Agendabundel

Bundel - Commissievergadering Wijchen van 12 september 2024 1

Opening Spreektijd fracties: 12 minuten Spreektijd college: 30 minuten 2 Mededelingen 3 Vaststellen agenda 4 Vaststellen lijst besluiten, adviezen en toezeggingen Concept lijst besluiten adviezen en toezeggingen commissievergadering 27-6-2024 5 Vragenhalfuur Spreektijd: 3 minuten per fractie 6 Mededelingen en vragen over verbonden partijen De stukken onder dit agendapunt zijn bespreekstukken. Op bespreekstukken kunt u inspreken. Wilt u inspreken? Neem dan contact op met de griffie van de gemeente Wijchen. De griffie is bereikbaar via het e-mail adres griffie@wijchen.nl en via telefoonnummer 088 432 72 03.

7 Bespreekstukken 7.1 237566 Beslisnota Kennisgeving en kredietaanvraag voortgang asielzoekerscentrum Wijchen Dossier 5843 voorblad 237566 Beslisnota Kennisgeving en kredietaanvraag voortgang asielzoekerscentrum Wijchen Bijlage 1 - beslisnota voor het college van B&W kennisgeving en kredietaanvraag - voortgang realisatie AZC Wijchen Bijlage 1a - CDR-1047016 Gemeente Wijchen - Besluit bestuur azc Wijchen 7.2 237012 Beslisnota Participatie en cocreatie kader Dossier 5948 voorblad 237012 Beslisnota Participatie en cocreatie kader DEF Participatie en cocreatie kader Achtergrondinformatie: 110786 Informatienota Update communicatie en inwonersparticipatie bij 7.2.a woningbouwprojecten en gebiedsontwikkeling Dossier 5972 voorblad 110786 Informatienota Update communicatie en inwonersparticipatie bij woningbouwprojecten en gebiedsontwikkeling 7.3 228375 Beslisnota Grip op bewindvoering Dossier 5989 voorblad 228375 Beslisnota Grip op bewindvoering 7.4 252358 Beslisnota Gelijkheidsmonument/artikel 1 Kunstwerk Dossier 6076 voorblad 252358 Beslisnota Gelijkheidsmonument/artikel 1 Kunstwerk BIJLAGE 1 Motie 11 Gelijkheidsmonument (21 61958)_2 BIJLAGE 2 Ondernomen processtappen en toelichting op motievragen BIJLAGE 3 Procesvoorstel Artikel 1 Kunstwerk 8 Sluiting

Lijst besluiten, adviezen en toezeggingen Extra commissievergadering Wijchen Datum

27-06-2024

Tijd

20:15 - 21:45

Locatie

Wijchen, Kasteel

Voorzitter

Karin Hoogteijling

1

Opening De voorzitter opent de vergadering.

2

Vaststellen agenda De agenda is ongewijzigd vastgesteld.

3

Bespreekstukken

3.1

241973 Beslisnota Visie op wind- en zonne-energie gemeente Wijchen: Op weg naar 2035

Toezegging wethouder Schouten: Het college informeert de raad zodra er meer bekend is over de 'waardering' van een hoogspanningsstation. De fractie van Kernachtig Wijchen kondigt een amendement aan. Het advies van de commissie is om dit raadsvoorstel te agenderen als bespreekstuk voor de raadsvergadering van 2 juli. 4

Sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 21:45 uur.

Commissievergadering Wijchen Dossiernummer

5843

Extern Zaak ID

Z/24/226375

Vertrouwelijk

Ja

Vergaderdatum

12 september 2024

Agendapunt

7.1

Titel

237566 Beslisnota Kennisgeving en kredietaanvraag voortgang asielzoekerscentrum Wijchen

Organisatieonderdeel

domein Sociale leefomgeving - team WMO, jeugd en gezondheid

Eigenaar

Thijssen, Miranda

Soort nota

Beslisnota

Programma/Paragraaf

P1 Veiligheid

Portefeuillehouder(s) Wijchen

Helmer-Englebert, R. (Renske)

Bijlagen 237566 Beslisnota Kennisgeving en kredietaanvraag voortgang asielzoekerscentrum Wijchen Bijlage 1 - beslisnota voor het college van B&W kennisgeving en kredietaanvraag voortgang realisatie AZC Wijchen Bijlage 1a - CDR-1047016 Gemeente Wijchen - Besluit bestuur azc Wijchen Geagendeerd

Vergaderdatum

Raad openbaar Wijchen

20 juni 2024

Stukken Agendacommissie Wijchen

21 juni 2024

Raad Informatiebijeenkomst

5 september 2024

openbaar Wijchen Commissievergadering Wijchen

12 september 2024

Raad openbaar Wijchen

26 september 2024

Voorgesteld besluit

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/237566

Beslisnota voor de Gemeenteraad Onderwerp: Kennisgeving en kredietaanvraag voortgang asielzoekerscentrum Wijchen Datum: 12-06-2024 Voorgesteld besluit de Gemeenteraad besluit: 1. Kennis te nemen van het collegebesluit Voortgang asielzoekerscentrum Wijchen met zaaknummer Z/24/226375; bijlage 1 2. Voor de realisatie van het azc een investeringskrediet van € 21 mln beschikbaar te stellen 3. Af te wijken van de nota investeren en afschrijven en de gevraagde investering af te schrijven in 10 jaar en de kapitaallasten, en andere eigenaars gebonden lasten, te dekken uit de huurinkomsten van het COA 4. Het weiland, kadastraal bekend gemeente Wijchen, sectie C, nr1923 aan te kopen welke is opgenomen in de businesscase Aanleiding Op 11 april 2023 heeft het college ingestemd met de nota “Gezamenlijke opgave asielzoekers”. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd en in de gelegenheid gesteld om over dit onderwerp zaken mee te geven aan het college. In deze nota hebben we besloten om een azc voor 300 asielzoekers te realiseren aan de Teersdijk. Voor een periode van in elk geval 5 jaar, met de mogelijkheid tot verlenging van nog eens 5 jaar na een tussentijdse evaluatie. Deze voorziening is bedoeld voor asielzoekers die de gemeenten Wijchen en Druten moeten opvangen volgens de Spreidingswet.

De gemeente Wijchen stelt de grond beschikbaar en het COA zou het pand gaan bouwen en de locatie beheren. De afgelopen maanden bleek het COA moeite te hebben om alle opgaven in het land tijdig te kunnen realiseren. Daarom hebben we met het COA afgesproken dat de gemeente Wijchen het azc gaat realiseren en verhuren aan het COA. Dit betekent dat de gemeente opdrachtgever wordt voor de bouw, en alle voorbereidingen hiervoor treft. Het COA ziet dit als een pilot waarbij zij de gemeente een locatie laten bouwen die zij zullen huren. Op deze manier kunnen we toch zo snel mogelijk een azc beschikbaar hebben en een bijdrage leveren om uit de landelijke opvangcrisis te komen. De besluiten die hiervoor nodig zijn worden de raad nu voorgelegd in deze beslisnota.

