22 01 01 raadsinformatiebrief verduurzaming bedrijfsterreinen bijl 3

De investering komt in aanmerking voor EIA, dit levert een fiscaal voordeel van circa € 1.890 op. De besparing komt uit op 15.750 kWh per jaar. Dit komt neer op ongeveer € 2.130 in het eerste jaar en neemt af tot € 1.950 per jaar vanaf 2031 (als salderen volledig is beëindigd). Rekening houdend met de afbouw van salderen verdient de investering zich in 6 jaar terug.

22

Rapportage Bedrijventerrein Moolhoek op weg naar klimaatneutraal

7.2.2

Zonnepanelen op dak VVE

Kerkweg 51 t/m 55 is een groot blok dat bestaat uit verschillende bedrijfsunits en een aantal woningen. Het dak biedt ruimte voor ongeveer 500 zonnepanelen. Hiermee kan ongeveer 157.500 kWh per jaar mee worden opgewekt. Dit is veel meer dan de eigenaren van de panden samen verbruiken. De meeste bedrijven hebben hooguit 5 tot 10 panelen nodig om het eigen verbruik op te wekken. Zelf investeren is voor de meeste ondernemers in het pand daarom niet heel interessant (ook omdat dan de vaste kosten relatief hoge zijn voor slechts een paar panelen). Als individuele ondernemers zouden investeren in een paar zonnepanelen voor eigen verbruikt, blijft een groot deel van het dak onbenut. De pandeigenaren zijn verenigd in een VVE. Om het dak maximaal te benutten kan de VVE het complete dak verhuren aan een energiecorporatie (VPE). Businesscase dak VVE Een energiecorporatie huurt daken gemiddeld voor een periode van 15 jaar. Zij leggen het dak dan vol zonnepanelen en betalen een vergoeding per paneel per jaar. Deze vergoeding is € 1 tot € 2 per paneel per jaar. Bij 500 zonnepanelen is dat dus een opbrengst van € 500 tot € 1.000 per jaar voor de VVE. Daarnaast biedt de provincie Zuid-Holland een eenmalige vergoeding van (maximaal) € 5.000 als de VVE het dak beschikbaar wil stellen aan een corporatie.

De investering wordt gedaan door de corporatie, die deze weer ophaalt bij private investeerders: dit zijn bijvoorbeeld inwoners van Rockanje die geen zonnepanelen op het eigen dak kunnen plaatsen. Ook individuele eigenaren van een pand in het gebouw aan de Kerkweg kunnen desgewenst mee investeren. De totale investering voor 500 zonnepanelen (175 kWp) bedraagt ongeveer € 157.500. De opbrengsten bestaan uit levering aan het net (circa € 0,03 per kWh) plus een subsidie van € 0,105 per kWh. Dit komt neer op een opbrengst van € 21.260 per jaar. Uit dit bedrag wordt de vergoeding voor dakhuur betaald en wordt een bedrag uitgekeerd aan de investeerders. Na 15 jaar heeft de installatie ongeveer € 300.000 opgeleverd (na aftrek dakhuur), zodat de investeerders hun investering met rente terug hebben verdiend. Daarbij hebben ze hun woning op die manier indirect kunnen verduurzamen. 7.2.3

Zonnepanelen op dak huurpand

In huurpanden is zelf investeren lastig: de huurder kan niet zomaar zonnepanelen plaatsen, terwijl de verhuurder niet profiteert van zonnepanelen. Voor huurpanden bestaan de volgende opties om deze toch te voorzien van zonnepanelen:  Werken met een all-in contract, waarbij de energiekosten in de huur zijn opgenomen. Zo profiteert de verhuurder van de opbrengsten van zonnepanelen en kan deze een hogere huur vragen.  Dak verhuren aan een energiecorporatie. Vermaat wil eerst met het eigen pand aan de slag en zal voorlopig de andere panden niet verduurzamen. Blok/Maat staat hier wel voor open. Beide opties zijn voorgelegd. De businesscase voor dakverhuur vinden zij vooralsnog niet interessant genoeg uitgaand van het extra werk dat het hen oplevert. De optie van zelf investeren en huurcontracten omvormen spreekt meer aan maar hierover is nog geen besluit genomen. In eerste instantie leek hun huurder met het hoogste energieverbruik (Kees de Slager) geïnteresseerd, maar deze wil vooralsnog niet de stap zetten. Tijdens het onderzoek is een businesscase opgesteld voor Blok/Maat met medewerking van Kees de Slager als uitgangspunt. Hierbij zijn verschillende varianten doorgerekend, waarbij ook is gekeken naar het voordeel voor zowel de verhuurder als de huurder.

