatverdrag van Parijs Nationale Ambitie: Klimaatwet en klimaatakkoord is basis, 49% CO2-reductie in 2030 (Gelders Energie Akkoord: 55%). Regionale Energie Strategie

Project Nieuwe Wetering | Bijsterhuizen 3 windturbines a 3-3,5 MW = opbrengst 29-30 GWh (10% van opgave) 180 meter tiphoogte Van, voor, door de samenleving

Onderdeel van energielandschap Bijsterhuizen

Direct betrokkenen binnen 1 km 25 woningen - 14 in Wijchen - 11 in Beuningen

Gedragscode Windenergie • Fase 1 (2014-2019): studies (oa quickscan MER), keukentafelgesprekken, bijeenkomsten werkgroep, techniek, betrekken gemeente, principe-besluit B&W • Fase 2: ontwerpatelier, planschade taxatie, buurtaanbod, draagvlakpeiling • Buurtaanbod-compensatie is meer dan gangbaar is. • Kortom, de gedragscode is geheel gevolgd, op tiphoogte na. • Ervaring Wind in Wijchen voldoende input voor afronding evaluatie Gedragscode

Quickscan MER • Varianten uit ontwerpatelier onderzocht op eerste haalbaarheid • Voorlopige opstelling en effecten tav geluid, slagschaduw, natuur, archeologie • In volgende fase (wijziging bp en omgevingsvergunning) volledige MER en onderzoeken (ook naar lichtvoorziening op mast) • Omwonenden en andere belanghebbenden kunnen dan reageren op uitkomsten

Tiphoogte  In gedragscode max 150 m (in 2016 vastgesteld)  Inmiddels bijna 5 jaar verder en windmolens doorontwikkeld (markt)  SDE-subsidie neemt af omdat prijs per opgewekte kWh afneemt (businesscase)  Ergo, businesscase is bij 150 meter tiphoogte onrendabel

Draagvlakpeiling Opzet en uitvoering draagvlakpeiling, respons • Vraag 1: Wat vindt u van duurzame energieontwikkelingen in Wijchen en Beuningen? • Vraag 2: Vindt u dat de initiatiefnemers u voldoende geïnformeerd en betrokken hebben bij het project? Welke aanbevelingen heeft u? • Vraag 3: Wat vindt u van het plan?

• Vraag 4: wat is uw mening over het buurtaanbod?

Rol provincie • Bevoegd gezag bij windprojecten 5-100 MW • Provincie kan op verzoek van lokale overheid bevoegdheid (voor ruimtelijke inpassing) overdragen • Weigert een gemeente medewerking aan een initiatief dan moet de provincie het plan inpassen en verliest gemeente de regie. Gedragscode is dan niet meer van toepassing.

Tot slot • Gedragscode Windenergie in Wijchen evalueren • Wet voorkeursrecht gemeenten en uitbreiding bedrijventerrein Bijsterhuizen: relatie met windpark in beeld brengen • Relatie met windplan bij Beuningen • Windpark is voor Wind in Wijchen eerste stap in Energielandschap Bijsterhuizen (zonnepanelen, slimme opslag+stroom voor Bijsterhuizen en Wijchen).

Vragen?

1 Agenda 1 Agenda 2021-01-07 Informatiebijeenkomst.pdf

AGENDA INFORMATIEBIJEENKOMST Donderdag 7 januari 2021 om 19.30 uur Digitaal via MS Teams Voorzitter: Pim Verbeeten 19.30 uur

Opening Mobiliteitsvisie Presentatie en mogelijkheid tot het stellen van vragen. Achtergrondinformatie:

20.15 uur



Raadsbesluit Mobiliteitsvisie, beslisnota (54441)



Bijlage 1: Mobiliteitsvisie Druten Wijchen



Bijlage 2: Samenvatting - informatieblad Mobiliteitsvisie Druten Wijchen

Verzoek tot principe-besluit windpark Bijsterhuizen Presentatie en mogelijkheid tot het stellen van vragen Achtergrondinformatie: 

21.00 uur

Raadsvoorstel Verzoek tot principe-besluit windpark Bijsterhuizen (52422) en bijlagen.

Sluiting

3.a 54441 beslisnota Raadsbesluit Mobiliteitsvisie 1 Dossier 2038 voorblad.pdf

Raad Informatiebijeenkomst openbaar Wijchen Dossiernummer

2038

Extern Zaak ID

Z/20/054441

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

7 januari 2021

Agendapunt

3.a

Omschrijving

54441 beslisnota Raadsbesluit Mobiliteitsvisie

Organisatieonderdeel

domein Fysieke leefomgeving - team Gebiedsinrichting

Eigenaar

Bitter, Colette

Soort nota

Beslisnota

Programma/Paragraaf

P2 Verkeer en vervoer

Portefeuillehouder(s) Wijchen

Loermans, P.L.J. (Paul)

Telefoonnummer steller

0884327209

E-mail adres steller

Colette Bitter

Bijlagen 54441 beslisnota Raadsbesluit Mobiliteitsvisie Bijlage 1: Mobiliteitsvisie Druten Wijchen Bijlage 2: Samenvatting - informatieblad Mobiliteitsvisie Druten Wijchen Geagendeerd

Vergaderdatum

College BenW openbaar Wijchen

24 november 2020

Stukken gemeenteraad Wijchen

1 december 2020

Raad Informatiebijeenkomst

7 januari 2021

openbaar Wijchen Commissievergadering Wijchen

14 januari 2021

Raad openbaar Wijchen

28 januari 2021

Voorgesteld besluit Het gemeenteraad besluit: 1. De Mobiliteitsvisie ‘Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal’ vast te stellen.

1 54441 beslisnota Raadsbesluit Mobiliteitsvisie

Openbaar

Zaaknummer: 54441

Beslisnota voor de Gemeenteraad Onderwerp: Raadsbesluit Mobiliteitsvisie Voorgesteld besluit de Gemeenteraad besluit: 1. De Mobiliteitsvisie ‘Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal’ vast te stellen. Aanleiding Het voorliggende beleidsstuk betreft het actualiseren en harmoniseren van de Gemeentelijke Verkeers- en Vervoersplannen (GVVP) van de gemeenten Druten en Wijchen. Voor u ligt de mobiliteitsvisie van de gemeente Wijchen “Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal”. De mobiliteitsvisie is voor twee gemeenten opgesteld: voor Druten en Wijchen en is inhoudelijk hetzelfde, ongeacht of een bestuurlijke fusie doorgaat. Want zowel de gemeente Druten als de gemeente Wijchen staan beide de komende jaren voor een aantal grote opgaven als gevolg van diverse ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen. Met deze eenduidige mobiliteitsvisie streven we naar een integraal verkeersbeleid. Het gemeentelijke mobiliteitsbeleid bestaat uit een mobiliteitsvisie en een mobiliteitsplan: - In de voorliggende mobiliteitsvisie draait het om de mobiliteitsambities en wensen van de gemeente Wijchen voor het komende decennium.

Centraal in de mobiliteitsvisie staat de ‘waarom-vraag’: waarom is verkeer en mobiliteit belangrijk voor de gemeente en welke ambities wil Wijchen waarmaken? - Het mobiliteitsplan wordt aansluitend opgesteld en geeft antwoord op de ‘hoevraag’: welke maatregelen worden genomen om de wensen en ambities van de gemeente Wijchen waar te maken? In het mobiliteitsplan komen thema’s aan bod zoals faciliteren parkeernormen, inrichting van de weg, waar gaan we elektrisch laden, etc. Er zal met maatwerk naar ieder wijk /dorp gekeken worden. Het mobiliteitsplan zal gemeente specifiek inzoomen op lokale verschillen en een uitvoeringsgericht karakter hebben.

In de mobiliteitsvisie die met dit beslisnota wordt vastgesteld, wordt gesproken over 5 speerpunten. Hier komen de thema’s verkeersveiligheid, leefbaarheid, bereikbaarheid, duurzaam verplaatsen en de verbinding met de regio aan bod. Zo levert deze visie bouwstenen voor de Omgevingsvisie.