Pagina 1 van 4

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/237566

Eerdere besluiten Datum

Korte omschrijving eerder genomen besluit (vermeld zo mogelijk het zaaknummer/documentnummer)

11-04-2023

Informatienota Uitwerking gezamenlijke opgave van de gemeenten Wijchen en Druten met betrekking tot de opvang asielzoekers Z/23/111134

19-09-2023

Informatienota wijziging locatie opvang asielzoekers en arbeidsmigranten Wijchen Z-23-138152

03-11-2023

Informatienota Deelplan Rijk van Nijmegen opvang vluchtelingen, ontheemden en huisvesting Z-23-141271

27-02-2024

Informatienota voor de Gemeenteraad gevolgen spreidingswet Wijchen Z/24/227770

12-06-2024

Beslisnota voortgang realisatie azc Wijchen Z/23/226375

Gewenst resultaat De gemeente Wijchen heeft een azc beschikbaar voor 300 asielzoekers binnen een zo snel mogelijke realisatietermijn om zo te kunnen voldoen aan de huidige Spreidingswet, waarbij het COA de kosten volledig voor rekening neemt. Argumenten 2.1 De raad moet een investeringskrediet beschikbaar stellen om het azc te kunnen realiseren. Het budgetrecht van investeringen ligt bij de raad. De realisatie van het azc is voor de gemeente budgetneutraal: het COA betaalt alle kosten terug via de huurinkomsten die we gaan ontvangen voor het terrein en de gebouwen. We gaan uit van een kostprijs dekkende huur die de gemeente gaat ontvangen in de 10 jaar dat het azc in gebruik is. Dat betekent wel dat de gemeente eerst zelf de uitgaven voor realisatie van het azc moet voorfinancieren. Ook betekent dit dat we met het COA afspreken dat het azc 10 jaar mag blijven staan, met een tussentijdse evaluatie na 5 jaar. 3.1 In de bestuursovereenkomst worden afspraken gemaakt over deze termijn We gaan de investering afschrijven in 10 jaar. Hiermee wijken we af van de in de nota “investeren en afschrijven” vastgestelde afschrijvingstermijn van 15 jaar. Met het COA worden in de bestuursovereenkomst afspraken gemaakt over deze looptijd. 4.1 Het azc is beter te ontwikkelen met de aankoop van deze grond We hebben met alle omwonenden en belanghebbenden persoonlijke gesprekken gevoerd.

De eigenaar van dit perceel heeft aangegeven dat hij dit graag wil verkopen aan de gemeente. Door deze grond aan te kopen kunnen we de indeling van het terrein optimaliseren. Dit bevordert ook de verkeersveiligheid i.v.m. het afwikkelen van het verkeer. De kosten voor het aankopen van het weiland, kadastraal bekend gemeente Wijchen, sectie C, nr1923 zijn opgenomen in de businesscase en worden dus door het COA vergoed. Pagina 2 van 4

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/237566

Tegenargumenten en risico’s 2.1 Het traject brengt risico’s met zich mee Er kunnen risico’s ontstaan als gevolg van het vergunningentraject en de marktsituatie. Dit kan een belemmering opleveren in de ontwikkeling. We gaan er samen met het COA op sturen om deze risico’s te beperken. 2.2 De werkelijke kosten kunnen hoger zijn dan begroot. Het COA heeft ons een plafondbedrag aangegeven. De huidige businesscase is solide en blijft ruim onder dit plafondbedrag. Dit weten we door zorgvuldige analyses, berekeningen, en een ruime post onvoorzien die is opgenomen in de businesscase. Er kunnen desondanks onvoorziene kosten ontstaan die niet in de businesscase zijn opgenomen. Wij schatten echter in dat de marge tussen de businesscase en het plafondbedrag voldoende is om de risico’s af te dekken. Omdat de gemeente zelf opdrachtgever wordt kunnen we bijsturen in het proces om het plafondbedrag niet te overschrijden. 2.3 De Spreidingswet wordt mogelijk op termijn ingetrokken Het nieuw te vormen kabinet heeft aangegeven de Spreidingswet in te willen trekken. Tot die tijd is de huidige wet van kracht. In het Rijk van Nijmegen en in de provincie Gelderland hebben we afgesproken dat alle gemeenten hun taakstelling op asiel volgens de huidige Spreidingswet blijven uitvoeren. We vinden het belangrijk om onze maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen en te zorgen voor humane opvang.

De huidige crisis vraagt nu om voldoende opvangplekken. Financiële gevolgen De realisatie van het azc vraagt een investering van € 21 mln inclusief btw. Wij gaan ervan uit dat er geen investeringssubsidies beschikbaar zijn. De investering zal in zijn geheel geactiveerd en afgeschreven worden. Voor de afschrijving hanteren we een ander uitgangspunt dan vastgesteld in de nota investeren en afschrijven. Normaal gesproken hanteren we een termijn van 15 jaar voor tijdelijke huisvesting. We hanteren nu een termijn van 10 jaar omdat er in de bestuursovereenkomst afspraken worden gemaakt over deze periode. We onderzoeken nog of er financiële optimalisaties mogelijk zijn met het COA. De kapitaallasten van deze investering ad € 2,52 mln zullen tezamen met alle andere financiële verplichtingen met betrekking tot deze locatie vertaald worden in de huurprijs van het COA. Voor de gemeente is dit dus in de periode van 10 jaar een financieel neutrale transactie. Om fluctuaties in de exploitatie op te vangen door de jaren gebruiken we ook voor deze locatie de egalisatiereserve: exploitatiesaldo huisvesting vluchtelingen. We hebben met het COA afgesproken dat zij de voorbereidingskosten financieren. Deze vallen binnen de totale businesscase.

Communicatie Na het collegebesluit hebben we omwonenden, omliggende bedrijven en andere geïnteresseerden geïnformeerd over de voortgang van de realisatie van het azc. Nadat de raad een besluit heeft genomen over het investeringskrediet, informeren we hen opnieuw. Ook passen we de informatie op onze website aan, zodat deze weer actueel is.

Pagina 3 van 4

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/237566

Inwonersparticipatie We gaan na de zomer samen met het COA in een klankbordgroep met omwonenden en een klankbordgroep met omliggende bedrijven in overleg over thema’s als verkeersveiligheid, groenvoorziening, leefbaarheid en integratie. Uitvoering of Vervolgstappen Het college werkt de definitieve afspraken samen met het COA uit in een bestuursovereenkomst en een intentieovereenkomst. De volgende stap is het sluiten van een samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeente en het COA. In deze samenwerkingsovereenkomst leggen we in ieder geval afspraken vast over: - de huur van het terrein en de gebouwen; - de definitieve businesscase; - de aanbestedingsstukken; - risicoverdeling tussen partijen. Als de gemeenteraad op 20 juni instemt met het investeringskrediet, dan kunnen we na de zomer in gesprek met de direct omwonenden over de aanvraag omgevingsvergunning. Vervolgens willen we de vergunning aanvragen. We verwachten dat het azc in 2025 kan openen. Geheimhouding: Het college heeft geheimhouding gelegd op de businesscase (bijlage 2). In de businesscase staat in detail welke investeringen we gaan doen voor realisatie van het azc. Deze informatie is geheim om de financiële belangen van de gemeente niet te benadelen. Als bekend wordt welke investeringen worden gedaan dan kan dit de onderhandelingspositie van de gemeente in dit project en toekomstige projecten schaden.

Het college kan een verplichting tot geheimhouding opleggen op informatie die bij hen berust op grond van een belang genoemd in artikel 5.1 eerste en tweede lid Wet open overheid (Woo). Omdat hier sprake is van een financieel belang, genoemd in artikel 5.1, tweede lid, sub b, van de Woo besluit het college geheimhouding op te leggen op de bijlage “business case”. Op grond van artikel 88, lid 2 Gemeentewet kan het college deze informatie verstrekken aan de raad. De geheimhouding geldt alleen voor bijlage 2: ‘businesscase’. De geheimhouding geldt dus niet voor het totaalbedrag van € 21 mln en andere informatie die in de beslisnota staat. Bijlagen Bijlage 1_Beslisnota Voortgang realisatie AZC Wijchen Bijlage 1a_CDR-1047016 Gemeente Wijchen - Besluit bestuur azc Wijchen Bijlage 2_Businesscase (geheim)

Pagina 4 van 4

Openbaar

Zaaknummer:

Beslisnota voor het College van B&W Onderwerp: Voortgang asielzoekerscentrum Wijchen Datum: 12-06-2024 Voorgesteld besluit het College van B&W besluit: 1. kennis te nemen van de concept bestuursovereenkomst, de concept intentieovereenkomst toegevoegd als bijlage 2 en 3, en de brief van het COA (CDR-1047016 Gemeente Wijchen - Besluit bestuur azc Wijchen) toegevoegd als bijlage 1 2. met het COA definitieve afspraken te maken over het ontwikkelen van een azc en deze vast te leggen in een bestuurs- en intentieovereenkomst en door te gaan met de voorbereidingen voor de realisatie van het azc 3. in te stemmen met de businesscase toegevoegd als bijlage 4 4. voor de realisatie van het azc een investeringskrediet te vragen aan de raad van € 21 mln euro waarvan de kapitaallasten gedekt worden door de jaarlijkse huurinkomsten vanuit het COA, en hiervoor bijgevoegde beslisnota (bijlage 5) ter besluitvorming voor te leggen aan de raad 5. de raad te vragen in te stemmen met de aankoop van het weiland, kadastraal bekend gemeente Wijchen, sectie C, nr1923 welke is opgenomen in de businesscase 6. een blijvende geheimhouding op te leggen op de businesscase 7. als het ministerie niet akkoord gaat met de gevraagde investering, dan bovenstaande besluiten in te trekken.

