Agendabundel

Bundel - Raad openbaar Wijchen van 9 november 2023 Agenda bijlagen Agenda_Raad_openbaar_Wijchen_9_november_2023 Memo voorstel voor behandeling Begroting 2024 1 Opening 2 Mededelingen 3 Vaststellen agenda 4 Inspreken burgers 5 141511 Beslisnota programmabegroting 2024 Wijchen Voorstel van orde: Eerste termijn raad: 10 minuten per fractie. Tijdens de eerste termijn worden eventuele amendementen en moties ingediend door de fractie. Eerste termijn college: 30 minuten Tijdens de eerste termijn reageert het college ook op de ingediende amendementen en moties. Tweede termijn raad De ingediende amendementen en moties worden per amendement en motie behandeld.

Besluitvorming Begroting 2024 Wijchen, beslisnota Dossier 5123 voorblad 141511 Beslisnota programmabegroting 2024 Wijchen Programmabegroting 2024 Wijchen Reserves en Voorzieningen Begroting 2024 Wijchen Septembercirculaire 2023 gemeentefonds 5.a Amendement D66 PvdA GL - Tegenbegroting voor een socialer en duurzamer Wijchen 23 141511 Amendement D66 PvdA GL Tegenbegroting voor een socialer en duurzamer 5.b Motie 01 WL - Wijchen-Mobiel [ingetrokken] 23 141511 Motie 1 WL Wijchen-Mobiel 5.c Motie 02 VVD D66 CDA - Opladen elektrische auto's met eigen energie 23 141511 Motie 2 VVD D66 CDA opladen elektrische auto's met eigen energie 5.d Motie 03 PvdA GL D66 - Proef met basisbanen in Wijchen 23 141511 Motie 3 PvdA GL D66 Proef met basisbanen in Wijchen 5.e Motie 04 PvdA GL D66 - Gelijkwaardige start op de basisschool 23 141511 Motie 4 PvdA GL D66 Gelijkwaardige start op de basisschool 5.f Motie 05 PvdA GL D66 WL - Flexwoningen voor starters 23 141511 Motie 5 PvdA GL D66 WL flexwoningen voor starters 5.g Motie 06 PvdA GL D66 - Collectief actienetwerk kansengelijkheid in het Wijchense onderwijs 23 141511 Motie 6 PvdA GL D66 Collectief actienetwerk kansengelijkheid in het Wijchense onderwijs 5.h Motie 07 GL D66 PvdA - Zonnecarports en laadpalen - een mooi huwelijk 23 141511 Motie 7 GL D66 PvdA Zonnecarports en laadpalen - een mooi huwelijk 5.i Motie 08 GL D66 PvdA - Subsidie voor

energiebesparing bij gemeentelijke monumenten 23 141511 Motie 8 GL D66 PvdA Subsidie voor energiebesparing bij gemeentelijke monumenten 5.j Motie 09 GL D66 PvdA CDA - Minder afval mooier straatbeeld 23 141511 Motie 9 GL D66 PvdA CDA Minder afval mooier straatbeeld 5.k Motie 10 GL D66 PvdA - Afval onder de grond 23 141511 Motie 10 GL D66 PvdA Afval onder de grond [aangepast] 5.l Motie 11 D66 PvdA GL - Zorg doen we samen 23 141511 Motie 11 D66 PvdA GL Zorg doen we samen 5.m Motie 12 D66 PvdA GL - Testbos 23 141511 Motie 12 D66 PvdA GL Testbos 5.n Motie 13 CDA VVD WL GL - Informatievoorziening rechterlijke uitspraken 23 141511 Motie 13 CDA VVD WL GL Informatievoorziening rechterlijke uitspraken 5.o Motie 14 CDA VVD PvdA - Meer maatwerk verkeer in woonwijken 23 141511 Motie 14 CDA VVD PvdA Meer maatwerk verkeer in woonwijken

5.p 6

Motie 15 CDA - Leefbaarheidsmonitor [ingetrokken] 23 141511 Motie 15 CDA Leefbaarheidsmonitor Sluiting

Agenda Raad openbaar Wijchen Subtitel

Raad begroting

Datum

09-11-2023

Tijd

16:00 - 23:00

Locatie

Wijchen, Kasteel

Voorzitter

R. Helmer

Toelichting

Dames en heren leden van de gemeenteraad, Hierbij nodig ik u uit tot het bijwonen van de openbare raadsvergadering van donderdag 9 november 2023, aanvang 16.00 uur. Wij ontmoeten elkaar in de Emiliazaal (raadszaal) van het Kasteel. Wijchen, 2 november 2023 De voorzitter, R. Helmer-Englebert U kunt inspreken op de bespreekstukken die op de agenda staan van de raadsvergadering. Aanmelden kan door een mail te sturen naar griffie@wijchen.nl met de vermelding van uw naam, telefoonnummer en het agendapunt waarop u wil inspreken. Aanmelden kan tot uiterlijk 12.00 uur op de dag van de raadsvergadering.

1

Opening

2

Mededelingen

3

Vaststellen agenda

4

Inspreken burgers

5

141511 Beslisnota programmabegroting 2024 Wijchen Voorstel van orde: Eerste termijn raad: 10 minuten per fractie.

•

Tijdens de eerste termijn worden eventuele amendementen en moties ingediend door de fractie.

Eerste termijn college: 30 minuten •

Tijdens de eerste termijn reageert het college ook op de ingediende amendementen en moties.

Tweede termijn raad •

De ingediende amendementen en moties worden per amendement en motie behandeld.

Besluitvorming Begroting 2024 Wijchen, beslisnota 6

Sluiting

MEMO

MEMO

MEMO

MEMO

Aan : Presidium Van : Griffie Datum : Oktober 2023 Betreft : Behandeling Begroting 2024

Dit memo bevat de voorbereidingen en het ordevoorstel voor de behandeling van de begroting 2024 tijdens de raadsvergadering van 9 november 2023 Planning begroting 2024 Vaststellen college

10 oktober 2023

Aanleveren raad

11 oktober 2023 24 oktober vóór 09:00 uur

Aanmelden technische commissie en indienen vragen bij griffie

Aanmelden voor de technische commissie kan via de volgende link: https://datumprikker.nl/pixsxqdzzn638tds

Beantwoorden schriftelijke vragenronde

31 oktober

Technische commissie

1 november (avond) 2 november (middag)

Raadsvergadering

9 november 2023 16:00 uur

Technische commissie 1 en 2 november     

Fracties kunnen ieder voor zich beslissen of ze gebruik maken van de technische commissie. Het gesprek vindt plaats met in ieder geval de wethouder Financiën en de senior beleidsadviseur van de afdeling Financiën. Eén persoon per fractie kiest een tijdslot via de volgende link: https://datumprikker.nl/pixsxqdzzn638tds Als een fractie geen gebruik wil maken van de technische commissie en wel vragen heeft, dan levert ze de vragen in bij de griffie. Als een fractie bij nader inzien geen gebruik wil of kan maken van de technische commissie dan meldt ze zich tijdig af, maar in ieder geval voor 9.00 uur op de dag van de technische commissie.

www.wijchen.nl

2

Orde van de vergadering Eerste termijn   

In de eerste termijn is er ruimte voor algemene beschouwingen. De woordvoerder van de fractie dient in de eerste termijn alle amendementen en moties in. Na de fracties kan het college in de eerste termijn reageren op de ingediende amendementen en moties.

Tweede termijn 

In de tweede termijn wordt er per amendement en motie gedebatteerd. o De tweede termijn kent geen spreektijd. o De voorzitter geeft het amendement of de motie direct vrij voor beraadslaging. Deze is namelijk al toegelicht in de eerste termijn. De voorzitter vraagt de woordvoerders of zij wensen te reageren. o De woordvoerders kunnen elkaar interrumperen over het amendement dat of de motie die op dat moment behandeld wordt. o De eerste indiener krijgt als laatste het woord. De eerste indiener kan dan op basis van de beraadslaging besluiten of hij of zij het dictum wenst te wijzigen. o Na afronding van het debat wordt er aansluitend direct over het besproken amendement of de besproken motie gestemd. o NB: de voorzitter ziet erop toe dat er geen betogen worden gehouden. o o

Het college heeft al gereageerd op de amendementen en moties in zijn eigen termijn. Het college krijgt aan het einde van de tweede termijn de gelegenheid om feitelijke onjuistheden te corrigeren.