Pagina 1 van 5

Openbaar

Zaaknummer: 54441

Eerdere besluiten Datum

Korte omschrijving eerder genomen besluit (vermeld zo mogelijk het zaaknummer/documentnummer)

9 juni 2020 (college) 2 juli 2020 (raad)

Beslisnota aanpak Mobiliteitsvisie Druten Wijchen (Z/ 19/029225)

3 juli 2020 (college)

Vraagspecificatie aan verkeerskundige adviesbureaus (Z/20/049956)

Gewenst resultaat Het resultaat is een vastgesteld beleidsdocument, waarin een heldere beschrijving is opgenomen van de gewenste Mobiliteitsvisie voor de gemeente Wijchen in relatie tot het ruimtelijke beleid. Argumenten 1.1. In deze visie leggen we de mobiliteitsambities en doelen vast voor het komende decennium. In de visie kijken we naar wat er nu ligt, wat er op ons af komt, wat we willen bereiken. De gemeenten Druten en Wijchen liggen tussen de Maas en de Waal. De gemeente Wijchen kenmerkt zich door een grote kern met daar omheen een landelijk gebied met verschillende natuurgebieden en kleinere kernen. Verder kent het gebied landbouwbedrijven en verschillende bedrijventerreinen. De mobiliteitsvisie houdt rekening met deze verscheidenheid van gebiedskenmerken. 1.2 De eerste fase voor het gemeentelijke mobiliteitsbeleid is gereed. Het gemeentelijke mobiliteitsbeleid is opgebouwd uit een mobiliteitsvisie en een mobiliteitsplan. In de mobiliteitsvisie draait het om de ambities en wensen van de gemeenten Druten en Wijchen voor het komende decennium. Na het vaststellen van de visie volgt aansluitend het opstellen van het mobiliteitsplan. In dat plan wordt voor iedere gemeente afzonderlijk ingevuld met haar eigen thema’s, onderwerpen en besluiten. Hier is maatwerk denkbaar voor iedere kern/woonwijk, zoals bijvoorbeeld het differentiëren van parkeren en duurzaamheid.

1.3 Deze beleidsvisie levert bouwstenen op voor de Omgevingsvisie. Voorliggende nota omvat de visie van de gemeente Wijchen op mobiliteit voor de periode 2020-2030. Deze visie dient als kader voor het aansluitend op te stellen mobiliteitsplan en dient als bouwsteen voor de gemeentelijke Omgevingsvisie. Alle vervoersmodaliteiten (zoals openbaar vervoer, fiets, langzaam verkeer en elektrisch vervoer) komen in deze visie in beeld, uiteindelijk vormgegeven in 5 speerpunten. 1.4 De mobiliteitsvisie bevat vijf speerpunten waarmee we onze ambities weergeven en vastleggen. Deze speerpunten zijn realistisch en hebben een directe relatie met de kernpunten van de nog op stellen omgevingsvisie. De speerpunten hebben de volgende thema’s:  Leefbaarheid in de gemeenten  Bereikbaarheid tussen de kernen Pagina 2 van 5

Openbaar   

Zaaknummer: 54441 Verbonden met de regio Duurzaam verplaatsen Verkeersveiligheid als blijvend speerpunt

In de bijlage is een (leesbare) samenvatting van deze visie in de vorm van een ‘informatieblad’ toegevoegd. Een afbeelding van dit informatieblad staat hier:

1.5 We dragen met de mobiliteitsvisie ook bij aan de (gemeentelijke en bovenliggende) doelstellingen op het gebied van duurzaamheid en ruimtelijke ontwikkelingen. Realisatie van de woningbouwopgave zorgt voor een toename van verkeersbewegingen. Hoe houden we onze gemeente bereikbaar, leefbaar en verkeersveilig? Bij het inrichten van de openbare ruimte is er altijd een spanningsveld tussen diverse thema’s zoals verkeer, parkeren, water en groen. Tot slot zijn er nog volop trends en nieuwe ontwikkelingen waarbij verkeer en vervoer verandert. Met deze visie zijn deze veranderingen in beeld. 1.6 Voor deze mobiliteitsvisie is burgerparticipatie toegepast, zoals een online vragenlijst en verdiepingssessies. Onderdeel van burgerparticipatie is een online vragenlijst. Deze vragenlijst kon in een periode van 3 weken ingevuld worden. Uiteindelijk hebben 300 Wijchenaren de vragenlijst over verkeer en vervoer ingevuld. Daarnaast zijn er verdiepingssessies gehouden. In kleine (online) sessie zijn mensen en ondernemers specifiek uitgenodigd en om hun inbreng en toelichting gevraagd. Het bleek een ongunstige tijd te zijn omdat inwoners ook gevraagd is om hun mening te geven over de bestuurlijke samenvoeging. Uiteindelijk maakt de opgehaalde informatie onderdeel uit van deze visie. 1.7 De gemeenteraad is bevoegd om visiedocumenten vast te stellen.

Eén van de rollen van de raad is: kaders stellen. Het kaderstellen wordt vorm gegeven door het vaststellen van strategische visie(s) op verschillende beleidsterreinen. Voor verkeer / mobiliteit in Wijchen wordt deze visie weergegeven in de voorliggende Mobiliteitsvisie ‘Duurzaam onderweg tussen de Maas en Waal’.

Pagina 3 van 5

Openbaar

Zaaknummer: 54441

Tegenargumenten en risico’s 1.1 De mobiliteitsvisie bevat wel erg veel tekst Het huidige document bevat veel tekst. Dat is ook nodig: we moeten deze informatie vastleggen om het kader te schetsen en de ambities neer te zetten. De inhoud leggen we met dit besluit vast. Maar de vormgeving van de eindversie (van het complete mobiliteitsbeleid) kan nog wijzigen. Zo kan bijvoorbeeld gewerkt worden met samenvattingen in het document en de volledige tekst in de bijlage toevoegen. 1.2 Het Gemeentelijk Mobiliteitsbeleid is nog niet gereed. Na het vaststellen van de mobiliteitsvisie zal aansluitend het Mobiliteitsplan opgesteld worden. Daarin worden de maatregelen die nodig zijn om de ambities te verwezenlijken vastgelegd. Het mobiliteitsplan heeft een lokaal karakter. Zodra het mobiliteitsplan gereed is, wordt deze voor besluitvorming aangeboden. De planning is dat deze in eerste kwartaal 2021 gereed is. Het mobiliteitsplan zal ook naar de gemeenteraad gaan voor besluitvorming, omdat voor de uitvoering van projecten budget nodig is en de raad het budgetrecht heeft. Financiële gevolgen Er zijn voor deze beslisnota geen financiële gevolgen. De inschrijving voor het opstellen van het mobiliteitsbeleid past binnen het gevoteerde budget. Na de vaststelling van de Mobiliteitsvisie gaan we aansluitend het Mobiliteitsplan opstellen.

Het opstellen van een meerjaren uitvoeringsprogramma is niet in deze opdracht opgenomen. Hiervoor zal aanvullend budget nodig zijn. Gelijktijdig met het vaststellen van het mobiliteitsbeleid zal tevens hiervoor budget gevraagd worden. Communicatie We hebben een eigen (project)website: https://www.wijchen.nl/mobiliteitsbeleid Hierop plaatsen we de voortgang van het project die alle geïnteresseerden kunnen lezen. De oproep voor de vragenlijst stond op deze website, en nu zijn daar deze resultaten op terug te vinden. We oriënteren ons nog hoe we deze Mobiliteitsvisie op deze website na te lezen is. Dit willen we op een leesbare manier doen. Er is nog tijd: dit zal eenzelfde structuur zijn als met het mobiliteitsplan. De voorliggende mobiliteitsvisie en het mobiliteitsplan vormen samen het mobiliteitsbeleid.

