22 03 02 brief college gebiedsagenda Stikstof 0.1 bijlage
Tekst van het document
Voor de habitattypen waar wel genoeg data beschikbaar is blijkt dat met name voor meerdere subtypen van grijze duinen en vochtige duinvalleien de voedselrijkdom niet op orde is, en dat dit met name wordt veroorzaakt door een teveel aan stikstof. Mede hierdoor en door gebrek aan dynamiek is op veel plekken in het gebied een intensief beheer nodig om grijze duinen en vochtige duinvalleien in stand te houden. Voor vochtige duinvalleien liggen er mogelijk ook knelpunten in de vochttoestand, maar daarvan zijn geen meetgegevens beschikbaar. Veel habitattypen kennen een te kleine omvang voor een goede structuur en functie om zichzelf in stand te houden. Daarnaast is het gebrek aan begrazing met konijnen is een knelpunt in de grijze duinen. Witte en grijze duinen kennen daarnaast een gebrek aan dynamiek, er zijn niet voldoende stuifplekken aanwezig en voor witte duinen ontbreekt in verschillende deelgebieden ook een verstuivende zeereep. De vochtige duinvalleien kennen naast een te geringe functionele omvang ook vergrassingsproblemen, wat er indirect weer op wijst dat er een teveel aan voedingsstoffen in het systeem aanwezig is. Daarnaast spelen voor meerdere habitattypen problemen met exoten. Duinen Goeree is aangewezen voor vier habitatrichtlijnsoorten: nauwe korfslak, noordse woelmuis, grijze zeehond en gewone zeehond.
Het leefgebied van de nauwe korfslak lijkt op orde, hoewel er weinig recente informatie beschikbaar is. Voor de Noorse woelmuis wordt niet voldaan aan de doelen voor behoud van leefgebied en verbetering van kwaliteit. De omvang van het leefgebied is voldoende, maar de kwaliteit wordt beoordeeld als matig. De populaties van de grijze en gewone zeehond zijn toegenomen, maar het leefgebieden zijn mogelijk niet op orde. Voor beide soorten geldt dat de omvang van het rustgebied voldoende is, maar de omvang aan foerageergebied is 28 Gebiedsagenda0.1 GGA Stikstof Duinen-Eilanden
afgenomen en niet bekend is of dit nog voldoende is. De kwaliteit van het leefgebied wordt beoordeeld als matig. Voor de strandplevier, aangewezen als broedvogel, worden het oppervlak aan broedgebied en foerageergebied als voldoende beoordeeld. Met het afsluiten van belangrijke broed- en foerageergebieden is de rust voor de strandplevier toegenomen. Hier zijn echter nog verbeteringen mogelijk. Daarom wordt de kwaliteit van het leefgebied vooralsnog als matig beoordeeld. De hoeveelheid beschikbaar leefgebied van voldoende kwaliteit resulteert niet direct in hoog broedsucces, maar dit komt waarschijnlijk mede door exogene factoren als storm en overspoeling. De leefgebieden van niet-broedvogels lijken voor zover bekend te voldoen (Tabel 3C). Voor alle soorten is voldoende rust een belangrijk aandachtspunt. Verstoring komt voornamelijk voor door recreanten. Voor Bontbekplevier, Rosse Grutto, Tureluur worden de instandhoudingsdoelen bij lange na niet gehaald binnen N2000-begrenzing van DGKH. Er vindt ook veel uitwisseling plaats met N2000-gebied Voordelta. Tureluur voldoet in de Voordelta ook niet aan de doelstelling en Rosse Grutto voldoet exact aan de doelstelling in de Voordelta.
Tabel 3A: Vergelijking oppervlakte noodzakelijk voor SvI, oppervlak zoals opgenomen in de habitattypenkaart die de WUR heeft gebruikt en het huidig oppervlak op basis van de habitattypenkaart in Duinen Goeree & Kwade Hoek. De laatste kolom geeft de opgave weer om de SvI te bereiken.
Habitattype
H1110B
Kartering 2008 (ha)
Habitattypenkaart v10 (ha)
85
85
183
262
5,4
9,9
H1140A H1140B H1310A
Theoretisch doel (ha)
85
Opgave o.b.v. habitattypenkaart v10 [ha] -
269 50 5,4
57 -
Opgave op basis van recente inzichten Door aanzanding (vrijwel) geen areaal meer aanwezig. Wel een opgave Exacte opgave niet bekend doordat huidig areaal niet goed bekend is Geen opgave Exacte opgave niet bekend doordat huidig areaal niet goed bekend is Exacte opgave niet bekend doordat huidig areaal niet goed bekend is Geen opgave, ruim voldoende areaal aanwezig Exacte opgave niet bekend doordat huidig areaal niet goed bekend is Exacte opgave niet bekend doordat huidig areaal en effect van maatregelen niet goed bekend is
H1310B
17
9,3
17
7,7
H1330A
174
185
190
5
H2110
31
29
29
-
H2120
85
28
72
44
H2130A
86
89
95
6
H2130B
189
211
204
-
Geen opgave
8
Exacte opgave niet bekend doordat huidig areaal niet goed bekend
H2130C
15
9
17
29 Gebiedsagenda0.1 GGA Stikstof Duinen-Eilanden
H2160
305
258
260
2
H2170
-
-
0,2
0,2
H2180C
?