Aanleiding Op 11 april 2023 heeft het college ingestemd met de nota gezamenlijke opgave asielzoekers. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd. In deze nota hebben we besloten om een azc voor 300 asielzoekers te realiseren aan de Teersdijk. Voor een periode van in elk geval 5 jaar, met de mogelijkheid tot verlenging van nog eens 5 jaar na een tussentijdse evaluatie. Deze voorziening is bedoeld voor asielzoekers die de gemeenten Wijchen en Druten moeten opvangen volgens de Spreidingswet. De gemeente Wijchen stelt de grond beschikbaar en het COA zou het pand gaan bouwen en de locatie beheren. De afgelopen maanden bleek het COA moeite te hebben om alle opgaven in het land tijdig te kunnen realiseren. Daarom hebben we met het COA afgesproken dat de gemeente Wijchen het azc gaat realiseren en verhuren aan het COA. Dit betekent dat de gemeente opdrachtgever wordt voor de bouw, en alle voorbereidingen hiervoor treft. Het COA ziet dit als een pilot waarbij zij de gemeente een locatie laten bouwen die zij zullen huren. Op deze manier kunnen we toch zo snel mogelijk een azc beschikbaar hebben en een bijdrage leveren om uit de landelijke opvangcrisis te komen. De besluiten die hiervoor nodig zijn worden het college nu voorgelegd in deze beslisnota.

Pagina 1 van 6

Z/24/226375

Openbaar

Zaaknummer:

Eerdere besluiten Datum

Korte omschrijving eerder genomen besluit (vermeld zo mogelijk het zaaknummer/documentnummer)

11-04-2023

Beslisnota Gezamenlijke opvang asielzoekers Z/23/108972

11-04-2023

Beslisnota Verdeling gezamenlijke opgave opvang asielzoekers Z/23/111134

13-09-2023

Beslisnota wijziging locatie azc Z-23-138152

10-10-2023

Beslisnota Wijchen Deelplan Rijk van Nijmegen Z-23-14127

27-02-2024

Informatienota voor de Gemeenteraad gevolgen spreidingswet Wijchen Z/24/227770

09-04-2024

Beslisnota Actualisatie gezamenlijke opgave opvang asielzoekers Z/24/236141

Gewenst resultaat De gemeente Wijchen heeft een azc beschikbaar voor 300 asielzoekers binnen een zo snel mogelijke realisatietermijn om zo te kunnen voldoen aan de huidige Spreidingswet, waarbij het COA de kosten volledig voor rekening neemt. Argumenten 2.1 In de bestuursovereenkomst komen de afspraken over het faciliteren van een asielopvang voor 300 personen voor 10 jaar op de locatie aan de Teersdijk. Voor het gemeentebestuur is het belangrijk om vooraf duidelijke afspraken te maken met het COA over het azc. Daartoe bestaat een standaardovereenkomst die het COA landelijk gebruikt om de met gemeentebesturen gemaakte afspraken in vast te leggen. In deze zogenoemde bestuursovereenkomst wordt onder meer afgesproken dat het COA tot kerntaak heeft de opvang en begeleiding van asielzoekers te verzorgen, en dat er maximaal 300 asielzoekers worden gehuisvest in het azc. Ook spreken we met het COA af dat het azc 10 jaar aanwezig zal zijn. We blijven doorlopend in gesprek in een omwonendenoverleg, we evalueren jaarlijks met de omgeving en netwerkpartners, en we voeren na 5 jaar een uitgebreide evaluatie uit. Deze evaluaties zijn gericht op het zo nodig verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid.

Verder spreken we met het COA af dat het COA zich inspant om een evenwichtige samenstelling van de vreemdelingen voor wat betreft herkomst, geslacht, leeftijd en gezinssituatie te bereiken waarbij het COA afhankelijk is van de asielzoekers die zich op dat moment aanmelden. Het zal daarom altijd een afspiegeling zijn van de aanmeldingen op dat moment. Onderdeel van de bestuursovereenkomst worden de aanvullende werkafspraken tussen het COA en gemeentebestuur. Hierin worden specifieke afspraken neergelegd, onder meer over het, ter bevordering van de leefbaarheid van de omgeving, beschikbaar stellen van straatcoaches en boa’s.

Pagina 2 van 6

Z/24/226375

Openbaar

Zaaknummer:

2.2 Door als gemeente als opdrachtgever op te treden ontlasten we het COA. Doordat het COA in het hele land als gevolg van de Spreidingswet voorzieningen moet ontwikkelen en bouwen komt zij in capaciteitsproblemen. De enorme vraag sluit niet aan bij de maximale mogelijkheden tot uitbreiden van deskundig personeel bij het COA om deze vraag te kunnen behappen. Door met COA af te spreken dat wij opdrachtgever worden, ontlasten we deze organisatie en zorgen we anderzijds voor een zo snel mogelijke ontwikkeling in Wijchen en daarmee het Rijk van Nijmegen. Dit alles zal terug te lezen zijn in de intentieovereenkomst. 3.1 In de businesscase staat welke investeringen de gemeente doet om het azc te realiseren. In de businesscase staat beschreven wat er ontwikkeld moet worden en wat de kosten zijn die hierbij horen. De businesscase zullen we bij iedere nieuwe projectfase (voorlopig ontwerp, definitief ontwerp en aanbesteding) updaten naar de meest recente inzichten. Uiteindelijk is dit de grondlegger voor de aanbesteding waarop partijen zich kunnen inschrijven. Het COA en de gemeente geven gezamenlijk akkoord op deze aanbestedingsstukken incl. kostenraming alvorens de aanbesteding start. 3.2 Het COA stelt een maximum bedrag beschikbaar waarbinnen de gemeente het azc moet realiseren en exploiteren. Om een nieuw gebouw te realiseren zijn er altijd kosten en onvoorziene omstandigheden.

Het COA houdt ruimte in de exploitatie om deze tegenvallers op te vangen waarbij zij wel een maximum bedrag vaststellen. Dit leest u terug in de brief van het COA in bijlage 1. Met deze businesscase zitten we hier ruim onder. Dit hebben we zo afgesproken omdat de gemeente geen risico kan lopen bij de realisatie van het azc. Partijen zijn beiden akkoord met de business case. Het COA houdt dit budget beschikbaar tot einde huurovereenkomst. 4.1 De raad moet een investeringskrediet beschikbaar stellen om het azc te realiseren. Het budgetrecht van investeringen ligt bij de raad. De realisatie van het azc is voor de gemeente budgetneutraal: het COA betaalt in 10 jaar alle kosten terug via de totale huurprijs die we gaan ontvangen voor het terrein en de gebouwen. Dat betekent wel dat de gemeente eerst zelf de uitgaven voor realisatie van het azc moet voorfinancieren. 5.1 Het azc is beter te ontwikkelen met de aankoop van deze grond We hebben met alle omwonenden en belanghebbenden persoonlijke gesprekken gevoerd. De eigenaar van dit perceel heeft aangegeven dat hij dit graag wil verkopen aan de gemeente. Door deze grond aan te kopen kunnen we de indeling van het terrein optimaliseren. Dit bevordert ook de verkeersveiligheid i.v.m. het afwikkelen van het verkeer.

