Agendabundel

Bundel - Raad Informatiebijeenkomst openbaar Wijchen van 15 juni 2023 1 2

3

Welkom Uitgebreide toelichting op: Informatienota Stand van zaken Wmo en jeugdhulp, Sociaal Wijkteam en welzijn - Januari tot maart 2023 Dossier 4790 voorblad Informatienota Stand van zaken Wmo en jeugdhulp Sociaal Wijkteam en welzijn - Januari-maart 2023 Monitor Jeugd en Wmo tm feb 2023_definitief 2.pdf Presentatie 15 juni 2023 raad Monitor_JG.pptx Sluiting (22.00)

Raad Informatiebijeenkomst openbaar Wijchen Dossiernummer

4790

Extern Zaak ID

Z/23/124046

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

15 juni 2023

Agendapunt

2

Titel

Uitgebreide toelichting op: Informatienota Stand van zaken Wmo en jeugdhulp, Sociaal Wijkteam en welzijn - Januari tot maart 2023

Organisatieonderdeel

domein Sociale leefomgeving - team WMO, jeugd en gezondheid

Eigenaar

Griend - Verrijp, van de, Joëlla

Soort nota

Informatienota

Programma/Paragraaf

P6 Sociaal domein

Portefeuillehouder(s) Wijchen

Schouten, B. (Bea)

Telefoonnummer steller

06 38 99 04 61

E-mail adres steller

j.van.de.griend@drutenwijchen.nl

Bijlagen Informatienota Stand van zaken Wmo en jeugdhulp Sociaal Wijkteam en welzijn - Januarimaart 2023 Monitor Jeugd en Wmo tm feb 2023_definitief 2.pdf Presentatie 15 juni 2023 raad Monitor_JG.pptx Geagendeerd

Vergaderdatum

College BenW openbaar Wijchen

6 juni 2023

Raad Informatiebijeenkomst

15 juni 2023

openbaar Wijchen Stukken Agendacommissie Wijchen

16 juni 2023

Raad openbaar Wijchen

22 juni 2023

Voorgesteld besluit

Openbaar

Zaaknummer: 124046

Informatienota voor de Gemeenteraad Onderwerp: Stand van zaken Wmo en jeugdhulp, Sociaal Wijkteam en welzijn - Januari tot maart 2023 Kernboodschap •

•

• •

•

Vermindering van zorggebruik door alternatieven is cruciaal in het langdurig beschikbaar en betaalbaar houden van zorg. Door in te zetten op ondersteuning van mantelzorgers en zelfhulpgroepen en kortdurende ondersteuning vanuit Welzijn en sociaal wijkteam proberen we een stevig en passend preventief vrij toegankelijk aanbod beschikbaar te hebben voor onze inwoners. Hiermee willen we de groei van en hang naar individuele specialistische zorg verminderen. We vereenvoudigen processen en verminderen bureaucratie. We zorgen er op deze manier voor dat burgers eenvoudiger en sneller geholpen worden en er ruimte ontstaat bij het sociale wijkteam om kortdurende ondersteuning zoals cursussen en informatiebijeenkomsten en groepen te draaien. We hebben nog steeds last van de gevolgen van coronacrisis. De gevolgen van de coronacrisis met name voor jeugdigen, zijn nog steeds van invloed op het sociaal domein. We blijven deze invloed op het zorggebruik volgen en analyseren. De vluchtelingen-, energie- en wooncrisis spelen ons parten. We merken dat de samenleving nog steeds onder druk staat door de verschillende crisissen die we momenteel in gezamenlijkheid en heftigheid ervaren. Ook inwoners van Wijchen ervaren de gevolgen van toename van asiel opvang, vluchtelingenopvang en verhoogde taakstellingen van statushouderplaatsingen landelijk en lokaal.

We merken dat de voorzieningen vol raken, zoals onderwijs en zorg. Ook de krapte op de markt voor sociale huurwoningen speelt op. Samen met onze inwoners zoeken we naar mogelijkheden waarbij humaan opvangbeleid en zoeken naar voldoende wooncapaciteit voor alle doelgroepen belangrijk is. Al deze componenten hebben in meer of mindere mate een invloed op de zorgconsumptie. We blijven op koers door de data te analyseren en sturen op basis daarvan bij. We houden grip en focus door gedegen analyses op inhoud en financiën. We vertalen dit door in beleid en uitvoeringsplannen.

Eerdere besluiten Datum 20-04-2021 30-09-2021 24-05-2022 30-06-2022

Korte omschrijving eerder genomen besluit Beslisnota ‘Betaalbaarheid van goede zorg’, Zaaknummer 21/060771 Beslisnota ‘Betaalbaarheid hulp bij het huishouden’, Zaaknummer 21/062331 Beslisnota ‘Structurele extra inzet preventie jeugd en regieteam’, Zaaknummer 22/68940 Eerste informatie nota 2022 stand van zaken Wmo, jeugdhulp, sociaal wijkteam en welzijn-0 meting en Q1 2022

Pagina 1 van 8

Openbaar Datum 20- 12-2022

Zaaknummer: 124046 Korte omschrijving eerder genomen besluit Zaaknummer 22/ 77690 informatienota Stand van zaken Wmo, jeugdhulp, Sociaal Wijkteam en welzijn - jan. tot en met aug. 2022 Zaaknummer 22/096217

Toelichting We informeren uw raad volgens de bestaande P&C-cyclus over de stand van zaken rondom de toegang, welzijn en het zorggebruik Wmo en Jeugdhulp. Hiermee creëren we inzicht in de ontwikkelingen van zorg, welzijn en toegang en de financiële gevolgen daarvan. In deze voorliggende nota schetsen we twee maal per jaar een uitgebreider beeld van de ontwikkelingen, zowel inhoudelijk als financieel. De nota is op hoofdlijnen opgesteld en in bijlage 1: het monitor verslag gaan we dieper op de inhoud in. Dit is de eerste informatienota van 2023. We zullen deze nota toelichten tijdens de informatiebijeenkomst van 15 juni. 1. Duiding zorggebruik en bijstelling 2023 We hebben tijdens duidingssessies wederom naar alle productgroepen gekeken zoals bijvoorbeeld begeleiding vanuit de Wmo en pleegzorg vanuit de Jeugdwet. Naast de duiding van het jaarbeeld 2022, nemen we hier ook de definitieve tarieven 2023 in mee, maken we cliënt- specifieke prognoses en verdiepende analyses. Het resultaat is een geactualiseerde begroting van het lopende jaar 2023. Volgens deze methodiek monitoren en duiden we door het jaar heen, vergelijken we periodiek de actuele begroting en de realisatie, en stellen bij waar nodig.

De belangrijkste ontwikkelingen op basis van de duiding en de eerste inzichten 2023, zoals benoemd in het monitorverslag, zijn: Algemene ontwikkelingen: Zoals al benoemd in de informatienota’s van 2022 spelen de gevolgen van de coronacrisis ons nog steeds parten; dit merken we in het zorggebruik. Bij jeugdigen omdat ze moeite hebben om de normale draad van het leven weer op te pakken zoals de schoolgang, een bijbaantje en hobby’s. Een aantal jeugdigen vervalt in motivatieproblemen waardoor het ritme, de structuur en de verwachtingen van het normale leven te langzaam tot niet opgang komen. Ook blijkt een aantal jeugdigen last te hebben van het feit dat ze de afgelopen jaren de normale groepsontwikkelingen en vorming in klassen hebben gemist door de coronabeperkingen. Ze lijken daardoor te worstelen in hun ontwikkeling naar een eigen identiteit wat onzekerheid, faalangst en gevoelens van ongenoegen oproept. Bij volwassenen zien we een stijging in zorgconsumptie zoals dagbesteding en begeleiding doordat er minder angst is voor besmettingen. Daarnaast zien we dat de zorgen om financiën door de energiecrisis en inflatie een effect hebben op het welbevinden. Tevens constateren we een druk op gezinnen doordat jongvolwassenen niet kunnen uitstromen naar een eigen woonplek door krapte op de huidige woningmarkt.