13
?
?
H2190A
3
2,2
3,1
0,9
H2190B
22
14
23
9
H2190C
31
21
32
11
H2190D
7,9
6,5
8,2
1,7
H6430B
22
6,1
22
15,9
is, areaal in Middel- en Oostduinen is mogelijk onderschat Opgave is groter als gevolg van uitgevoerde herstelmaatregelen voor open duin. Hier wordt pas invulling aan gegeven als daar ruimte voor is. Het habitattype kent immers een ten gunste van formulering. Geen opgave Opgave als vegetaties langs infiltratiegeulen niet worden meegenomen Exacte opgave niet bekend doordat huidig areaal niet goed bekend is, areaal in Middel- en Oostduinen is mogelijk onderschat Opgave doordat potenties in Middel- en Oostduinen minder groot zijn dan gedacht Opgave indien vegetaties langs infiltratiegeulen niet worden meegenomen Exacte opgave niet bekend doordat huidig areaal niet goed bekend is
Tabel 3B. Overzicht van de kwaliteitsparameters per habitattype: groen= overwegend goed, geel = goed-matig, oranje = overwegend matig en rood= overwegend slecht). Abiotische randvoorwaarden en structuur en functie kleuren indien niet op orde ‘rood’ als het areaal ook is afgenomen, en oranje indien het areaal stabiel is of is toegenomen. Kwaliteitsparameters Habitattype
Vegetatie
Typische soorten (# deelgebieden)
H1110B
100% onbekend
Slecht (1)
Abiotische randvoorwaarden
Structuur en functie
Onbekend, waarschijnlijk onvoldoende diep water aanwezig
Onbekend
H1140AB
98% onbekend 2% goed
Goed (2)
Onbekend
Fysische processen lijken op orde. Onbekend of structurerende elementen zoals velden met schelkokerwormen en mosselbanken aanwezig zijn
H1310A
81% goed 19% matig
Goed (1) *
Onbekend, verandering dynamiek heeft mogelijk invloed
Op orde
H1310B
99% goed 1 % matig
Goed (1)
Onbekend, verandering dynamiek heeft mogelijk invloed
Op orde
30 Gebiedsagenda0.1 GGA Stikstof Duinen-Eilanden
Kwaliteitsparameters Typische soorten (# deelgebieden)
Abiotische randvoorwaarden
Structuur en functie
H1330A
92% goed 8% matig
Goed (1)
Onbekend, verandering dynamiek heeft mogelijk invloed
Hoge delen groeien dicht met duindoorn. Geen complete zonering met aansluiting op H1320.
H2110
86% goed 14% matig
Goed (1) *
Onbekend
Op orde, rust voor strandplevier is een aandachtspunt
Onbekend
Dynamiek: stuifplekken en verstuivende zeereep (in Kwade Hoek is dit wel op orde, maar ook hier neemt struweel toe, mogelijk door te weinig saltspray)
Habitattype
Vegetatie
H2120
98% goed 2% matig
Matig (3) Goed (2)
97% goed 2% matig 1 % onbekend
Goed (2) Matig (3)
H2130B
62% onbekend 36% goed 2% matig
Goed (2) Matig (2) Slecht (1)
H2130C
93% onbekend 7% goed
H2130A
Onbekend, vergrassing en verbraming indiceren te hoge voedselrijkdom. Lokaal speelt ontkalking een rol (overgang naar subtype B)
Dynamiek: stuifplekken Begrazing door konijnen Exoten
Onbekend, vergrassing en verbraming indiceren te hoge voedselrijkdom
Begrazing door konijnen Exoten
Matig (1) Slecht (1)
Voedselrijkdom (stikstof)
Begrazing door konijnen Onduidelijkheid over aanwezigheid humuslaag Exoten
H2160
70% goed 27% matig 3% onbekend Achteruitgang in kwaliteit door overwoekering met braam, instorten van struwelen en veroudering (successie).
Goed (6) *
Onbekend
Exoten (lokaal)
H2170
n.v.t.