De kosten voor het aankopen van het weiland, kadastraal bekend gemeente Wijchen, sectie C, nr1923 zijn opgenomen in de businesscase en worden dus door het COA vergoed. 6.1 Geheimhouding is noodzakelijk. In de businesscase staat in detail welke investeringen we gaan doen voor realisatie van het azc. Deze informatie is geheim om de financiële belangen van de gemeente niet te benadelen. Als bekend wordt welke investeringen worden gedaan dan kan dit de onderhandelingspositie van de gemeente in dit project en toekomstige projecten schaden.

Pagina 3 van 6

Z/24/226375

Openbaar

Zaaknummer:

Uw college kan een verplichting tot geheimhouding opleggen op informatie die bij hen berust op grond van een belang genoemd in artikel 5.1. eerste en tweede lid Wet open overheid (Woo). Omdat hier sprake is van een financieel belang, genoemd in artikel 5.1, tweede lid, sub b, van de Woo besluit het college geheimhouding op te leggen op de bijlage “business case”. Op grond van artikel 88, lid 2 Gemeentewet kan het college deze informatie verstrekken aan de raad. De geheimhouding geldt alleen voor de bijlage ‘businesscase’ bij de beslisnota voor de raad. De geheimhouding geldt dus niet voor het totaalbedrag van € 21 mln en andere informatie die in de beslisnota staat. 7.1 We moeten een voorbehoud maken op de beslispunten in deze nota De besluitvormingsprocessen binnen het COA en de gemeente verlopen gelijktijdig. We hebben mondeling en schriftelijk een bestuurlijk akkoord van het COA. Daarbij maken zij wel een voorbehoud voor besluitvorming door het ministerie. Het COA moet een akkoord van het ministerie vragen omdat de businesscase een hogere omvang kent dan hun mandaatrecht om zelf te mogen beslissen. We weten nog niet wanneer het ministerie beslist. Het COA heeft aangegeven dat het ministerie in de regel voorstellen van het COA overneemt.

Tegenargumenten en risico’s 2.1 Het traject brengt risico’s met zich mee Er kunnen risico’s ontstaan als gevolg van het vergunningentraject en de marktsituatie. Dit kan een belemmering opleveren in de ontwikkeling. We gaan er samen met het COA op sturen om deze risico’s te beperken. 2.2 De werkelijke kosten kunnen hoger zijn dan begroot. Het COA heeft ons een plafondbedrag aangegeven. De huidige businesscase is solide en blijft ruim onder dit plafondbedrag. Dit weten we door zorgvuldige analyses, berekeningen, en een ruime post onvoorzien die is opgenomen in de businesscase. Er kunnen desondanks onvoorziene kosten ontstaan die niet in de businesscase zijn opgenomen. Wij schatten echter in dat de marge tussen de businesscase en het plafondbedrag voldoende is om de risico’s af te dekken. Omdat de gemeente zelf opdrachtgever wordt kunnen we bijsturen in het proces om het plafondbedrag niet te overschrijden. 2.3 De Spreidingswet wordt mogelijk op termijn ingetrokken Het nieuw te vormen kabinet heeft aangegeven de Spreidingswet in te willen trekken. Tot die tijd is de huidige wet van kracht. In het Rijk van Nijmegen en in de provincie Gelderland hebben we afgesproken dat alle gemeenten hun taakstelling op asiel volgens de huidige Spreidingswet blijven uitvoeren. We vinden het belangrijk om onze maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen en te zorgen voor humane opvang.

De huidige crisis vraagt nu om voldoende opvangplekken. Financiële gevolgen De realisatie van het azc vraagt een investering van € 21 mln. Wij gaan ervan uit dat er geen investeringssubsidies beschikbaar zijn. De investering zal in zijn geheel geactiveerd en afgeschreven worden. Voor de afschrijving hanteren we andere uitgangspunten dan vastgesteld in de nota investeren en afschrijven. Normaal gesproken hanteren we een termijn van 15 jaar voor tijdelijke huisvesting. We hanteren nu een termijn van 10 jaar

Pagina 4 van 6

Z/24/226375

Openbaar

Zaaknummer:

omdat er in de bestuursovereenkomst afspraken worden gemaakt over deze periode. In de raadsnota vragen we in te stemmen met deze afwijkende uitgangspunten. We onderzoeken nog of er financiële optimalisaties mogelijk zijn met het COA. De kapitaallasten van deze investering ad € 2,52 mln zullen tezamen met alle andere financiële verplichtingen met betrekking tot deze locatie vertaald worden in de huurprijs van het COA. Voor de gemeente is dit dus in de periode van 10 jaar een financieel neutrale transactie. Om fluctuaties in de exploitatie op te vangen door de jaren gebruiken we ook voor deze locatie de egalisatie reserve: exploitatiesaldo huisvesting vluchtelingen. We hebben met het COA afgesproken dat zij de voorbereidingskosten financieren. Deze vallen binnen de totale businesscase. Dit leest u terug in de brief van het COA in bijlage 1. Communicatie De direct omwonenden worden als eerste geïnformeerd over deze beslisnota. Ook sturen we een mail-update aan alle mensen (inwoners in de bredere omgeving, omliggende bedrijven en andere geïnteresseerden) die graag op de hoogte willen blijven van de ontwikkeling van het azc. Daarnaast passen we de informatie op onze website aan, zodat deze weer actueel is.

Inwonersparticipatie We gaan na de zomer samen met het COA in een klankbordgroep met omwonenden en een klankbordgroep met omliggende bedrijven in overleg over thema’s als verkeersveiligheid, groenvoorziening, leefbaarheid en integratie. Uitvoering of Vervolgstappen De definitieve tekst van de bestuursovereenkomst en intentieovereenkomst worden met het COA afgestemd. Uw college krijgt deze nog ter besluitvorming voorgelegd. De bestuursovereenkomst en intentieovereenkomst worden door de burgemeester en de bestuursvoorzitter van het COA ondertekend. De volgende stap is het sluiten van een samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeente en het COA. In deze samenwerkingsovereenkomst leggen we in ieder geval afspraken vast over: - de huur van het terrein en de gebouwen; - de definitieve businesscase; - de aanbestedingsstukken; - risicoverdeling tussen partijen. Als de gemeenteraad op 20 juni instemt met het investeringskrediet, dan kunnen we na de zomer in gesprek met de direct omwonenden over de aanvraag omgevingsvergunning. Vervolgens willen we de vergunning aanvragen. We verwachten dat het azc in 2025 kan openen. Geheimhouding: Zie beslispunt 6.

Pagina 5 van 6

Z/24/226375

Openbaar

Zaaknummer:

Bijlagen Bijlage 1_Brief COA 11-06-2024 (CDR-1047016 Gemeente Wijchen - Besluit bestuur azc Wijchen) Bijlage 2_Concept bestuursovereenkomst (geheim) Bijlage 3_Concept intentieovereenkomst (geheim) Bijlage 4_Businesscase (geheim) Bijlage 5_Beslisnota kredietaanvraag

Pagina 6 van 6

Z/24/226375

Postbus 30203, 2500 GE DEN HAAG

Centraal Orgaan opvang asielzoekers Rijnstraat 8

Aan het college van Burgemeester en wethouders van de gemeente Wijchen T.a.v. mevrouw R.D. Helmer-Englebert Postbus 9000 6600 HA WIJCHEN

Datum Onderwerp Ons kenmerk

11-06-2024 Besluit bestuur AZC Wijchen CDR-1047016

2514 XP

DEN HAAG

telefoon

(088) 715 70 00

postadres Postbus 30203 2500 GE Den Haag

Telefoon

Jeike van der Ziel +316 15 14 02 17

E-mail

jeikevanderziel@coa.nl

Inlichtingen bij

Geachte mevrouw Helmer-Englebert, Middels dit schrijven wil ik u informeren over het besluit dat op dinsdag 4 juni 2024 tijdens onze ‘vergadering bestuur en directie’ aangaande realisatie AZC Teersdijk te Wijchen is genomen. Besluit Het bestuur heeft tijdens de vergadering besloten in te stemmen met het toewerken naar een intentieovereenkomst om te komen tot realisatie van een AZC. Uitgaande van een exploitatietermijn van 10 jaar en een plafondbedrag van 37 miljoen euro, aan totale huurverplichting. Dit besluit is genomen vanuit het vertrekpunt dat beide partijen bij een onsuccesvol project haar eigen voorbereidingskosten dragen. Voorbereidingskrediet Tijdens het bestuurlijk overleg van donderdag 6 juni jl. heeft u aan mij gevraagd een geraamd voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen van maximaal 350.000 euro, ten behoeve van planvoorbereiding. Dit in afwijking van het bovengenoemde door het bestuur genomen besluit. Besluit Om te komen tot realisatie van het AZC zijn wij bereid een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen van maximaal 350.000 euro. Deze kosten zullen bij een succesvolle aanbesteding in mindering worden gebracht op het totaal beschikbare budget van 37 miljoen.