Omdat hier met werkelijke energietarieven van de huurder is gerekend en deze onderdeel is van de onderhandelingen tussen huurder en verhuurder, is de businesscase opvraagbaar maar deze kan niet openbaar worden gemaakt.

23

7.2.4

Overige locaties voor zonnepanelen

Het uitgangspunt voor zonnepanelen is dat de eerste voorkeur uitgaat naar het volleggen van onbenutte daken. Aangezien er op Moolhoek genoeg onbenutte daken zijn om het volledige elektriciteitsverbruik op te wekken, lijken alternatieve locaties niet noodzakelijk. Aangezien er nog wel knelpunten zijn bij het benutten van daken (mogelijk ongeschikte dakconstructies aanwezig, eigenaren die geen interesse hebben), kan het toch zinvol zijn om ook alternatieve locaties in te zetten, al dan niet als tijdelijke oplossing. Er zijn twee opties:  Carport met zonnepanelen op vachtwagenparkeerterrein. Een carport is niet geschikt voor de parkeerplekken voor vrachtwagens, deze zijn te hoog wat veel vraagt van de constructie. Op het terrein zijn enkele plekken voor personenauto’s aanwezig (aan randen van het terrein). Hier past een kleine carport voor circa 2 auto’s, bij voorkeur in combinatie met oplaadpunten voor elektrische voertuigen. De investering per carport (inclusief laadpaal) is ongeveer € 7.500. De carport levert ongeveer 2.500 kWh per jaar, dat grotendeels gebruikt zal worden voor het oplaadpunt.  Rondom Moolhoek zijn meerdere potentiële locaties voor zonnevelden aanwezig, zie onderstaande figuur. Rood is potentieel voor een klein veld, groen voor grotere locaties. Geel is voor zeer grote locaties, dit is ongewenst binnen Rockanje.

Bij realisatie van zonnevelden geldt een belangrijke kanttekening: een zonneveld mag niet ten koste mag gaan van biodiversiteit. Een zonneveld is daarom alleen een optie als dit gelijktijdig biodiversiteit kan versterken.

7.2.5

Afgevallen optie: windenergie

Een grote windturbine op Moolhoek is uitgesloten, hier zijn diverse ruimtelijke belemmeringen. De locatie is ook niet aangewezen als potentiele locatie. Ook kleine windturbines vallen (voorlopig) af als optie. Er is ruimte op diverse daken. Vaak zijn kleine windmolens meer een PR-middel dan dat ze veel bijdragen aan energieopwekking. In de havens van Hellevoetsluis wordt een pilot met kleine windturbines gedaan. Dit is een locatie waar relatief veel wind staat, waardoor de opbrengsten al hoger zijn dan op een bedrijventerrein. Vooralsnog lijkt de prijs per opgewekte kWh bij kleine windturbines flink hoger te liggen dan bij zonnepanelen. Het is financieel verstandiger om in te zetten op zonnepanelen op daken. Een argument om deels ook in te zetten op kleine windturbines, is de beschikbaarheid van duurzame elektriciteit op dagen met weinig zon/daglicht. 7.2.6