n.v.t.*
Onbekend)
Optimale functionele omvang
H2180C
87% matig 13% goed
Goed (1) Slecht (3) *
Onbekend
Optimale functionele omvang Aandeel dikke levende en dode bomen beperkt Exoten
H2190A
42% goed 42% matig 6% onbekend Watercrassula
Matig (2) Goed (1) Slecht (1)
Vochttoestand onbekend Voedselrijkdom onbekend (ganzen)
Optimale functionele omvang
H2190B
99% goed 1% onbekend Watercrassula
Goed (1) Matig (1) Slecht (1)
Voedselrijkdom (stikstof) Vochttoestand onbekend
Te hoog aandeel grassen Optimale functionele omvang
H2190C
82% onbekend 17% goed 1% matig
Goed (2)
Voedselrijkdom (stikstof en fosfaat) Vochttoestand onbekend
Te hoog aandeel grassen Optimale functionele omvang
31 Gebiedsagenda0.1 GGA Stikstof Duinen-Eilanden
Kwaliteitsparameters Habitattype
Vegetatie
Typische soorten (# deelgebieden)
Abiotische randvoorwaarden
Structuur en functie
H2190D
79% goed 21% matig Watercrassula
Matig (2) Slecht (2)
Vochttoestand onbekend Voedselrijkdom onbekend
Te hoog aandeel grassen Optimale functionele omvang
H6430B
100% goed
Goed (1) Matig (1)
Onbekend
Optimale functionele omvang dominantie ruigtekruiden onbekend
*Te weinig (relevante) soorten om over het kwaliteitsaspect typische soorten te oordelen Tabel 3C. Overzicht van de doelstellingen en trends van de niet-broedvogels van Duinen Goeree & Kwade Hoek en de restopgave om aan deze doelstelling te voldoen. De doelstelling is een seizoensgemiddelde, tenzij anders aangegeven. De huidige situatie betreft het gemiddelde over de afgelopen 5 seizoenen Aantal
Leefgebied
Code
Soort
Doel
Huidige Trend (korte/ situatie middellange termijn) Oppervlakte
A005
Fuut
60
16
Niet aantoonbaar/ negatief
Onvoldoende Onbekend
Of er een opgave is, is vooralsnog niet te definiëren. Te bepalen in samenhang met Voordelta
A017
Aalscholv 250 er
90
Niet aantoonbaar/ niet aantoonbaar
Onvoldoende Onbekend, mogelijke onvoldoende (slaapplaats)
Of er een opgave is, is vooralsnog niet te definiëren. De oorzaak voor de aantalsontwikkeling of er een oorzaak in het gebied ligt is niet bekend.
A034
Lepelaar
20
51
Niet aantoonbaar/ zeer positief
Voldoet
Voldoet
Geen, draagkracht voldoet
A043
Grauwe gans
240
157
Negatief/ stabiel
Voldoet
Voldoet
Geen, draagkracht lijkt te voldoet
A045
Brandgan 110 s (foerager en)
395
Positief/ positief
Voldoet
Voldoet
Geen, draagkracht voldoet
Brandgan 32400 s (max) (slaappla ats)
5120
Niet aantoonbaar/ negatief
Voldoet
Onbekend
Of er een opgave is, is vooralsnog niet te definiëren. De oorzaak voor de aantalsontwikkeling of er een oorzaak in het gebied ligt is niet bekend
Bergeend 280
551
Positief/ positief
Voldoet
Voldoet
Geen, draagkracht voldoet
A048
Kwaliteit
Restopgave
32 Gebiedsagenda0.1 GGA Stikstof Duinen-Eilanden
Aantal Doel
Leefgebied
Huidige Trend (korte/ situatie middellange termijn) Oppervlakte
Code
Soort
Kwaliteit
Restopgave
A052
Wintertal 530 ing
528
Niet aantoonbaar/ niet aantoonbaar
Voldoet
Onbekend, mogelijk onvoldoende waardoor vogels uitwijken naar de Voordelta
Of er een opgave is, is vooralsnog niet te definiëren. De oorzaak voor de aantalsontwikkeling of er een oorzaak in het gebied ligt is niet bekend
A054
Pijlstaart
200
162
Niet aantoonbaar/ stabiel
Voldoet
Onbekend, mogelijk onvoldoende waardoor vogels uitwijken naar de Voordelta
Of er een opgave is, is vooralsnog niet te definiëren. De oorzaak voor de aantalsontwikkeling of er een oorzaak in het gebied ligt is niet bekend
A056
Slobeend 20
21
Niet aantoonbaar/ positief
Voldoet
Voldoet
Geen, draagkracht voldoet
A130
Scholekst 790 er
819
Stabiel/ stabiel
Voldoet
Voldoet
Geen, draagkracht voldoet. Rust is een aandachtspunt.
A132
Kluut
180
185
Positief/ positief
Voldoet
Voldoet
Geen, draagkracht voldoet. Rust is een aandachtspunt.
A137
Bontbekplevier
130
106
Stabiel/stabiel
Voldoet
Onbekend, mogelijk onvoldoende waardoor vogels uitwijken naar de Voordelta
Of er een opgave is, is vooralsnog niet te definiëren. De oorzaak voor de aantalsontwikkeling of er een oorzaak in het gebied ligt is niet bekend. Rust is een aandachtspunt.
A141
Zilverplev 130 ier
205
Negatief/ positief
Voldoet
Onbekend, mogelijk onvoldoende waardoor vogels uitwijken naar de Voordelta
Of er een opgave is, is vooralsnog niet te definiëren. De oorzaak voor de aantalsontwikkeling of er een oorzaak in het gebied ligt is niet bekend. Rust is een aandachtspunt.
A144
Drieteen- 80 strandlop er
326
Zeer positief/ zeer positief
Voldoet
Voldoet
Geen, draagkracht voldoet. Rust is een aandachtspunt.
A149
Bonte 800 strandlop er
1350
Niet aantoonbaar/ stabiel
Voldoet
Voldoet
Geen, draagkracht voldoet. Rust is een aandachtspunt.