Als laatste bemerken we dat de druk op de samenleving toeneemt door de grotere vraag naar opvang van vluchtelingen en statushouders. Dit geeft een extra druk op voorzieningen zoals zorg, onderwijs en woningen. Onze sociale infrastructuur staat onder druk in alle opzichten. Belangrijkste bevindingen preventie en toegang

Pagina 2 van 8

Openbaar •

•

•

•

•

Zaaknummer: 124046

Het Sociaal Wijkteam heeft sinds een jaar een nieuw registratiesysteem. De inrichting is nog steeds aan ontwikkeling onderhevig. We verbeteren en passen aan daar waar nodig om het gebruiksgemak voor de invoerder te vergroten. Daarnaast verbeteren we processen zodat we managementinformatie rechtstreeks uit het systeem kunnen halen. We constateren dat de optimalisering van dit systeem nog steeds tijd vergt en we daardoor nog niet alles optimaal uit het systeem kunnen halen. Een deel zit ook in het aanleren van dezelfde wijze van registeren door alle werkers in het sociale wijkteam. Dit proces kost meer tijd dan we hebben ingeschat mede door een aantal personele wisselingen. Hier geven we dan ook met regelmaat trainingen over. We zetten voortdurend in op professionalisering van het sociale wijkteam door werkprocessen en werkmethodes te blijven verbeteren; dit is een doorlopend aandachtspunt. Ook hebben we gewerkt aan vereenvoudigen en beperken van werkprocessen. Dit door bijvoorbeeld bepaalde voorzieningen meerjarig toe te kennen (indiceren) en sommige voorzieningen zonder indicatie beschikbaar te stellen. Het uiteindelijke doel hiervan is dat zowel inwoners als medewerkers SWT vereenvoudiging en versimpeling van aanvragen ervaren. Eenvoudig waar kan en uitgebreid waar nodig en altijd zorgvuldig.

We creëren hierdoor ook ruimte voor het SWT om kortdurende ondersteuning en cursussen en informatie bijeenkomsten te kunnen gaan geven. We zijn gestopt met de functie van Manager Sociaal Wijkteam en hebben de functie van adviseur sociaal wijkteam aangepast naar Team Manager. We hebben gemerkt dat het praktisch aansturen van het sociale wijkteam beter voldoet met een teammanager. Ook hebben we gemerkt dat de doorontwikkeling van de werkwijze en het aanpassen van het Sociaal Wijkteam naar de nieuwe eisen van de wet beter uitgevoerd kan worden door de beleidsafdeling in nauwe samenwerking met de werkers van het Sociaal Wijkteam. Een aparte overstijgende managersfunctie bleek hierin niet van meerwaarde te zijn. MeerVoormekaar en het Sociaal Wijkteam werken intensief samen in het uitvoeren van het vrij toegankelijk aanbod. Dit aanbod stemmen we af op de vragen die we krijgen vanuit onze gemeente zowel van inwoners als ketenpartners. We merken dat inwoners dit aanbod steeds beter weten te vinden. Dit komt mede door de vele uitingen op social media en in het lokale weekblad de Wegwijs door MeerVoormekaar. Om zo goed mogelijk voor inwoners zoek- en vindbaar te zijn hebben we besloten de eigen website sociaalwijkteam op te heffen en het sociaal wijkteam bereikbaar te laten zijn via de website van de gemeente Wijchen.

We hebben geanalyseerd dat de meeste inwoners nu ook al via de gemeentelijke website zoeken. Dit geeft ons ook de mogelijkheid om een website (die van de gemeente) goed en up to date te houden en geen 2 sites hoeven te beheren. Dit is efficiënter en goedkoper. Ook gaan we de naam veranderen in sociaal team. De verandering van de naam van SWT naar ST zullen we doorvoeren op het moment dat de website en alle communicatie gereed is. We zullen uw raad en de inwoners hier tijdig over informeren. Hiermee harmoniseren we de naam van sociaal team met Druten. Daarnaast hebben we ook werkprocessen van het toegangsteam op elkaar afgestemd. Dit zorgt ervoor dat personeel elkaar kan vervangen bij drukte en ziekte voor beide gemeenten.

Belangrijkste bevindingen Jeugd •

De coronamaatregelen hadden een fors effect op het welbevinden van jeugdigen in Nederland. We merken doordat jeugdigen een behoorlijke periode niet naar school, vrienden of verenigingen hebben kunnen gaan nu een groep moeite heeft om de draad weer op te pakken. Dit uit zich in angstig gedrag, motivatie problemen en Pagina 3 van 8

Openbaar

•

•

•

Zaaknummer: 124046

het niet weten hoe zich in groepen staande te houden. Dit maakt dat er nog steeds sprake is van een verhoogde vraag naar ondersteuning en zorg. We proberen samen met onderwijs , MeerVoormekaar en het SWT een passend aanbod beschikbaar te hebben om deze problemen zonder specialistische zorg te kunnen verminderen. We zien dat zorg die ingezet wordt steeds zwaarder wordt. Om dit te voorkomen proberen we zorg tijdig in te zetten om te voorkomen dat problematiek erger wordt. Dit zodat de jeugdige niet verplaatst hoeft te worden of vastloopt binnen onderwijs. Toch moeten we constateren dat bij een klein aantal jeugdigen de problematiek dermate ernstig is dat we dit met preventie of snellere inzet niet kunnen voorkomen of beïnvloeden. Voor deze groep is het maatwerk in het zoeken naar passend aanbod meestal in combinatie met verblijf. We zien een stijging bij jeugdbescherming en jeugdreclassering. Eenzelfde stijging zagen we in 2021. Omdat de verwijzing via een rechtbank loopt hebben we hier geen invloed op. We zien een stijging van LTA (landelijk transitie arrangement). We zien als oorzaak hiervan de toename van complexiteit van de problematiek bij een klein deel van de jeugdige in Wijchen. We bekijken de mogelijkheid om de verzwaring van zorg te onderzoeken. Voor een verdere inhoudelijke duiding verwijzen we naar bijlage 1 het monitor verslag.

Belangrijkste bevindingen WMO • Vanaf 2022 zien we een lichte stijging van het gebruik van dagbesteding maar niet naar het oude niveau van voor Corona. • In plaats van reguliere of specialistische begeleiding wordt met succes vaker een lichtere vorm van begeleiding, de praktische begeleiding, ingezet. • Als gevolg van de vergrijzing en de aanzuigende werking van het abonnementstarief zien we het aantal klanten voor hulp bij het huishouden nog steeds stijgen. Voor een verdere inhoudelijke duiding verwijzen we naar bijlage 1 het monitor verslag. 2: Principeakkoord financiën Rijk en VNG Hervormingsagenda Jeugd (bron: Kamerbrief 18 april ’23) “Gemeenten en Rijk zijn het eens geworden over een passend financieel kader dat hoort bij het pakket aan inhoudelijke maatregelen dat wordt neergelegd in de Hervormingsagenda. De benodigde hervormingen zijn hard nodig om jeugdigen en hun gezinnen die dat nodig hebben passende zorg te bieden. Tegelijkertijd moet het hele jeugdzorgstelsel financieel houdbaar worden. De (concept) Hervormingsagenda jeugd 2023-2028 beschrijft de aanpak van een grote transitie die we de komende jaren met elkaar moeten maken.

De agenda bestaat uit een groot pakket inhoudelijke maatregelen die moeten leiden tot betere en beter passende zorg voor kinderen en gezinnen binnen een stelsel dat houdbaar is voor de toekomst (zowel financieel als in menskracht).’’ Onderdeel van de nu gemaakte afspraken is een uitstel van het in groeipad van de eerder bepaalde besparingen. In het landelijke coalitieakkoord staat een aanvullende besparingsopgave op de jeugdzorg waar het Rijk zelf expliciet de verantwoordelijkheid voor heeft genomen. Ook deze besparingsopgave kent vertraging, omdat de mogelijke invulling hiervan afhankelijk is van de inhoud van de Hervormingsagenda.

