2021-07-07 Synarchis - Eindrapportage toekomst De Meerval.pdf

•

De verbruikskosten zijn voor de eerste drie scenario’s gebaseerd op de huidige situatie in De Meerval en de aard en omvang van de renovatie. De nieuwbouwscenario’s zijn all electric. De daaraan verbonden verbruikskosten zijn gebaseerd op de aard en omvang van de nieuwbouw en ervaringscijfers.

•

Het eigenaarsonderhoud is gebaseerd op de voorliggende onderhoudsplanning, de bevindingen tijdens de uitgevoerde nulmeting en de aard en omvang van de renovatie- en nieuwbouwscenario’s. Het betreft de werkelijke gemiddelde onderhoudskosten voor scenario 2 tot en met 5 voor een periode van 20 jaar.

•

Bij scenario 1 wordt de komende 10 jaar het onderhoud conform MJOP uitgevoerd. Het is dan aansluiten nog mogelijk het zwembad een nader te bepalen periode in stand te houden op basis van een aflopend onderhoudsschema. Bij de renovatiescenario’s is na 20 jaar het eind van de levensduur van het zwembad bereikt. Bij de nieuwbouwscenario’s dienen rond dat moment de vervangingsinvesteringen plaats te vinden voor de installaties en de vast inrichting. Daarna kan de accommodatie nog 20 jaar worden onderhouden waarbij op dat moment de gemiddelde jaarlijkse onderhoudskosten voor die periode dienen te worden bepaald.

•

De kapitaallasten voor de renovatiescenario’s zijn berekend op basis van de lineaire afschrijvingsmethodiek (de in de tabel weergegeven kosten hebben betrekking op jaar 1) en een rentepercentage van 0,5%. De afschrijvingstermijn voor scenario 2 en 3 bedraagt 20 jaar, de afschrijvingstermijn voor scenario 4 en 5 bedraagt 40 jaar.

•

De overige lasten betreffend onder meer dagelijks onderhoud, schoonmaak, administratie/accountant, afschrijvingen inventaris, promotiekosten, kantoorkosten en automatiseringskosten.

24

In de gemeente Wijchen is het realiseren van een buitenbad direct grenzend aan De Meerval wel eens ter sprake gekomen. Wij hebben dit niet verder onderzocht. Enerzijds omdat dit niet binnen de kaders viel van deze Quick Scan, anderzijds omdat hier een fikse extra jaarlast aan verbonden is. Dit laatste aspect kan zeer indicatief worden geduid. Een passende voorziening lijkt een onoverdekt 6-baans wedstrijdbassin (385 m²). De investeringskosten bedragen € 1 miljoen tot € 1,5 miljoen wat bij een lineaire afschrijving over 40 jaar en een rentepercentage van 0,5% resulteert in kapitaallasten van € 30.000,- tot € 45.000,- (in jaar 1). De vaste totale onderhoudsdotatie voor een periode van 40 jaar bedraagt eveneens € 30.000,- tot € 45.000,- (inclusief vervangingsinvesteringen) en het geraamde jaarlijkse exploitatietekort (opbrengsten minus overige kosten) € 50.000,- tot € 75.000,-. De extra jaarlast voor een buitenbad bedraagt derhalve zeer indicatief € 110.000,- tot € 165.000,-. Indien deze globale exercitie aanleiding geeft om de toevoeging van een buitenbas bij de verdere beschouwing te betrekken dient hier uiteraard nader onderzoek naar te worden uitgevoerd.