Pagina 4 van 5

Openbaar

Zaaknummer: 54441

Vervolg De doorvertaling van deze speerpunten in concrete maatregelen en de manier waarop het effect van deze maatregelen wordt gemonitord en geëvalueerd. Dit vindt plaats in het op te stellen ‘Mobiliteitsplan Druten en Wijchen 2020-2030’. Het mobiliteitsplan wordt aansluitend opgesteld. Dit wordt in eerste kwartaal 2021 verwacht. Dit plan geeft antwoord op de ‘hoe-vraag’. Welke maatregelen worden genomen om de wensen en ambities van de gemeenten Druten en Wijchen waar te maken? In dit vervolg zal per gemeente specifiek ingezoomd worden op lokale verschillen en maatregelenpakket. Geheimhouding: Niet van toepassing. Voorstel Advies De concept versie van de Mobiliteitsvisie is gedeeld met de interne adviesgroep. De adviesgroep bestaat uit een aantal collega’s met uiteenlopende disciplines, zoals wonen, waterbeleid, economische zaken, duurzaamheid, enzovoorts. De projectgroep+ is een afgevaardigden uit de adviesgroep. Met dit betrokken kleinere groep collega’s is er actief meegedacht en meegewerkt aan dit beleidsdocument. In een interne verdiepingssessie is specifiek samengewerkt aan de ‘ambities en doelen’. Team communicatie is actief betrokken bij de vormgeving en leesbaarheid van het beleidsdocument. Bijlage 1: Mobiliteitsvisie Druten Wijchen ‘Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal’ Bijlage 2: Samenvatting van deze visie in de vorm van een ‘informatieblad’.

Pagina 5 van 5

1 Bijlage 1: Mobiliteitsvisie Druten Wijchen

Mobiliteitsvisie Druten en Wijchen

Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal

Mobiliteitsvisie 2020-2030

Inhoudsopgave 1

AANLEIDING .................................................................. 1 1.1 1.2 1.3

2

Gemeentelijk mobiliteitsbeleid .................................................... 2 Het proces ............................................................................... 2 Leeswijzer ................................................................................ 2

LEEFBAARHEID EN BEREIKBAARHEID ONDER DRUK ...... 3 2.1 2.2 2.3 2.4

3

Ruimtelijke opgaven .................................................................. 3 Bereikbaarheid en het huidig mobiliteitsnetwerk ........................... 5 Verkeersveiligheid ................................................................... 12 Toekomstbeeld 2030 ............................................................... 14

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN .....................................16 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6

4

COVID-19 .............................................................................. 16 Autobezit en autogebruik ......................................................... 17 Vergrijzing ............................................................................. 18 Mobility as a Service................................................................ 18 Zelfrijdend vervoer.................................................................. 18 (Brom)Fietsontwikkeling .......................................................... 19

MOBILITEITSBELEID STAAT NIET OP ZICHZELF! ..........20 4.1 4.2 4.3

5

Nationaal beleid ...................................................................... 20 Provinciaal en regionaal beleid .................................................. 22 Lokaal beleid .......................................................................... 24

AMBITIES EN DOELEN ...................................................27 5.1

De 5 speerpunten van de mobiliteitsvisie ................................... 28

ii | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

COLOFON ..............................................................................29 BIJLAGEN ................................................................................ Bijlage I – Huidige wegcategorisering Druten en Wijchen ......................... Bijlage II - Verkeersongevallen (2015 t/m 2019) .................................... Bijlage III– de meest onveilige trajecten en kruispunten .......................... Bijlage IV – Kaartmateriaal huidige bereikbaarheid OV en fiets ................. Bijlage V – Regionale bereikbaarheidsopgaven .......................................

1 Aanleiding De gemeenten Druten en Wijchen staan de komende jaren (2020-2030) voor een aantal grote opgaven als gevolg van diverse ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen. Zo is in beide gemeenten sprake van een woningtekort, vergrijst de bevolking, worden wensen/ambities op het gebied van duurzaamheid steeds belangrijker en staat de bereikbaarheid onder druk. Ontwikkelingen die samenhangen met dergelijke opgaven zijn sterk van invloed op de mobiliteitsbehoefte en het gebruik van de infrastructuur. Denk daarbij bijvoorbeeld aan meer inwoners en extra verkeersbewegingen. Ook recreatieve behoeften (wandelen, fietsen, etc.) beïnvloeden de mobiliteitsbehoefte en het gebruik van de infrastructuur.

omgevingskwaliteit, vraagt om helder en toekomstbestendig beleid op mobiliteit. In dit document leest u de visie van de gemeenten Druten en Wijchen op mobiliteit voor de periode 2020-2030. Deze visie dient als bouwsteen voor de gemeentelijke Omgevingsvisie1 en het mobiliteitsplan. De Omgevingsvisie en het mobiliteitsplan moeten nog opgesteld worden. De relatie tussen de mobiliteitsvisie en het mobiliteitsplan wordt hieronder toegelicht.

Op hun beurt staan mobiliteit en infrastructuur juist weer vaak haaks op de eisen die mensen stellen aan de kwaliteit van hun woon- en leefomgeving. De samenhang tussen mobiliteit, infrastructuur, leefbaarheid en

1

De omgevingsvisie is een – verplicht door de gemeente op te stellen – integrale visie met strategische hoofdkeuzen van beleid voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn (bron:

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

1 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

1.1 Gemeentelijk mobiliteitsbeleid Het gemeentelijke mobiliteitsbeleid van Druten en Wijchen lag tot nu toe vast in twee afzonderlijke Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplannen (GVVP’s). Veel van de hierin opgenomen doelstellingen en uitvoeringsplannen zijn inmiddels gerealiseerd, dan wel aan herziening en/of harmonisatie toe. Om het hoofd te bieden aan de steeds grotere opgaven waarvoor de gemeenten staan en in te spelen op sociaal-maatschappelijke en technologische ontwikkelingen, hebben de gemeenten Druten en Wijchen besloten samen te werken. Ook op het gebied van mobiliteit. De ‘oude’ mobiliteitsplannen van de gemeenten zijn daarom niet alleen geactualiseerd, maar ook samengevoegd tot één mobiliteitsbeleid. Het gemeentelijke mobiliteitsbeleid is opgebouwd uit een mobiliteitsvisie en een mobiliteitsplan. In deze mobiliteitsvisie draait het om de ambities en wensen van de gemeenten Druten en Wijchen voor de periode tot en met 2030. Centraal in de mobiliteitsvisie staat de ‘waarom-vraag’. Waarom is verkeer en mobiliteit belangrijk voor de gemeenten en welke ambities willen Druten en Wijchen waarmaken? In de volgende paragraaf is beschreven welk proces gevolgd is om te komen tot antwoorden. Het mobiliteitsplan wordt later opgesteld en geeft antwoord op de ‘hoe-vraag’.

Welke maatregelen worden genomen om de wensen en ambities van de gemeenten Druten en Wijchen waar te maken? In het mobiliteitsplan wordt rekening gehouden met de verschillen tussen de gemeenten, waardoor de behoefte naar maatregelen mogelijk verschilt per gemeente.

1.2 Het proces Om te komen tot de mobiliteitsvisie van de gemeenten Druten en Wijchen is een proces gevolgd dat recht doet aan de verschillende doelstellingen en belangen binnen deze gemeenten. Voor de uitwerking is daarom gekozen voor een interactief proces, waarin inwoners (van alle kernen binnen de gemeenten), ondernemers en belangengroepen de ruimte hebben gekregen om ervaringen en wensen te delen.

2 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

In september 2020 is een digitale vragenlijst uitgezet onder alle belanghebbenden en zijn vier bijeenkomsten georganiseerd waar inwoners, ondernemers en organisaties hun ervaringen en wensen op het gebied van mobiliteit en verkeersveiligheid hebben aangedragen. Om het mobiliteitsbeleid goed aan te laten sluiten op overige beleidsthema’s is samengewerkt met medewerkers van verschillende afdelingen binnen de werkorganisatie Druten Wijchen, de provincie Gelderland en buurtgemeenten.