Energieopslag en netverzwaring

Bij bedrijven leveren zonnepanelen energie op momenten dat er ook vraag is, namelijk overdag. Probleem blijft wel dat in de winter de vraag naar elektriciteit groter is en de energie die opgewekt wordt door middel van zonnepanelen juist minder. Zeker als er overgegaan wordt op elektrisch verwarmen, wordt dit verschil nog groter. Als bedrijven op

24

Rapportage Bedrijventerrein Moolhoek op weg naar klimaatneutraal

jaarbasis hun eigen verbruik opwekken, blijven zij dus afhankelijk van het elektriciteitsnet voor teruglevering in de zomer en afname in de winter. Een oplossing is opslag van elektriciteit in accu’s. De huidige accu’s zijn geschikt om kleine hoeveelheden op te slaan, bijvoorbeeld het overschot in het weekend dat dan in de daar opvolgende dagen kan worden verbruikt. Opslag voor een compleet seizoen vraagt om enorme accu’s en dit is nu nog duur, los van de benodigde ruimte daarvoor. Opslag zal op de korte termijn daarom vooral interessant zijn voor kortdurende opslag en is daarmee nog niet geschikt om volledig van het elektriciteitsnet af te gaan. Opslag van elektriciteit is alleen rendabel als aan meerdere van de volgende uitgangspunten wordt voldaan:  Er is geen mogelijkheid om te salderen. Dit is momenteel alleen het geval bij grootverbruikaansluitingen en deze zijn op Moolhoek niet aanwezig. Vanaf 2023 wordt salderen voor kleinverbruikaansluitingen afgebouwd tot nul in 2031.  Er is geen subsidie voor levering aan het net. Dit is alleen bij bedrijven met een grootverbruikaansluiting het geval (SDE++ subsidie) dus bedrijven op Moolhoek krijgen geen subsidie voor teruglevering.  Het gecontracteerd vermogen van de aansluiting kan fors omlaag, omdat er veel lagere pieken in het verbruik ontstaan.

Kleinverbruikaansluitingen betalen alleen vaste kosten voor de aansluiting en kunnen deze niet verlagen.  Er is behoefte aan een noodstroomvoorziening (vervanging van een dieselaggregaat).  Er kan een koppeling worden gelegd met elektrisch rijden (opslag via laadpunten en elektrische voertuigen).  Er wordt gebruik gemaakt van slimme in- en verkoop van de opgeslagen elektriciteit op de energiemarkt. In de praktijk betekent dit, dat opslag op dit moment voor de bedrijven op Moolhoek nog geen rendabele optie is. Vanaf 2023 zal opslag voor meer bedrijven rendabel gaan worden. Tot die tijd kunnen ondernemers bij aanschaf van zonnepanelen zich al voorbereiden op toekomstige opslag, door te kiezen voor omvormers die samen kunnen werken met een accu. Opslag leent zich voor een collectieve aanpak, via een ‘buurtbatterij’, waarbij meerdere bedrijven elektriciteit leveren aan en afnemen van de batterij. Dit biedt een schaalvoordeel bij realisatie, vergroot de zelfconsumptie van elektriciteit, maakt het eenvoudiger om de elektriciteit te verhandelen op de energiemarkt en zorgt voor minder druk op het elektriciteitsnet. Verzwaring van aansluitingen is wel nodig als er (veel) meer elektriciteit aan het net geleverd gaat worden, dan er momenteel wordt afgenomen.

Indien een bedrijf teveel gaat terugleveren, moet de aansluiting van het betreffende bedrijf verzwaard worden en komen de kosten voor aanpassing van de elektriciteitsaansluiting voor rekening van het desbetreffende bedrijf. Mochten er zoveel zonnepanelen geplaatst worden dat er een aanpassing noodzakelijk is van de leiding naar het middenspanningsstation, dan komen deze kosten voor rekening van Stedin. Zolang er op het terrein niet meer elektriciteit wordt opgewekt dan er op jaarbasis nu wordt gebruikt, kunnen de trafostations het opgestelde piekvermogen naar verwachting goed aan. Mochten op grote schaal zonnepanelen geplaatst gaan worden, dan is het goed Stedin hierover tijdig te informeren, zodat zij noodzakelijke aanpassingen aan het net kunnen doen.