4.3 Beheersvorm 4.3.1 De verschillende mogelijkheden Op dit moment is binnen de gemeente Wijchen voor wat betreft het beheer en de exploitatie van het zwembad sprake van een complexe situatie. Het eigendom is belegd bij een gemeentelijke stichting die die het onderhoud, de bewaking en de beveiliging van het zwembad verzorgt. De stichting verhuurt het zwembad aan de gemeentelijke vennootschap De Meerval BV. De Meerval BV is verantwoordelijk voor de exploitatie van het zwembad en heeft voor het management en bepaalde dienstverlening een overeenkomst afgesloten met Golfbad Oss BV. Exploitatietekorten van de BV worden afgedekt door de gemeente Wijchen. Er zijn over het algemeen 5 mogelijkheden om invulling te geven aan het beheer en de exploitatie van sportaccommodaties zoals zwembaden (verder te noemen: beheersvormen). Het betreft gemeentelijk beheer, interne verzelfstandiging (vaak contractmanagement), externe verzelfstandiging (indien er sprake is van meerdere accommodaties vaak in de vorm van een gemeentelijk Sportbedrijf), uitbesteding aan een stichting en uitbesteding aan een marktpartij (al dan niet risicodragend). De situatie in de gemeente Wijchen is een voorbeeld van een externe verzelfstandiging van de exploitatie van één accommodatie. Bij alle beheer- en exploitatievormen kan een separate keuze worden gemaakt voor wat betreft het eigendom.

Van de publieke zwembaden zoals De Meerval is in Nederland ruim 90% in gemeentelijk eigendom. Er is sprake van diverse argumenten die een rol kunnen spelen bij de keuze voor één van de mogelijke beheersvormen. Enerzijds kunnen dit financiële argumenten zijn. Met name in economisch zware tijden (zoals in de periode 2009-2015) kozen veel gemeenten voor privatisering naar een marktpartij vanuit de verwachting dat dit een besparend effect zou hebben op de exploitatie van de sportaccommodatie(s) en vanwege het feit dat het mogelijk is om de financiële risico’s bij deze marktpartijen te beleggen. In de regel is het voor marktpartijen inderdaad mogelijk om vanwege schaal- en efficiencyvoordelen een goedkopere exploitatie te voeren dan bijvoorbeeld een gemeente of een stichting, ondanks het feit dat zij ook extra vergoedingen in rekening brengen. Ook bestaat dan zekerheid over een vaste (uitsluitend te indexeren) exploitatiebijdrage of -subsidie gedurende de volledige contractperiode. De afgelopen jaren (2015-2020) zien we wel een trendbreuk waarbij veel gemeenten steeds meer vraagtekens zetten bij marktwerking en het eenzijdig beleggen van risico’s bij de exploitant. Gevolg is namelijk ook dat exploitanten zeer scherp begroten en als gevolg hiervan ook op alle aspecten waar dit mogelijk is kosten besparen.

Uiteraard dienen zij zich te houden aan de contractueel vastgelegde (maatschappelijke) randvoorwaarden die zijn verbonden aan de exploitatie maar buiten deze kaders is sprake van een zuiver commerciële bedrijfsvoering. Dit staat niet zelden of gespannen voet met de wens van de gemeente met betrekking tot een maximale maatschappelijke meerwaarde van de zwembaden en de mogelijkheid om op basis van (zich ontwikkelende) beleidsdoelstelling te kunnen sturen op functie en gebruik. Als gevolg hiervan wordt gezocht naar alternatieve beheersvormen. Omdat steeds minder gemeenten het exploiteren van maatschappelijke voorzieningen als kerntaak beschouwen en de continuïteit en kwaliteit van veel stichtingen onder druk staan neemt het beleggen van het beheer en de exploitatie bij een externe verzelfstandigde organisatie met gemeentelijk aandeelhouderschap (in de meeste gevallen meerdere accommodaties en bijvoorbeeld ook sportstimulering in een Sportbedrijf) in populariteit toe.

25

Om op een meer gestructureerde wijze richting te geven aan het bepalen van de voorkeursvarianten met betrekking tot de beheersvorm voor de zwembaden is gebruik gemaakt van de hiertoe door Synarchis ontwikkelde beoordelingsmatrix. De verschillende beheersvormen worden hierbij beoordeeld op een aantal prestatie-indicatoren. De volgende indicatoren worden hierbij het meest gehanteerd: •

De mate waarin bij de beheersvorm gemeentelijke sturing mogelijk is op de maatschappelijke meerwaarde.