Ruimtes voor fractieoverleg De griffie reserveert vanaf 13:00 uur op de dag van de vergadering ruimtes voor fractieoverleg in het Huis van de Gemeente. Indien je hier als fractie gebruik van wenst te maken, laat dit dan weten via griffie@wijchen.nl. Tijdens de raadsvergadering zijn er ruimtes in het Kasteel beschikbaar voor fractieoverleg.

3

Tijdschema 16.00 uur

Opening openbare vergadering en inspreken burgers

16.05 uur

Vaststellen agenda. Als er geen insprekers zijn dan geldt het onderstaande tijdsschema. Als er wel insprekers zijn, dan schuift de tijd op.

16.10 uur

Behandeling Begroting 2024 -

eerste termijn van de raad (spreektijd maximaal 10 minuten per fractie)

-

volgorde van spreken: te bepalen door loting.

17.20 uur

Korte schorsing Het college krijgt de gelegenheid te bieden om af te stemmen over de beantwoording van vragen.

17.35 uur

Reactie van het college op gestelde vragen

18.05 uur

Schorsing voor maaltijd en fractieberaad Indien een fractie het dictum van een amendement of motie wenst te wijzigen dan kan zij dit aangeven bij de griffie.

19.35 uur

Tweede termijn van de raad Debat per amendement of motie direct gevolgd door stemming Stemming Begroting 2024 Sluiting

www.wijchen.nl

Raad openbaar Wijchen Dossiernummer

5123

Extern Zaak ID

Z/23/141511

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

9 november 2023

Agendapunt

5

Titel

141511 Beslisnota programmabegroting 2024 Wijchen

Organisatieonderdeel

domein Bedrijfsvoering - team Financieel beleid

Eigenaar

Orsouw, van, Raoul

Soort nota

Beslisnota

Programma/Paragraaf

§7 Bedrijfsvoering

Portefeuillehouder(s) Wijchen

Gerrits, G.W.R. (Geert)

Telefoonnummer steller

0884327190

Bijlagen 141511 Beslisnota programmabegroting 2024 Wijchen Programmabegroting 2024 Wijchen Reserves en Voorzieningen Begroting 2024 Wijchen Septembercirculaire 2023 gemeentefonds Geagendeerd

Vergaderdatum

College BenW openbaar Wijchen

10 oktober 2023

Stukken Agendacommissie Wijchen

13 oktober 2023

Raad openbaar Wijchen

9 november 2023

Voorgesteld besluit 1. De integrale Programmabegroting 2024 vast te stellen, waarmee u: a) Instemt met de structurele mutaties uit tabel 2 van het hoofdstuk Meerjarenramingen uit het onderdeel “Financiële begroting”; b)Instemt met de incidentele mutaties uit tabel 3 van het hoofdstuk Meerjarenramingen uit het onderdeel “Financiële begroting”; c)Instemt met het toevoegen / onttrekken aan de Algemene reserve van de, in het meerjarenperspectief opgenomen jaarsaldi, conform tabel 5 van het hoofdstuk Meerjarenramingen uit het onderdeel “Financiële begroting”; d)Instemt met de investeringen 2024, inclusief het voorstel van kredietverlening conform bijlage 2;

e)Instemt met de onderhoudsplanning vastgoed 2024, conform bijlage 3; f)Instemt met de mutaties in het boekwerk “Reserves en Voorzieningen begroting 2024”; g) Akkoord gaat met de begrotingswijziging van de WDW en geen zienswijze hierop uitbrengt; h) De verhoging van de toeristenbelasting vanaf 2024 voortzet, conform eerdere besluitvorming en voor festivals een apart tarief gaat heffen; i) Instemt met het instellen van de bestemmingsreserve calamiteiten maatschappelijke accommodaties; j) Akkoord gaat met het opheffen van de volgende reserves: - Bestemmingsreserve buurtbus; - Bestemmingsreserve toerisme; - Bestemmingsreserve fiscale aangelegenheden; - Egalisatiereserve afvalstoffenheffing; - Egalisatiereserve rioolheffing; Besluit (Aangenomen) 1.

De integrale Programmabegroting 2024 vast te stellen, waarmee u: a) Instemt met de structurele mutaties uit tabel 2 van het hoofdstuk Meerjarenramingen uit het onderdeel “Financiële begroting”; b)Instemt met de incidentele mutaties uit tabel 3 van het hoofdstuk Meerjarenramingen uit het onderdeel “Financiële begroting”; c)Instemt met het toevoegen / onttrekken aan de Algemene reserve van de, in het meerjarenperspectief opgenomen jaarsaldi, conform tabel 5 van het hoofdstuk Meerjarenramingen uit het onderdeel “Financiële begroting”; d)Instemt met de investeringen 2024, inclusief het voorstel van kredietverlening conform bijlage 2; e)Instemt met de onderhoudsplanning vastgoed 2024, conform bijlage 3; f)Instemt met de mutaties in het boekwerk “Reserves en Voorzieningen begroting 2024”; g) Akkoord gaat met de begrotingswijziging van de WDW en geen zienswijze hierop uitbrengt; h) De verhoging van de toeristenbelasting vanaf 2024 voortzet, conform eerdere besluitvorming en voor festivals een apart tarief gaat heffen; i) Instemt met het instellen van de bestemmingsreserve calamiteiten maatschappelijke accommodaties; j) Akkoord gaat met het opheffen van de volgende reserves: - Bestemmingsreserve buurtbus; - Bestemmingsreserve toerisme; - Bestemmingsreserve fiscale aangelegenheden;

- Egalisatiereserve afvalstoffenheffing; - Egalisatiereserve rioolheffing;

Openbaar

Zaaknummer: Z/23/141511

Beslisnota voor de Gemeenteraad Onderwerp: Begroting 2024 Wijchen Datum: 10 oktober 2023 Voorgesteld besluit de Gemeenteraad besluit: 1. De integrale Programmabegroting 2024 vast te stellen, waarmee u: a) Instemt met de structurele mutaties uit tabel 2 van het hoofdstuk Meerjarenramingen uit het onderdeel “Financiële begroting”; b) Instemt met de incidentele mutaties uit tabel 3 van het hoofdstuk Meerjarenramingen uit het onderdeel “Financiële begroting”; c) Instemt met het toevoegen / onttrekken aan de Algemene reserve van de, in het meerjarenperspectief opgenomen jaarsaldi, conform tabel 5 van het hoofdstuk Meerjarenramingen uit het onderdeel “Financiële begroting”; d) Instemt met de investeringen 2024, inclusief het voorstel van kredietverlening conform bijlage 2; e) Instemt met de onderhoudsplanning vastgoed 2024, conform bijlage 3; f) Instemt met de mutaties in het boekwerk “Reserves en Voorzieningen begroting 2024”; g) Akkoord gaat met de begrotingswijziging van de WDW en geen zienswijze hierop uitbrengt; h) De verhoging van de toeristenbelasting vanaf 2024 voortzet, conform eerdere besluitvorming en voor festivals een apart tarief gaat heffen; i) Instemt met het instellen van de bestemmingsreserve calamiteiten maatschappelijke accommodaties; j) Akkoord gaat met het opheffen van de volgende niet meer in gebruik zijnde reserves: - Bestemmingsreserve buurtbus; -

Bestemmingsreserve toerisme; - Bestemmingsreserve fiscale aangelegenheden; - Egalisatiereserve afvalstoffenheffing; - Egalisatiereserve rioolheffing; - Egalisatiereserve Corona. Aanleiding Voor u ligt de Programmabegroting 2024. We bieden de begroting aan in één integraal boekwerk, met een specificatie voor de meerjarige dotaties en onttrekkingen in “Reserves en voorzieningen 2024. Met voorliggende begroting mag worden geconcludeerd dat zowel het structurele perspectief, als de reserves en voorzieningen op orde zijn. Daarmee ligt er een solide en gezonde financiële basis om ook de komende jaren te kunnen blijven investeren in onze samenleving. Onzeker is nog wel het structurele perspectief vanaf 2026, omdat het rijk vooralsnog vasthoudt aan een verlaging van 3 miljard in de hoogte van het gemeentefonds. Om financieel gezond te blijven, trekken we samen op met de VNG