1.3 Leeswijzer Waarom Druten en Wijchen behoefte hebben aan een nieuw mobiliteitsbeleid is al toegelicht in de voorgaande paragrafen. Hoofdstuk 2 en 3 gaan dieper in op de aanleiding voor nieuw beleid. Zo spelen ontwikkelingen op het gebied van leefbaarheid en bereikbaarheid (hoofdstuk 2) een belangrijke rol voor de ambities en wensen voor de periode tot en met 2030. En ook veranderende sociaal-maatschappelijke en technologische trends en ontwikkelingen (hoofdstuk 3). Hoofdstuk 4 gaat in op het (mobiliteits)beleid van het Rijk en de provincie Gelderland en relevante lokale beleidsambities. Dit vormen de randvoorwaarden en het kader voor het mobiliteitsbeleid van Druten en Wijchen. In hoofdstuk 5 staan de ambities en doelen van de mobiliteitsvisie centraal. Hoe deze ambities en doelen kunnen worden gerealiseerd, wordt uitgewerkt in het nog op te stellen mobiliteitsplan.

2 Leefbaarheid en bereikbaarheid onder druk In en rondom de gemeenten Druten en Wijchen is sprake van verschillende ontwikkelingen op het gebied van ruimtelijke inrichting en mobiliteit, waardoor de leefbaarheid en bereikbaarheid van de kernen in beide gemeenten onder druk komen te staan. Dergelijke ontwikkelingen leiden tot veranderingen in ons mobiliteitsgedrag en mobiliteitssysteem. Dit hoofdstuk gaat in op de belangrijkste ruimtelijke ontwikkelingen, beschrijft de huidige staat van de mobiliteitsstructuur (netwerk – zie ook Bijlage 1) en er wordt ingegaan op de wijze waarop inwoners en ondernemers het netwerk en de mobiliteitsmogelijkheden waarderen. Het vormt hiermee een belangrijke basis voor de in het mobiliteitsplan uit te werken maatregelen.

2.1 Ruimtelijke opgaven De afgelopen jaren is het aantal inwoners in de Regio Arnhem Nijmegen relatief sterker gegroeid dan andere regio’s in Nederland. Naar verwachting zet deze groei in de toekomst door en lopen de woningtekorten hierdoor verder op. Tot 2025 moeten er in totaal 20.000 nieuwe woningen bijgebouwd worden. Op de lange termijn zelfs 50.000 tot 60.000. Het Rijk, provincie Gelderland en de 18 gemeenten die samen Regio Arnhem Nijmegen vormen, hebben afspraken gemaakt om samen snel meer woningen te bouwen. De gemaakte afspraken zijn vastgelegd in de zogeheten ‘Woondeal’. De website van de Rijksoverheid beschrijft de Woondeal als volgt: “De Woondeal moet ervoor zorgen dat er sneller en meer betaalbare huur- en koopwoningen worden bijgebouwd. Het versterken van het groene profiel en ook het bereikbaar houden van de regio zijn daarbij belangrijke uitgangspunten. Daarnaast wordt ingezet op het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid.”

3 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

Hoewel de meeste nieuwe woningen gebouwd zullen worden in de gemeenten Arnhem en Nijmegen, liggen er ook voor Druten en Wijchen opgaves. In beide gemeenten is namelijk sprake van een woningtekort. Uit het Woningmarktonderzoek Regio Arnhem Nijmegen 2019 blijkt dat de totale opgave (tot 2030) voor Druten circa 1.000 nieuwe woningen bedraagt, voor Wijchen bedraagt de opgave circa 1.500 nieuwe woningen (waarvan ca. 1.000 woningen de komende vijf jaar worden gerealiseerd). In het kader van de Woondeal zijn diverse locaties aangewezen waar woningbouw (versneld) plaats kan vinden. In Druten zijn dit Druten-West en Tussen Heuvel en van Heemstraweg. In Wijchen vinden de ontwikkelingen in het kader van de Woondeal vooral plaats ter hoogte van Wijchen-West en de Huurlingsedam (3e fase), maar ook locaties als Kraanvogelstraat (en omgeving) en Tussen Kasteel en Wijchens Meer zijn aangewezen als locaties om woningbouw te versnellen. Ruimtelijke ontwikkelingen vinden niet alleen plaats als gevolg van de Woondeal. De kaarten in Figuur 1 laten de locaties van de belangrijkste ruimtelijke ontwikkelingen in Druten en Wijchen zien.

Gemeente Druten

De verschillende ruimtelijke ontwikkelingen, zowel reguliere als ontwikkelingen in het kader van de Woondeal, brengen mobiliteitsopgaven met zich mee. Want meer woningen en inwoners staan garant voor meer mobiliteitsbewegingen. Het is voor de leefbaarheid in Druten en Wijchen belangrijk dat de bereikbaarheid van de ontwikkelgebieden, rondom de ontwikkelgebieden en de rest van de gemeenten worden geborgd. Het nieuwe mobiliteitsbeleid moet hieraan bijdragen.

Gemeente Wijchen Figuur 1: De belangrijkste ruimtelijke ontwikkelingen in Druten en Wijchen voor de komende jaren

4 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

2.2 Bereikbaarheid en het huidig mobiliteitsnetwerk Niet alleen ruimtelijke ontwikkelingen zorgen voor opgaven. Ook de staat van en de situatie op het huidige mobiliteitsnetwerk voor voetgangers, fietsers, OV en de auto vormen aanleiding tot het opstellen van een geactualiseerd en gecombineerd mobiliteitsbeleid. Deze paragraaf geeft een beeld van het huidige mobiliteitsnetwerk in de gemeenten op basis van de huidige wegcategorisering (zie bijlage 2) en bereikbaarheidsanalyses. De huidige mobiliteitssituatie in/rondom Druten en Wijchen heeft invloed op het leven en het gedrag van inwoners en ondernemers in de gemeenten. Daarom zijn inwoners, ondernemers en professionals gevraagd om hun mening te geven over de huidige situatie en aandachtspunten hierbij, de belangrijkste uitkomsten staan eveneens in deze paragraaf beschreven.2

2.2.2 Auto/vrachtverkeer Het gebied in en rondom de gemeenten Druten en Wijchen wordt doorkruist door een fijnmazig netwerk van snelwegen en provinciale wegen. Door de landelijk, regionaal en lokaal toenemende druk op het wegennet komt de (auto)bereikbaarheid van Druten en Wijchen ook onder druk te staan. Zo is er vaak sprake van ontstaan van files op (vooral) de A50, A326 en N322. De A50 (Valburg-Bankhoef) stond in 2019 zelf op plaats 8 in de file-top 10 van Nederland. De filezwaarte nam in dat jaar toe met 13% t.o.v. 20184. Voorafgaand aan de MIRT-verkenning met betrekking tot de A50-corridor is in 2019 een onderzoek uitgevoerd om de oorzaken en gevolgen van de problemen op de A50 te achterhalen. Uit het onderzoek blijkt dat de hoge

2.2.1 Gebruik vervoersmiddelen Binnen de gemeenten zijn de auto en de (elektrische) fiets de meest gebruikte vervoersmiddelen. De meeste respondenten, van de in het najaar van 2020 uitgezette vragenlijst, geven aan deze vervoersmiddelen dagelijks of meerdere keren per week te gebruiken3. De meeste respondenten geven aan het openbaar vervoer ‘slechts’ enkele keren per jaar te gebruiken. Ongeveer 15% van de mensen die de vragenlijst heeft ingevuld gebruikt het openbaar vervoer wekelijks. De motor, brommer, scootmobiel en snorfiets worden bijna niet gebruikt door de respondenten.