A157
Rosse grutto
31
Zeer negatief/ negatief
Voldoet
Onbekend, mogelijk onvoldoende
Of er een opgave is, is vooralsnog niet te definiëren. De oorzaak
130
33 Gebiedsagenda0.1 GGA Stikstof Duinen-Eilanden
Aantal Code
Soort
Doel
Leefgebied
Huidige Trend (korte/ situatie middellange termijn) Oppervlakte
Kwaliteit
Restopgave
waardoor vogels uitwijken naar de Voordelta
voor de aantalsontwikkeling of er een oorzaak in het gebied ligt is niet bekend. Rust is een aandachtspunt.
A160
Wulp
420
543
Stabiel/ positief
Voldoet
Voldoet
Geen, draagkracht voldoet. Rust is een aandachtspunt.
A162
Tureluur
390
121
Negatief/ negatief
Voldoet
Onbekend, mogelijk onvoldoende
Of er een opgave is, is vooralsnog niet te definiëren. De oorzaak voor de aantalsontwikkeling of er een oorzaak in het gebied ligt is niet bekend. Rust is een aandachtspunt.
Maatregelen In onderstaande tabel zijn de (no regret) maatregelen voor de komende jaren samengevat. Deze maatregelen zijn afgestemd met de terrein-beherende organisaties Natuurmonumenten en ZuidHollands Landschap. Naast deze geplande maatregelen, is al een aantal maatregelen in gang gezet en worden gesprekken gevoerd over vervolg maatregelen binnen de gebiedsgerichte aanpak stikstofproblematiek voor de regio Zuid-Hollandse eilanden. In de komende jaren is ingezet op voortzetten maatregelen uit vigerend beheerplan, onderzoek, en ‘no regret’-maatregelen. Tabel 4: Overzicht maatregelen korte termijn. De kosten en dekkingsbron worden nog met de beheerder vastgesteld. Kosten Maatregel
Categorie
Financieringsbron
t/m 2025
Ontwikkelingsbeheer van voormalige PAS projecten: maaien en afvoeren + kleinschalig verwijderen van struweel Beheer
PM
PM
Baggeren/schonen + wegvangen uitgezette vis
Beheer
PM
PM
Beweidingsbeheer (schapen/runderen)
Beheer
PM
PM
Monitoring van soorten, habitattypen, effectiviteit van beheer en abiotiek Grootschalig verstuivingsproject (aanbrengen van kerven in zeereep)
Intensivering regulier SNL-beheer
Verwacht effect
Kwaliteitsverbetering
Kwaliteitsverbetering Kwaliteitsverbetering
Snel en effectief bijsturen van beheer Onderzoek
PM
PM Kwaliteitsverbetering
Beheer
Beheer
PM
PM
PM
PM
Afvoeren stikstof uit systeem, continu op peil houden van kwaliteit
34 Gebiedsagenda0.1 GGA Stikstof Duinen-Eilanden
Exotenbeheer
Beheer
PM
PM
Kwaliteitsverbetering
Conclusies doelrealisatie PM voor dit gebied. Analyse verwacht Q1 2022. - Tabel 5A: Conclusie natuurdoelanalyse voor habitattypen. - Tabel 5B: Conclusie natuurdoelanalyse voor habitatrichtlijn- en vogelrichtlijnsoorten. 2. Factsheet Voornes Duin Voornes Duin is een duingebied met hoog kalkgehalte op de kop van het Zuid-Hollandse eiland Voorne-Putten. Het gebied heeft een oppervlakte van ca. 1432 ha (figuur 1).
Figuur 1: Begrenzing Voornes Duin. Bron: www.natura2000.nl Het gebied is aangewezen als Vogel- en Habitatrichtlijngebied voor de instandhoudingsdoelen in tabel 1. In de natuurdoelanalyse (Van den Broek et al. 2021) is uitgewerkt welk oppervlakte habitattypen nodig is voor een evenredige bijdrage aan de landelijk gunstige staat van instandhouding (theoretische opgave). Deze opgave is toegevoegd aan tabel 1. Tabel 1: Uitwerking instandhoudingsdoelen Voornes Duin. Code
Habitattype
Doelstelling
Theoretische opgave
H2120
Witte duinen
Behoud oppervlakte en kwaliteit
23,33
H2130A
Grijze duinen (kalkrijk)
Uitbreiding oppervlakte en verbetering kwaliteit
75,72
H2130B
Grijze duinen (kalkarm)
Uitbreiding oppervlakte en verbetering kwaliteit
0,15
H2130C
Grijze duinen (heischraal)
Uitbreiding oppervlakte en verbetering kwaliteit
0,96 35