Pagina 1 van 4

Openbaar

Zaaknummer: Z/23/141511

richting het Rijk om het ravijn in de algemene uitkering te dichten. Tegelijkertijd werken we richting de Perspectiefnota 2024 besparingsrichtingen uit, zodat uw raad tijdig keuzes kan maken als dat nodig is. Eerdere besluiten Datum

Korte omschrijving eerder genomen besluit

06-07-2023 10-11-2022

Perspectiefnota 2023 Wijchen Begroting 2023 Wijchen

Gewenst resultaat Het realiseren van een sluitende meerjarenbegroting 2024-2027. Door het vaststellen van deze begroting geeft de Raad de kaders aan het college voor de uitvoering van de activiteiten in 2024. Argumenten 1.1 De gemeente moet een sluitende begroting vaststellen om in aanmerking te blijven komen van het repressief toezicht door de provincie (lichtste vorm). Ook al presenteren we, vanwege de onzekerheid over de structurele hoogte van de algemene uitkering, in 2026 een negatief structureel saldo. De aangeboden begroting voldoet aan de norm van de provincie. De eerste twee jaarschijven van het meerjarenperspectief zijn structureel en reëel sluitend. Er is enkel een taakstelling opgenomen voor de opgelegde bezuiniging op de jeugdzorg vanaf 2024 (oplopend naar € 511 miljoen landelijk). Het rijk heeft echter aangegeven hiervoor aan de lat te staan, waardoor het risico voor Wijchen beperkt is. 1.2 De lastendruk voor de inwoner blijft relatief laag. Voor de begroting 2024 verhogen we de OZB met een reguliere index. De voorlopige tarieven voor afval en riool stijgen vanwege hogere kosten elektra, DAR, personeel en kosten voor het opleggen van de belastingen. Per saldo schatten we de lastenstijging in op 6%. Hiermee blijven we één van de goedkopere gemeenten in de regio. 1.3 De septembercirculaire maakt integraal onderdeel uit van de begroting.

Op Prinsjesdag is de septembercirculaire verschenen. We hebben de aanpassingen op het gemeentefonds en bijbehorende taakmutaties verwerkt in deze begroting. In het programma Bestuur en ondersteuning (0-f) geven we hier een nadere toelichting op. 1f.1 De risicoreserve voor grote projecten is waarschijnlijk in 2023 al nodig en de algemene reserve voorziet ruimschoots in de voeding van € 10 miljoen. We hebben een aantal grote projecten in het meerjarenperspectief in de vorm van kapitaallasten opgenomen. Daarnaast hebben we het uitgangspunt minimaal budgetneutraal uit te komen voor bouwgrondexploitaties. De prijsontwikkelingen zetten die kaders onder druk. Bij de begroting 2023 had de raad besloten voor de jaarschijven 2024 en 2025 twee maal € 5 miljoen op te nemen, om de risicoreserve te voeden. We zijn inmiddels met de voorbereidingen op verschillende projecten zoals Tussen Kasteel en Wijchen Meer, Hart van Zuid en Kraanvogel een stap verder. We verwachten op korte termijn al een voorstel t.a.v. TKWM te brengen, waar we de risicoreserve voor willen aanspreken. Daarom stellen we voor de risicoreserve vanuit de algemene reserve te voeden in 2023.

Pagina 2 van 4

Openbaar

Zaaknummer: Z/23/141511

1g.1 De formatie uitbreidingen zorgen mede voor het in standhouden en uitbreiden van het gewenste kwaliteitsniveau en de benodigde capaciteit van de WDW. De voorgestelde personeelsuitbreidingen uit de begrotingswijziging van de WDW vinden grotendeels hun oorsprong in het Integraal plan. Op basis van dit plan zijn incidentele budgetten beschikbaar gesteld voor onder andere een subsidiecoördinator en inkoop. Het bestuur van de WDW heeft de evaluatie van deze plannen beoordeeld en heeft besloten om een deel van de incidentele gelden structureel beschikbaar te stellen en voor een deel een taakstelling op te nemen voor de WDW. Voor deze taakstelling is er voor de overbruggingsperiode incidenteel geld gevraagd aan de deelnemende gemeenten. In de paragraaf bedrijfsvoering is de begrotingswijziging nader toegelicht. 1h.1 We zien geen aanleiding om de beoogde verhoging uit de nota “verhoging toeristenbelasting” te annuleren. Om meer opbrengsten te genereren is bij de begroting 2020 ingezet om de toeristenbelasting met ingang van 2021 te verhogen. De toeristenbelasting is een algemeen dekkingsmiddel, zo ook bekrachtigd in de raad van 21 oktober 2021. We hebben geconstateerd dat de eerste verhoging vanaf 2022 geen invloed heeft gehad op het aantal overnachtingen. De beoogde verhoging nemen we daarom nu definitief op in deze begroting.

1h.2 Wij vinden het tarief van € 2,00 passend voor overnachtingen bij festivals. Het reguliere tarief bedraagt € 2,00, maar voor kampeerders en vaste standplaatsen geldt het tarief van € 1,00. Campings zitten in een ander segment dan hotels en B&B’s. Daarnaast verblijft een consument op een camping mogelijk voor een aanzienlijk langere tijd dan in een hotel. Vanuit die optiek vinden we het ook passend om overnachtingen bij festivals voor het hoge tarief van € 2,00 aan te slaan. Ook ter vergoeding van de extra werkzaamheden die hiermee gemoeid gaan. 1i.1 Ons maatschappelijk vastgoed behoort tot de sociale basisinfrastructuur. We vinden dat dorpshuizen, wijkcentra en MFA’s essentiële voorzieningen zijn voor onze sociale- sportieve en culturele basisinfrastructuur. We willen de beherende organisaties met liquiditeitsproblemen direct helpen. Ook met het oog op een toekomstbestendige sociale infrastructuur. Ons maatschappelijk vastgoed is noodzakelijk voor de realisatie van uw beleidsdoelen. We hebben daarom bijgevoegde lijst vastgesteld met essentiële organisaties voor de sociale basisinfrastructuur. De energietarieven zijn het afgelopen voorjaar gedaald. Toch kan een accommodatie vast zitten aan een doorlopend contract dat gesloten is in een periode dat de tarieven torenhoog waren. 1j.1 De bestemmingsreserves zijn leeg en kunnen vervallen.

Daarbij stellen we voor om het restant van de coronareserve per 31-12-2023 vrij te laten vallen in de algemene reserve. In de zomer hebben we een inventarisatie gedaan van huidige en toekomstige te verwachten kosten. In 2023 zetten we nog middelen in voor onder andere cultuur en economie, maar vanaf 2024 zien we geen rechtstreeks aan corona gerelateerde kosten. De bestemmingsreserve fiscale aangelegenheden laten we vervallen. Deze reserve bestond nog als risicoreserve voor fiscale afrekeningen. Dit nemen we nu op in de risicoparagraaf, waarmee het bedrag kan vrijvallen in de algemene reserve. De egalisatiereserves afval en riool komen te vervallen i.v.m. gewijzigde BBV richtlijnen. Exploitatieresultaten werden in het verleden verrekend via deze reserves in de jaarrekening. Vanaf heden loopt dat via voorzieningen in dit kader. De overige reserves, waarvan we voorstellen ze op te heffen, zijn al volledig ingezet en daarmee overbodig.

Pagina 3 van 4

Openbaar

Zaaknummer: Z/23/141511

Tegenargumenten en risico’s 1.1 Vanaf 2026 is de begroting niet structureel sluitend. We presenteren een meerjarenbegroting die voor 2024 en 2025 ruim sluitend is. Vanaf zien we 2026 een tekort op de structurele begroting. Dat heeft alles te maken met de hoogte van de algemene uitkering. Op totaalniveau daalt de algemene uitkering met € 3 miljard. Voor Wijchen betekent dit een daling van ruim € 4 miljoen ten opzichte van 2025, waar je met stijgende prijzen eerder een stijging zou verwachten van € 2 miljoen. 1.2 We zien ook onzekerheden. Zoals vaker benoemd zijn de structurele middelen vanuit het gemeentefonds onzeker. Ook de onrust in de wereld, waardoor we meer vluchtelingen en asielzoekers opvangen is een onzekere factor. Daarnaast zien we nog steeds een krappe arbeidsmarkt, problemen bij levering van materialen, steeds complexer wordende opgaven en problematiek. Ook is moeilijk te voorspellen waar de stijging van prijzen eindigt, maar met de kennis van nu nemen we voldoende maatregelen om dit op te kunnen vangen. Dit werkt ook door bij onze gesubsidieerde instellingen en gemeenschappelijke regelingen, waar wij financieel voor aan de lat staan. Ook zien we onzekerheden en uitdagingen om de begroting vanaf 2026 weer sluitend te krijgen. Om financieel gezond te blijven, trekken we samen op met de VNG om het ravijn in de algemene uitkering te dichten.