Figuur 2: Wegenstructuur rond en door Druten en Wijchen

2

Bron: BRO, Resultaten mobiliteitsenquête gemeenten Druten en Wijchen, oktober 2020

3

De enquête kon worden ingevuld in de periode september-oktober 2020. Er zijn 582 valide reacties binnengekomen; 52% van de respondenten woont in de gemeente Wijchen (N=300),

48% van de respondenten is afkomstig uit de gemeente Druten (N=268). 4

Bron: https://www.anwb.nl/verkeer/nieuws/nederland/2019/december/knelpunten-2019

5 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

verkeersdruk (met in verhouding een hoog aantal vrachtwagens) en de inrichting van de belangrijke knooppunten leiden tot: ▪ Een overbelast traject tussen (vooral) Bankhoef en Paalgraven; ▪ Aangetaste concurrentiekracht van het gebied rondom de A50; ▪ Problemen met sluipverkeer, onder andere op (delen van) de N324, N277, N322 en de Dorpenweg; ▪ Slechte geluid- en luchtkwaliteit langs het de A50-corridor. Dit bevestigen ondernemers. Wijchen en Druten zijn aantrekkelijke vestigingslocaties vanwege de goede bereikbaarheid en (snelweg)ontsluiting. Maar de bereikbaarheid en ontsluiting staat onder druk door een toename van het ontstaan van files (zie ook paragraaf 4.3.2). Minister Cora van Nieuwenhuizen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) heeft begin oktober 2020 opdracht gegeven om tot een oplossing te komen voor het fileleed op de A50 (tussen de knooppunten Paalgraven en Ewijk). Daarmee moet de doorstroming, bereikbaarheid en leefbaarheid in het gebied rondom de A50-corridor verbeteren. Mede door sluipverkeer afkomstig van de A50, is ook de N322 (Maas en Waalweg) tussen de Prins Willem-Alexanderbrug, Druten en knooppunt Ewijk de afgelopen 10 jaar steeds drukker geworden. Ook inwoners herkennen deze problematiek.

Ten behoeve van de regionale duurzame mobiliteit, bereikbaarheid en verkeersveiligheid is de herinrichting van de N322 tussen aansluiting Druten en knooppunt Ewijk van groot belang voor het land van Maas en Waal. De afgelopen jaren zijn door de provincie Gelderland verschillende oplossingsvarianten onderzocht en uitgewerkt voor de (inrichting van) de N322.

geval is. De oost-west verbinding is goed, maar de verbinding tussen Druten en Wijchen is een aandachtspunt. De bereikbaarheid van de omliggende regio’s vinden respondenten ook goed tot zeer goed. Aandachtspunten voor vrachtverkeer zijn het ‘wildparkeren’ en het laden en lossen in de kernwinkelgebieden. Dit laatste gebeurt nu ongestructureerd en iedere ondernemer doet dit, voor Wijchen binnen de gestelde venstertijden, op zijn eigen moment. Het parkeren van vrachtwagens is binnen de Economische Visie (zie paragraaf 4.3.2) als knelpunt beschreven.

2.2.3 Openbaar vervoer De provincie Gelderland is als vervoersautoriteit verantwoordelijk voor het openbaar (bus)vervoer in de beide gemeenten. De gemeenten hebben hierin geen taak, anders dan de infrastructuur en de (halte)voorzieningen op het eigen wegennet. Het OV-netwerk in Druten en Wijchen is opgebouwd uit diverse busverbindingen (zie Figuur 3). Vanaf busstation Druten vertrekken meerdere

Het aanpakken van dergelijke probleemcorridors is van groot belang voor de bereikbaarheid van Druten en Wijchen. Daarbij geven inwoners en ondernemers aan dat sluipverkeer en vrachtverkeer door woonwijken en polderwegen dagelijks aan de orde is, wat tot gevaarlijke en ongewenste situaties leidt. De bereikbaarheid met de auto van voorzieningen (supermarkt, detailhandel, school, werk, sport, zorg en horeca) binnen de gemeenten ervaren respondenten als goed tot zeer goed. De ondernemers geven aan dat centra goed bereikbaar willen zijn, maar dat dit van buiten de kern niet altijd het 6 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

Figuur 3: Uitsnede van lijnennetkaart (Bron: Breng.nl). NB: Lijn 165 tussen Druten en ’s Hertogenbosch ontbreekt op de kaart.

keren per uur bussen in de richting van Nijmegen, Tiel en ‘s Hertogenbosch. De corridor Druten – Nijmegen, bestaande uit buslijnen 12, 85 en 89, is door provincie Gelderland aangewezen als potentiële Hoogwaardige Openbaar vervoer-corridor (HOV), waarbij lijn 12 en 89 een snelle, directe verbinding naar respectievelijk Nijmegen Heyendaal en station Nijmegen bieden. De lijnen rijden richting Nijmegen over dezelfde (vertragingsgevoelige) route via de N322 (Maas en Waalweg) en de A73. Lijn 85 heeft een gebiedsontsluitende functie voor het gebied tussen Druten, Beuningen en Nijmegen. Lijn 42 richting Tiel en lijn 165 richting ’s Hertogenbosch (niet op de lijnennetkaart) zorgen voor verbindingen in de westelijke en zuidelijke richting. Station Wijchen ligt op de spoorverbinding tussen ’s Hertogenbosch en Nijmegen en wordt bediend door verschillende stoptreindiensten (Sprinters). In de richting van Nijmegen kan vier keer per uur worden gereisd. Richting ’s Hertogenbosch kan dit twee keer per uur. De zuidoost kant van gemeente Wijchen wordt bediend door buslijn 99. Deze lijn rijdt tussen Nijmegen en Uden (Noord-Brabant), via onder andere Grave en Alverna. De corridor Nijmegen – Uden is door provincie Gelderland aangewezen als mogelijke HOV-corridor. In de gemeente Wijchen rijden verder nog verschillende bussen en buurtbussen.

Zo worden Batenburg, Bergharen en Hernen ontsloten door een buurtbus en start ‘binnenkort’ de buurtbus Wijchen – Grave, via Balgoij5.

Figuur 4: OV-bereikbaarheid vanaf het gemeentehuis in Druten (10 , 20 en 30 minuten reizen (rood-oranje-geel), voor- en natransport lopen).

Figuur 4 en Figuur 5 tonen het gebied dat binnen 10, 20 en 30 minuten te bereiken is door te reizen met het OV (uitgaande van gerichte reis)6. Als startlocaties zijn het gemeentehuis in Druten en het huis van de gemeente in Wijchen genomen. Bijlage 4 bevat de kaartbeelden op groter formaat.

Figuur 5: OV-bereikbaarheid vanaf het huis van de gemeente in Wijchen (10, 20 en 30 minuten reizen (rood-oranje-geel), voor- en natransport lopen). 5

Als gevolg van maatregelen tegen Covid-19 rijden er in heel Nederland, op moment van

schrijven, geen buurtbussen. De start van de nieuwe buurtbus Wijchen-Grave is daarom vooralsnog niet bekend. 6

Deze analyses zijn uitgevoerd met behulp van de door Movares ontwikkelde Verbindingswijzer. De analyses zijn gedaan op basis van de dienstregeling zoals begin 2020 – ‘voor corona’ –

gereden werd.

7 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

0Figuur 4 laat zien dat een groot deel van de (randen van de) kernen in de gemeente Druten binnen 20 minuten bereikt kunnen worden vanaf het gemeentehuis in Druten. Voor de analyse is ervan uitgegaan dat reizigers weten hoe laat de bus vertrekt, d.w.z. dat reizigers precies weten wanneer ze moeten vertrekken om de bus te halen. Ook delen van Beuningen en het gebied rond de halte Poort Neerbosch in Nijmegen zijn te bereiken. De kern Horssen is niet te bereiken met het OV. Voor gemeente Wijchen (Figuur 5) geldt dat nagenoeg de hele kern Wijchen goed te bereiken is. Ook grote delen van Nijmegen en Alverna, Hernen en Bergharen zijn bereikbaar binnen 20 of 30 minuten. Ook Oss, Ravenstein, Nederasselt en Heumen vallen binnen het bereik van 30 minuten. Vanaf het huis van de gemeente in Wijchen zijn Balgoij, Niftrik en Batenburg binnen 30 minuten onbereikbaar met het OV. Voor Balgoij geldt dat dit na start van de buurtbus Wijchen-Grave verandert, voor Batenburg geldt dat de reistijd van/naar Wijchen net iets langer is dan 30 minuten. Met name voor Druten geldt dat de figuur expliciet de oost-west oriëntatie (parallel aan de Waal en in mindere mate de Maas) van het OV-netwerk laat zien. Opvallend is verder het ontbreken van een OV-verbinding tussen Druten en Wijchen. Hierdoor is sprake van een ‘gat’ in de bereikbaarheid tussen Druten en Wijchen. Dit bevestigen de ondernemers ook.