Gebiedsagenda0.1 GGA Stikstof Duinen-Eilanden
H2160
Duindoornstruwelen
Behoud oppervlakte en kwaliteit. Enige achteruitgang in oppervlakte ten gunste van habitattype H2120 Witte duinen, H2130 Grijze duinen of H2190 Vochtige duinvalleien is toegestaan
H2170
Kruipwilgstruwelen
Behoud oppervlakte en kwaliteit. Enige achteruitgang in oppervlakte ten gunste van habitattype H2190 Vochtige duinvalleien is toegestaan
70,99
Duinbossen (droog)
Behoud oppervlakte en verbetering kwaliteit. Enige achteruitgang in oppervlakte ten gunste van habitattype H2130 Grijze duinen of H2190 Vochtige duinvalleien is toegestaan
200,33
Duinbossen (vochtig)
Behoud oppervlakte en kwaliteit. Enige achteruitgang in oppervlakte ten gunste van habitattype H2130 Grijze duinen of H2190 Vochtige duinvalleien is toegestaan
173,29
H2180C
Duinbossen (binnenduinrand)
Behoud oppervlakte en kwaliteit. Enige achteruitgang in oppervlakte ten gunste van habitattype H2130 Grijze duinen of H2190 Vochtige duinvalleien is toegestaan
H2190A
Vochtige duinvalleien (open water)
Behoud oppervlakte en kwaliteit
32,85
H2190B
Vochtige duinvalleien (kalkrijk)
Uitbreiding oppervlakte en verbetering kwaliteit
57,87
H2190C
Vochtige duinvalleien (ontkalkt)
Behoud oppervlakte en kwaliteit
0,003
H2190D
Vochtige duinvalleien (hoge moerasplanten)
Behoud oppervlakte en kwaliteit
3,00
H6430B
Ruigten en zomen (harig wilgenroosje)
Behoud oppervlakte en kwaliteit
0
H7210
Galigaanmoerassen
Behoud oppervlakte en kwaliteit
0
Code
Habitatsoort
Doelstelling
H1014
Nauwe korfslak
Behoud omvang en kwaliteit leefgebied voor behoud populatie
H1340
Noordse woelmuis
Uitbreiding omvang en verbetering kwaliteit leefgebied voor uitbreiding populatie
H1903
Groenknolorchis
Uitbreiding omvang en behoud kwaliteit biotoop voor uitbreiding populatie
Code
Broedvogel
Doelstelling
A008
Geoorde fuut
Behoud omvang en kwaliteit leefgebied met een draagkracht voor een populatie van tenminste 5 paren.
A017
Aalscholver
Behoud omvang en kwaliteit leefgebied met een draagkracht voor een populatie van tenminste 1.100 paren
A026
Kleine zilverreiger
Behoud omvang en kwaliteit leefgebied met een draagkracht voor een populatie van tenminste 15 paren
A034
Lepelaar
Behoud omvang en kwaliteit leefgebied met een draagkracht voor een populatie van tenminste 110 paren
H2180A
H2180B
136,06
0,27
36 Gebiedsagenda0.1 GGA Stikstof Duinen-Eilanden
3.1.2 Systeemanalyse Uit de landschapsecologische systeemanalyse (Van den Broek et al., 2021) volgen onderstaande generieke knelpunten: • PM. Knelpunten worden niet expliciet genoemd in LESA -> n.t.b. uit samenvatting (is nog niet opgeleverd). Daarnaast zijn er specifieke knelpunten voor individuele doelen (Tabel 2). Verdere uitleg wordt gegeven bij onderdeel 3.1.3. Huidige staat van instandhouding. Tabel 2. Samenvatting van de knelpunten per aangewezen doelstelling. Code H2120
Habitattype Witte duinen
Knelpunten Abiotiek onbekend Dynamiek: onvoldoende verstuivende zeereep (uitgezonderd Breedewater) Functionele omvang voldoet niet
H2130A
Grijze duinen (kalkrijk)
Voedselrijkdom te hoog vanwege te veel stikstof. Te weinig begrazing door konijnen. Onvoldoende aanwezigheid van stuifplekken. Intensief beheer nodig om verruiging tegen te gaan.
H2130B
Grijze duinen (kalkarm)
Abiotiek onbekend Te weinig begrazing door konijnen. Intensief beheer nodig om verruiging tegen te gaan. Opslag van exoten (Amerikaanse vogelkers)
H2130C
Grijze duinen (heischraal) Voedselrijkdom te hoog, te veel stikstof. Lokaal te nat (GVG) Te weinig begrazing door konijnen. Onduidelijkheid over aanwezigheid humuslaag.