Tegelijkertijd werken we richting de Perspectiefnota 2024 besparingsrichtingen uit, zodat uw raad tijdig keuzes kan maken als dat nodig is. Zo kunnen we verder blijven werken aan de toekomst van Wijchen. Financiële gevolgen In onderstaande tabel presenteren we de het begrotingsresultaat, uitgesplitst in structureel en incidenteel. 2024 Structureel perspectief Incidenteel perspectief Incidenteel perspectief bouwgrond Totaal Programmabegroting 2024

2.056 -2.122 0 -66

2025 4.284 -477 262 4.069

2026

2027

-2.434 -217 1.093 -1.558

-1.551 -70 749 -872

Communicatie Na vaststelling van de begroting sturen wij de begroting naar de Provincie ter toetsing. Inwonersparticipatie N.v.t. Uitvoering of Vervolgstappen Na besluitvorming op 9 november, sturen we de stukken aan de provincie, uiterlijk voor 15 november. In december 2022 volgt de definitieve vaststelling van de tarieven en leges voor 2024. Geheimhouding: N.v.t.

Pagina 4 van 4

Programmabegroting 2024

Voorwoord In april 2022 heeft het college zijn akkoord “Samen verschil maken” gepresenteerd. In het akkoord heeft het college zijn ambities verwoord voor de periode 2022-2026. Het college houdt koers op het ingezette beleid en de grote opgaven van morgen, zoals woningbouw en duurzaamheid. We willen er zijn voor onze inwoners en werken aan de betrokkenheid. We weten dat de grote uitdagingen als woningbouw, klimaat, bereikbaarheid en werkgelegenheid alleen door goed samen te werken in de regio kunnen worden aangepakt. Deze begroting is een vervolg op de Begroting 2023 en bijstellingen uit de Perspectiefnota 2023. Naast actualisatie van het bestaande beleid, hebben we ambities op basis van het coalitieakkoord opgenomen in de vorm van nieuw beleid. Begroting 2024: structureel sluitend tot 2026 De begroting is in het meerjarenperspectief structureel sluitend tot het jaar 2026. De eerste jaren zien we een ruim sluitend structureel perspectief, maar vanwege stijgende kosten voor de jeugdzorg en vooral vanwege de terugval van de algemene uitkering in 2026, presenteren we een structureel tekort vanaf dat jaar. De val van het kabinet Rutte IV maakt dat (financiële) duidelijkheid over de jaren vanaf 2026 waarschijnlijk langer uitblijft, wat het aangaan van nieuwe structurele investeringen erg lastig maakt.

Daarom zetten we samen met andere gemeenten en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten in op het stevige gesprek met het Rijk over structureel voldoende financiering voor alle gemeentelijke taken. Voorzieningen op peil en lage lastendruk Bij het toevoegen van nieuw beleid is het uitgangspunt voor het college: het op peil houden van de voorzieningen en het verder bouwen aan de toekomst van Wijchen, met als uitgangspunt verstandig omgaan met maatschappelijk geld. Daarbij hebben we oog voor de uitdaging om de begroting vanaf 2026 sluitend te krijgen. Het voorgestelde nieuw beleid ligt dan ook in lijn met bestaande taken en ambities, zoals het verstevigen van de financiële positie van het theater, de vervangende nieuwbouw van MFA de Westwijzer en het inzetten van een buurtsportcoach. Daarnaast is doorontwikkeling van de WDW noodzakelijk, maar zorgen we ook voor meer inkomsten door de toeristenbelasting te verhogen. De lastendruk voor de inwoner stijgt vanwege de inflatie met zo’n 6% ten opzichte van 2023. Als we de lastendruk en het voorzieningenniveau van Wijchen afzetten tegen de regio, dan blijven we één van de goedkopere gemeenten in de regio. Ruimte om te blijven investeren, maar ook onzekerheden Met voorliggende begroting mag worden geconcludeerd, dat zowel het structurele perspectief, als de reserves en voorzieningen op orde zijn.

Daarmee ligt er een solide en gezonde financiële basis om ook de komende jaren te kunnen blijven investeren in onze samenleving. Desondanks zien we ook nog de nodige onzekerheden. Zoals vaker benoemd zijn de structurele middelen vanuit het gemeentefonds onzeker. Ook de onrust in de wereld, waardoor we meer vluchtelingen en asielzoekers opvangen, is een onzekere factor. Daarnaast zien we nog steeds een krappe arbeidsmarkt, problemen bij levering van materialen, steeds complexer wordende opgaven en problematiek. Dit werkt ook door bij onze gesubsidieerde instellingen en gemeenschappelijke regelingen, waar wij financieel voor aan de lat staan. Ook is moeilijk te voorspellen waar de stijging van prijzen eindigt, maar met de kennis van nu nemen we voldoende maatregelen om dit op te kunnen vangen. Naast het toepassen van indexatie op onze budgetten reserveren we een bedrag van € 10 miljoen voor mogelijke tegenvallers op de bouwprojecten.

Pagina | 3| Programmabegroting 2024

Ook zien we onzekerheden en uitdagingen om de begroting vanaf 2026 weer sluitend te krijgen. Daarom trekken we samen op met de VNG om het ravijn in de algemene uitkering te dichten. Tegelijkertijd werken we richting de Perspectiefnota 2024 besparingsrichtingen uit, zodat uw raad tijdig keuzes kan maken, als dat nodig is. Zo kunnen we verder blijven werken aan de toekomst van Wijchen. Namens het College van Burgemeester en Wethouders van Wijchen, Geert Gerrits, Wethouder financiën

Pagina | 4| Programmabegroting 2024

- Inhoudsopgave VOORWOORD ............................................................................................................. 3 INLEIDING ................................................................................................................. 7 SAMENVATTING .......................................................................................................... 8 PROGRAMMA’S ............................................................................................... 10 0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING .................................................................................. 11 1 VEILIGHEID ............................................................................................................. 18 2 VERKEER EN VERVOER .............................................................................................. 21 3 ECONOMIE ............................................................................................................... 26 4 ONDERWIJS ............................................................................................................. 30 5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE ................................................................................ 33 6 SOCIAAL DOMEIN .....................................................................................................

40 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU ................................................................................. 57 8 WONEN EN BOUWEN ................................................................................................. 62 PARAGRAFEN ................................................................................................. 67 PARAGRAAF 1: OVERHEAD, ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN OVERIGE BATEN EN LASTEN ...................................................................................................................... 68 PARAGRAAF 2: LOKALE HEFFINGEN ............................................................................... 70 PARAGRAAF 3: WEERSTANDSVERMOGEN ....................................................................... 82 PARAGRAAF 4: ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN .......................................................... 91 PARAGRAAF 5: FINANCIERING ..................................................................................... 100 PARAGRAAF 6: BEDRIJFSVOERING ............................................................................... 106 PARAGRAAF 7: VERBONDEN PARTIJEN .......................................................................... 110 PARAGRAAF 8: GRONDBELEID .....................................................................................