Doordat de buslijnen over dezelfde infrastructuur rijden als het vracht- en personenverkeer, is vooral in de richting van Nijmegen (in de ochtendspits) geregeld sprake van vertraging (op de N322 en de N324). De bereikbaarheid met het openbaar vervoer van voorzieningen (supermarkt, detailhandel, school, werk, sport, zorg en horeca) binnen de gemeenten wordt door inwoners die de vragenlijst hebben ingevuld neutraal ervaren; het is niet goed maar ook niet slecht. Ook hebben veel respondenten geen mening, omdat zij het openbaar vervoer niet gebruiken. De bereikbaarheid van de regio Nijmegen met openbaar vervoer vinden respondenten goed. De bereikbaarheid van overige regio’s met openbaar vervoer wordt als neutraal ervaren. Binnen de kernen Druten en Wijchen wordt de bereikbaarheid met het openbaar vervoer positiever ervaren dan in de omliggende kernen of het buitengebied.

8 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

Aandachtspunten met betrekking tot het openbaar vervoer gaan over (te) lange reistijd. Daarnaast zorgt de kwaliteit van de infrastructuur, met bijvoorbeeld drempels, voor minder comfort tijdens de rit met het openbaar vervoer. Vaak worden ook ontbrekende haltes of grote afstanden tot haltes genoemd.

2.2.4 Landbouwverkeer In deze landelijke omgeving rijdt ook veel landbouwverkeer. Als het gaat om landbouwverkeer geven de respondenten aan dat: ▪ zij de grootte van de voertuigen niet vinden passen binnen de kernen; ▪ de verkeersveiligheid op de wegen buiten de kernen in het geding komt bij het passeren van een landbouwvoertuig; ▪ zij geluidsoverlast ervaren en dat de voertuigen met hoge snelheid rijden.

steeds hogere snelheden behaald worden en kunnen steeds meer locaties bereikt worden binnen dezelfde tijdspanne. Met name voor woon-werkverkeer (maar ook voor recreatieve reizigers) is dit interessant. Deze potentie blijkt ook uit de resultaten van de vragenlijst waarin een deel van de respondenten geen mening heeft over de bereikbaarheid van werk of school per fiets, omdat zij niet met de fiets naar het werk gaan. Door het grotere bereik (met trapondersteuning) van de fiets zijn deze gebruikers (doorgaans) eerder geneigd de fiets te gebruiken voor deze reizen. Over het algemeen wordt de bereikbaarheid van de overige voorzieningen per fiets (supermarkt, detailhandel, sport en zorg) binnen de gemeenten door

2.2.5 Langzaam verkeer De fiets Met de fiets kan vanuit Druten en Wijchen een groot gebied worden bereikt. Dit is te zien in Figuur 6. De figuur laat zien dat wanneer een ‘normale’ fiets (zonder trapondersteuning e.d.) wordt gebruikt, grote delen van de gemeenten en daarbuiten bereikbaar zijn binnen 10, 20 en 30 minuten fietsen (gemeten vanaf het gemeentehuis in Druten en het huis van de gemeente in Wijchen). De Waal naar het noorden en de Maas naar het zuiden zijn hierbij barrières voor de langere fietstochten. Vanuit Druten kan men de Waal (tussen mei en oktober) oversteken met een fiets- en voetveer richting Dodewaard. De Maas kan overgestoken worden met de fiets- en voetveren vanuit Batenburg en Niftrik. Met name voor het recreatieve verkeer zijn deze drie pontjes belangrijke schakels in het fietsnetwerk in het land van Maas en Waal. Figuur 6 toont de bereikbaarheid wanneer gebruik gemaakt wordt van een normale of standaard fiets. Door technische ontwikkelingen en de opkomst van e-bikes en speed-pedelecs zijn er echter steeds meer verschillende type fietsen zichtbaar op straat (zie ook paragraaf 3.6). De ‘standaard fiets’ bestaat dus niet meer. Door de verschillende ontwikkelingen van de fiets, kunnen 9 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

Figuur 6: Bereikbaarheid vanaf het gemeentehuis in Druten en het huis van de gemeente in Wijchen binnen 10 (rood), 20 (oranje) en 30 (geel) minuten fietsen.

inwoners die de digitale vragenlijst hebben ingevuld als goed tot zeer goed ervaren. Figuur 7 toont wat er vanuit Druten en Wijchen allemaal bereikt wordt wanneer 45 minuten7 met verschillende snelheden wordt gefietst. Te zien is dat verschillende kernen in de omgeving bereikbaar worden naar mate een hogere snelheid behaald wordt.

Zo komen onder andere Tiel en Nijmegen (deels) binnen het bereik van Druten te liggen. Vanaf Wijchen worden onder andere Nijmegen en Oss bereikbaarheid. Hoewel voor Druten nog duidelijk zichtbaar, neemt de barrièrewerking van de Waal en Maas af.

Figuur 7: Bereikbaarheid van het gemeentehuis in Druten en het huis van de gemeente in Wijchen wanneer 45 minuten gefietst wordt met verschillende snelheden. Rood = 15km/u, oranje = 20km/u, geel = 25 km/u, lichtgeel = 30 km/u 7

Uit onderzoek blijkt dat Nederlanders gemiddeld ca. 1 uur en 38 minuten besteden aan woon-werkverkeer. Per richting komt dit neer op ongeveer 45-50 minuten (Bron: SD Worx)

10 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

Lopen Aandachtspunten met betrekking tot lopen zijn het oneigenlijk gebruik van voetpaden door fietsers en scooters en het op sommige plaatsen ontbreken van voetpaden. Ook oversteekplaatsen worden als aandachtspunt genoemd. Goede wandelpaden zijn niet alleen gewenst in de kernen zelf. Wandelen in het buitengebied is in trek. Mensen parkeren de auto in het buitengebied om vervolgens een rondje te wandelen. Hierdoor is er een toenemende behoefte aan een recreatief wandelpad-netwerk. Bij voorkeur via onverharde paden, gekoppeld aan toeristische overstappunten met parkeermogelijkheden.

11 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

2.3 Verkeersveiligheid Tussen 2015 en 2019 zijn in Druten en Wijchen respectievelijk 334 en 1.163 verkeersongevallen geregistreerd door de politie. Het overgrote deel hiervan zijn verkeersongelukken met allen materiële schade. In totaal was (in beide gemeenten samen) sprake van 97 ongelukken met letsel, 11 keer was er sprake van een ongeval met fatale afloop. Over het algemeen geldt dat personenauto’s het vaakst betrokken zijn bij verkeersongevallen, zowel in Druten als in Wijchen. Voor gemeente Druten geldt dat 62% van de verkeersslachtoffers automobilist is, 24% van de verkeersslachtoffers valt in de groep kwetsbare ‘vervoersmiddelen’ (voetgangers, fietsers, e-bike en bromfietsers).

In gemeente Wijchen ligt het aandeel automobilisten lager. Van de verkeersslachtoffers in Wijchen is 38% automobilist. Ongeveer 57% van de verkeersslachtoffers (fietsers, voetgangers, etc. samen) valt in de groep kwetsbare vervoerswijzen. Ongeveer 31% van de verkeersslachtoffers in Wijchen is fietser. Deze percentages vormen de basis voor de visie op verkeersveiligheid, zoals uitgewerkt in hoofdstuk 5. De verkeersongevallenkaarten (zie Figuur 8) laten de locaties zien waar tussen 2015 en 2019 verkeersongevallen hebben plaatsgevonden (zie ook bijlage 2).