7.3

AANBEVELINGEN

Stimular doet de volgende aanbevelingen:  Creëer een sneeuwbaleffect. CardVision plaatst op korte termijn zonnepanelen. Gebruik dit goede voorbeeld om overige ondernemers op Moolhoek te overtuigen dat zonnepanelen een goede en rendabele investering zijn. Zet de ondernemers met zonnepanelen regelmatig in het zonnetje, bijvoorbeeld in krantenartikelen, een filmpje,

25

     

26

nieuwsbrieven en op bijeenkomsten met ondernemers. Zo wordt het plaatsen van zonnepanelen steeds ‘normaler’ en volgen anderen het voorbeeld. Blijf hulp bieden bij het plaatsen van zonnepanelen. De coach kan voor de bedrijven offertes beoordelen en subsidies aanvragen. Stimuleer huurders en verhuurders contracten af te sluiten, waarbij het voor beiden gunstig is om zonnepanelen te installeren. Blijf pandeigenaren (inclusief de VVE Kerkweg 51-55). die daken zelf niet of niet volledig gebruiken, benaderen met het aanbod om hun daken te huren. Investeer als gemeente in een kleine carport met zonnepanelen op de parkeerplaats (inclusief oplaadpunt). Hiermee laat de gemeente zien duurzame energie belangrijk te vinden en wordt het eenvoudiger om bedrijven mee te nemen in deze beweging. Ga op het moment dat er grotere aantallen zonnepanelen zijn geplaatst, in gesprek met ondernemers met zonnepanelen over de mogelijkheden om tot een buurtbatterij te komen voor opslag van opgewekte elektriciteit. Informeer Stedin over mogelijke grotere belastingen op het elektriciteitsnet door grote aantallen zonnepanelen, elektrisch verwarmen en elektrisch rijden.

Rapportage Bedrijventerrein Moolhoek op weg naar klimaatneutraal

8

DUURZAME

MOBILITEIT

8.1

SAMENVATTING BESPARINGSPOTENTIEEL

Het besparingspotentieel op de impact van mobiliteit voor de lange termijn (2040) is 100% op fossiele brandstoffen en ook 100% op de CO2-uitstoot. Indien al het vervoer door menskracht en/of door middel van groene stroom plaats vindt, is de reductie 100%. Voor de korte termijn zijn de besparingen beperkt. Het potentieel voor de komende 5 jaar hangt sterk af van ontwikkelingen en wet- en regelgeving van de landelijke en Europese politiek.

8.2

MAATREGELEN EN AANBEVELINGEN

Stimular signaleert de volgende mogelijkheden voor verduurzamen van mobiliteit. 8.2.1

Oplaadpunten elektrisch vervoer

De meeste bedrijven hebben een klein wagenpark (vaak slechts 1 of 2 voertuigen). Deze bedrijven zullen niet snel een eigen oplaadpunt plaatsen. Deze bedrijven zullen ook niet snel de stap zetten naar elektrisch rijden, als er geen oplaadpunten in de directe omgeving aanwezig zijn. Zorg daarom dat centrale plekken oplaadpunten worden gerealiseerd, waar bedrijven (tegen betaling) elektrische voertuigen kunnen opladen. Mogelijke locaties zijn hiervoor de parkeerplaatsen bij de rotonde op Moolhoek en de vrachtwagenparkeerplaats aan de Kerkweg. Op de laatste plek kan een carport met zonnepanelen worden gerealiseerd, zodat de laadpalen 100% groene stroom leveren. Diverse leveranciers van laadpalen, kunnen deze zelf exploiteren. De gemeente of ondernemer hoeft dus niet te investeren, degene die een auto laadt betaalt aan de leverancier. Aanbeveling: Maak afspraken met een exploitant over het plaatsen van oplaadpunten voor elektrisch vervoer. Zorg na realisatie voor voldoende communicatie over de oplaadpunten richting ondernemers en hun medewerkers. 8.2.2