118 FINANCIELE BEGROTING ............................................................................. 120 UITGANGSPUNTEN ..................................................................................................... 121 MEERJARENRAMINGEN ................................................................................................ 122 PROVINCIAAL TOEZICHT ............................................................................................. 124 MIO (MEERJAREN INVESTERINGS OVERZICHT) .............................................................. 125 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN PER PROGRAMMA .................................................... 128 OVERZICHT VAN INCIDENTELE BATEN EN LASTEN PER PROGRAMMA (INCLUSIEF BOUWGROND) ........................................................................................................... 130 TOTAALOVERZICHT TAAKVELDENRAMING (X € 1.000) .................................................... 132 GEPROGNOSTICEERDE BALANS (X € 1.000) .................................................................. 138 INDICATOREN ............................................................................................................ 139 BEREKENING EMU SALDO WIJCHEN .............................................................................. 142

Pagina | 5| Programmabegroting 2024

BIJLAGEN .................................................................................................... 143 BIJLAGE 1: RISICOMATRIX .......................................................................................... 144 BIJLAGE 2: INVESTERINGSLIJST .................................................................................. 145 BIJLAGE 3: ONDERHOUDSPLANNING VASTGOED 2024 ................................................... 146 BIJLAGE 4: ALGEMENE RESERVE .................................................................................. 147 BIJLAGE 5: VERLOOP OVERZICHT RESERVES EN VOORZIENINGEN .................................. 148 BIJLAGE 6: NIEUW BELEID STRUCTUREEL ..................................................................... 151 BIJLAGE 7: INCIDENTEEL NIEUW BELEID ...................................................................... 153 BIJLAGE 8: INCIDENTEEL PERSPECTIEF (INCLUSIEF BOUWGROND) ................................. 157 BIJLAGE 9: KOSTEN PER TAAKVELD.............................................................................. 159 BIJLAGE 10: MUTATIES BESTAAND BELEID ................................................................... 164 BIJLAGE 11: SUBSIDIEPLAFONDS ................................................................................ 166

Pagina | 6| Programmabegroting 2024

Inleiding Voor u ligt de Programmabegroting 2024 van de gemeente Wijchen. Dit boekwerk is het vervolg op de Perspectiefnota 2023, die de gemeenteraad in juli 2023 heeft vastgesteld. In deze Programmabegroting is het Coalitieakkoord 2022-2026 beleidsmatig en financieel uitgewerkt voor 2024. Verder geeft de begroting een financiële doorkijk van het meerjarenperspectief 2025-2027. De BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) schrijft de indeling van een gemeentelijke begroting grotendeels voor. Deze Programmabegroting bestaat uit diverse onderdelen. In de samenvatting kunt u in één oogopslag het totaalbeeld zien van de begroting. We geven in de programma’s antwoord op drie vragen; Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wat gaat dit kosten? Deze vragen worden beantwoord voor de speerpunten uit het coalitieakkoord. Aanvullend aan de speerpunten uit het coalitieakkoord benoemen we een aantal thema’s, die voor 2024 actueel zijn. De onderwerpen uit het coalitieakkoord hebben we in de programma’s met een rode pijl aangeduid, de aanvullende speerpunten met een blauwe pijl. In de paragrafen beschrijven we de programma overstijgende onderwerpen. Vervolgens kunt u in de Financiële begroting de uitgangspunten en het meerjarenperspectief terugvinden. Alle mutaties ten opzichte van de huidige begroting vindt u hier beknopt terug.

In de bijlagen vindt u een nadere onderbouwing, waaronder de mutaties ten opzichte van de bijgestelde begroting bij de Perspectiefnota 2023.

Pagina | 7| Programmabegroting 2024

Inleiding

Samenvatting We bieden u een begroting aan die structureel sluitend is tot 2026. Vanaf 2026 ontstaat een structureel tekort. De kosten zijn hierin reëel geraamd, zo goed mogelijk rekening houdend met de stijgende prijzen. In onderstaande tabel geven we de opbouw van het totale resultaat meerjarig aan. We onderscheiden daarin het structurele resultaat, het incidentele resultaat en de winstnemingen uit de bouwgrondexploitaties. Het totale begrotingsresultaat wordt met de doorlopende lijn weergegeven. € 5.000K € 4.000K € 3.000K € 2.000K € 1.000K € 0K 2024

-€ 1.000K

2025

2026

2027

-€ 2.000K -€ 3.000K Structureel resultaat

Incidenteel resultaat

Bouwgrond

Totaal begroot resultaat

Waar komt ons geld vandaan? Overig; € 13,4 mln

Lokale heffingen; € 20,7 mln

Algemene uitkering en specifieke rijksbijdragen; € 95,6 mln

Onze inkomsten halen we vooral uit de algemene uitkering en specifieke uitkeringen, zoals de BUIG-uitkering voor de bijstandsuitkeringen. Daarnaast ontvangen wij als gemeente middelen uit de lokale heffingen zoals de OZB, riool en reinigingsheffing. Overige inkomsten komen bijvoorbeeld uit de verkoop van paspoorten en rijbewijzen. Ook halen we inkomsten uit eigen bijdragen voor zorg of sport. De verhuur of verkoop van vastgoed en grondexploitaties zorgen ook voor inkomsten.

Waar geven we ons geld aan uit? Afval; € 4,2 mln

Overig; € 13,3 mln WMO / Jeugdzorg; € 35,9 mln

Overhead ; € 15,2 mln

(bijzondere) bijstand en participatie; € 29,8 mln

Openbare ruimte; € 20,6 mln Onderwijs, sport en cultuur; € 10,8 mln

Pagina | 8| Programmabegroting 2024

De helft van onze gemeentelijke uitgaven gaan naar het sociaal domein (WMO en jeugdzorg en de (aanpak) van de werkloosheid). Nieuw beleid, mede op basis van het coalitieakkoord hebben we toegevoegd, onder andere op het gebied van regionale samenwerking, buurtsportcoach en ondersteuning van het theater.

Samenvatting

Ontwikkeling meerjarig perspectief In onderstaande tabel presenteren we de ontwikkeling van het meerjarig perspectief ten opzichte van de begroting 2023. Bij de onderwerpen geven we aan waar u de onderbouwing van de mutaties kunt terugvinden in deze begroting. In de kolom ‘omvang totaal’ presenteren we per thema de totale omvang van het betreffende budget in de begroting. Vervolgens nemen we onder de jaartallen 2024 t/m 2027 per jaarschijf de mutaties op t.o.v. de huidige begroting. Dat leidt opgeteld tot een nieuw begrotingsresultaat. Tabel 1: Meerjarenperspectief

Ontwikkelingen ten opzichte van de actuele begroting (x € 1.000.) Begroting 2023 Decembercirculaire 2022 Perspectiefnota 2023 Saldo Perspectiefnota 2023

Omvang totaal

2024

2025

2026

2027

4.551 26 -1.267 3.310

5.980 24 -190 5.814

-1.287 21 1.015 -251

-1.202 19 406 -777

994

573

276

1.898

-1.619 -452 -47 -409

-1.472 -508 -49 -447

-1.330 -596 -49 -498

-1.353 -662 -50 -543

12.239

287

287

287

287

5.182

-40

85

140

116

9.693

127

172

127

301

725 32.307 17.356

497 -349 -54 -16 -173

282 -349 -62 132 -174

220 -349 -69 -6 -336

-12 -349 -76 5 -336

TOTAAL STRUCTUREEL SALDO

2.056

4.284

-2.434

-1.551

Saldo Perspectiefnota incidenteel Mutaties begroting 2024 (bijlage 7) Risicoreserve grote projecten t.l.v. algemene reserve (boekwerk reserves en voorz.) Bouwgrond winstnemingen ($ 8 grondbeleid) Doorontwikkeling WDW ($6 Bedrijfsvoering) Afronding

-6.051 -917

-5.225 -253

-82 -135

0 -70

5.000

5.000

0

0

0 -154

262 0 1

1.093 0

749 0

TOTAAL INCIDENTEEL SALDO

-2.122

-215

876

679

-66

4.069

-1.558

-872

Gemeentefonds algemene uitkering vrij besteedbaar (0-f) Jeugdzorg (6-g) Jeugdzorg index (6-g) WMO (6-h) WMO index (6-h) Wet BUIG (6-i) Kapitaallasten (bijlage 10) Effect kostenverdeelstaat tarieven en leges (bijlage 10) Rente ((bijlage 10) Doorontwikkeling WDW ($6 Bedrijfsvoering) Indexaties overig (bijlage 10) Overige mutaties bestaand beleid (bijlage 10) Nieuw Beleid (bijlage 6)

83.414 17.134 9.965

TOTAAL RESULTAAT

Pagina | 9| Programmabegroting 2024

Samenvatting

PROGRAMMA’S

Pagina | 10| Programmabegroting 2024

Programma’s

0 Bestuur en ondersteuning Algemeen Wijchen is er voor haar inwoners. We willen dat mensen meedoen en zich gehoord voelen. Het dalend vertrouwen in de overheid willen we keren door dichterbij onze inwoners te staan. Met ons programma ‘Dienstverlening Dichtbij’ werken we aan verdere verbetering van onze dienstverlening. We hopen zo het vertrouwen in de overheid te verstevigen. De gemeente communiceert in duidelijke taal. In brieven, e-mails en op de website. Contact met de gemeente moet prettig en duidelijk zijn. Het doel is dat de gemeente binnen twee werkdagen een eerste reactie geeft. Daarnaast willen we beter mee denken met ideeën in de samenleving. Bij nieuwe plannen betrekken we inwoners op tijd en we houden ze ook tussentijds goed op de hoogte. We denken en werken toekomstgericht. Voor de hele gemeente, met haar kernen en wijken en de regio. Het strategisch kompas Wijchen2035 geeft de komende jaren richting aan ons beleid en onze inzet op de diverse onderwerpen en opgaven. Zo werken we aan een toekomstbestendig Wijchen. Waar het fijn wonen, werken en recreëren is voor iedereen. In het Strategisch Kompas hebben we bepaald dat we ervoor kiezen om voorop te lopen in de dienstverlening. Dit betekent dat we nog meer inzetten op onze dienstverlening. Door 24/7 bereikbaar te zijn en door situaties met een menselijke maat op te lossen.