H2160
Duindoornstruwelen
Ondanks onbekende abiotiek en aandeel exoten zijn er geen knelpunten. Er is voldoende areaal. De theoretische opgave die er ligt is een gevolg van het actief verwijderen van duindoorn tgv H2120, H2130 en H2190 (passend binnen de IHD)
H2170
Kruipwilgstruwelen
Abiotiek onbekend Functionele omvang niet op orde
H2180A
Duinbossen (droog)
Abiotiek onbekend Aantal dikke levende/dode bomen te laag, doordat het bos jong is
H2180B
Duinbossen (vochtig)
Lokaal te nat (GVG) en lokaal te droog (GLG) (noorden) Aantal dikke levende/dode bomen te laag doordat het bos jong is Te weinig open plekken
H2180C
Duinbossen (binnenduinrand
Aantal dikke levende/dode bomen te laag, doordat het bos jong is Te weinig open plekken
H2190A
Vochtige duinvalleien (open water)
H2190B
Vochtige duinvalleien (kalkrijk)
Vochttoestand in midden en zuiden niet op orde (GVG te diep) Functionele omvang niet op orde De waterkwaliteit is niet goed in Quackjeswater en Breede Water door guanotrofiering. Die zou een knelpunt kunnen zijn. De vraag is echter of die kwaliteit ten tijde van aanwijzing wel voldeed voor H2190A. Immers ook toen was de aalscholverkolonie aanwezig. Voedselrijkdom te hoog, te veel stikstof Functionele omvang niet op orde Vergrassing/verruiging
37 Gebiedsagenda0.1 GGA Stikstof Duinen-Eilanden
Code H2190C H2190D
Habitattype Vochtige duinvalleien (ontkalkt) Vochtige duinvalleien (hoge moerasplanten)
H6430B
Harig wilgenroosje
H7210
Galigaanmoerassen
Knelpunten Abiotiek onbekend Functionele omvang niet op orde Vochttoestand in midden en noorden (GVG te diep) Functionele omvang niet op orde Vergrassing Opslag struiken/bomen onbekend Abiotiek onbekend Functionele omvang niet op orde, mede doordat het beheer in begrazingseenheden niet geschikt is voor het habitattype Dominantie ruigtekruiden onbekend Er is weinig tot niets bekend over abiotiek en structuur en functie
Code Habitatrichtlijnsoort Knelpunten H1014 Nauwe korfslak Geen, draagkracht lijkt te voldoen. Het effect van herstelmaatregelen (meer open duin) moet worden gemonitord. H1340 Noordse woelmuis Kwaliteit leefgebied is matig. Peilbeheer en maaibeheer in leefgebied is suboptimaal vanwege tegenstrijdige doelstellingen (flora en recreatie). Ook is er sprake van isolatie en veel concurrentie met andere muizensoorten. H1903 Groenknolorchis Geen, draagkracht lijkt te voldoen
Code Soort A021 Geoorde fuut A017 Aalscholver
A026 Kleine zilverreiger A034 Lepelaar
Knelpunten Ja, draagkracht lijkt onvoldoende. De precieze oorzaak voor de lage aantallen is niet bekend. Mogelijke oorzaken zijn droogte en de afname van rietkragen. Geen in het gebied zelf, draagkracht voldoet, externe factoren lijken afname te veroorzaken: broedsucces loopt terug, mogelijk correlatie met toegenomen visserijdruk in Voordelta Geen in het gebied, draagkracht lijkt te voldoen, oorzaken voor de afname zijn niet bekend, maar zijn vermoedelijk extern gezien de landelijke ontwikkeling. Geen, draagkracht voldoet, aandachtspunt is de effecten van de recent gevestigde (2017) vossenburcht monitoren.
Huidige staat van instandhouding De huidige staat van instandhouding van alle Natura 2000-doelen voor Voornes Duin is samengevat in onderstaande tabellen. De conclusie is dat er in Voornes duin vooral opgaven liggen ten aanzien van kwaliteit (tabel 3B) en minder qua oppervlakte (tabel 3A). Er ligt een ruimtelijke opgave ten aanzien de habitattypen Duinbos droog (H2180A) en vochtig (H2180B) en duinvalleien open water (H2190A), hoewel er voor die habitattypen ook grote verschillen bestaan in de gebruikte kaarten en de theoretische opgave mogelijk wordt beïnvloed door methodologische verschillen. Qua kwaliteit zijn bestaan er veel knelpunten, maar ook veel onzekerheden. Van zeer veel habitattypen is de vegetatiekundige kwaliteit niet gekarteerd. Ook wat betreft de abiotische randvoorwaarden zijn er veel witte vlekken. Voor de habitattypen waar wel genoeg data beschikbaar is, zijn er habitattypen niet op orde door te hoge stikstofdepositie (H2130 en H2190, alle subtypen), door een verstoorde vochttoestand (H2190A, D), een te kleine omvang voor een goede structuur en functie om zichzelf in stand te houden (H2170, H2190A, B, D, H6430B), een gebrek aan begrazing met konijnen (H2130A, B, C) en/of een gebrek aan dynamiek wegens het ontbreken van voldoende stuifplekken (H2120, H2130A, B). Voor soorten is er een opgave voor de Noordse Woelmuis en Geoorde Fuut.