•

De mate waarin bij de beheersvorm sprake is van een stabiele situatie met weinig continuïteitsrisico.

•

De mate waarin bij de beheersvorm sprake is van een marktgerichte en innovatieve exploitatie.

•

De mate waarin bij de beheersvorm sprake is van een effectieve en efficiënte exploitatie.

•

De mate waarin de gemeente bij de beheersvorm gevrijwaard wordt van (financiële) exploitatierisico’s.

•

De mate waarin gerekend kan worden op maatschappelijke draagvlak voor de beheersvorm.

Per beheersvorm is op basis van de ervaring van Synarchis aan alle indicatoren een score toegekend waaruit de intrinsieke sterkte van de betreffende beheersvorm op de betreffende indicator inzichtelijk wordt gemaakt. De uitgevoerde exercitie heeft geresulteerd in de volgende scoretabel. Uiteraard kan over alle scores een discussie worden gevoerd. Het betreft zeker geen mathematische exercitie maar biedt wel een goed eerste inzicht. Scoretabel Gemeentelijke sturing Stabiliteit en continuiteit Marktgerichtheid en innovativiteit Effectiviteit en efficiency Voorkomen van exploitatierisico's (Maatschappelijk) draagvlak

gemeentelijk beheer 5 5 3 1 1 3

contract management 4 4 3 2 2 3

externe verzelfstandiging 3 3 5 4 3 4

stichting

marktpartij

3 2 4 3 3 4

2 3 4 4 4 2

Zoals hiervoor aangegeven speelt ook het verwachte financiële effect vaak een rol. Deze indicator is bewust niet in de matrix opgenomen omdat hier op voorhand geen zekerheid over te geven is en wordt bepaald door het aanbestedingsresultaat. Vaak kan een commerciële marktpartij efficiënter en effectiever exploiteren dan bijvoorbeeld een gemeente, stichting of extern verzelfstandigde organisatie. Dit wordt echter ook sterk bepaald door de maatschappelijke uitgangspunten en randvoorwaarden waar de marktpartij zich aan dient te houden (bijvoorbeeld tarieven of openstellingstijden). Alle eisen die de gemeente hieraan stelt zullen in een inschrijving worden afgeprijsd. Daarbij dient ook te worden opgemerkt dat marktpartijen kosten in rekening brengen zoals een management- en een risicovergoeding (“fees”). Een belangrijk aspect met betrekking tot de financiën is ook de mogelijkheid om binnen een bepaalde beheersvorm een Btw-belaste exploitatie te voeren. Voor marktpartijen blijft dit in de meeste gevallen onder voorwaarden mogelijk het geen een financieel voordeel oplevert. Voor extern verzelfstandigde organisaties is dit nog onduidelijk (dit geldt ook voor zwembad De Meerval). Voor stichtingen en gemeenten behoort dit niet meer tot de mogelijkheid.

Tot en met 2023 is nog sprake van compensatieregelingen voor het kostenverhogende effect van de Btw bij een van Btw vrijgesteld exploitatie. Het is nog onduidelijk of er daarna sprake blijft van een compensatiemogelijkheid. De uiteindelijke voorkeursvorm wordt bepaald door het belang dat de gemeente toekent aan de respectievelijke indicatoren (wegingsfactor). Door voor een bepaalde indicator de score te vermenigvuldigen met de wegingsfactor wordt duidelijk wat cijfermatig de preferente beheersvorm is voor de situatie in Wijchen. Volgend op een dergelijke cijfermatige exercitie is het uiteraard direct van belang om te bepalen wat de realiteitswaarde is van de verschillende beheersvormen in de situatie in Wijchen. Hierop wordt in de volgende paragraaf verder ingegaan. 4.3.2 Richtinggevend advies beheer – en exploitatievorm Wijchen De huidige eigendoms- en beheersvorm bij De Meerval is te complex. De gemeente heeft te veel petten op: aandeelhouder en opdrachtgever van de stichting die het eigendom van het zwembad heeft, aandeelhouder en opdrachtgever van de BV die de exploitatie voert, directie van de BV die de exploitatie voert en subsidieverstrekker van de BV die de exploitatie voert. Wij adviseren om in ieder geval het eigendom bij de gemeente te beleggen. De gemeente verhuurt het zwembad aan de exploitant en is verantwoordelijk voor de uitvoering van het eigenaarsonderhoud.