Pagina 4 van 8

Openbaar

Zaaknummer: 124046

We volgen de ontwikkelingen m.b.t. de inkomsten vanuit het Rijk op dit onderdeel nauwgezet (circulaires gemeentefonds). In het monitorverslag lichten we de verbeterlijnen van de hervormingsagenda toe. Zie Bijlage 1 3: Financieel beeld Bijstelling 2023 In Q1 van 2023 is de jaarlijkse Nulmeting Jeugd en WMO uitgevoerd. De Nulmeting is het resultaat van meerdere inhoudelijke duiding sessies op basis van de actuele zorgpopulatie, te verwachten trends in zorggebruik, definitieve tarieven 2023 en ontwikkelingen. Dit leidt tot een bijstelling van de begroting 2023 (via de Programmarapportage mei 2023). Het meerjarig effect van de Nulmeting nemen we mee in de Perspectiefnota 2023. Wat is de verwachte afwijking t.o.v. de begroting? Voor het lopende jaar 2023 verwachten we op het totaal van de Jeugd en WMO € 352k nadeel ten opzichte van de actuele begroting. Het prijseffect speelt hier een grote rol. De bijstelling van de eenheden op WMO (voordeel) en Jeugd (nadeel) hebben per saldo een neutraal effect. Dus kunnen we stellen dat het gehele verwachte nadeel van € 352k in 2023 wordt veroorzaakt door het prijseffect. Het genoemde nadeel is opgebouwd uit een nadeel van € 69k op Wmo en een nadeel van 283k op Jeugd. Dit nadeel egaliseren we met de egalisatiereserves, waarmee het (verwachte) resultaat 2023 na egalisatie op nihil uitkomt: Begroting 2023

totaal Jeugd + WMO

Bijstelling 2023

Begroting 2023

Nulmeting 2023

Verschil 2023

Vorige prognose 2023

14,7

15,0

-0,28

nvt

9,1

9,2

-0,07

nvt

23,8

24,2

-0,35

nvt

Voorliggende informatienota heeft geen begrotingswijziging tot gevolg. Bijstellingen lopen via de reguliere P&C- cyclus. Genoemde cijfers sluiten een op een aan bij de 2e rapportage 2023 Wijchen, ook wel de Programmarapportage mei 2023 genoemd. NB: vanaf 2023 wordt er geen onderscheid meer gemaakt tussen Wmo nieuw en Wmo klassiek, maar spreken we van Wmo. 4: Relevante ontwikkelingen Lokaal Preventieakkoord, lokaal Sportakkoord en SPUK GALA Wijchen heeft zowel een Lokaal Preventieakkoord als een Lokaal Sportakkoord gesloten gezamenlijk met inwoners, verenigingen en maatschappelijke partners. Organisaties kunnen een financiële bijdrage aanvragen voor initiatieven die passen bij de ambities van het lokaal Sportakkoord en het lokaal Preventieakkoord. Initiatieven die tot nu toe Pagina 5 van 8

Openbaar

Zaaknummer: 124046

gefinancierd zijn, zijn bijvoorbeeld een beweegtuin, de Diabetes Challenge en een leefstijlprogramma voor vrouwen met een migratieachtergrond. In het voorjaar van 2023 zijn daarnaast weer een sportcafé en een preventiecafé georganiseerd om partijen met elkaar te verbinden. Voor de periode 2023-2026 kunnen gemeenten een specifieke uitkering aanvragen voor de ambities en doelen in het GALA en het Hoofdlijnen Sportakkoord II. Dit is deels ter vervanging van bestaande uitkeringen. Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) biedt het fundament voor samenhangend gezondheidsbeleid en een lokale aanpak op het gebied van gezondheid, sport en bewegen, cultuur én sociale basis. Er wordt voortgebouwd op de doelen van o.a. het lokaal Preventieakkoord en lokaal Sportakkoord. Momenteel zijn we bezig om als gemeente samen met onze partners een plan van aanpak op te stellen voor de periode 2023-2026. Het GALA, vernieuwde Sportakkoord en de Brede Regeling Combinatiefuncties bieden een kans om meer impact en verbinding tussen de verschillende doelen te realiseren. Met als doel: gezondere inwoners, van jong tot oud. Hulp bij het huishouden Als gevolg van de vergrijzing zien we het aantal klanten met hulp bij het huishouden nog steeds stijgen. Het nieuwe normenkader leidt op beperkte schaal tot een lagere inzet van de hulp bij het huishouden. Onze aanbieders kampen met een personeelstekort.

Dit zorgt voor een wachttijd bij de inzet van de hulp, deze wachttijd is wisselend per aanbieder. Ook kan niet altijd (alle) hulp geboden worden die geïndiceerd is. Dit drukt vooralsnog de kosten. Onze aanbieders doen hun uiterste best om nieuwe hulpen te werven en bestaande hulpen te behouden. Ook wordt er soms hulp geleverd op zaterdag. Vanuit de gemeente doen we aan verwachtingsmanagement richting onze klanten. Hulpmiddelen Met onze hulpmiddelenleverancier Welzorg is een verbetertraject gestart dat we intensief volgen. Dit resulteert in een betere performance. Ook verbeteren de levertijden van hulpmiddelen. We hebben het voornemen uitgesproken om het contract met Welzorg te verlengen. Inloop en ontmoeten We willen, in samenwerking met de ouderenbonden en andere maatschappelijke organisaties, de laagdrempelige inloop en ontmoeten stimuleren. De ontmoetingsplekken zijn erop gericht om inwoners op een laagdrempelige manier elkaar te laten ontmoeten, informatie te delen, hobby's uit te oefenen, cursussen te organiseren en te volgen, vrijwilligerswerk te doen en deel te nemen aan de maaltijdvoorziening. In dit kader willen wij de eerder ingezette ondersteuning van ’t Kompas en het seniorenontmoetingscentrum de Villa continueren. Uw raad kan een informatienota tegemoet zien over de evaluatie van de Villa en het inlopen en ontmoeten.

Pilot indicatievrije dagbesteding ouderen Vanaf 1 mei 2023 is bij de dagbegeleiding ‘t Achterom en de Oase geen indicatie meer nodig van het Sociaal Wijkteam om deel te nemen. In een pilot, die tot eind van het jaar duurt, gaan we ervaringen opdoen. De medewerkers van MeerVoormekaar kijken samen met de deelnemer, mantelzorger of verwijzer of deelname aan de dagbegeleiding passend en helpend is. In november 2023 evalueren wij de pilot. Met MeerVoormekaar zijn afspraken gemaakt over het periodiek aanleveren van managementinformatie zodat we de ontwikkelingen tussentijds kunnen blijven volgen. Perceelgesprekken/ Leveranciersbijeenkomsten

Pagina 6 van 8

Openbaar

Zaaknummer: 124046

We zijn gestopt met het houden van perceelgesprekken en leveranciersbijeenkomsten omdat we weer volledig zijn teruggetreden naar de regionale contracten. We werken als regio samen met de leveranciers van zorg in gewenste ontwikkelingen die we beschreven hebben in het regionaal werkprogramma. Dit programma zal in de tweede helft van 2023 aan alle raden van het rijk van Nijmegen worden aangeboden. We voeren nog wel gesprekken met leveranciers als we lokaal knelpunten ervaren of een lokale ontwikkeling nodig hebben zoals bijvoorbeeld de BSO plus van kinderopvang de eerste stap in samenwerking met Unik. Hier vangen we lokaal kinderen op met een plusvraag in een BSO groep met een stukje extra ondersteuning. Mantelzorgonderzoek MantelzorgNL heeft een breed onderzoek in Wijchen uitgevoerd om de behoefte van mantelzorgers aan ondersteuning in beeld te brengen. Op basis van dit rapport zijn 8 doelstellingen geformuleerd, zoals het werven van een mantelzorgmakelaar. De mantelzorgmakelaar maakt onderdeel uit van het Sociaal Wijkteam. Na een jaar gaan we deze pilot evalueren. ZonMw subsidie ‘Zinvolle dagactiviteiten thuiswonende mensen met dementie’ De gemeenten Druten en Wijchen hebben onderzoek gedaan naar ‘Zinvolle dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met dementie’.

Samen met aanbieders en belanghebbenden is een Plan van Aanpak om het aanbod van dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met dementie te versterken. Dementievriendelijk Alverna (Mentality) Veel mensen met dementie willen zo lang mogelijk thuis blijven wonen en mee blijven doen in de maatschappij. Voorwaarde hiervoor is een dementievriendelijke gemeenschap. Er heeft een onderzoek plaatsgevonden op Alverna om in kaart te brengen wat nodig is om tot een dementievriendelijk gemeenschap te komen. Het resultaat is een Werkgroep op Alverna die concrete activiteiten zoals het Mantelzorgcafé organiseert. Voorkomen of verminderen van Eenzaamheid In Wijchen is 1 op de 4 inwoners eenzaam, iedereen kan er vroeg of laat mee te maken krijgen. De Kerngroep Eenzaamheid werkt aan het voorkomen of verminderen van eenzaamheid. Onlangs is de ‘Week van de ontmoeting 2022’ geëvalueerd en zijn de voorbereidingen voor de ‘Week van de ontmoeting 2023’ in gang gezet. Daarnaast gaan wij een analyse maken van het voorliggend aanbod per risicogroep. Zo wordt inzichtelijk welke interventies al ingezet worden, maar ook waar we wellicht een interventie missen. Iedereen doet mee (inclusie) In februari 2023 is de werkgroep Inclusie gestart. De leden van de werkgroep hebben de naam “ Wijchen voor Iedereen” gekozen. De werkgroep bestaat momenteel uit 7 actieve leden, waarvan de meesten ervaringsdeskundigen zijn.