Het COA gaat ervan uit dat het voorbereidingskrediet zorgvuldig gemonitord wordt en periodiek wordt besproken in de gezamenlijke projectgroep, hiertoe maken partijen in de intentieovereenkomst nadere afspraken.

Met vriendelijke groet, Centraal Orgaan opvang asielzoekers

Drs. J. Kapteijns Lid van het bestuur / plv. bestuursvoorzitter

Commissievergadering Wijchen Dossiernummer

5948

Extern Zaak ID

Z/24/237012

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

12 september 2024

Agendapunt

7.2

Titel

237012 Beslisnota Participatie en cocreatie kader

Organisatieonderdeel

domein Bestuur, Strategie en Projecten - team Strategische projecten en advies

Eigenaar

Steen - Cieraad, van der

Soort nota

Beslisnota

Programma/Paragraaf

P0 Bestuur en ondersteuning

Portefeuillehouder(s) Wijchen

Helmer-Englebert, R. (Renske)

Bijlagen 237012 Beslisnota Participatie en cocreatie kader DEF Participatie en cocreatie kader Geagendeerd

Vergaderdatum

Stukken Agendacommissie Wijchen

6 juni 2024

Stukken Agendacommissie Wijchen

21 juni 2024

Raad Informatiebijeenkomst

5 september 2024

openbaar Wijchen Commissievergadering Wijchen

12 september 2024

Raad openbaar Wijchen

26 september 2024

Voorgesteld besluit

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/237012

Beslisnota voor de Gemeenteraad Onderwerp: Participatie en cocreatie kader Datum: 28-05-2024 Voorgesteld besluit de Gemeenteraad besluit: 1. in te stemmen met het participatie en cocreatie kader (bijlage 1), onder voorbehoud dat de benodigde financiële middelen in de begroting worden toegekend. 2. akkoord te gaan 285.000 euro integraal af te wegen als nieuw beleid in de Perspectiefnota, voor maximaal 3 gebiedscoördinatoren voor de gemeente Wijchen om invulling te kunnen geven aan het participatie en cocreatie kader. 3. het budget van de huidige wijkcontactfunctionaris 34.990 euro in te zetten voor dekking van het overige benodigde bedrag voor de 3 gebiedscoördinatoren. 4. akkoord te gaan 15.000 euro integraal af te wegen als nieuw beleid in de Perspectiefnota als werk- en initiatievenbudget binnen de WDW voor het nieuwe participatie en cocreatiekader. 5. de motie, 161784 Motie 1 raadsbreed Opvolgen advies van de raadswerkgroep Inwonersparticipatie, hiermee als uitgevoerd te beschouwen. Aanleiding De gemeente Wijchen heeft vele betrokken en bevlogen inwoners, ondernemers en een rijk verenigingsleven. Als gemeente sluiten we graag aan bij wat er in de samenleving speelt en we maken ook graag gebruik van de aanwezige kennis en ervaring. Daarom vinden we participatie en cocreatie belangrijk en daarom stellen we hiervoor een nieuw beleidskader op.

We streven naar een goede verbinding tussen het college en de gemeenteraad en actieve inwoners, ondernemers en maatschappelijk partners. Met als belangrijkste doel om de leefbaarheid in al onze kernen te vergroten. Nu en in de toekomst. De bedoeling is om goed met elkaar te werken aan de onderwerpen die belangrijk zijn voor onze gemeenschap. Dit willen we doen in een sfeer van wederzijds vertrouwen. Het nieuwe participatie en cocreatiekader is in lijn met wat beschreven staat in het Strategisch Kompas, begroting, Coalitieakkoord en de Agenda Dienstverlening Dichtbij. Eerdere besluiten Datum

Korte omschrijving eerder genomen besluit (vermeld zo mogelijk het zaaknummer/documentnummer)

Juli 2021

Actieplan doorontwikkeling WDW (Z/21/059341)

Oktober2022

Beslisnota Vaststellen raadsversie Strategisch kompas Wijchen2035 'De kracht van Wijchen’ (Z/22/087361)

Februari 2024

Motie 1 raadsbreed Opvolgen advies van de raadswerkgroep Inwonersparticipatie

Pagina 1 van 4

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/237012

Gewenst resultaat Met een helder participatie en cocreatie kader streven we ernaar om de kennis van onze inwoners, ondernemers en partners zo goed mogelijk te benutten, de krachten waar nodig te versterken en de maatschappelijke opgaven samen te vervullen. Daarbij willen we zoveel mogelijk ruimte geven aan het maatschappelijk initiatief. Daarnaast zetten we in op nieuwe, toekomstbestendige manieren van participatie. Ook nemen we de gewenste ontwikkeling in wijk- en kerngericht werken mee in het nieuwe participatie en cocreatie kader. Argumenten 1.1 Het kader geeft invulling aan de vastgestelde ambities. In het Strategisch Kompas staat het gewenste resultaat met betrekking tot het participatie en cocreatie kader omschreven. Het opgestelde kader geeft hier invulling aan. Daarnaast geeft het kader invulling aan de ambities uit de dienstverleningsvisie en het actieplan doorontwikkeling WDW. 1.2 Het kader geeft een eerste antwoord op de motie ‘Motie 1 Raadsbreed Opvolgen advies van de raadswerkgroep Inwonersparticipatie’ In de motie vraagt de gemeenteraad met een voorstel te komen hoe het op te stellen participatiekader “Participatie en co-creatie” verbonden kan worden met de passage in het Strategisch Kompas Wijchen2035 om tot integrale wijk-, stad- en dorpsplannen te komen, met daaraan gekoppelde wijkbudgetten en wijkregisseurs. De eerste hoofdlijnen zijn opgenomen in het kader.

1.3 We zetten maximaal in op wijk en kernenaanpakken. In het Strategisch Kompas staat de ambitie in wijk en kerngericht werken beschreven. Het voorstel is om dit met een integrale wijk en kernenaanpak per gebied vorm te geven. Het Strategisch Kompas vormt de overkoepelende visie en het kader en vervangt de verschillende dorpsvisies. Vervolgens wordt in de integrale aanpak de uitwerking per gebied gemaakt. Dit gebeurt onder begeleiding van de gebiedscoördinatoren en in samenwerking met de inwoners, ondernemers en organisaties in het gebied. In de integrale gebiedsaanpak worden er vervolgens ook duidelijke keuzes gemaakt en wordt de wordt inzet van inwoners, ondernemers en organisaties en de gemeente afgestemd en versterkt. Deze wijk en kernenaanpakken en eventuele benodigde investeringen hierin worden vastgesteld door de gemeenteraad en uiteindelijk uitgevoerd onder begeleiding van de gebiedscoördinatoren. 2.1 Gebiedscoördinatoren zijn essentieel om het kader in uitvoering te brengen. Goede inzet van wijk en kernenaanpakken, burgerparticipatie en overheidsparticipatie vraagt ambtelijke inzet. Naast de eerder aangenomen participatieadviseur, zetten we in op gebiedscoördinatoren. Deze gebiedscoördinatoren worden verantwoordelijk voor de ontwikkeling en uitvoering van wijk en kernenaanpakken en voor de begeleiding van inwonersinitiatieven.