Figuur 8: Verkeersongevallen (2015 t/m 2019, data van VIA). Locaties die dicht op elkaar liggen (<25 meter) zijn samengevoegd. Hoe groter de bol, hoe meer ongevallen hebben plaatsgevonden. Kleuren geven ernst van afloop ongeluk(ken) aan, waarbij de bollen zijn gekleurd o.b.v. het ernstigste ongeluk. Geel = afloop met uitsluitend materiële schade, Oranje = afloop met letsel, Rood = fatale afloop.

12 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

Bijlage 3 bevat per gemeente de meest onveilige trajecten en kruispunten 8. De gemeenten zijn niet voor alle trajecten en kruispunten de verantwoordelijk wegbeheerder. Op de N-wegen is dit bijvoorbeeld de provincie Gelderland. De meeste aandachtspunten vanuit de vragenlijst gaan over verkeersveiligheid. Dit geldt voor de auto, voetganger en fietser. Vaak genoemd zijn: hoge snelheid van autoverkeer (in het buitengebied van Wijchen mag geregeld 80 km/u worden gereden, terwijl 60 km/u uitgangspunt is), onveilige oversteekplaatsen voor voetgangers, onduidelijkheid over voorrang. Daarnaast wordt in de kern Wijchen gesproken over het onjuist gebruik van voetpaden door fietsers, scooters, etc. Ook de kwaliteit van de infrastructuur wordt vaak genoemd: afscheiding rijbaan en fietspad, hobbelige paden en het ontbreken van voetpaden.

8

Analyses omtrent verkeersveiligheid zijn uitgevoerd op data zoals beschikbaar via via.nl

13 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

2.4 Toekomstbeeld 2030 We hebben de inwoners, ondernemers en professionals ook gevraagd naar hun beeld van de toekomst. Hoe zien zij verplaatsingen in 2030? Willen ze gebruik gaan maken van elektrische auto’s? Wat vinden ze belangrijk voor de inrichting van de openbare ruimte? Deze paragraaf beschrijft dit opgehaalde toekomstbeeld. Inrichting openbare ruimte De vragenlijst en de verdiepingssessies geven een tegengesteld beeld. In de vragenlijst wordt aangegeven dat er een sterke voorkeur is voor ruimte voor autoverkeer ten opzichte van de fiets. In de verdiepingssessies wordt juist ruimte voor fietsers en voetgangers als voorkeur gegeven9. Opvallend is daarbij dat de ruimte voor parkeerplaatsen versus openbaar groen ongeveer

9

op 50% uitkomt. De verklaring voor deze tegenstelling is dat de voorkeur sterk gebiedsafhankelijk is: ▪

In de kernen en winkelcentra is het belangrijk dat de verblijfskwaliteit goed is, met openbaar groen en veel ruimte voor fietsers en voetgangers.

▪

Bij winkelcentra en woongebieden kan (waar realistisch) voorrang worden gegeven aan langzaam verkeer (voetgangers, fiets, etc.).

▪

In het buitengebied en op de bedrijventerreinen is de (vracht)autobereikbaarheid zeer belangrijk.

Aangetekend dient te worden dat bij de verdiepingssessies significant minder deelnemers aanwezig waren dan dat de digitale enquête is ingevuld.

14 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

Duurzaam vervoer Inwoners en ondernemers zijn bereid om duurzamer vervoer te gaan gebruiken, maar hiervoor zijn tegelijkertijd een aantal belangrijke verbeterpunten genoemd: ▪

Voor het meer gebruiken van de fiets is het belangrijk dat de fietsroutes veiliger en comfortabeler worden.

▪

Voor openbaar vervoer wordt de reistijd als belangrijk verbeterpunt genoemd, daarnaast geven veel mensen die de vragenlijst hebben ingevuld aan dat ze niet van plan zijn in de toekomst het openbaar vervoer te gaan gebruiken. De reden voor het niet gebruiken van OV is niet gevraagd in de vragenlijst. Ervaring leert echter dat het gemak van de auto ten opzichte van het OV veelal doorslaggevend is.

▪

Inwoners die de vragenlijst hebben ingevuld geven aan open te staan voor de elektrische auto, maar dat dit sterk afhankelijk is van de aanschafkosten en de actieradius. Zolang een brandstofmotor hierin in het voordeel is, zal men niet zo snel overstappen naar een elektrische auto.

▪

Op het delen van de auto wordt wisselend gereageerd. Een mogelijkheid is het autodelen ter vervanging van een tweede auto, maar vanwege de kenmerken van het gebied is men zeer afhankelijk van de auto en terughoudend in het wegdoen hiervan.

▪

Ondernemers geven aan wel over duurzaam vrachtvervoer na te denken en dit ook willen toepassen maar dat hiervoor, op dit moment, de faciliteiten ontbreken. Hierbij denkt men niet aan elektrische voertuigen maar aan vloeibaar aardgas (LNG) en Waterstof.

Openbaar vervoer Voor het openbaar vervoer ziet men graag het behouden en verbeteren van station Wijchen en de HOV-knooppunt Druten. Aansluitingen, overstapmogelijkheden en parkeergelegenheid voor auto’s en fietsen worden hierbij idealiter goed georganiseerd. Onderdeel van het toekomstbeeld zijn verder het verbeteren van de verbindingen richting Noord-Brabant, Nijmegen en omliggende regio’s. Ook de bereikbaarheid tussen de kernen in de gemeenten en de toegankelijkheid van en voorzieningen bij haltes worden genoemd als wenselijke verbeteringen. 15 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

3 Trends en ontwikkelingen Er zijn verschillende sociaal-maatschappelijke trends en ontwikkelingen (van lokale tot nationale schaal) die ons mobiliteitsgedrag en mobiliteitssysteem de komende jaren sterk zullen beïnvloeden.

ontwikkelingen en of dit tot blijvende gedragsveranderingen leidt. Zo is bijvoorbeeld onduidelijk of werkgevers en werknemers thuiswerken blijven omarmen of dat werknemers uiteindelijk toch weer veelal op kantoor gaan werken.

3.1 COVID-19

Wat vaststaat is dat de coronacrisis ertoe geleid heeft dat de afgelopen maanden (maart 2020 – november 2020) minder met het openbaar vervoer is gereisd. De NS gaat er vooralsnog vanuit dat ze pas over vijf jaar, in 2025, hetzelfde aantal dagelijkse reizigers vervoert als in 2019. Onderzoek in opdracht van branchevereniging Bovag wijst uit dat veel reizigers die normaal met het openbaar vervoer reizen/reisden de auto als alternatief zien. Hoewel direct na de uitbraak van het coronavirus een forse daling te zien was, is daarom sinds juli 2020 weer een toename te zien in het aantal verkochte auto’s. Met name het aantal verkochte tweedehandsauto’s neemt sinds de zomer toe.

Bij het opstellen van deze mobiliteitsvisie is de anderhalve-metersamenleving, als gevolg van de COVID-19 pandemie en de maatregelen om die te bestrijden, vooralsnog de nieuwe realiteit. Sinds maart 2020 (het begin van de intelligente lockdown in Nederland) is het advies om zoveel mogelijk thuis te werken. Deze oproep van de regering was direct terug te zien in het verkeer: het aantal files nam namelijk fors af. De verkeersdrukte op de weg en het aantal files nam na de zomer toch langzaamaan weer nam. Door ongewenste ontwikkelingen met betrekking tot het aantal ‘coronabesmettingen’ en het herhaalde advies om zoveel mogelijk thuis te werken, is de filedruk in de herfst van 2020 nog steeds flink lager dan rond dezelfde tijd in 2019. Op dit moment is onduidelijk hoe COVID-19 zich gaat

16 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

De respondenten van de vragenlijst geven aan dat zij slechts beperkt minder gebruik maken van auto, fiets of openbaar vervoer.