Om de opgaven te kunnen halen zijn maatregelen nodig om het leefgebied te optimaliseren door gerichte maatregelen 38 Gebiedsagenda0.1 GGA Stikstof Duinen-Eilanden
als vernatting en mogelijk het herstellen van rietkragen. Ook spelen externe factoren als de visserijdruk (aalscholver) en migratiepatronen (kleine zilverreiger) mogelijk een rol. Tabel 3A: Vergelijking oppervlakte noodzakelijk voor SvI, oppervlak zoals opgenomen in de habitattypenkaart die de WUR heeft gebruikt en het huidig oppervlak op basis van de habitattypenkaart in Voornes Duin. De laatste kolom geeft de opgave weer om de SvI te bereiken. Ontwikkeling door herstelmaatregelen (20092017) [ha]
Theoretisch doel (ha)
Opgave [ha]
10,77
+16
23,33
Geen
87,01
+63,9
75,72
Geen
-
0,29
Onbekend
0,15
Geen
H2130C
0,9
0,69**
Onbekend
0,96
0,27
H2160
164,4
137,24
-21,1
136,06
20*
1
0,03 (mogelijk meer aanwezig)
-
0,27
0,24
H2180A
70,7
56,73
- ca 4
70,99
18
H2180B
207,2
206,66
- ca 12
200,33
6
H2180C
178,5
194,00
- ca. 4,5
173,29
-
H2190A
30,8
9,18
Onbekend
32,85
24
H2190B
55,9
47,07
+16,6
57,87
Geen
H2190C
-
1,24
-
0,003
Geen
H2190D
6,3
7,46
-
3,00
Geen
H6430B
Onbekend
0,82
-
0
-
H7210
Onbekend
0,04
0
-
Kaart beheerplan (ha)
Habitattypenkaart V4 (ha)
H2120
34,2
H2130A
69,1
H2130B
Habitat type
H2170
* duindoornstruweel kent een ten gunste van formulering, wat betekent dat het areaal mag afnemen ten gunste van H2120, H2130 en H2190. Deze theoretische opgave wordt alleen ingevuld op het moment dat de andere habitattypen op orde zijn en er nog ruimte resteert. ** ZHL geeft aan dat het areaal in Duinen van Oostvoorne op de habitattypenkaart is onderschat. Tabel 3B. Overzicht van de kwaliteitsparameters per habitattype: groen= overwegend goed, geel = goed-matig, oranje = overwegend matig en rood= overwegend slecht). Abiotische randvoorwaarden en structuur en functie kleuren indien niet op orde ‘rood’ als het areaal ook is afgenomen, en oranje indien het areaal stabiel is of is toegenomen. Kwaliteitsparameters Habitattype
Vegetatie
Typische soorten (# deelgebieden)
H2120
66% onbekend 28% goed 6% matig
Slecht (3) en matig (1)
Onbekend
H2130A
68% goed 31% onbekend >1 % matig
Goed (3) en matig (3)
Voedselrijkdom (stikstof)
H2130B
72% goed 24% onbekend 4% matig
Slecht (2)
Abiotische randvoorwaarden
Voedselrijkdom onbekend; kalkrijkdom
Structuur en functie Dynamiek: verstuivende zeereep (uitgezonderd Breede Water) Functionele omvang Begrazing konijnen Aanwezigheid stuifplekken Intensief beheer nodig om verruiging tegen te gaan Begrazing konijnen Intensief beheer nodig om verruiging tegen te gaan Opslag van exoten (Amerikaanse vogelkers)
39 Gebiedsagenda0.1 GGA Stikstof Duinen-Eilanden
Kwaliteitsparameters Habitattype
Vegetatie
H2130C
59% onbekend 33% goed 9% matig
Slecht (2) en matig (1)
H2160
38% goed 32% onbekend 30% matig
Goed (2) en matig (4) *
75% matig 25% onbekend 60% goed 29% matig 11% onbekend
H2170
Typische soorten (# deelgebieden)
Abiotische randvoorwaarden
Structuur en functie
Voedselrijkdom (stikstof); kalkrijkdom, vochttoestand voldoet lokaal niet (te nat) Onbekend (achteruitgang vegetatiekundige kwaliteit suggereert dat voedselrijkdom mogelijk niet overal op orde is
Begrazing konijnen Onduidelijkheid over aanwezigheid humuslaag Omvang op orde, evenals dominantie struiken en aandeel exoten
Slecht (1) *
Onbekend
Functionele omvang
Slecht (4), goed (1) en matig (1) *
Onbekend
Aantal dikke levende/dode bomen
H2180B
56% onbekend 41% goed 3% matig
Matig (3), goed (2) en slecht (1) *
Overwegend op orde (Aandachtspunt voedselrijkdom) In noorden vochttoestand niet optimaal (GVG te nat en zomergrondwaterstand te droog).
Aantal dikke levende/dode bomen Open plekken
H2180C
74% onbekend 20% goed 6% matig
Goed (2) matig (2) en slecht (1) *
Naar verwachting op orde
Aantal dikke levende/dode bomen Open plekken
H2190A
52% onbekend 34% goed 14% matig
Goed (3) matig (1) en slecht (1)
Vochttoestand in midden en zuiden (GVG te diep)
Functionele omvang
H2190B
67% onbekend 33% goed
Goed (3) matig (1) en slecht (1)
H2190C
95% goed 5% matig
Slecht (3) en matig (1)
H2190D
71% goed 25% onbekend 4% matig
Matig (2) en slecht (3) *
H2180A
Voedselrijkdom (stikstof) aandachtspunt hydrologie is op orde Voedselrijkdom onbekend en vochttoestand onbekend. Kalkrijkdom is merendeels te hoog
Functionele omvang Vergrassing (Opslag struiken/bomen)
Vochttoestand in midden en noorden (GVG te diep)
Functionele omvang (Opslag struiken/bomen od)
Vergrassing
H6430B
100% matig
Matig (2)
Onbekend
Functionele omvang, mede doordat beheer in begrazingseenheden niet geschikt is (Dominantie ruigtekruiden onbekend)
H7210
100% goed
Slecht (2)
Onbekend
Onbekend
Tabel 3C. Overzicht van de doelstellingen, huidige situatie, trend en omvang en kwaliteit leefgebied van habitatrichtlijnsoorten binnen Voornes duin en de restopgave om aan deze doelstelling te voldoen. Aantal
Code
Soort
H1014
Nauwe korfslak
Theoretisch gekwantificeerd Huidige doel situatie 181875
Voldoet, aantallen onbekend, maar voorkomen is veelvuldig en
Leefgebied/biotoop
Trend
Oppervlakte
Kwaliteit
Onbeken Op orde, maar Op orde d afgenomen door herstelmaatre gelen
Restopgave Geen, draagkracht lijkt te voldoen. Ontwikkeling als gevolg van herstelmaatregelen volgen
40 Gebiedsagenda0.1 GGA Stikstof Duinen-Eilanden
Aantal
Code
Soort
Theoretisch gekwantificeerd Huidige doel situatie
Leefgebied/biotoop
Trend
Oppervlakte
Kwaliteit
Restopgave
wijdversprei d. H1340
Noordse woelmuis
102025
Onbekend
Onbeken Er lijkt d voldoende areaal leefgebied aanwezig
Kwaliteit leefgebied is matig. Peilbeheer en maaibeheer in leefgebied is suboptimaal vanwege tegenstrijdige doelstellingen (voor flora wordt gemaaid). Ook is er sprake van isolatie en veel concurrentie met andere muizensoorten.