Elektrische deelauto

Aanvullend bij optie 1, kan op 1 van de locaties met een laadpunten een elektrische deelauto worden aangeboden. Ondernemers en hun medewerkers kunnen daar een auto huren, waardoor zij met een schoon vervoersmiddel rijden en mogelijk zelf minder eigen voertuigen nodig hebben. Dit is ook een oplossing voor medewerkers die met de fiets of openbaar vervoer komen, maar voor het werk soms wel een auto nodig hebben. Aanbeveling: Maak afspraken met een aanbieder van (elektrische) deelauto’s over het aanbieden van deelauto’s. Ook hier is communicatie essentieel om het gebruik van de deelauto’s te stimuleren. Start met één auto, zodat ondernemers en hun medewerkers de voordelen kunnen ervaren. 8.2.3

Afval collectief inzamelen

Ondernemers sluiten zelf een contract af met een afvalinzamelaar. De bezochte bedrijven hadden samen in totaal minstens 4 verschillende afvalinzamelaars (mogelijk meer, aangezien de kleine huurders niet allemaal hebben deelgenomen aan het onderzoek). Meerdere bedrijven zijn, op aanraden van Cardvision, overgestapt op MilieuserviceNL. De bedrijven zijn tevreden over deze inzamelaar. Het meest kansrijk is om zoveel mogelijk bedrijven over te laten stappen naar deze inzamelaar. Enkele ondernemers gaven aan hier voor open te staan. Aanbeveling: Stimuleer ondernemers om zoveel mogelijk gebruik te maken van dezelfde afvalinzamelaar, bij voorkeur de inzamelaar die al de meeste klanten op Moolhoek heeft.

27

9

KLIMAATADAPTATIE BIODIVERSITEIT

9.1

HUIDIGE SITUATIE

EN

Moolhoek is omringd met groen, maar heeft zelf relatief weinig groen. Op het terrein zelf is sprake van beperkte biodiversiteit. Het terrein is ook nog weinig klimaatbestendig. Zie ook onderstaande kaarten. Zo is er sprake van flinke hittestress op delen van het terrein (oranje is een verhoogde temperatuur, de rode vlakken leveren de meeste hittestress). Voor al bij de rotonde met daaraan Motoport en Vermaat scoren hoog op hittestress. Hittestress zal alleen maar toenemen met de stijgende temperaturen. Ook is het een risicogebied bij extreme regenval: enkele plekken zullen dan flinke wateroverlast ervaren. Ook die buiten gaan alleen maar toenemen.

9.2

MAATREGELEN EN AANBEVELINGEN

Stimular signaleert de volgende mogelijkheden voor klimaatadaptatie en versterking van biodiversiteit. 9.2.1

Plaatsen van bomen

Bomen versterken biodiversiteit en verminderen de hittestress. Bomen verdampen water en nemen daarmee hitte op. Daarnaast geven bomen ook schaduw. Bomen zijn een fijne plek voor vogels. Aanbeveling: Een zeer geschikte plek is de rotonde tussen Vermaat en Motoport met de parkeerplekken. Deze plek scoort hoog qua hittestress en biedt ruimte voor een boom. Midden op de rotonde kan een grote boom komen. Kies bij voorkeur voor een inheemse boom. Onthard gelijk het midden van de rotonde, zodat waterafvoer hier verbetert. Overweeg om rondom de boom ook wat kleurrijke bloemen te plaatsen voor extra bijdrage aan biodiversiteit. Een nestkast maakt het geheel af. 9.2.2

Stimuleer vergroenen bedrijfskavels

De meeste bedrijven hebben nauwelijks groen rondom het eigen pand. Uit de gesprekken bleek dat ondernemers hier ook weinig interesse in hebben. Toch is het ook in hun eigen belang om het terrein in ieder geval klimaatbestendiger te maken. Aanbeveling: Ga met ondernemers in gesprek over eenvoudige maatregelen om te vergroenen rondom het eigen pand. Gemeente Hellevoetsluis heeft een brochure met tips gemaakt die (eventueel in een eigen vorm gegoten) kan worden gedeeld met de ondernemers. Het gaat om maatregelen zoals rondom de gevels stenen vervangen door beplanting. Overweeg om een gezamenlijke actiedag te organiseren, waarbij alle ondernemers een paar stenen vervangen door groen.