In onze regio is de gemeente een sterke gemeente en een goede buur. We willen goed samenwerken in de regio. Samen met andere gemeenten en partijen pakken we grote opdrachten en problemen aan. We bouwen verder aan vertrouwen en we nodigen andere gemeenten in de regio uit een beroep op ons te doen voor specifieke taken.

Speerpunten

0-a 0-b 0-c 0-d 0-e 0-f

Coalitieakkoord

Overige onderwerpen

Vertrouwen in elkaar Betrouwbare dienstverlening Krachtige partner in de regio Financieel gezond Een strategische visie voor Wijchen 2035 (Strategisch kompas) Algemene uitkering

Pagina | 11| Programmabegroting 2024

Programma 0

0-a Vertrouwen in elkaar Het vertrouwen in de politiek en overheid staat overal onder druk. In Wijchen willen we deze ontwikkeling keren. De gemeente wil dichter bij haar inwoners staan. De gemeente moet nog beter benaderbaar, aanspreekbaar en zichtbaar zijn. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Het versterken van participatie, co-creatie en accounthouderschap is hier onderdeel in. Met het college, raad en samenleving onderzochten we in 2023 hoe we nog beter kunnen worden in participatie. In 2024 wordt het nieuwe ‘participatie en co-creatie kader’ vastgesteld en uitgevoerd. We versterken onze inzet op participatie o.a. met een nieuw digitaal participatieplatform. Met dit platform betrekken we inwoners zo vroeg en zo goed mogelijk bij onze opgaven. Met de WDW-academie investeren we in het ontwikkelen van goede dienstverlenende vaardigheden, houding en gedrag voor onze medewerkers.

2024

2024 Continu proces

0-b Betrouwbare dienstverlening Contact met de gemeente moet prettig en duidelijk zijn. Heb je een vraag? Dan vind je het antwoord gemakkelijk online. Of krijg je snel telefonisch of schriftelijk antwoord. Ook als dat antwoord is dat er meer tijd nodig is om de vraag te beantwoorden. Zo weet je waar je aan toe bent. Een fysieke afspraak maken kan natuurlijk ook. De gemeente neemt zorgen serieus en denkt in oplossingen. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We werken aan de uitvoering van het programma Dienstverlening ‘Dienstverlening dichtbij’ en de vijf WDW dienstverleningsprincipes. Eind 2024 wordt het programma geëvalueerd. We investeren in digitale vernieuwingen en plaatsen een chatbot en livechat op de website van Wijchen. Ook gaan we stap voor stap met een digitale balie en het volgen van klantsignalen aan de slag. We onderzoeken door wie en hoe de kantoren en openingstijden nu gebruikt worden. En wat we verwachtten wat de ontwikkeling in gebruik is. We gebruiken hiervoor de resultaten van de Inwoners- en Ondernemerspeiling en zetten een extra onderzoek intern en extern uit.

2024 2024 2024

0-c Krachtige partner in de regio In onze regio is de gemeente Wijchen een sterke gemeente en een goede buur. Juist door samen te werken kunnen we elkaar versterken. Wijchen neemt haar verantwoordelijkheid en is een teamspeler in de regio. Wat we gaan doen

Uitvoering in

1. Groene Metropool Regio Met de Groene Metropool Regio werken we aan de regioagenda 2023-2024 en de vijf opgaven. Belangrijke onderdelen daarbinnen zijn de uitwerking van de verstedelijkingsstrategie in een uitvoeringsprogramma NOVEX en we maken een plan voor het landelijk gebied. Daarnaast kijken we met de andere gemeenten hoe we de samenwerking binnen de Groene Metropool Regio kunnen verbeteren. Ook stellen we een nieuwe regioagenda 2025-2028 op. 2. Rijk van Nijmegen Met de gemeenten van het Rijk van Nijmegen werken we samen om Wijchen en deze regio sterker neer te zetten. Voor deze samenwerking stellen we een verbeteragenda op. Verder stellen de gemeenten rondom Nijmegen een Ommeland-agenda op. Hiermee verbeteren we de relatie tussen stad en platteland. Het LEADER

2024

Pagina | 12| Programmabegroting 2024

Programma 0

2024

programma helpt hierbij mee door de ontwikkeling van het platteland in brede zin aan te moedigen. 3. Euregio Rijn Waal Binnen de euregio onderzoeken we of we kunnen samenwerken met een Duitse gemeente. 4. Public Affairs strategie We voeren het Public Affairsplan uit en stellen deze bij op basis van nieuwe ontwikkelingen. 5. M50 Netwerk Naar aanleiding van een raadsmotie heeft het college in 2023 besloten om aspirant lid te worden van de M50. Het landelijk netwerk van Middelgrote Gemeenten. In 2024 bekijken we of het lidmaatschap voldoende bijdraagt aan de beleidsdoelen van Wijchen.

2024 Continu proces 2024

0-d Financieel gezond De financiën van de gemeente Wijchen zijn op orde. We gaan zorgvuldig met belastinggeld om en zijn daar transparant over. Onze woonlasten behoren tot de laagste van de regio en daar zijn we trots op. Maar we zijn ons ervan bewust dat onverwachte ontwikkelingen kunnen vragen om lastige financiële keuzes. Wat we gaan doen Uitvoering in We bieden binnen de gestelde termijnen de begroting, jaarrekening en rapportages aan. De begroting moet structureel sluitend zijn. We geven niet meer geld uit dan er binnenkomt. De onroerendezaakbelasting (OZB) gebruiken we daarbij niet als sluitpost.

Continu proces

0-e Een strategische visie voor Wijchen 2035 (Strategisch kompas) Het strategisch kompas Wijchen 2035 geeft de koers aan in wat we in de verschillende opgaven willen bereiken de komende jaren. Wat we gaan doen

Uitvoering in

De genoemde acties in het strategisch kompas worden uitgevoerd. Tussentijds verschijnt er regelmatig een nieuwsbrief en ook de jaarlijkse stand van zaken wordt gemonitord gecommuniceerd. Het Strategisch Kompas wordt elke 4-jarige raadsperiode 1 keer geëvalueerd in het midden van de raadsperiode. In 2028 vindt de eerste evaluatie plaats.