De werkgroep komt eenmaal per maand bij elkaar. Zij richten zich als eerste op bewustzijn van jeugdige inwoners. Ook binnen de gemeente groeit de bekendheid van Inclusie en de werkgroep. Er is een themabijeenkomst voor medewerkers geweest. Daarnaast wordt er steeds vaker gebruik gemaakt van de ervaring van de werkgroep leden. Een voorbeeld hiervan is het controleren van de toegankelijkheid van een digitale enquête. Daarnaast is er overleg geweest met de organisatie van Emporium, waarbij adviezen zijn gegeven over het “ inclusiever” maken van dit grote evenement. Aanbod en ontwikkelingen voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid

Pagina 7 van 8

Openbaar

Zaaknummer: 124046

Inwoners waarbij een vermoeden is van psychiatrische problematiek al dan niet met verslaving en/of LVB kunnen sinds januari 2022 bij het Wijk GGZ-team terecht. Inmiddels blijken er zowel uit ervaringsverhalen als uit cijfers meerdere succesfactoren te zijn. Zo geeft de WijkGGZ bijvoorbeeld een laagdrempelige ingang voor bewoners, maar ook voor netwerkpartners, waardoor bij dreigende problematiek preventief kortdurende ondersteuning geboden kan worden zonder verwijzing naar de GGZ. Er zijn ook ontwikkelpunten voor de WijkGGZ zoals de positionering van de WijkGGZ in het sociaal domein, de manier van werken (focus op herstel ondersteunend in plaats van psychiatrische problematiek) en het uniformer en eenduidiger registreren conform de afspraken. Ook het toeleiden van bewoners naar wijkactiviteiten en het organiseren van preventieactiviteiten moet nog verder invulling krijgen. De komende tijd zullen hier stappen in worden gezet zoals de invoering van een nieuw registratiesysteem. Integraal Herstel en MeerVoormekaar zijn in januari gestart met de herstelgerichte inloop voor inwoners met psychische kwetsbaarheid en/of een verslaving aan bijvoorbeeld alcohol of drugs. De inloop biedt een breed pallet van activiteiten om deze kwetsbare inwoners met inzet van een ervaringsdeskundige waar nodig te ondersteunen.

Dit met het doel dat iemand binnen zijn mogelijkheden zo goed mogelijk kan functioneren en participeren met zo min mogelijk professionele hulp. Na dit traject is het de bedoeling dat de deelnemer naar een reguliere lotgenotencontactgroep gaat of dat er geen ondersteuning meer nodig is. Het streven is om in 2023 te groeien naar 25 deelnemers. Er is inmiddels gestart met een aantal activiteiten zoals ‘Meer dan wandelen’ en ‘Meer dan een inloop’. De activiteiten zullen de komende tijd worden uitgebreid. Nationaal Programma Onderwijs Vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) ontvangt de gemeente in 2021, 2022 en 2023 incidentele middelen. De bestedingstermijn is verlengd naar 31 juli 2025. Op deze middelen rust een terugbetalingsverplichting. In overleg met het onderwijs, de kinderopvang en de bibliotheek is een bestedingsplan in 2021 opgesteld. Hieronder een korte update van de huidige stand van zaken per interventie. 1. Extra schoolmaatschappelijk werk: De schoolmaatschappelijk werkers bieden kortdurende ondersteuning aan leerlingen en zo nodig hun verzorgers. Dit maakt dat er snel en preventief kan worden ondersteund indien dit nodig is. Ze doen dit in samenwerking met onderwijs en de SOJ (speciale ondersteuning jeugd ggz). Daarnaast hebben ze een cursusaanbod ontwikkeld en aangeboden waarover u meer kunt lezen in het monitor verslag. 2.

Extra inzet jeugdconsulenten: We hebben de personele formatie uitgebreid en gezocht naar mogelijkheden om de wachttijden voor jeugdige en ouders te verkorten door bijvoorbeeld het inzetten van spreekuren. Tevens hebben we gezorgd voor stabiliteit in het team door dat we tijdelijke contracten hebben kunnen verlengen. 3. Cursussen en voorlichting jongeren en ouders: We geven van cursussen en voorlichting in samenhang met onderwijs en MeerVoormekaar. De informatie hierover kunt u lezen in het monitor verslag. 4. Leesoffensief Wijchen: De deelnemende partijen zijn begonnen met het uitvoeren van het bijbehorende actieplan. Dat actieplan heeft een looptijd van twee schooljaren. De gemeente is niet inhoudelijk betrokken bij het actieplan. Dat laten we over aan de professionals in het onderwijs, de kinderopvang en van de bibliotheek. Een evaluatie vindt plaats aan het eind van de looptijd. 5. Naschoolse activiteiten basisschoolleerlingen: De uitvoering is nog niet gestart, De middelen zijn geoormerkt voor dit bestedingsdoel.

Pagina 8 van 8

2023

[MONITOR JEUGD EN WMO] Q1 2023, Gemeente Wijchen

0

Inhoudsopgave

1. Inleiding ........................................................................................................... 2 2. Toegang en preventie ........................................................................................ 3 2.1 Hulpvragen verdeeld naar zorgtype ................................................................. 3 2.2 Wachtlijst ..................................................................................................... 4 2.3 Tevredenheid over de toegang ........................................................................ 4 2.4 Klachten en bezwaren .................................................................................... 4 2.5 Vrij toegankelijk aanbod................................................................................. 5 3. Jeugd ............................................................................................................... 7 3.1 Verwijzers .................................................................................................... 7 3.2 Zorggebruik totaal ......................................................................................... 8 3.3 Zorggebruik per bouwsteen ............................................................................

9 3.4 Tevredenheid over de jeugdzorg ....................................................................16 3.5 Betaalbaarheid .............................................................................................16 4. Wmo ...............................................................................................................19 4.1 Zorggebruik totaal ........................................................................................19 4.2 Zorggebruik per bouwsteen ...........................................................................21 4.3 Tevredenheid over de Wmo ...........................................................................25 4.4 Betaalbaarheid .............................................................................................25 5. Veilig Thuis ......................................................................................................27 7. Contractering Wmo en Jeugd..............................................................................28 Bijlage 1 - KPI’s in de rapportage ...........................................................................29 Bijlage 2 – Overzicht bezuinigingsmaatregelen en aanbevelingen Verweij-Jonker..........30 Bijlage 3 - Overzicht gebruik van collectief aanbod Meervoormekaar ...........................33

1

1. Inleiding Met deze monitor maken we inzichtelijk wat de stand van zaken is van de Wmo en jeugdhulp in de gemeente Wijchen. Hiermee maken we inzichtelijk wat er goed gaat, en wat verbetering behoeft. Zo kunnen we bijsturen waar nodig. We proberen u met deze rapportage altijd zo goed mogelijk te informeren. Duidelijk en volledig, zonder in onnodig detail te treden. Als u opmerkingen ter verbetering of verheldering van de rapportage heeft dan horen wij dat graag. Opbouw van de rapportage Deze monitorrapportage is opgebouwd uit een hoofdstuk over de toegang via het Sociaal Wijkteam, en vervolgens het zorggebruik uitgesplitst in de hoofdstukken Jeugdzorg en Wmo. Telkens presenteren we de data die relevante ontwikkelingen laten zien, zoals grote verschuivingen of bouwstenen waarop we besparingen willen realiseren. We vergelijken bovendien met voorgaande kalenderjaren zodat de ontwikkeling zichtbaar is. Opmerking bij de cijfers Data over zorggebruik is per definitie aan vertraging onderhevig. Dat betekent dat de gepresenteerde cijfers over de afgelopen maanden waarschijnlijk niet volledig zijn. Zorgaanbieders kunnen hun declaraties bijvoorbeeld later indienen. Of het kan zijn dat de backoffice reeds afgegeven beschikkingen nog niet heeft verwerkt. Die vertraging is helaas niet te voorkomen. Bijstelling 2023 In Q1 van 2023 is de jaarlijkse Nulmeting Jeugd en WMO uitgevoerd.