Kijkend naar onze opgaven, de landelijke ontwikkeling en gemeenten van vergelijke grote stellen we voor om maximaal 3 Fte aan gebiedscoördinatoren aan te trekken. Met deze investering verwachten wij een goede invulling te kunnen geven aan de gewenste ontwikkelingen en opgaven. 3.1 De taken van de wijkcontactfunctionaris worden overgenomen en versterkt door de inzet van gebiedscoördinatoren. Daarmee kan de functie van de wijkcontactfunctionaris vervallen en kan dit budget worden gebruikt voor een gedeelte van de financiële dekking van de gebiedscoördinatoren.

Pagina 2 van 4

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/237012

4.1 Met een werk en initiatieven budget hebben we de ruimte om de gebiedscoördinatoren goed hun werk te laten doen, nieuwe initiatieven een handje te helpen en nieuwe ideeën, wensen vanuit het participatie- en cocreatiekader vorm te geven. Hiervoor willen we jaarlijks een bedrag van € 15.000,- beschikbaar stellen. Met dit budget kunnen de gebiedscoördinatoren samenwerken met inwoners voor het opstellen van wijk en kernenaanpakken en initiatieven een handje helpen. Tegenargumenten en risico’s 1.1. Door participatietrajecten nemen de kosten en doorlooptijd voor initiatieven in veel gevallen toe. Een participatietraject heeft vaak ook een langere doorlooptijd in de beleidsvoorbereiding tot gevolg. De overtuiging is dat, naast verbetering van de kwaliteit, in veel gevallen deze tijd teruggewonnen wordt in de besluit- en uitvoeringsfase. 1.2. Zorgvuldige participatietrajecten zorgen niet voor een uitkomst die door iedereen wordt gedragen. Participatie zorgt ervoor dat verschillende perspectieven, kennis en creativiteit direct op tafel komen. In de besluitvorming worden zo alle belangen en argumenten goed afgewogen. De verwachting is dat daardoor het draagvlak groter kan worden. 1.3 Er wordt belang gehecht aan de dop’s en sop. De leefbaarheidsgroepen zijn de eigenaar van de dop’s en sop en stellen deze ook op. Deze dop’s en sop zijn vormen (onder andere) input voor de wijkaanpakken.

Voor de gemeente Wijchen start met de wijkaanpak om een goede integrale afweging te maken over capaciteit en de benodigde investeringen. Met deze aanpak willen we toekomstbestendige visies opstellen die goed doorvertaald en uitgewerkt worden. 2.1 Gezien het onzekere financieel perspectief vanaf 2026 zouden we ook klein kunnen starten. Met de kennis van nu hebben we een structureel tekort vanaf 2026. Onduidelijk is nog wat het nieuwe kabinet gaat doen met de hoogte van het gemeentefonds. Vanuit dat oogpunt zouden we ook kunnen starten met een pilot en formatie pas structureel aantrekken als er meer duidelijkheid is. Het is dan wel lastig is om de juiste, goede mensen aan te trekken. Juist voor de invulling van deze functie wil je werken met mensen die voor langere tijd aan de gemeente verbonden zijn omdat ze moeten investeren in het netwerk en moeten bouwen aan een nieuwe functie. Financiële gevolgen De structurele kosten voor maximaal 3 gebiedscoördinatoren ad € 285.000 en de structurele kosten voor het werkbudget voor wijk en kernenaanpakken ad € 15.000 beschikbaar te stellen. De betreffende budgetten brengen we in bij de WDW. Dit voorstel is alleen voor de gemeente Wijchen, daarmee vallen de bedragen buiten de verdeelsleutel en brengt de gemeente Wijchen het volledige bedrag in. In de perspectiefnota wordt een integrale afweging gemaakt over de financiële haalbaarheid.

Communicatie Wanneer de gemeenteraad het kader vaststelt, wordt het kader gedeeld met inwoners, ondernemers en maatschappelijk partners via de reguliere communicatiekanalen. Daarnaast worden de respondenten van het participatietraject via een nieuwsbrief op de hoogte gebracht. Inwonersparticipatie

Pagina 3 van 4

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/237012

Voor het participatie en cocreatie kader is een participatietraject georganiseerd. De resultaten zijn meegenomen in het participatie en cocreatie kader. In bijlage 2 staan de resultaten van het participatietraject. Uitvoering of Vervolgstappen De adviseur participatie zal na de vaststelling van de notitie een plan maken en uitvoeren voor het uitrollen van het nieuwe beleid. De uitvoering van het participatie en cocreatie kader valt binnen de portefeuilles van alle collegeleden. Daarmee wordt er altijd zorgvuldig gekeken wie wanneer bestuurlijke verantwoordelijkheid aflegt of vragen beantwoord. Geheimhouding Niet van toepassing.

Pagina 4 van 4

PARTICIPATIE EN COCREATIE KADER Gemeente Wijchen

PARTICIPATIE EN COCREATIE Participatie is het meedenken, meepraten en meedoen van betrokken inwoners bij gezamenlijke plannen voor de toekomst. Bij cocreatie gaan we verder en gaat het om gezamenlijk eigenaarschap over een onderwerp of project.

Inhoudsopgave 1.

Aanleiding ............................................................................................................................................. 2

1.1 Waarom participatie en cocreatie.................................................................................................................2 1.2 Samenvatting participatieresultaten ............................................................................................................3 1.3 Duidelijke koers .............................................................................................................................................3 2.

Bestuur besluit, inwoners doen mee ..................................................................................................... 3

2.1 De representatieve democratie goed laten functioneren ..............................................................................3 2.2 Burgerparticipatie .........................................................................................................................................4 2.3 Belangenbehartigers .....................................................................................................................................5 2.4 Wijk- en kerngericht werken .........................................................................................................................5 3.

Inwoners aan zet ................................................................................................................................... 6

3.1 Overheidsparticipatie ....................................................................................................................................6 3.2 Uitdaagrecht .................................................................................................................................................7 3.3 Belangenbehartigers .....................................................................................................................................7 3.4 Cocreatie.......................................................................................................................................................8 4.

De Omgevingsdialoog............................................................................................................................ 8

5.

Aan de slag............................................................................................................................................ 9

5.1 Kern en Wijkgericht werken..........................................................................................................................9 5.2 Overheidsparticipatie & inwonersinitiatieven ..............................................................................................9 5.3 Democratische versterking ..........................................................................................................................10 Bijlage 1: resultaten participatietraject ........................................................................................................ 10

1. Aanleiding In het Strategisch Kompas, coalitieakkoord en de agenda dienstverlening schrijft de gemeente Wijchen aan de slag te gaan met een participatie en cocreatie kader. De gemeente Wijchen heeft vele betrokken en bevlogen inwoners, ondernemers en een rijk verenigingsleven. Als gemeente sluiten we graag aan bij wat er in de samenleving gebeurt en we maken ook gebruik van de aanwezige kennis en ervaring. Om te weten wat er speelt en leeft in de samenleving vinden we participatie en cocreatie belangrijk. We streven naar een goede verbinding tussen onze representatieve en participatieve democratie. Oftewel het college en de gemeenteraad in onze representatieve democratie en actieve inwoners, ondernemers en maatschappelijk partners in onze participatieve democratie. Met als belangrijkste doel om de leefbaarheid in al onze kernen en wijken te vergroten. De bedoeling is om goed met elkaar te werken aan de onderwerpen die belangrijk zijn voor onze gemeenschap. Dit willen we doen in een sfeer van wederzijds vertrouwen.

1.1 Waarom participatie en cocreatie We willen een betrouwbare samenwerkingspartner zijn. We zetten, waar we participatie en cocreatie kunnen toepassen, in op: • • • • • • •

Vergroten van de leefbaarheid in alle kernen en wijken. Verrijken inhoudelijke besluiten door kennis en wensen van stakeholders te betrekken. Zorgen voor betrokkenheid en actieve bijdrage van inwoners, ondernemers en partners. Van buiten naar binnen halen. Inzicht in en versterken van maatschappelijke initiatieven. Wederzijds begrip tussen overheid, inwoners en de samenleving. Betrokkenheid en verantwoordelijkheidsgevoel van de samenleving.