Ja, met name de kwaliteit leefgebied en connectiviteit tussen leefgebieden vergroten.
H1903
Groenknol orchis
500
Voldoet
Aantalle n lijken toe te nemen
Maatregelen en gericht beheer vergroten kwaliteit leefgebied waardoor aantallen soort toenemen
Geen, draagkracht voldoet,
Biotoop is toegenomen
Tabel 3D. Overzicht van de doelstellingen, huidige situatie (gemiddelde periode 2014 t/m 2018), trend (middellange termijn| en omvang en kwaliteit leefgebied van de broedvogels binnen Voornes duin en de restopgave om aan deze doelstelling te voldoen. Code
Soort
Aantal Doel
Leefgebied
Restopgave
Huidige situatie
Trend
Oppervlakte
Kwaliteit
2
Negatief
Onvoldoende
Onvoldoende
Ja, draagkracht lijkt onvoldoende. De precieze oorzaak voor de lage aantallen is niet bekend. Mogelijke oorzaken zijn droogte en de afname van rietkragen.
A021
Geoorde fuut >= 5 paren
A017
Aalscholver
>= 1100 1222 paren
Stabiel, maar in In orde 2020 terugval tot 526 paren
In orde
Geen, draagkracht als broedgebied voldoet, externe factoren lijken afname te veroorzaken: broedsucces loopt terug, mogelijk correlatie met toegenomen visserijdruk in Voordelta
A026
Kleine zilverreiger
>= 15 paren
Zeer negatief (2019/2020 geen broedparen meer)
In orde
Geen, draagkracht lijkt te voldoen. Oorzaken voor de afname zijn niet bekend, maar zijn vermoedelijk externe gezien de landelijke ontwikkeling.
13
In orde
41 Gebiedsagenda0.1 GGA Stikstof Duinen-Eilanden
Code
A034
Soort
Lepelaar
Aantal
Leefgebied
Restopgave
Doel
Huidige situatie
Trend
Oppervlakte
Kwaliteit
>= 110 paren
169
Positief
In orde
In orde
Geen, draagkracht voldoet, aandachtspunt effecten recent gevestigde (2017) vossenburcht monitoren.
Maatregelen In onderstaande tabel zijn de (no regret) maatregelen voor de komende jaren samengevat. Deze maatregelen zijn afgestemd met de terrein-beherende organisaties Natuurmonumenten en ZuidHollands Landschap. Naast deze geplande maatregelen, is al een aantal maatregelen in gang gezet en worden gesprekken gevoerd over vervolg maatregelen binnen de gebiedsgerichte aanpak stikstofproblematiek voor de regio Zuid-Hollandse eilanden. In de komende jaren is ingezet op voortzetten maatregelen uit vigerend beheerplan, onderzoek, en ‘no regret’-maatregelen. Tabel 4: Overzicht maatregelen korte termijn. De kosten en dekkingsbron worden nog met de beheerder vastgesteld. Maatregel Ontwikkelingsbeheer van voormalige PAS projecten: maaien en afvoeren + kleinschalig verwijderen van struweel Baggeren/schonen + wegvangen uitgezette vis Beweidingsbeheer (schapen/runderen) Monitoring van soorten, habitattypen, effectiviteit van beheer en abiotiek Kleinschalige verstuivingen
Categorie
Kosten Financieringsbron t/m 2025
Verwacht effect Kwaliteitsverbetering
Beheer
PM
PM
Beheer
PM
PM
Kwaliteitsverbetering Kwaliteitsverbetering Beheer
PM
PM Snel en effectief bijsturen van beheer
Onderzoek
PM
PM
Beheer
PM
PM
Intensivering regulier SNL-beheer
Beheer
PM
PM
Exotenbeheer
Beheer
PM
PM
Kwaliteitsverbetering Afvoeren stikstof uit systeem, continu op peil houden van kwaliteit Kwaliteitsverbetering
Conclusies doelrealisatie PM voor dit gebied. Analyse verwacht voor Q1 2022. - Tabel 5A: Conclusie natuurdoelanalyse voor habitattypen. - Tabel 5B: Conclusie natuurdoelanalyse voor habitatrichtlijn- en vogelrichtlijnsoorten.
42 Gebiedsagenda0.1 GGA Stikstof Duinen-Eilanden