De Nulmeting is het resultaat van meerdere inhoudelijke duiding sessies op basis van de actuele zorgpopulatie, te verwachten trends in zorggebruik en ontwikkelingen. Ook nemen we de definitieve tarieven 2023 hierin mee. De Nulmeting leidt tot een financiële bijstelling, die wordt verwerkt via de reguliere P&Ccyclus. De bijstelling voor het lopende jaar verwerken we in de Programmarapportage mei 2023. De meerjarige bijstelling vanaf 2024 wordt onderdeel van de Perspectiefnota 2023. Wat is de verwachte afwijking t.o.v. de begroting? Voor het lopende jaar 2023 wordt op basis van de Nulmeting 2023 op het onderdeel Jeugd een nadeel t.o.v. de huidige begroting 2023 verwacht van € 283k. Dit verwachte resultaat leidt tot een onttrekking uit de egalisatiereserve Jeugd, waarmee het resultaat Jeugd 2023 ná egalisatie op nihil uitkomt. Deze reserve is bedoeld voor het egaliseren van (verwachte) jaarresultaten Jeugd. Op de uitgaven WMO 2023 verwachten we een nadeel ad afgerond € 69k ten opzichte van de actuele begroting. Dit verwachte resultaat leidt tot een onttrekking uit de egalisatiereserve WMO, waarmee het resultaat WMO ná egalisatie op nihil uitkomt. Deze reserve is bedoeld voor het egaliseren van (verwachte) jaarresultaten WMO. Bij zowel de Jeugd als de WMO zien we, naast het bijstellen van de eenheden zorggebruik, een prijseffect optreden als gevolg van de definitieve tarieven 2023.

2

2. Toegang en preventie Belangrijkste bevindingen • Het nieuwe registratiesysteem van het SWT is nog steeds aan ontwikkeling onderhevig. Dit doordat we op basis van voortschrijdend inzicht het systeem gebruiksvriendelijker en completer maken. Maar ook is training nodig in het werken met het systeem van belang om tot eenduidige registratie te komen. • We zijn gestart met het vereenvoudigen van werkprocessen en vermindering van bureaucratie. Dit door voor bepaalde ondersteuning en zorg meer jarige indicaties af te geven en een aantal vormen van dagbesteding en inloop en ontmoeten voor ouderen zonder indicatie beschikbaar te stellen. • We hebben de aansturing van het sociale wijkteam aangepast aan de huidige wensen vanuit de werkorganisatie en het sociale wijkteam. • We bieden kortdurende ondersteuning door het schoolmaatschappelijk werk en de jeugdconsulenten en hebben spreekuren ingevoerd om wachttijden te verkorten. In een volgende monitor geven we een beeld van de inzet van het schoolmaatschappelijk werk. • MeerVoormekaar en het Sociaal Wijkteam werken nauw samen voor het uitbouwen van het vrij toegankelijk aanbod, gericht op de inwonervraag. Voor jeugd is hierbij nadrukkelijk de samenwerking opgezocht met onderwijs. We beogen in een volgende monitor de tevredenheid van de inwoner over de inzet van het vrij toegankelijk aanbod te geven.

2.1 Hulpvragen verdeeld naar zorgtype Via de inlooplocaties, telefonisch en per e-mail kunnen mensen een vraag stellen aan het Sociaal Wijkteam. Soms is het een informatievraag die meteen beantwoord kan worden. Soms leidt de vraag tot een aanmelding. Bij een aanmelding krijgt de inwoner een keukentafelgesprek en wordt meestal hulp ingezet. In onderstaand overzicht ziet u hoe aanmeldingen verdeeld worden naar type zorg: jeugd, Wmo-nieuw en Wmo-klassiek.

Figuur 1. Aantal hulpvragen Sociaal Wijkteam

3

2.2 Wachtlijst Omdat de wachttijden op dit moment nog niet uit het registratiesysteem gehaald kunnen worden, worden deze momenteel apart bijgehouden totdat dit goed uit het systeem kan worden gehaald. In de volgende monitor kunnen we een beeld laten zien van de wachtlijst. We weten dat de wachttijden fluctueren door ziekte en vertrek van personeel en de toename van zorgvragen van inwoners. We zetten in op de vereenvoudiging van werkprocessen en een vermindering van bureaucratie met als doel de doorlooptijden te versnellen bij het SWT. Hierdoor wordt de inwoner sneller geholpen en zal de werkdruk bij SWT medewerkers afnemen. Bij aanmelding bij het SWT vindt altijd triage plaats om de ernst te beoordelen. Spoedmeldingen worden dan met voorrang opgepakt.

2.3 Tevredenheid over de toegang Tevredenheid meten we via het jaarlijkse cliëntervaringsonderzoek onder inwoners die voor het eerst een aanvraag doen. Van degenen die voor het onderzoek benaderd zijn, heeft 33% van de jongeren gereageerd, 27% van de ouders en 54% van de inwoners die een Wmo-aanvraag deden. Dit is boven het landelijk gemiddelde. In het cliëntervaringsonderzoek 2022 zien we een lichte verbetering ten opzichte van 2021.

Rapportcijfer voor de toegang tot hulp Tevreden over het keukentafelgesprek

Tevreden/ niet tevreden of ontevreden over contact met het Sociaal Wijkteam

Jeugdhulp volgens jeugdige

Jeugdhulp volgens ouders/verzorgers

Wmo

7,5

7,3

7,3

was 7,3 in 2021

was 7,2 in 2021

was 7,2 in 2020

90%

91%

was 84% in 2021

was 88% in 2021

89%

94%

was 74% in 2021

was 88% in 2021

7,6 was 7,2 in 2021

niet gevraagd

2.4 Klachten en bezwaren Het aantal klachten over het Sociaal Wijkteam staan hieronder weergegeven. In de eerste twee maanden van 2023 ontvingen we één klacht over gedragingen en bejegening door het Sociaal Wijkteam. Zoals gebruikelijk wordt geprobeerd de klachten in goed overleg op te lossen via informeel contact. 4

Figuur 2. Aantal klachten over het Sociaal Wijkteam

Inwoners kunnen bezwaar maken als zij het niet eens zijn met een besluit van de gemeente. Er zijn tot en met februari 2023 acht bezwaarschriften ingediend die gericht zijn op besluiten over Wmo, Jeugdhulp, Leerlingenvervoer en over gehandicaptenparkeerkaarten. Hiervan zijn er momenteel twee ingetrokken. De overige bezwaren worden zo mogelijk informeel (in een persoonlijk gesprek) behandeld.

Figuur 3. Aantal bezwaren tav besluiten

2.5 Vrij toegankelijk aanbod In en rond de toegang organiseren we laagdrempelige hulp en ondersteuning: het vrij toegankelijk aanbod. Inwoners kunnen hier gebruik van maken zonder verwijzing. Hiervoor werken het Sociaal Wijkteam en welzijnsinstelling MeerVoormekaar nauw samen. Beiden maken steeds meer gebruik van elkaars kennis en mogelijkheden. Het gezamenlijk aanbod wordt vraaggericht ontwikkeld en bijgestuurd. Hieronder leest u een niet-uitputtend overzicht van het vrij toegankelijk aanbod. Een overzicht van het gebruik van het collectief aanbod van Meervoormekaar in 2022 is te vinden in Bijlage 3. We verwachten dat er een verschuiving gaat plaatsvinden van geïndiceerde zorg naar vrij toegankelijk aanbod. Voor wie is het?

Wat is het aanbod?

Inwoners met enkelvoudige hulpvragen

Spreekuur Sociaal Wijkteam Spreekuur is om mensen wegwijs te maken in het vrij toegankelijk aanbod, terwijl ze op de wachtlijst staan. Vraagpunt MeerVoormekaar Verdeelpunt om mensen te begeleiden naar aanbod van MeerVoormekaar, Sociaal Wijkteam, of elders.

Jeugd

Collectief aanbod MeerVoormekaar Bijvoorbeeld groepen voor eenzame jongeren, meidengroepen, jonge mantelzorgers, jongeren met autisme, huiswerk

5

planningsondersteuning, jongerencentrum en sportgroepen. Jongerenwerk MeerVoormekaar Groepsgerichte ondersteuning voor jeugdigen (met onderwijs en schoolmaatschappelijk werk). Uitgebreid door Blokhuismiddelen. Rots en watertraining Sociaal Wijkteam Training voor jeugd om sterker in de schoenen te leren staan. Sova trainingen Sociale vaardigheidstrainingen voor jeugdige Kies Cursus Cursus voor kinderen van gescheiden ouders Happy Cursus Groepsaanbod ter bevordering van welbevinden en geluk en ter voorkoming van depressie bij jongeren in het VO Gezinnen

Relatie en Scheidingsloket SWT en MeerVoormekaar Informatie en advies bij relatieproblemen of (dreigende) scheiding. Collectief aanbod MeerVoormekaar Bijvoorbeeld ‘gezinnen voor elkaar’ en groepen opvoedingsondersteuning (pubers, ouders van pubers, etc.)