Strategisch Kompas Nieuw participatiekader We zetten in op nieuwe, toekomstbestendige manieren van participatie. Hiervoor werken we samen met onze inwoners, ondernemers en partners een nieuw kader uit. Samen met hen bepalen we aan welke instrumenten nog meer behoefte is en hoe we dit het beste in kunnen vullen. Daarbij staan we ook stil bij de mensen die wat lastiger te bereiken zijn. Zoals jongeren en mensen die moeilijker mee kunnen doen in de samenleving. We willen namelijk iedereen goed bereiken en de kans geven om te participeren op een manier die bij hen past.

Wijk- en kerngericht werken Het wijk- en kerngericht werken nemen we ook mee in de uitwerking van bovenstaand participatiekader. Tijdens het interactief proces is veelvuldig door de deelnemers naar voren gebracht dat zij graag zien dat de samenwerking op wijk- en kernniveau verbetert en dat professionals beter samenwerken. Sommige wijken of kernen voelen zich wat achtergesteld ten opzichte van andere wijken of kernen. Hier moeten we iets mee doen omdat er grote opgaven op wijk- en kernniveau liggen. Wijchen kent elf leefbaarheidsgroepen. Hoewel onze medewerkers in de wijken en kernen werken, zijn wij niet wijk- of kerngericht georganiseerd. Een aanspreekpunt, sleutelfiguur die dichtbij de wijk functioneert, veel weet en zaken binnen de organisatie verder brengt en regelt, wordt vaak gemist. Hierdoor worden vragen en signalen uit de wijk of kern niet altijd goed opgepakt of kan de samenwerking moeizaam verlopen. In de uitwerking van het nieuwe kader kijken we daarom naar de mogelijkheden van integrale wijkplannen, daaraan gekoppelde wijkbudgetten en wijkregisseurs als manieren om een impuls hieraan te geven.

Participatie is het meedenken, meepraten en meedoen van betrokken inwoners bij gezamenlijke plannen voor de toekomst. Bij cocreatie gaan we verder en gaat het om gezamenlijk eigenaarschap over een onderwerp of project.

Maar wat zijn participatie en cocreatie dan niet? Het is niet: •

• • •

de heilige graal naar democratische besluitvorming. Eerlijk en behoorlijk democratisch bestuur bestaat uit besluiten van gekozen volksvertegenwoordigers die op een transparante manier communiceren. middelen om tegenstanders te overtuigen. middelen om te zorgen voor draagvlak. middelen om de populariteit van een plan te meten. Om een plan te vergelijken met de publieke opinie is een enquête of opiniemeting geschikt. Participatie hiervoor inzetten is een valse belofte doen.

1.2 Samenvatting participatieresultaten Hoe kunnen we de kennis van onze inwoners, ondernemers en partners zo goed mogelijk benutten om gezamenlijk de maatschappelijke opgaven te vervullen? Een vraag die we in het participatie en cocreatie kader beantwoorden. En dat doen we niet alleen. In mei en juni (2023) gingen we met Wijchenaren in gesprek over het onderwerp ‘Participatie en cocreatie’. De resultaten van het participatietraject geven richting aan het onderstaande participatie en cocreatie kader. Een samenvatting van de resultaten van dit participatietraject staan in bijlage 1.

1.3 Duidelijke koers Met dit kader geven we aan wat we wel onder participatie en cocreatie verstaan en wat niet. Zo geven we richting aan dat wat we nastreven op het gebied van participatie en cocreatie. In dit kader werken we uit met welke manieren van participatie we aan de slag gaan en hoe we wijk- en kerngericht werken inzetten. Daarnaast werken we uit hoe we dit faciliteren zodat de verwachtingen voor iedereen helder zijn. We willen zo veel mogelijk onderwerpen participatief oppakken, maar maken iedere keer een afweging of dit mogelijk is. Een participatieve aanpak is niet altijd mogelijk of gewenst.

2. Bestuur besluit, inwoners doen mee De gemeenteraad blijft verantwoordelijk voor het nemen van besluiten. Om onze representatieve democratie te versterken is participatie een belangrijk instrument. Heldere kaders en richtlijnen zijn van belang. Zo blijft voor ieder traject duidelijk waar de gemeenteraad over besluit en hoe de inbreng van de inwoners wordt gebruikt.

2.1 De representatieve democratie goed laten functioneren Als overheid en ook als samenleving staan we voor veel uitdagingen. Om deze uitdagingen aan te gaan is een goede verbinding van onze representatieve democratie en onze participatieve democratie noodzakelijk. In onze representatieve democratie vertrouwen wij na verkiezingen alle beslissingsmacht toe aan gekozen vertegenwoordigers. Dit is voor de gemeente Wijchen de gemeenteraad. Dit bestuur neemt besluiten als het gaat om beleid, projecten of visies.

Onze participatieve democratie bestaat uit betrokken inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Zij kunnen op verschillende manieren meedenken, samenwerken, meebepalen of zelfs cocreëren. Wij kunnen ze betrekken of zij kunnen zelf hun stem proactief laten horen. Door deze twee vormen van democratie in verbinding te brengen met elkaar, kunnen we uitdagingen en opgaven uit het Strategisch Kompas aan gaan.

2.2 Burgerparticipatie Door middel van burgerparticipatie betrekken we inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners bij projecten of de ontwikkeling van beleid. Dit kan op verschillende manieren: • • •

•

Informeren: hierbij informeert de gemeente inwoners, ondernemers of maatschappelijke partners over een bepaald onderwerp of het proces rondom dit onderwerp. Meedenken: hierbij vragen we inwoners, ondernemers of maatschappelijke partners om hun mening of ideeën over een onderwerp. Samenwerken: hierbij gaat de gemeente de samenwerking aan met inwoners, ondernemers of maatschappelijke partners om uiteindelijk een goed voorstel neer te kunnen leggen bij de gemeenteraad. Of ze pakken binnen een project samen taken op. Meebepalen: hierbij neemt niet enkel de gemeenteraad of het college een besluit. Maar krijgen inwoners, ondernemers en/of maatschappelijke partners ook een beslissende stem.

Hoe concreter en lokaler een onderwerp is, hoe belangrijker men het vindt om mee te denken. Hoe abstracter een onderwerp, hoe verder het van de samenleving afstaat. Projecten of beleid op straaten wijkniveau worden daarom altijd op een zo hoog mogelijk participatieniveau ingezet. Voor visies en abstracte onderwerpen ligt de voorkeur bij het niveau ‘meedenken’. Dit haalden we op uit het participatietraject voor dit kader. Uiteraard is deze keuze altijd maatwerk. Door een zorgvuldig te kiezen voor een passende participatiestrategie voorkomen we participatiemoeheid1 en sluit het participatieniveau aan op de behoefte van inwoners. Per project, proces of opgave wordt gekeken of participatie mogelijk is en zo ja, welk niveau. Of participatie mogelijk is, hangt af van de volgende punten: 1. Is er nog ruimte voor inwoners, ondernemers en/of maatschappelijk partners om ergens over mee te denken? 2. Is er tijd voor een zorgvuldig participatietraject? 3. Is er budget beschikbaar voor een zorgvuldig participatietraject? Deze drie vragen vormen samen de participatiecheck. Per participatietraject wordt gekeken of participatie gewenst/mogelijk is en welke participatiemiddelen het beste passen. Denk hierbij aan bijeenkomsten, het participatieplatform, vragenlijsten, werkgroepen en eventueel nog te ontwikkelen participatietools.