Nader dient te worden bepaald of aan deze eigendomsoverdracht nog fiscale consequenties verbonden zijn die kosten met zich meebrengen of dat er mogelijkheden zijn om de overdrachtsbelasting tot een minimum te beperken. 26

De gemeente dient te bepalen in hoeverre de huidige situatie met betrekking tot de exploitatie door een gemeentelijke BV nog aan de wensen voldoet. Enerzijds is sprake van een complexe situatie met een wethouder als directeur, een rol als aandeelhouder en de inhuur van het management bij een andere organisatie. Het is een beheersvorm die wij met name om deze reden nauwelijks meer aantreffen in Nederland. Anderzijds heeft de gemeente de mogelijkheid tot sturing en heeft de exploitatie een maatschappelijk karakter. Uit de enquête blijkt dat de bezoekers dit op prijs stellen. Hier hangt echter ook een prijskaartje aan. Een alternatief voor de huidige beheersvorm is het ter hand nemen van de exploitatie door de gemeente Wijchen. Vanuit de huidige situatie zou sprake zijn van een de-privatisering. Momenteel is de expertise op het gebied van zwembadexploitaties niet binnen de gemeentelijke organisatie aanwezig. De indruk bestaat ook niet dat de gemeente deze richting op wil. De gemeente Druten, waarmee een ambtelijk samenwerkingsverband bestaat, zet de omgekeerde ontwikkelingsrichting is met een privatisering van de exploitatie van het zwembad. Een toekomstige gemeentelijke exploitatie ligt voor zwembad De Meerval derhalve niet voor de hand.

Het oprichten van een breder Sportbedrijf, een BV of NV waarvan de gemeente vaak 100% aandeelhouders is, mag zich (zoals eerder aangegeven) in Nederland in een toenemende populariteit verheugen. Een dergelijk Sportbedrijf treedt vaak als exploitant op van sportvoorzieningen zoals zwembaden en binnensportaccommodaties. In een aantal gevallen worden hier buitensportaccommodaties en andersoortige maatschappelijke voorzieningen aan toegevoegd. Ook dragen in veel gevallen Sportbedrijven zorg voor de uitvoering van het sportbeleid (sportstimulering). Vanuit onze adviespraktijk beoordelen wij een voldoende volume van de opdracht als een kritische succesfactor voor een Sportbedrijf. Reden hiervoor is dat een Sportbedrijf daadwerkelijk als onderneming dient te worden vormgegeven met de nodige management- en staffuncties. Indien sprake is van een in omvang te beperkte opdracht wegen de kosten van deze overhead zwaar door in het bedrijfsresultaat. Wij hebben in diverse kleine gemeenten moeten constateren dat dit resulteert in een hogere jaarlast dan bij andere beheersvormen het geval is. Wij zouden de oprichting van een Sportbedrijf in de gemeente Wijchen op voorhand dan ook niet adviseren. Separaat onderzoek zou echter inzichtelijk kunnen maken of er in dit opzicht wellicht toch kansen aanwezig zijn.

Er bestaat ook een mogelijkheid een stichting op te richten voor de exploitatie van zwembad De Meerval. Zoals in paragraaf 4.3.1 weergegeven betreft dit maatschappelijke organisatievorm waar echter ook de nodige (continuïteits-) risico’s aan verbonden zijn. Vanwege het feit dat er voor het exploiteren van een zwembad steeds meer specifieke expertise noodzakelijk is, de wet- en regelgeving steeds dominanter wordt en het in toenemende mate een probleem vormt om vrijwilligers te committeren voor bestuursfunctie zien wij nog maar zelden dat er een stichting wordt opgericht voor de exploitatie van een zwembad. Er zijn nog wel veel bestaande stichtingen die zwembaden exploiteren (vooral veel buitenbaden) maar een dergelijke stichting is in Wijchen niet aanwezig. In onze optiek ligt de stichtingsvorm dan ook niet voor de hand als toekomstige beheersvorm voor zwembad De Meerval. Alternatief voor de stichtingsvorm is het contracteren van een marktpartij voor de exploitatie van de zwembaden door middel van een aanbesteding. Ook bij een marktpartij is het mogelijk om maatschappelijke randvoorwaarden van toepassing te verklaren op de inschrijvingen en contractueel te verankeren. Dit werkt wel kostenverhogend doordat de inschrijver dit afprijst.