Continu proces

0-f Algemene uitkering De in voorliggende begroting opgenomen inkomsten uit het Gemeentefonds zijn ontleend aan de septembercirculaire 2023. De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven. De jaarlijkse ontwikkeling van het gemeentefonds (positief of negatief) wordt het accres genoemd. In de voorjaarsnota 2023 van het Rijk is besloten om het gemeentefonds vanaf 2027 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). Hierbij is het uitgangspunt dat het gemeentefonds meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bbp volgt. De indexatie wordt gesplitst in een volumedeel en een prijsdeel. De volumeontwikkeling van het gemeentefonds wordt gebaseerd op het 8-jarig historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp, waardoor het fonds minder schommelt. De indexatie voor inflatie volgt de prijs van het bbp van het lopende jaar. De grondslagen waarover vanaf 2026 deze indexatie wordt berekend, wordt op gelijke wijze bepaald als de huidige grondslagen. Bij deze septembercirculaire is ook voor 2027 en 2028 de loon en prijsontwikkeling toegepast in afwachting van de bbp-indexatie. De indices van de nieuwe bbp-systematiek

Pagina | 13| Programmabegroting 2024

Programma 0

zijn opgenomen, wat leidt tot een hoger accres vanaf 2027. Via onze Perspectiefnota 2023 zijn de reële loon- en prijsontwikkelingen al opgenomen aan de kostenkant, waardoor de stijging in het accres nu vrij besteedbaar is. Wel nemen we in paragraaf weerstandsvermogen risico’s op t.a.v. de loonontwikkeling voor 2024 e.v. In onderstaande tabel presenteren we de uitkomsten van de septembercirculaire 2023 ten opzichte van de meicirculaire 2023. Tabel 2: Gemeentefonds, septembercirculaire

x € 1.000 Septembercirculaire 2023 Meicirculaire 2023 Mutatie

2024 83.414 82.255 1.159

2025 86.885 86.179 706

2026 82.637 82.361 276

2027 85.349 83.889 1.460

Af Taakmutaties: Herziening financieringssystematiek: Deel BCF/BTW compensatiefonds Europese richtlijn energieprestatie gebouwen (EPBD III) Bijzondere bijstand en vroegsignalering Rijksvaccinatieprogramma Loon- en prijsbijstelling Jeugdzorg 2025 Veilig wonen / weerbaar bestuur Participatie WSW-deel/MGR deel Rijkstaakstelling bezuinigingen jeugd

0

0

0

156

-5 -89 -9 0 -7 -55 0

-6 0 -10 -59 -7 -51 0

-6 0 -9 0 -7 -48 70

-6 0 -9 0 0 -44 341

Totaal saldo na taakmutaties:

994

573

276

1.898

Toelichting taakmutaties: - Herziening financieringssystematiek: We hebben bij de meicirculaire 2023, vooruitlopend op de nieuwe financieringssystematiek, een stelpost opgenomen vanwege uitname t.b.v. BCF. Dit kan nu vervallen, want het is integraal opgenomen in de uitkomst van de septembercirculaire. - Europese richtlijn energieprestatie gebouwen (EPBD III): De algemene uitkering wordt vanaf 2023 structureel verhoogd in verband met de tweede herziening van de Europese richtlijn energieprestatie van gebouwen (EPBD III). De regeling is op 10 maart 2020 geïmplementeerd en heeft als doel om de energie-efficiëntie van gebouwen te verbeteren. Naar aanleiding van EPBD III is er een verplichting geïntroduceerd voor het documenteren van de energieprestatie van een installatie, voor het installeren van zelfregulerende apparatuur per verblijfsruimte en voor laadinfrastructuur voor elektrische auto’s. Ook zijn de eisen voor de energieprestatie van technische bouwsystemen en de keuring van verwarmingsinstallaties en airconditioningssystemen aangepast. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het toezicht en de handhaving. - Bijzondere bijstand en vroegsignalering: Het kabinet stelt in 2024 incidenteel geld beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen.

- Rijksvaccinatieprogramma: Vanaf december 2019 krijgen zwangere vrouwen kinkhoestvaccinatie aangeboden door de Rijksoverheid. Vanaf 1 januari 2024 wordt de uitvoering van deze vaccinatie formeel overgedragen aan de gemeenten. Deze vaccinatie wordt dan toegevoegd aan de opsomming van vaccinaties in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) zoals genoemd in artikel 11, tweede lid, in het Besluit publieke gezondheid. Uitvoering hiervan vindt plaats bij de GGD. - Loon- en prijsbijstelling Jeugdzorg 2025: compensatie voor de gestegen lonen en prijzen binnen de jeugdzorg. Voor 2024 hebben we de kosten al op reëel niveau begroot, rekening houdend met de gestegen tarieven. Voor 2025 parkeren we deze middelen voor geval de prijsbijstellingen in 2025 hoger blijken te zijn, dan de index waar we nu van uitgaan.

Pagina | 14| Programmabegroting 2024

Programma 0

-

-

Veilig wonen / weerbaar bestuur: De veiligheid van decentrale bestuurders is een vereiste voor het goed functioneren van het openbaar bestuur. Per 1 oktober 2023 wordt de werkgeversverantwoordelijkheid voor hun veiligheid daarom geëxpliciteerd met een wijziging van de Regeling rechtspositie decentrale politieke ambtsdragers. We parkeren deze middelen binnen het taakveld bestuur voor mogelijke acties die we in de toekomst hierop moeten plegen. Participatie WSW-deel/MGR deel: Extra middelen participatie parkeren we voor de bijdrage aan de MGR, die deze taak voor de gemeenten uitvoert. Rijkstaakstelling besparingen jeugd: Het Rijk en de VNG hebben op 18 april dit jaar een financieel principeakkoord bereikt voor de Hervormingsagenda Jeugd. In de meicirculaire 2023 hebben we de gevolgen hiervan al vertaald. In deze septembercirculaire worden de bedragen bijgesteld. Een van de afspraken betreft de aanvullende besparing van € 100 miljoen, waarbij de Rijksoverheid de verantwoordelijkheid heeft om deze besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Dit verloopt budgettair neutraal, omdat Wijchen in de begroting voor Jeugdzorg rekening heeft gehouden met de voorgenomen besparing en een lagere raming voor de uitgaven. Het bedrag hier opgenomen als taakmutatie ontvangen we minder in de algemene uitkering. Dit vertalen we aan de kostenkant als een besparing op de jeugdzorgkosten.

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 3992 15 GR 022 16 7B 1635 17 7 11377 18 7b 21660 380898

Beleidsnota Strategisch Kompas Wijchen2035 Regionale samenwerking Wijchen - Druten Werkorganisatie Druten Wijchen Prestatie-indicatoren Werkorganisatie Druten Wijchen Nota verbonden partijen Agenda Dienstverlening Dichtbij

Pagina | 15| Programmabegroting 2024

Programma 0

Wat het kost Het Programma Bestuur en ondersteuning bestaat uit de volgende taakvelden: 0.1 Bestuur; de vergoedingen voor de raad, het college en de regionale/bestuurlijke samenwerking. 0.2 Burgerzaken; verstrekken van rijbewijzen, paspoorten, bevolkingsregister en de kosten voor de verkiezingen en straatnaamgeving. 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden; beheer, verhuur, instandhouding van gebouwen, gronden en landerijen. 0.4 Overhead; alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. 0.5 Treasury; tot dit taakveld behoren de activiteiten van de gemeente met betrekking tot de treasury functie, zoals financiering, beleggingen, dividenden etc. Algemene dekkingsmiddelen: 0.6 Belastingen; hieronder valt een aantal taakvelden, zoals OZB woningen en nietwoningen en de overige belastingen, zoals de honden-, precario- en reclamebelasting. 0.7 Algemene uitkering; hieronder valt de uitkering uit het gemeentefonds. 0.8 Overige baten en lasten; hieronder vallen de niet nader gespecificeerde posten zoals stelposten en taakstellingen. 0.9 Vennootschapsbelasting. 0.10 Mutaties met reserves. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000

TV

Taakveld BATEN 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig Algemene uitkering en 0.7 overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten TOTAAL BATEN

0.1 0.2 0.3 0.4 0.5 0.61 0.62 0.64 0.7 0.8

LASTEN Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead Treasury OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

Pagina | 16| Programmabegroting 2024

2023

2024

150 591 447 813 1.447 6.407 3.954 364

174 710 446 862 1.465 6.660 4.035 408

2025 174 760 454 889 1.884 6.910 4.148 402

2026 150 820 462 913 2.387 7.162 4.260 414

2027 150 860 469 901 2.377 7.408 4.367 422

77.383 0 91.556

83.414 86.885 0 0 98.172 102.505

82.637 85.349 0 0 99.204 102.303

3.377 1.061 1.016 15.835 513 275 43 63

3.601 1.104 1.216 15.203 333 867 54 75

3.737 1.168 1.073 15.301 515 340 56 78

3.874 1.226 1.109 15.465 536 353 58 81

3.983 1.299 1.123 15.766 717 366 61 84

0 -23 22.161 69.396 2.492 71.887

0 167 22.621 75.551 799 76.351

0 190 22.459 80.046 381 80.428

0 233 22.936 76.267 291 76.558

0 129 23.527 78.775 477 79.252

Programma 0

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: TV Reserve 0.10 AR: Algemene Reserve 0.10 AR: Rekeningresultaat 0.2 ER: Verkiezingen 0.3 ER: Onderhoud Overige gebouwen 0.4 Afs.R: Gemeentekantoor 0.4 Afs.R: Gemeentewerf 0.4 Afs.R: Herhuisvesting Molenhuis 0.4 ER: Onderhoud Overige gebouwen Totaal inzet bestemmingsreserves