Het is te vroeg om betrouwbare uitspraken over de werksituatie en mobiliteitskeuze te doen. Gemeenten Druten en Wijchen willen thuiswerken in ieder geval blijven stimuleren, onder andere met behulp van de campagne zowerkthet.nl van Regio Arnhem Nijmegen. Voor het vervolg van de mobiliteitsvisie is er desondanks vanuit gegaan dat de mobiliteitsbewegingen in de toekomst vergelijkbaar zijn of weer worden met de situatie vóór de coronacrisis.

3.2 Autobezit en autogebruik Het aantal personenauto’s in Nederland blijft groeien. Op 1 januari 2019 waren er 8,5 miljoen personenauto’s. Dat is 1,9% meer dan een jaar eerder. Vergeleken met 2009 is het aantal personenauto’s met 13% toegenomen. Door de vergrijzing zijn er landelijk (relatief) steeds meer mensen van 75 jaar en ouder. In deze leeftijdsgroep was het autobezit per duizend inwoners op 1 januari 2018 een derde hoger dan tien jaar eerder. Dat is de sterkste groei van alle leeftijdsgroepen. Onder 18 tot 30-jarigen is het autobezit het laagst. Jarenlang nam het autobezit in deze categorie af, maar de afgelopen jaren is er weer een kleine stijging te zien. Dit staat haaks op het beeld dat men (wereldwijd) heeft dat jongeren zich steeds meer afkeren van een eigen auto en volledig uitgaan van de fiets, OV en vormen van shared-mobility (zie ook volgende paragraaf). Het autobezit onder jongeren die buiten de stad wonen, is twee keer zo hoog als dat van jongeren die in een stedelijk gebieden wonen. Begin 2015 had gemiddeld 1 op de 5 jongeren (18 tot 30 jaar) in de zeer stedelijke gebieden een auto. In niet stedelijke gebieden was dat 2 op de 5. Het gemiddeld autobezit in Druten en Wijchen (respectievelijk 1,2 en 1,1 per huishouden) ligt boven het landelijke gemiddelde (in 2016 0,9 auto per huishouden.

Onder de respondenten is het autobezit voor Druten en Wijchen respectievelijk 1,7 auto en 1,5 auto per huishouden. Dit verschil hangt samen met de groep respondenten.

17 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

3.3 Vergrijzing

3.4 Mobility as a Service

Als mensen stoppen met werken, veranderen hun dagelijkse routines en bezigheden en gaan zij zich anders gedragen. Zij verplaatsten zich: ▪ met andere motieven en doelen (vrijetijdsverplaatsingen in plaats van woon-werk verkeer); ▪ op andere tijdstippen (meer verspreid over de dag); ▪ over andere afstanden en met andere vervoermiddelen dan voorheen.

Er is een algemene trend zichtbaar van bezit naar gebruik. De muziekdienst Spotify is een van de bekendste voorbeelden. Bij mobiliteit wordt vaak gesproken over ‘Mobility as a Service (MaaS)’. De letterlijke vertaling hiervan is ‘mobiliteit aanbieden als een service’. Via MaaS-platforms kan eenvoudig de beste vervoersoplossing worden gekozen voor een reis. Hierbij kan gebruik gemaakt worden van regulier OV, Uber, de eigen leaseauto, deelauto’s, deelfietsen, deelscooter etc.

De babyboomgeneratie is welvarender, vitaler, actiever en mobieler dan vorige generaties ouderen. Deze groep heeft veelal een auto en zal deze tot op hoge leeftijd gebruiken. Een steeds groter deel van de afgelegde verplaatsingen en kilometers komt hierdoor voor rekening van ouderen. Het bezit van een auto draagt bij aan de zelfredzaamheid van ouderen. Vooral buiten de grote steden is het bezit van, of op zijn minst de toegang tot, een auto van groot belang bij het onderhouden van sociale contacten, het gebruikmaken van voorzieningen en het deelnemen aan activiteiten buitenshuis. Dit komt door de beschikbaarheid van goed openbaar vervoer binnen de grote steden. Hiermee is voor ouderen in Druten en Wijchen toegang hebben en houden tot goede, passende vormen van mobiliteit essentieel voor de mogelijkheid tot langer zelfstandig kunnen wonen in de verschillende kernen (zie ook paragraaf 4.3.2). De komende decennia neemt het aantal oudere verkeersdeelnemers verder toe. Dit vraagt blijvende aandacht voor verkeersveiligheid (infra en educatie). Ouderen hebben namelijk een grotere kans om bij een ongeval betrokken te raken (reactievermogen, inschatting, etc.) en door een verkeersongeval te overlijden dan de gemiddelde verkeersdeelnemer.

De verwachtingen omtrent MaaS zijn hooggespannen. Want het heeft de potentie om ketenmobiliteit10 verder te versterken. Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) heeft eind 2018 onderzoek gedaan naar de gedragseffecten van MaaS. Het KiM constateert dat vooral jongvolwassenen die in grote steden wonen tot de ‘early adopters’ van MaaS behoren. Hierbij gebruiken ze de aangeboden diensten vooral voor incidentele verplaatsingen. Het is volgens het KiM echter nog onzeker of MaaS in de dagelijkse praktijk daadwerkelijk tot gedragsverandering gaat leiden. In het geval van Druten en Wijchen verwachten we niet dat MaaS-oplossingen de komende jaren een alternatief gaan vormen voor bezit van en het gebruik van de privéauto. Druten en Wijchen volgen de ontwikkelingen op het gebied van MaaS en gaan (samen met de markt) onderzoeken of toekomstige MaaS-concepten van toegevoegde waarde zijn voor reizigers en in hoeverre het bijdraagt aan de gemeentelijke (mobiliteits)doelstellingen.

3.5 Zelfrijdend vervoer Diverse grote partijen in de automotive industrie en internet-giganten, zoals Google en Apple zijn druk bezig met de ontwikkeling van zelfrijdende voertuigen. In Nederland wordt uitvoerig getest met zelfrijdende auto’s en vrachtwagens. Dat (deels) zelfrijdende auto’s er op termijn aankomen, lijkt

10

Ketenmobiliteit is een verzamelbegrip voor het gebruik van meerdere vervoermiddelen tijdens een reis. Bron: crow.nl

18 | Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal | Mobiliteitsvisie 2020-2030

steeds duidelijker. Wanneer precies is nog de vraag. Rijkswaterstaat verwacht dat zelfrijdende voertuigen pas na 2030 een positief effect op de bereikbaarheid kunnen hebben. Vooral tijdens de transitiefase, waarin regulier en zelfrijdend verkeer rondrijdt, zijn extra maatregelen nodig. Vooral verkeersveiligheid en de juridische regelgeving vergen extra aandacht. Verwacht wordt dat zelfrijdend vervoer uiteindelijk het gebruik en ontwerp van stedelijk gebieden drastisch zal veranderen. Zelfrijdende voertuigen kunnen namelijk efficiënter gebruik maken van infrastructuur en zelf een parkeerplek opzoeken. Hiermee leggen deze voertuigen een minder grote claim op de beperkte ruimte. De ruimte die hierdoor vrijkomt, kan worden teruggegeven aan inwoners. Bijvoorbeeld in de vorm van meer ruimte voor groen en meer speeltuinen voor kinderen. De mogelijke consequenties zijn echter nog met grote onzekerheid omgeven. De grote vraag is of de (deels) zelfrijdende auto daadwerkelijk een groot effect heeft op het gemiddeld autobezit. Delen we een zelfrijdende auto of heeft iedereen een of meerdere eigen zelfrijdende voertuigen? En wat betekent de zelfrijdende auto voor het openbaar vervoer? Andersom geldt natuurlijk ook: wat betekent zelfrijdend openbaar vervoer voor de auto?