Ook past het bij deze beheer- en exploitatievorm om een exploitant voldoende ondernemingsvrijheid te geven (dus niet alles contractueel “dicht te timmeren”) en als gemeente ook daadwerkelijk afstand te nemen. Los van de eerder genoemde mogelijke fiscale voordelen zien wij in de meeste gevallen dat marktpartijen in staat zijn door middel van schaal- en efficiencyvoordelen en optimalisering van tarieven en openstelling een beter exploitatieresultaat te bereiken dan bij andere beheersvormen het geval is. Dit ondanks het feit dat zij ook extra vergoedingen in rekening brengen. De gemeente dient zich er wel van bewust te zijn dat dit ten koste gaat van het maatschappelijk rendement van de zwembaden. Ook verdient het aanbeveling om bij de aanbesteding scherp te zijn op het financiële realiteitsgehalte van de inschrijvingen. Recentelijk heeft zich een aantal voorbeelden voorgedaan van faillissementen van zwembaden die door een marktpartij worden geëxploiteerd. Dit vanwege het feit dat het niet mogelijk bleek de financiële ambitie waar te maken. Alles overwegende adviseren wij de gemeente Wijchen om een afweging te maken tussen het continueren van de exploitatievorm of het in de markt zetten van de exploitatie middels een aanbesteding. Een en ander is zeer afhankelijk van het belang 27

dat door de gemeente wordt gehecht aan de hiervoor weergegeven (en wellicht nog andere) indicatoren. Het financiële effect zal pas blijken na een aanbesteding maar de verwachting is gerechtvaardigd dat een marktpartij hier voordelen in kan bereiken ten opzichte van de huidige gemeentelijk BV. Indien gekozen wordt voor continuering van de bestaande beheersvorm adviseren wij om de huidige structuur te vereenvoudigen. De aanstelling van een statutair directeur verdient aanbeveling. Enerzijds betekent dit dat de wethouder geen directeur meer hoeft te zijn, anderzijds hoeft dan ook geen extern management meer te worden ingehuurd. Indien gekozen wordt voor het verstrekken van de opdracht aan een marktpartij verdient het ons inziens uiteraard aanbeveling om goed na te denken over de maatschappelijke kaders die worden verbonden aan de opdracht en de ruimte die aan een marktpartij geboden wordt. Daarbij biedt het feit dat de gemeente Druten momenteel de aanbesteding van de exploitatie van het nieuwe sportcentrum voorbereidt kansen om hier met de exploitatie van De Meerval op aan te sluiten.

28

5. Conclusie/advies In deze Quick Scan is in eerste instantie een beeld geschetst van de huidige situatie met betrekking tot zwembad De Meerval in Wijchen. Wij troffen een zwembad aan van 30 jaar oud met een goede staat van onderhoud. Ook de exploitatie ademt kwaliteit en betrokkenheid uit hetgeen door bezoekers gewaardeerd wordt. Door het feit dat het accent ligt op kwaliteit en maatschappelijk meerwaarde is geen sprake van een kosten-efficiënte exploitatie. Hier zijn zeker voordelen te behalen, waarbij in de meeste gevallen dan wel concessies moeten worden gedaan het huidige kwaliteits- en servicelevel. Dertig jaar geleden hechtte de gemeente bij de realisatie van De Meerval nog veel waarde aan het bieden van een recreatieplek aan de bevolking. In de huidige situatie ligt het accent hier niet meer op. Zaken als het aanbieden van mogelijkheden voor specifieke doelgroepen en het creëren van een plek voor ontmoeting en participatie staan nu hoger op de politieke agenda. In deze mogelijkheid voorziet De Meerval op dit moment in relatief beperkte mate. Met betrekking tot de recreatieve voorziening dient wel te worden opgemerkt dat mensen De Meerval, getuige de hoge bezoekersaantallen voor deze groep, wel weten te vinden voor recreatief zwemmen. Met deze functie onderscheidt De Meerval zich dan ook van vrijwel alle zwembaden in de omgeving van de gemeente Wijchen.