Hierbij volgen we de landelijke trend en kiezen we steeds vaker voor stemmingen zoals peilingen en referenda in plaats van overleggen en

1

Participatiemoeheid is het verzamelbegrip voor serieuze vermoeidheidsverschijnselen bij inwoners op het gebied van maatschappelijke en politieke participatie. Over oorzaken en gevolgen lopen de meningen uiteen.

bijeenkomsten. Mensen participeren het liefst laagdrempelig, wanneer het hen uitkomt, het liefst vanaf de bank. 2 Kijkend naar landelijke trends worden burgerberaden steeds populairder. Het is een middel om te komen tot haalbare aanbevelingen voor lastige opgaven. Een burgerberaad is een gelote groep van 50 tot 100 mensen. Samen vormen zij een afspiegeling van de samenleving, waarin iedereen zich zou kunnen herkennen. Tijdens het burgerberaad gaan de deelnemers met elkaar in dialoog, onder begeleiding van een onafhankelijke gespreksbegeleider. Zo komen ze als groep tot aanbevelingen, die ze overhandigen aan de politieke opdrachtgever.

Uitgangspunten burgerparticipatie • •

•

• •

Wanneer de wens bestaat om aan de slag te gaan met participatie, wordt eerst de participatiecheck gedaan. Hierbij bepalen we zorgvuldig de participatieruimte. Als uit de participatiecheck blijkt dat participatie mogelijk is, dan wordt er een participatieplan gemaakt. In dit participatieplan worden de doelgroep, het participatie niveau, de participatiemiddelen het bijhorende communicatietraject vastgesteld. Bij projecten of beleid op straat- en wijkniveau wordt altijd op een zo hoog mogelijk participatieniveau ingezet. Uiteraard houden we hierbij altijd rekening met goed verwachtingsmanagement om teleurstelling te voorkomen. Voor visies en abstracte onderwerpen zetten we in op het participatieniveau ‘meedenken’ om onze kennis en ideeën te verreiken met een veelzijdig palet aan inzichten. We kijken naar de mogelijkheden van de inzet van een burgerberaad en experimenteren hier op korte termijn mee.

2.3 Belangenbehartigers Het is belangrijk om te weten wat er speelt in de gemeente. Hiervoor is burgerparticipatie een middel. Maar ook blijvend in gesprek zijn met de belangenbehartigers in onze gemeente is belangrijk. We kennen bijvoorbeeld ondernemersverenigingen, natuurorganisaties, leefbaarheidsgroepen en dorpsraden. Deze georganiseerde groepen zijn belangrijke gesprekspartners voor de gemeente om op te halen wat er leeft. Op deze manier kunnen we alle stemmen optimaal betrekken en horen, zodat we de juiste afweging kunnen maken. Het is onze taak als gemeente om deelbelangen te horen en het algemene belang te behartigen. Dit betekent soms dat een deelbelang niet wordt gehonoreerd.

Uitgangspunten belangenbehartigers •

•

De gemeente Wijchen heeft een gebiedscoördinatoren, die blijvend in gesprek is met de belangenbehartigers die georganiseerd zijn op gebiedsniveau. We halen actief op wat er speelt in de gemeente. De gemeente Wijchen heeft beleidsambtenaren die in gesprek blijven met belangenbehartigers die georganiseerd zijn op thema. We halen actief op wat er speelt in de gemeente.

2.4 Wijk- en kerngericht werken Zoals in het strategisch kompas aangegeven liggen er grote opgaven op wijk- en kernniveau. Uit participatietrajecten blijkt dat men graag beter met de gemeente wil samenwerken om de leefbaarheid in kernen en wijken te vergroten. We zetten om deze reden in op wijk- en kerngericht werken. Met een schakel tussen de gemeente en kernen en wijken kunnen we deze verbinding 2

Onderzoek van Necker ‘Betrokken bewoner, betrokken bestuurder’.

maken. Dit aanspreekpunt noemen we een gebiedscoördinator. Deze gebiedscoördinator werkt met de wijken en kernen aan een wijk- of kerngerichte aanpak. In deze aanpak staat beschreven hoe we de wijk of kern toekomstbestendig maken en leefbaar houden. Deze wijk- of kernaanpak wordt in samenspraak met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners gemaakt. Hierbij streven we altijd naar het participatieniveau ‘samenwerken’. De raad neemt het definitieve besluit door hierin het kader en de investeringen vast te stellen. Ook brengt een gebiedscoördinator initiatieven, wensen en knelpunten op wijk of kernniveau in kaart. (Het gaat niet om individuele wensen). Wij kijken wat er goed loopt en helpen bij het vinden van oplossingen bij knelpunten of het verzilveren van kansen in het versterken. Bij initiatieven kijkt de gebiedscoördinator hoe de gemeente hier het beste bij kan ondersteunen, faciliteren of participeren. Door vroegtijdig elkaar op te zoeken en samen na te denken over de integrale aanpak van een kern of wijk creëren we kansen voor effectieve langdurige samenwerking.

Uitgangspunten wijk- en kerngericht werken • •

•

De speerpunten uit het Strategisch Kompas vormen de basis voor wijk- en kerngericht aanpakken. De gebiedscoördinatoren starten de komende jaren met het maken van wijk- en kerngerichte aanpakken. Per kern wordt er gekeken of er een wijkbudget nodig is en ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. Bij het maken van een wijk- en kerngericht aanpak zetten we in op het participatieniveau ‘samenwerken’. Voorafgaand aan het participatietraject worden duidelijke kaders en randvoorwaarden voor de participatie geformuleerd. Op die manier weet iedereen waar hij aan toe is.

3. Inwoners aan zet Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties kunnen invloed uitoefenen op het democratisch proces of de samenwerking opzoeken met de gemeente. Dit noemen we ook wel de participatieve democratie. We moedigen het nemen van dit initiatief aan. We kennen verschillende manieren waarop men initiatief kan nemen.

3.1 Overheidsparticipatie Wanneer inwoners, ondernemers of maatschappelijke organisaties een initiatief hebben, kan het zijn dat zij met de gemeente contact opnemen, omdat ze willen samenwerken, gefaciliteerd willen worden of advies willen krijgen. Als de gemeente Wijchen een rol oppakt bij het initiatief dan noemen we dit overheidsparticipatie. Het digitale platform biedt een ingang voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties om hun initiatieven kenbaar te maken.

Uitgangspunt overheidsparticipatie • • •

Als een initiatief past binnen het vastgestelde beleid, dan moedigen wij dit aan. Welke rol de gemeente pakt bij een initiatief kan verschillen, dit is maatwerk. De gebiedscoördinator maakt een afweging welke rol het beste past en legt dit waar nodig ter besluitvorming voor. Goede ideeën die niet binnen het huidige beleid passen, worden halfjaarlijks door de gebiedscoördinatoren aan de gemeenteraad voorgelegd. De gemeenteraad besluit of we afwijken van beleid en een idee toch ondersteunen.

•

Op het digitaal participatieplatform van de gemeente Wijchen is een plek om initiatieven kenbaar te maken.

3.2 Uitdaagrecht Bij uitdaagrecht kunnen inwoners, ondernemers of maatschappelijke organisaties taken van de gemeente overnemen. Dit kan wanneer ze denken het slimmer, beter, goedkoper of anders te kunnen doen. Wanneer de gemeente Wijchen ‘uitgedaagd’ wordt, gaan wij in gesprek met de uitdager. We moedigen initiatiefnemers aan om het gesprek met ons hierover te voeren en op zoek te gaan naar de mogelijkheden.

Uitgangspunten uitdaagrecht • •

Inwoners hebben aangegeven hier geen grote interesse in te hebben. Daarom stimuleren we het uitdaagrecht niet proactief. Voor het uitdaagrecht, vindt de gemeente Wijchen het belangrijk dat er geen banen verloren gaan.

3.3 Belangenbehartigers Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners kunnen zich ook verenigen om hun belang te behartigen. Dit kan rondom een onderwerp zijn zoals milieu, maar ook rondom een gebied, dorp of wijk, zoals de leefbaarheidsgroepen en dorpsraden. De gebiedscoördinator en beleidsambtenaren zijn beschikbaar voor vragen van belangenbehartigers op het gebied van een wijk of dorp of op het gebied van een thema of onderwerp. Wij moedigen het aan dat belangenbehartigers hun belangen kenbaar maken bij de gemeente. Door kennis en ervaringen met elkaar te delen, kunnen we de leefbaarheid in onze kernen vergroten en samen zorgen voor een toekomstbestendige gemeente.