Volwassenen

Collectief aanbod MeerVoormekaar Bijvoorbeeld groepen rouwverwerking, geraakt door kanker (met Marikenhuis), Niet aangeboren hersenletsel (met MEE), financiële vitaliteit, multiculturele vrouwen, cursus voor mantelzorgers.

Ouderen

Collectief aanbod MeerVoormekaar Bijvoorbeeld inloop in het Kompas, samen koken in de wijk, Meer Bewegen voor Ouderen, Bezoek en Opvang Service (BOS), mantelzorgcafé, Alzheimercafé, OpStap vervoersdienst.

6

3. Jeugd Belangrijkste bevindingen 



 



De coronamaatregelen hadden een fors effect op het welbevinden van jeugdigen in Nederland. We merken doordat jeugdige een behoorlijke periode niet naar school vrienden op verenigingen hebben kunnen gaan nu een groep moeite heeft om de draad weer op te pakken. Dit uit zich in angstig gedrag , motivatie problemen en het niet weten hoe zich in groepen staande te houden. Dit maakt dat er nog steeds sprake is van een verhoogde vraag naar ondersteuning en zorg. We proberen samen met onderwijs , MeerVoormekaar en het SWT een passend aanbod beschikbaar te hebben om deze problemen zonder specialistische zorg te kunnen verminderen. We zien dat zorg die ingezet wordt steeds zwaarder wordt. Om dit te voorkomen proberen we zorg tijdig in te zetten om te voorkomen dat problematiek erger wordt. Dit zodat de jeugdige niet verplaatst hoeft te worden of vastloopt binnen onderwijs. Toch moeten we constateren dat bij een klein aantal jeugdige de problematiek dermate ernstig is dat we dit met preventie of snellere inzet niet kunnen voorkomen of beïnvloeden. Voor deze groep is het maatwerk in het zoeken naar passend aanbod meestal in combinatie met verblijf. We zien een stijging bij jeugdbescherming en jeugdreclassering. Eenzelfde stijging zagen we in 2021. Omdat de verwijzing via een rechtbank loopt hebben we hier geen invloed op. We zien een stijging van LTA (landelijk transitie arrangement).

We zien als oorzaak hiervan de toename van complexiteit van de problematiek bij een klein deel van de jeugdige in Wijchen. We bekijken de mogelijkheid om de verzwaring van zorg te onderzoeken. Indien kinderen 18 jaar worden, zorgen we dat er een goede overgang is naar volwassenenzorg of verlengen we de jeugdzorg indien nodig.

3.1 Verwijzers Niet alleen het Sociaal Wijkteam mag een inwoner verwijzen naar jeugdhulp. Ook bijvoorbeeld huisartsen mogen verwijzen naar jeugdhulp. In onderstaand overzicht is te zien wie er verwijzen naar jeugdhulp. Door een ontwikkelfout in het nieuwe systeem was tijdelijk het niet mogelijk om verwijzers goed te registreren. Dit probleem is opgelost, maar hierdoor hebben we nog een kleine groep indicaties waarbij de verwijzer als onbekend staat gemarkeerd in het systeem. 2021

37%

45%

2022

48%

2023

31%

Huisarts

5%

12%

5%

36%

15%

4% 4%

Gecertificeerde Instelling en Rechtbank

Medisch specialist en jeugdarts

41%

Sociaal Wijkteam

13%

4%

onbekend

Figuur 4. Herkomst verwijzingen naar jeugdhulp t/m 2023

7

Sturen op verwijzingen Binnen het Sociaal Wijkteam gebruiken we het TA-overleg (Toetsing en Afhandeling) om indicatiestelling te verbeteren en zorgvuldiger te kijken of de meest passende zorg wordt ingezet. Ook hebben we voor de consulenten de mogelijkheid van consultatie van beleid en contract management verbeterd. Hierdoor kunnen ze direct vragen stellen indien gewenst. Daarnaast hebben we de SOJ (specialistische ondersteuning huisartsen jeugd) al een aantal jaren beschikbaar voor SWT en huisartsen. Ook op deze wijze zorgen we dat we met inzet van expertise een juiste beoordeling kunnen maken welke zorg noodzakelijk is. Met de huisartsen spreken we in een afvaardiging eens per kwartaal en in totaal een keer per jaar. Dit is een constructief overleg waarbij we in gezamenlijkheid spreken over trends in vragen van zorggebruikers , ervaringen met aanbieders en vrij toegankelijk aanbod en het beheersbaar houden van gebruik en kosten van met name de jeugdhulp.

3.2 Zorggebruik totaal Aantal jeugdigen dat hulp ontvangt In 2022 zagen we een laag aantal jeugdigen aan het begin van het jaar. Dit werd onder andere veroorzaakt door de invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel. In de loop van het jaar nam het aantal jeugdigen toe. Ook in 2023 zien we een laag aantal jeugdigen aan het begin van het jaar. De verwachting is het aantal jeugdigen in februari nog zal toenemen. 900 850

845

800 750

762

2022

735

2023

700 650

2021

665

Figuur 5. Aantal unieke personen met toewijzing

8

Minder jeugdigen, relatief meer jeugdigen in zorg In Wijchen, en in heel Nederland, zien we twee relevante trends. Het aantal jeugdigen neemt af (in absolute en relatieve zin), en het percentage jeugdigen in zorg neemt toe. Met andere woorden: terwijl er steeds minder jeugdigen zijn, krijgt een groter aandeel daarvan zorg.

Aantal jeugdigen

Percentage jeugdigen in zorg 3.440.000 3.420.000 3.400.000 3.380.000 3.360.000 3.340.000 3.320.000 3.300.000

8.700 8.500 8.300 8.100 7.900 7.700 7.500

Wijchen (linkeras)

11,0% 10,5% 10,0% 9,5% 9,0% 8,5% 8,0%

Nederland (rechteras)

Wijchen

Nederland

Bron: CBS, 2023

Verhouding zorg in natura – PGBs De verhouding tussen zorg in natura en PGB geven we weer als percentages van de totale kosten. Daarmee zien we het volume van de zorg in PGB en zorg in natura. We zien dat inwoners minder vaak kiezen voor PGB. Dat komt doordat er een breed aanbod zorg in natura beschikbaar is (dus veel keuzevrijheid). Daarnaast wordt er ook zorgvuldiger door het Sociaal Wijkteam gekeken naar wat onder gebruikelijke zorg valt. 2020

88%

2021

12% 93%

2022

7%

97% 3% Zorg in Natura

PGB

Figuur 6. Verhouding zorg in natura en PGB

3.3 Zorggebruik per bouwsteen In deze paragraaf presenteren we u de meest belangrijke ontwikkelingen. Dit kan per categorie of per bouwsteen.

9

Jeugdhulp met verblijf Ons uitgangspunt is dat jongeren zoveel mogelijk gezinsgericht opgroeien. We streven daarom naar meer verblijf in pleegzorg of een gezinshuis, en minder in een jeugdzorginstelling. Hieronder ziet u het aantal etmalen per categorie.

Pleegzorg 2021

8.361

2022

2023

Gezinshuis 2021

6.026

1.444

2022

5.820

10.476

2.272

2023 360 7.000

1422 1422

Instelling (voltijd) 2021

5.445

2022

2023

Kleinschalig wonen 2021

5.671

759

130

2022

2.985

2023 5.180

513 103

329 432

Deeltijd / logeren 2021

1.766

2022

2023

2.018

387

1.678 2.095

Figuur 7. Aantal etmalen jeugdhulp met verblijf

Bij verblijf zien we over het algemeen een daling van zorggebruik vanwege de wijziging van het woonplaatsbeginsel in 2022. Dit heeft ervoor gezorgd dat een aantal jeugdige zijn uitgestroomd omdat ze zijn gaan vallen onder de bekostiging van een andere gemeente. Ook zijn er een aantal jongere ingestroomd doordat ze zijn gaan vallen onder de bekostiging van onze gemeente. Wel zien we een verzwaring van de doelgroep waarbij zorg langduriger wordt ingezet. De groep jongeren die niet meer onder onze gemeentelijke verantwoordelijkheid vallen is groter waardoor er een financieel gunstig effect optreedt. 10

Pleegzorg laat een lichte daling zien t.o.v. de begroting. Dit komt door matchingsproblemen en verzwaring van de problematiek. De problematiek is dan te zwaar om kinderen binnen pleegzorg te plaatsen. Of zij passen niet in de samenstelling van het pleeggezin. En de eerdergenoemde wijziging woonplaatsbeginsel heeft effect. We zien een daling in het aantal kinderen in gezinshuizen. Dit wordt veroorzaakt door het nieuwe woonplaatsbeginsel. Bij een aantal van de gezinshuiskinderen zien we een toename van de problematiek. In 2022 hebben 2 jeugdigen gebruik gemaakt van gesloten jeugdzorg. 1 van deze jeugdigen is naar Wijchen gekomen vanwege het woonplaatsbeginsel. Vanwege de zwaarte van de problematiek is er geen andere passende plek. Verwacht wordt dat deze jeugdigen ook in 2023 gebruik zullen maken van de gesloten jeugdzorg. Gesloten jeugdzorg wordt voornamelijk door rechtbank of Gecertificeerde Instelling (GI) ingezet. Op deze instroom heeft de gemeente geen invloed. Kleinschalig wonen is een nieuwe categorie die in 2022 is gestart. Dit is een verblijfsvorm voor jeugdigen met een zware zorgbehoefte die anders in een voltijd instelling geplaatst zouden worden. Dit is in lijn met de landelijke verbeteragenda jeugd waarin één van de opdrachten is om instellingsgroepen te verkleinen. Omdat Deeltijd dit een nieuw product is hebben we hier Pleegzorg logeren geen nulmeting voor in 2022.