28

Rapportage Bedrijventerrein Moolhoek op weg naar klimaatneutraal

9.2.3

Kies voor waterdoorlatende verharding

Op Moolhoek is relatief veel verharding aanwezig. Het is niet mogelijk om dit allemaal te ontharden, wegens en parkeerplaatsen zullen enigszins verhard moeten zijn. Halfverharding biedt hier een oplossing. Aanbeveling: Kies bij een volgende renovatie van parkeerplaatsen voor halfverharding. Bij de vrachtwagenparkeerplaats kan dit vooral aan de randen (waar de personenauto’s staan), halfverharding met vrachtwagens is een minder geschikte combinatie. Door de randen te ontharden wordt in ieder geval de waterafvoer verbeterd. Ook de parkeerplekken rondom de rotonde kunnen worden voorzien van halfverharding.

29

10

AANBEVELINGEN

ALGEMEEN

Stimular doet de volgende algemene aanbevelingen, ter ondersteuning en ter aanvulling op de voorgaande aanbevelingen. 1. Samenwerking versterken Ondernemers op Moolhoek zijn op zichzelf en zien weinig noodzaak tot samenwerking. Dit wordt mede versterkt doordat veel ondernemers het pand huren, waarbij sommige ondernemers weinig binding met het terrein hebben. Desondanks is enige vorm van samenwerking noodzakelijk om tot verduurzaming te komen: anders blijft het al snel hangen bij losse individuele acties. Er zijn ook zeker aanknopingspunten aanwezig om toch tot enige samenwerking te komen. Zo kan worden ingezet op een aantal concrete projecten waarin (eerst op kleine schaal) samen wordt gewerkt. Zo ervaren ondernemers dat het effectief is om samen te werken. Dit rapport bevat enkele voorbeelden van dergelijke collectieve maatregelen. Daarnaast kan de onderlinge kennismaking worden versterkt door de organisatie van netwerkborrels. Hierbij kan mogelijk worden aangesloten bij de activiteiten vanuit KVO (Keurmerk Veilig Ondernemen). 2. Duurzaamheidscoach Het onderzoek op Moolhoek laat zien dat er behoefte is aan hulp bij het uitvoeren van maatregelen. Deze hulp kan worden geboden door de duurzaamheidscoach die de gemeente Westvoorne sinds anderhalf jaar inzet. Ook collectieve maatregelen uit deze rapportage kunnen worden opgepakt door de duurzaamheidscoach.

Het advies is om de duurzaamheidscoach komende jaren in stand te houden en zo een sneeuwbaleffect tot stand te brengen voor het uitvoeren van duurzame maatregelen door ondernemers. 3. Communicatie Moolhoek ligt vlakbij het centrum. Veel inwoners van Westvoorne werken op Moolhoek, rijden er langs op weg naar andere plaatsen op Voorne-Putten. Verduurzaming op Moolhoek kan daarmee ook inwoners en ondernemers elders in Westvoorne enthousiasmeren om te verduurzamen. Om daadwerkelijk te inspireren is het belangrijk om de duurzaamheid op Moolhoek zichtbaar te maken. Dit kan door zichtbare maatregelen (zonnepanelen op daken, een carport met zonnepanelen, elektrische oplaadpunten, een groener terrein) maar ook door middel van communicatie. Zo zouden er bij de entree en langs de randen van het terrein borden geplaatst kunnen worden waarop de duurzaamheid op Moolhoek zichtbaar wordt gemaakt. Bijvoorbeeld de hoeveelheid besparing die gerealiseerd is, voorbeelden van maatregelen in de panden etc.

30