Op basis van de bevindingen uit de analyse van de bestaande situatie zijn vijf scenario’s ontwikkeld om de zwemfunctie in Wijchen te continueren. Het gaat dan om het in stand houden van de bestaande configuratie (uitvoering MJOP), het renoveren van het zwembad (middels een beperkt en uitgebreid scenario) en het realiseren van een nieuw zwembad (een functionele variant en een recreatieve variant). In deze rapportage zijn de verschillende scenario’s beschreven en doorgerekend. Dit laatste zowel voor wat betreft de investeringskosten als de jaarlast. Wij adviseren de gemeente om op dit moment niet te kiezen voor een nieuwbouwscenario. Het zwembad is nog maar 30 jaar oud en verkeert, op basis van de bevindingen in de uitgevoerde nulmeting, nog in een goede staat van onderhoud. Het in stand houden van de voorziening zonder renovatie is dan ook zeker een optie voor een periode van minimaal 10 jaar. Afhankelijk van de financiële middelen die de gemeente heeft bieden de renovatievarianten echter kansen om de geconstateerde functionele knelpunten op te lossen en een resterende levensduur van minimaal 20 jaar te realsieren. Met de beperkte renovatievariant wordt onder meer de horeca beperkt uitgebreid, wordt een tribune gerealiseerd, wordt het recreatiebassin beter geschikt gemaakt voor andere activiteiten en wordt de peuter- en wellnessvoorziening heringericht.

Bij de uitgebreide renovatievariant wordt een deel aangebouwd waar de entree, de horeca en de tribune worden gesitueerd. Hiermee wordt de totale routing/logistiek van de accommodatie verbeterd en kan een impuls worden gegeven aan de ontmoetingsfunctie in de nieuwe horecavoorziening. Bij beide renovatievarianten is uitdrukkelijk niet gekozen om het recreatiebassin te amoveren en een functioneel bassin hiervoor in de plaats te realiseren. Hoewel dit wellicht beter aansluit bij de hedendaagse gemeentelijke doelstellingen zouden hier hoge kosten aan verbonden zijn. Gegeven het feit dat momenteel sprake is van een recreatiebassin dat ook op momenten gebruikt wordt voor andere activiteiten en dat een relatief grote aantrekkingskracht heeft adviseren wij deze configuratie voor de resterende levensduur van de huidige accommodatie te handhaven. Zoals aangegeven zou vanuit functioneel en gebruiksperspectief een renovatie aan te bevelen zijn. Vanwege de lage rentestand leidt deze investering bij de beperkte renovatievariant (scenario 2) ook niet tot hogere jaarlasten. Bij de uitgebreide renovatievariant (scenario 3) is dit wel het geval. Gezien het feit dat aan deze tweede variant voor minimaal de komende 20 jaar veel voordelen vanuit het gebruik verbonden zijn zou dit scenario, indien de extra middelen beschikbaar kunnen worden gesteld, als voorkeursscenario kunnen worden aangemerkt.

Tenslotte is met betrekking tot de wijze van beheer en exploitatie aangegeven dat een keuze moet worden gemaakt tussen continuering van de bestaande vorm met een gemeentelijke BV of uitbesteding aan een marktpartij. In het eerste geval zou de huidige complexe structuur wel moeten worden vereenvoudigd, in het tweede geval verdient het aanbeveling om aansluiting te zoeken bij een vergelijkbare ontwikkeling in Driuten.