Op dit 17 21 moment zijn er 2 jeugdigen die in Wijchen hiervan gebruikt maakt. In totaal zijn er in 2023 tot nu toe 61 jeugdigen in verblijf. Aan de rechterzijde ziet u de verdeling in eerdergenoemde categorieën.

Kleinschalig wonen 2

Gezinshuis 7

Instelling (voltijd) 14 Figuur 8. Totaal aantal jeugdigen naar type verblijf

Actuele ontwikkelingen jeugdzorg met verblijf Invoeren budgetplafonds bij regionale contracten In de regio werken we bij zorg met verblijf met richtinggevende plafonds. Op deze wijze proberen we grip te houden op een eventuele stijging van gebruik. We merken dat we voldoende plekken hebben ingekocht waardoor we onder het plafond blijven. Toename complexe problematiek We constateren dat bij een klein aantal jeugdige de problematiek der mate complex is dat er sprake is van noodzaak tot hoog complexe zorg geboden via landelijk transitie arrangementen. Dit is hoog specialistische zorg waarbij vanuit verschillende specialisme voor deze jeugdige behandelprogramma’s met verblijf worden geboden. De gemeentelijke invloed op voorkomen of verminderen is zo goed als nihil bij deze groep.

11

Dagbehandeling jeugd We zien een daling bij zowel dagbehandeling als dagbesteding. De toename die we in 2022 zagen die veroorzaakt werd door de coronamaatregelen lijkt hiermee te zijn afgenomen. We merken een toename van de preventieve inzet van naschoolse dagopvang en vakantie dagopvang uitgevoerd door de Eerste Stap. Dit zetten we in om kinderen zoveel mogelijk te stimuleren in hun ontwikkeling en ook gezinnen met een beperkte draagkracht te ontlasten. Hiermee voorkomen we dat een kind uitvalt binnen school of een gezin door toenemende ontwikkelingsproblemen of overbelasting van kinderen.

Dagbehandeling

Dagbesteding

2021

4.770

2021

3.776

2022

4.711

2022

4000

2023 523

2023

2092

828

4900

3432 3850

Figuur 9. Aantal dagdelen jeugdigen in dagbehandeling en dagbesteding

BSO plus We zijn eind 2022 gestart met de pilot BSO plus samen met zorgaanbieder Unik en kinderopvang de Eerste stap. In deze nieuwe BSO groep worden kinderen opgevangen die niet terecht kunnen in een reguliere BSO vanwege bijzonder gedrag. Deze kinderen worden nu opgevangen in dagbesteding, omdat er geen andere geschikte plek was.

Jeugdhulp ambulant Binnen deze categorie zien we een daling in 2023 ten opzichte van de begroting. Omdat dit gebaseerd is op enkel de eerste 2 maanden van 2023 verwachten we dat dit nog zal toenemen. We zien namelijk dat er een stijging is in het aantal eenheden per jeugdigen.

12

Reguliere begeleiding

Specialistische begeleiding

2021

21.812

2020

2022

22.375

2021

2023

3.216

2022

12.906

14.401 17.554 3.377

13.664 17.000

22.500

Figuur 10. Aantal uren jeugdigen met ambulante begeleiding

Jeugd GGZ Binnen de Jeugd GGZ zagen we in 2022 een stijging bij basis en specialistische GGZ door de effecten van de coronamaatregelen op jeugdigen. Hierbij zagen we ook een verzwaring van de zorgvragen. We onderzoeken de hulpduur van deze zorgtrajecten en komen hier bij een latere rapportage op terug. Dit jaar lijken zowel basis als specialistisch te dalen. Omdat dit op basis van de eerste 2 maanden is van 2023 verwachten we dat dit beeld nog wordt bijgesteld. De inzet van de SOJ (speciale ondersteuning jeugd GGZ) bij de huisartsen, extra uren schoolmaatschappelijk werk en de aanvulling bij het vrij toegankelijk aanbod (met bijvoorbeeld de STAR-training en Happy training) zorgen voor stabilisatie bij de jeugd GGZ. Ook heeft school extra inzet toegevoegd gericht op de door corona maatregelen veroorzaakte problematiek met bijvoorbeeld extra mentoruren voor leerlingen en extra didactische ondersteuning.

Basis jeugd GGZ 2021

3.441

2022

2023

Specialistische jeugd GGZ 2021 4.177

723

15.190

2022

3.089

2023 4.500

19563

4.015

16.234 20.000

Figuur 11. Aantal uren jeugd GGZ

We merken op dat er sprake is van wachtlijsten bij de JGGZ. Ook in Wijchen zien we dat kinderen op de wachtlijst staan. Dit kan betekenen dat de daling die we nu zien mede wordt veroorzaakt doordat kinderen wachten op ondersteuning. We proberen knelpunten te voor komen door te zoeken naar alternatieven zoals inzet van groepsaanbod, elearning en kortdurende ondersteuning vanuit de schoolmaatschappelijk werkers en de

13

SOJ. Het uitbreiden van aanbod en verbeteren van uitstroom is een landelijk en regionaal programma waar we als Wijchen op aangesloten zijn.

Actuele ontwikkelingen jeugd-GGZ Ervaringen huisartsen met jeugd-GGZ We blijven in gesprek met huisartsen over de jeugd GGZ. Juist omdat huisartsen ook mogen verwijzen naar jeugd GGZ. De huisartsen geven aan dat de zorgbehoefte in 2022 is toegenomen. Zij merken ook dat de wachttijden bij de GGZ toenemen. Vanwege oplopende wachttijden schakelen ze steeds vaker de SOJ (zie hieronder) in, om zo goed mogelijk te verwijzen. Uitbreiding SOJ (specialistische ondersteuning jeugd) De SOJ is een GGZ-specialist die kortdurende ondersteuning kan bieden aan jeugdigen, en handvaten kan aanreiken hoe jeugdige, ouders en ook onderwijs verder kunnen tijdens een hobbel in de ontwikkeling. Inmiddels heeft het rijk gesteld bij het verhogen van de jeugdwet middelen dat deze functie SOJ beschikbaar moet zijn lokaal bij iedere gemeente. Wij voldoen hieraan en krijgen per jaar een rapportage waarin beschreven staat hoeveel jeugdige zijn gezien en op welke wijze ze geholpen zijn door de SOJ. Zowel de huisartsen als het Sociaal Wijkteam vinden dat deze van toegevoegde waarde is. Preventief aanbod We merken dat het hebben van een stevig preventief aanbod helpend is in het verminderen van het gebruik van jeugd GGZ. Dit aanbod bespreken we met regelmaat met huisartsen, onderwijs, schoolmaatschappelijk werk en MeerVoormekaar.

Dit om zoveel mogelijk van elkaar te horen welke trends er zijn en welke behoeftes er zijn in het ondersteunen bij het opgroeien van jeugdige.

Zorg Binnen Onderwijs Er is extra geïnvesteerd in de samenwerking met het onderwijs. Er zijn afspraken gemaakt met het samenwerkingsverband rondom de inzet van passend onderwijsmiddelen en zorg binnen onderwijs (ZBO). Er is een commissie ZBO ingericht met medewerkers van het samenwerkingsverband (onderwijs) en het Sociaal Wijkteam. Deze commissie beoordeelt de nieuwe aanvragen en herindicatie van de zorg die binnen het onderwijs plaatsvindt. Er wordt inhoudelijk onderbouwd welke middelen vanuit onderwijs of vanuit jeugdzorg ingezet moeten worden. Dit is over het algemeen persoonlijke verzorging, reguliere begeleiding en dagbehandeling. Schoolmaatschappelijk werk (SMW) is extra ingezet. De schoolmaatschappelijk werkers kunnen zelf begeleiding bieden of indiceren naar een maatwerkvoorziening. Door deze inzet heeft SMW veel vragen zelf kunnen oppakken en is maar klein percentage door verwezen naar specialistische jeugdhulp.