2023 0 1.863 42 5 356 27 18 182 2.492

Relevante beleidsnota’s

Pagina | 17| Programmabegroting 2024

Programma 0

2024 0 0 -10 141 356 27 18 267 799

2025 0 0 -11 -34 356 27 1 43 381

2026 0 0 -11 -24 356 27 0 -56 291

2027 0 0 26 -22 356 27 0 90 477

1 Veiligheid Algemeen We willen dat iedereen zich veilig voelt in onze gemeente. Thuis, op straat, in de kernen, op het bedrijventerrein en in het buitengebied. Samen met inwoners, ondernemers en onze partners werken we hieraan. We roepen mensen op om signalen van onveiligheid en zorgen te delen. Onveilige situaties en ongewenst gedrag pakken we zo snel mogelijk aan. Preventie, signaleren, integraal samenwerken en informatie delen, staan centraal in onze strategie. We werken hierbij steeds samen met andere beleidsdomeinen, zoals Wmo, jeugdzorg, participatie, horeca en evenementen, toerisme en recreatie, verkeer en milieu, wonen en openbare ruimte. Zo werken we integraal en investeren we in preventie. We controleren op het naleven van de regels. We willen voorkomen dat jeugd overlast geeft, bijvoorbeeld door inzet van ouders, jongerenwerk en straatcoaches. Crimineel gedrag pakken we aan. Bedrijven die gebruikt worden voor strafbare activiteiten, pakken we aan. We werken hierbij samen met de gemeenten in de regio. Daarbij gaat extra aandacht uit naar het buitengebied en de bedrijventerreinen. Ook digitale veiligheid brengen we onder de aandacht. We maken de lokale aanpak van cybercrime sterker. Als het mogelijk is, sluiten we aan bij bestaande (landelijke) programma’s.

Speerpunten 1-a 1-b 1-c 1-d

Coalitieakkoord

Overige onderwerpen

Samen opletten Stevige aanpak van criminaliteit Crisisbeheersing voor langdurige crises Veiligheid, Toezicht en Handhaving

1-a Samen opletten Politie en gemeentelijke boa’s hebben een belangrijke taak in de handhaving. Zij kunnen niet altijd overal aanwezig zijn. Het moet vanzelfsprekend zijn dat mensen elkaar kunnen aanspreken op gedrag. En dat buurtbewoners samen een oogje in het zeil houden. Goed gedrag is de norm; ongewenst gedrag pakken we aan. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We zorgen dat de boa’s gericht handhaven. Dit doen we door meer informatie en data gericht te werken en ze in te zetten op de meest belangrijke onderwerpen. Ook willen we de samenwerking tussen de politie en de boa’s versterken. We willen dat buurtbewoners beter voor zichzelf opkomen. We moedigen initiatieven die bijdragen aan leefbaarheid en veiligheid aan en ondersteunen deze. Denk hierbij aan de Week van de Veiligheid en WhatsApp-buurtpreventie.

2024

Pagina | 18| Programmabegroting 2024

Programma 1

Continu proces

We zetten in op een integrale aanpak van overlast. Zo verbeteren we de samenwerking tussen partners (extern) en collega’s (intern). Waar nodig zetten we maatregelen in die het bestuur heeft, zoals de Wet tijdelijk huisverbod en de Wet verplichte ggz. Daarbij vinden we goede zorg en opvang van personen met verward gedrag belangrijk.

Continu proces

1-b Stevige aanpak van criminaliteit Samen staan we sterk tegen criminaliteit. Samen met ondernemers en inwoners werken we aan onze veiligheid en gaan we strafbare activiteiten door bedrijven tegen. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We zetten in op een integrale aanpak om strafbare activiteiten door bedrijven tegen te gaan. In 2024 gaat aandacht uit naar de bedrijventerreinen en het buitengebied. Tijdens controles geven we uitgebreide informatie. Dit doen we samen met het Ondermijningsteam Tweestromenland (OTSL). In de aanpak tegen strafbare activiteiten door bedrijven zetten we de wettelijke maatregelen die het bestuur heeft in, waaronder het Bibob-beleid. Het Bibobbeleid wordt in 2024 regionaal geactualiseerd. We communiceren actief over cyberdreigingen en digitale veiligheid. Onder andere over hoe inwoners signalen kunnen herkennen. Ook nemen we deel aan een regionale werkgroep cybercrime.

2024

2024 Continu proces

1-c Crisisbeheersing op lange termijn Bij crises die lang duren werken we met een kernteam. Het kernteam voert namens de gemeente de leiding tijdens de crisis. Het kernteam werkt samen met de Veiligheidsregio en de lokale actieteams. Ook reageert het kernteam op nieuwe maatregelen van de Rijksoverheid. Zo spelen we sneller en passender in op maatschappelijke ontwikkelingen. Wat we gaan doen

Uitvoering in

In geval van een langdurige crisis vormen we een kernteam.

Continu proces

1-d Veiligheid, Toezicht en Handhaving Om te voldoen aan onze wettelijke plicht en om goede keuzes en prioritering te kunnen maken in waar en hoe we handhaven, werken we aan een nieuw VTH beleidskader en VTH uitvoeringsprogramma. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We stellen een nieuw beleidskader en uitvoeringsprogramma op voor Veiligheid, Toezicht en Handhaving.

2024

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 110957

Beleidsnota Algemeen Plaatselijke Verordening (APV) Wijchen 2023 Integraal Veiligheidsplan Tweestromenland 2023-2026

Pagina | 19| Programmabegroting 2024

Programma 1

Wat het kost Binnen het programma Veiligheid betrekken we de volgende taakvelden: 1.1 Crisisbeheersing en brandweer; Tot dit taakveld behoren alle reguliere taken van de brandweer en taken in verband met het beperken en bestrijden van rampen en zware ongevallen. 1.2 Openbare orde en veiligheid; Tot dit taakveld behoren alle gemeentelijke taken op het gebied van de openbare orde en veiligheid, zoals toezicht, wet BIBOB en APV. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV 1.1 1.2

1.1 1.2

Taakveld BATEN Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid TOTAAL BATEN

2023

LASTEN Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

2025

2026

2027

0 163 163

0 139 139

0 139 139

0 139 139

0 139 139

3.046 1.148 4.194 -4.031 113 -3.917

3.226 1.220 4.446 -4.308 113 -4.194

3.339 1.254 4.594 -4.455 113 -4.342

3.442 1.287 4.729 -4.591 113 -4.477

3.545 1.300 4.845 -4.706 113 -4.593

113 113

113 113

113 113

113 113

113 113

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: 1.1 Afs.R: Brandweerkazerne Totaal inzet bestemmingsreserves

Pagina | 20| Programmabegroting 2024

2024

Programma 1

2 Verkeer en vervoer Algemeen We willen dat Wijchen goed bereikbaar is, voor iedereen en op elke manier. Verkeer en vervoer moeten vooral veilig zijn en geen overlast geven. De komende jaren staan we voor een aantal grote opgaven zoals de woningbouwopgave en de realisatie van onze duurzaamheidsambities. Dit heeft ook gevolgen voor hoe we bereikbaar zijn en de behoeften en de manier waarop we binnen de gemeente ons kunnen verplaatsen. Denk bijvoorbeeld aan meer inwoners en nieuwe manieren om je te kunnen verplaatsen. We willen meer ruimte geven aan fietsers en voetgangers. We spannen ons in voor een doorfietsroute naar Oss. En we onderzoeken samen met de regio of een extra tunnel voor fietsers en voetganger onder het spoor mogelijk is. De goede bereikbaarheid met het OV en de auto, samen met gratis parkeermogelijkheden, willen we behouden. Wel proberen we dat er minder auto’s op straat zijn. Verder willen we dat openbare ruimte beter toegankelijk is voor mensen met een beperking, zoals rolstoelgebruikers. De Mobiliteitsvisie heeft 5 belangrijke onderwerpen. Deze komen overeen met belangrijke onderwerpen in de omgevingsvisie: leefbare, duurzame, (verkeers)veilige, inclusieve (“iedereen kan meedoen”) en bereikbare gebieden. In het Mobiliteitsplan beschrijven we hoe we de wensen en doelen uit de Mobiliteitsvisie kunnen behalen.