29

Bijlage 1

Activiteitenaanbod zwembaden in regio Instructiie

Zwembad De Meerval

Wijchen

- Zwem ABC - Privé zwemles - Zwemvaardigheid - Zeemeermin zwemmen - Zwemles voor volwassenen

Doelgroepen - Trimzwemmen - Fifty Fit - Aqua Power - Float Fit - Aquajogging - Dameszwemmen

Recreatief zwemmen

Verenigingen

- Recreatief zwemmen - ZV Wijchen - Banen zwemmen - Pontos - Baby/peuter zwemmen - Externe Verhuur - Zwemmen met beperking - Het Verzetje - Recreatief zwemmen - Banen zwemmen - Baby/peuter zwemmen - Disco zwemmen

- Kanoclub Grave

- Recreatief zwemmen - Banen zwemmen - Dameszwemmen

- Aqua Novio - ZV Spetters

4 Zwemcentrum De Vin (Groene Heuvels)

- Zwem ABC - Zwemles voor volwassenen - Peuter zwemles Beuningen - Peutersurvival zwemles - Zwem ABC Ewijk - Zwemles voor volwassenen

- Aquajoggen - Aquarobics - Aquafun - Aquajogging - Aquarobics - Aqua Workout - Senioren Aquafit - Aquafit - MBvO - Aquarebel - Aquajogging - Aquavaria - Aqua sportief - Aquafun

5 Sportfondsenbad Nijmegen-West

- Zwem ABC - Zwemvaardigheid - Zwemles voor volwassenen Nijmegen - Privé zwemles

- Aqua Extreme - Aquajogging - Aquarelax - Senior Aquafit

- Recreatief zwemmen - Banen zwemmen - Baby/kleuter zwemmen - Dameszwemmen

- Aqua Novio - De Waalstroom

- Aquafun

- Baby zwemmen - Banen zwemmen - Disco zwemmen - Recreatief zwemmen

- Aqua Novio - MZC'80 - Zwemclub de Roerduikers

- Aqua Extreme - Aquajogging - Aquarobics - Senior Aquafit - Zwangerschapszwemmen

- Recreatief zwemmen - Baby/kleuter zwemmen - Banen zwemmen - Aangepast zwemmen

- ZV Spetters - N.S.Z. & W.V. Hydrofiel - De Waalstroom - Aqua Novio - VZ&PC Nautilis

- Aquajoggen - Aquarobics - Aquafun

- Recreatief zwemmen - Banen zwemmen - Baby/peuter zwemmen - Disco zwemmen

- Diverse verenigingen

- Aquajoggen - Aquafit - Senior Fit - Aqua float fit

- Recreatief zwemmen - Disco zwemmen

- ZV Groesbeek

- Aquafit - Aquabootcamp - Trimzwemmen - Fifty Fit

- Recreatief zwemmen - Baby/peuter zwemmen - Disco zwemmen - Banen zwemmen

- Z.V. De Gelenberg - Aqualéon

1 Laco Sportcentrum

2 Zwembad Dukenburg

3 Zwembad De Plons

6 Feel Fit Centre

7 Erica Terpstra Sportfondsenbad

8 De Kwel

9 De Lubert

10 Zwembad De Gelenberg

- Zwem ABC - Survival zwemmen - Zwem ABC - Zwemvaardigheid - Zwemles voor volwassenen Nijmegen - Privé Zwemles Grave

Malden

- Zwem ABC - Survival zwemmen

- Zwem ABC - Zwemvaardigheid Nijmegen - Privé zwemles

Cuijk

- Zwem ABC - Survival zwemmen

Groesbeek - Zwem ABC - Zwem ABC - Zwemvaardigheid - Peutersurvival - Snorkelen - Zwemles voor volwassenen Druten - Zeemeermin zwemmen

- Recreatief zwemmen - Reuma zwemmen - Baby/Peuter zwemmen - Banen zwemmen - Peuter zwemmen

- BZC Dolfijnen - Cadans Synchroonzwemmen

i

2