Jeugdbescherming en jeugdreclassering Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren tussen 12 en 18 jaar, die met 14

politie in aanraking zijn geweest. Verwijzing loopt via de Gecertificeerde Instellingen (GI’s). In 2021 zagen we een stijging bij beide categorieën. In 2022 is bij jeugdreclassering een daling ingezet. Bij de start van 2023 zien we weer een stijging. Omdat verwijzing via een rechtbank verloopt hebben we geen invloed op deze stijging.

Jeugdreclassering 2021

Jeugdbescherming 2021

97

2022

2022

74

2023

201

26

78

2023

80

212

66

264 225

Figuur 12. Aantal trajecten Jeugdbescherming en jeugdreclassering

Landelijke transitie arrangementen (LTA) Landelijke transitie arrangementen worden voornamelijk ingezet via een Gecertificeerde instelling (GI). Het gaat hierbij om zeer specialistische zorg voor zware problematiek. Deze jeugdigen kunnen niet elders terecht met hun zorgvragen. Het gaat onder andere om genderproblematiek, eerwraak, zware GGZ zorg. We zien een stijging in eenheden en financiën in 2023. Het aantal jeugdigen met LTA is echter niet gestegen. De toename is dus vanwege verzwaring van de zorginzet. Omdat de verwijzing niet via de gemeente loopt hebben we geen grip op de verwijzingen. Wel zijn we aan het kijken of het mogelijk is om een onderzoek te doen naar de 20 duurste jeugdigen in Wijchen. Deze jeugdigen hebben bijna allemaal LTA zorg.

2021

2.058

2022

2023

3.089

889

3.878

Figuur 13. Aantal eenheden Landelijk Transitie Arrangement

15

3.4 Tevredenheid over de jeugdzorg Tevredenheid meten we via het jaarlijkse cliëntervaringsonderzoek. In het cliëntervaringsonderzoek 2022 zien we over het algemeen dat jeugdigen en ouders/verzorgers tevreden zijn over de jeugdhulp in Wijchen. Er is sprake van een lichte stijging in tevredenheid ten opzichte van 2021 bij ouders/verzogers. Volgens jeugdige Rapportcijfer voor kwaliteit jeugdhulp Tevreden over zorgverlener

Volgens ouders/verzorgers

8,1

8,0

was 8,1 in 2021

was 7,5 in 2021

8,1

92%

Was 8,1 in 2021

was 88% in 2021

3.5 Betaalbaarheid Ten opzichte van de huidige begroting 2023 verwachten we op de uitgaven van het onderdeel Jeugd een nadeel van €283k. Dit nadeel bestaat uit een nadeel van €160k hoeveelheidseffect (bijstelling eenheden zorggebruik) en een nadeel van €123k prijseffect (regionale index valt hoger uit). In onderstaande tabel (bedragen x € 1.000) de opbouw per onderdeel:

De bijstelling van de eenheden dagbehandeling is per saldo minimaal. Bij verblijf zien we een voordeel. Naast de uitstroom uit deze categorie als gevolg van het nieuwe woonplaatsbeginsel, zien we ook een verschuiving naar de categorieën LTA en GGZ bed. Pleegzorg neemt iets af door matchingsproblemen tussen jeugdigen en gezin. Er is een product bijgekomen, kleinschalig wonen, wat past binnen de opdracht om instellingsgroepen te verkleinen en gesloten jeugdzorg af te bouwen. We bemerken dat de zorg voor kinderen in verblijf steeds complexer wordt, waardoor de vraag naar maatwerk en zware zorg toeneemt.

16

Binnen ambulant zien we een stijging. Deze stijging wordt veroorzaakt door drie producten: reguliere begeleiding, specialistische begeleiding en ambulante behandeling. We zien dat de zorg zwaarder wordt, doordat er meer eenheden per jeugdige worden ingezet. Het genoemde voordeel bij de categorie GGZ is een saldo van een voordeel op de GGZ behandeling zonder verblijf en een nadeel bij de psychiatrische bedden. Het zorggebruik GGZ zonder verblijf lijkt te stabiliseren. De stabilisatie (en op onderdelen daling) wordt mede veroorzaakt door de inzet van de speciale ondersteuning jeugd GGZ bij de huisartsen, extra uren schoolmaatschappelijk werk en de aanvulling bij het vrij toegankelijk aanbod. Bij Jeugdbescherming en – reclassering treedt in totaal een voordeel op. Dit is een saldo van een stijging van de kosten jeugdbescherming en een daling van de kosten justitieel preventief kader. De daling van inzet PGB zet zich voort. Deels is dit een verschuiving naar zorg in natura. Het genoemde nadeel bij Overig wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door toegenomen spoedopvang met verblijf (crisis) en toename van inzet landelijk transitie arrangement (LTA zorg). Deze LTA- zorg bevindt zich op het hoogste niveau sinds 5 jaar. Deze post is in 2023 onderwerp van verdere analyse. Een eventuele bijstelling van deze post, nemen we op in de volgende rapportage.

In paragraaf 3.3 ‘Zorggebruik per bouwsteen’ worden de mutaties vanuit de inhoud verder verklaard. Genoemd verwacht nadeel egaliseren we met de egalisatiereserve Jeugd. Compensatieregeling voogdij Goed om te melden dat de aangevraagde compensatie voor Wijchen op dit onderdeel is goedgekeurd. Gemeenten met een bovengemiddeld zorggebruik jeugdzorg met verblijf komen in aanmerking voor compensatie. Het macro- plafond van 30 miljoen is overschreden, dus vanuit het Rijk is gedeeltelijke toekenning aangekondigd. Hierover krijgen we in de meicirculaire 2023 duidelijkheid. We houden u uiteraard op de hoogte. Beïnvloedbaarheid van zorggebruik en effect op totale kosten Jeugd Het is belangrijk om te melden dat het zorggebruik van een relatief kleine groep jeugdigen voor een groot deel van de totale kosten zorgt. Dit zijn jeugdigen met langdurige en zware zorgvragen waar de gemeente weinig tot geen invloed op heeft vanwege de complexiteit en beperkt aanbod aan behandelplekken. Totaal hebben er in 2022 1.127 jeugdigen zorg ontvangen in Wijchen. Als we naar de top 20 duurste jeugdigen kijken (afgerond jaarbeeld 2022), zien we dat zij zorgen voor afgerond 21% van de jeugdzorgkosten in Wijchen, zoals je in de onderstaande afbeelding kan zien. Deze top 20 is goed voor 3,1 miljoen. Totaal zijn de jeugdzorgkosten 2022 in Wijchen 14,2 miljoen.

17

Figuur 14. Verhouding uitgaven top 20 en overige uitgaven jeugd 2022

Actuele ontwikkelingen financiën Hervormingsagenda Jeugd Principeakkoord financiën Rijk en VNG Hervormingsagenda Jeugd (bron: Kamerbrief 18 april ’23) ‘’Gemeenten en Rijk zijn het eens geworden over een passend financieel kader dat hoort bij het pakket aan inhoudelijke maatregelen die worden neergelegd in de Hervormingsagenda. De benodigde hervormingen zijn hard nodig om jeugdigen en hun gezinnen die dat nodig hebben passende zorg te bieden. Tegelijkertijd moet het hele jeugdzorgstelsel financieel houdbaar worden. De (concept) Hervormingsagenda jeugd 2023-2028 beschrijft de aanpak van een grote transitie die we de komende jaren met elkaar moeten maken. De agenda bestaat uit een groot pakket inhoudelijke maatregelen die moeten leiden tot betere en beter passende zorg voor kinderen en gezinnen binnen een stelsel dat houdbaar is voor de toekomst (zowel financieel als in menskracht).’’ Onderdeel van de nu gemaakte afspraken is een verzachting van het ingroeipad van de eerder bepaalde besparingen. In het landelijk coalitieakkoord staat een aanvullende besparingsopgave op de jeugdzorg waar het Rijk zelf expliciet de verantwoordelijkheid voor heeft genomen. Ook deze besparingsopgave kent vertraging, omdat de mogelijke invulling hiervan afhankelijk is van de inhoud van de Hervormingsagenda. In de meicirculaire 2023 verwachten we meer informatie over de ontwikkelingen m.b.t.