21 07 Toekomstvisie Voorne aan Zee - versie 0.1 - 09072021

De Groeiagenda Zuid-Holland is een goede basis om samen met het Rijk te investeren in kennis en innovatie, maakindustrie, energieinfrastructuur, bereikbaarheid en human capital. Als gemeente binnen het meer landelijk gebied van de MRDH nemen wij graag deel aan het regionale netwerk Vrijetijdseconomie en de Bestuurlijke Tafel Groen Blauwe Leefomgeving. Verbinding als hoofdthema. Niet alleen op inhoud, maar evenzeer als het gaat om fysieke verbindingen in de vorm van realisatie van het Metropolitane Fietsnetwerk, toekomstbestendig OV en investeringen in bredere infrastructuur als verbreding van de N57. De gedachte om te investeren in gebieden waar wonen en werken gecombineerd zijn, en de ontwikkeling van Next Economy bedrijventerreinen vinden we een interessante uitwerkingsopgave o.a. voor Kickersbloem 3 Wij zien daarom een gezamenlijke opgave om deze ‘tuin van de regio’ met elkaar kunnen behouden, versterken en de bereikbaarheid ervan te vergroten.

28

5.Onze bestuuringsfilosofie De besturingsfilosofie omschrijft de wijze hoe de gemeente Voorne aan Zee wordt bestuurd en hoe de rollen zijn verdeeld tussen de samenleving, de raad, het college van burgemeesters en wethouders en de ambtelijke organisatie. Het omschrijft ook hoe deze rollen zich tot elkaar verhouden.

De gemeente zal naast het effectief uitvoeren van de wettelijke taken (rechtmatig en presteren) ook de juiste netwerken moet aanboren in de interbestuurlijke samenwerking. En werken als responsieve, participerende overheid, werken aan publieke belangen. In de rechter kant van het schema hieronder zijn het sturen in netwerken met institutionele

partners en het werken met initiatieven van onderop allebei aan de orde. Het gebeurt allebei en tegelijk. Meervoudig organiseren gaat niet over de omslag van het ene systeem naar het andere, maar om het aanleren, inslijten en gewoon maken van meer dan één systeem.

Bestuurskracht Een besturingsfilosofie komt pas tot leven wanneer er voldoende bestuurskracht is. Voorne aan Zee staat voor grote opgaven en transities. Die vragen om bestuurskracht, een sterke ambtelijke organisatie en goede positionering in de regionale verbanden. De nieuwe gemeente moet een stevige partner in de regio worden, binnen de organisatie zal daarom veel aandacht zijn voor strategische beleidsvorming en krachtige ondersteuning van de bestuurders voor hun taken binnen de regionale samenwerkingsverbanden.

29

Een goede overheid moet met elk van de vier vormen om kunnen gaan. Het gaat altijd om waarde ten dienste van het algemeen nut, boven het particuliere of individuele belang. Dat betekent niet dat een individu er geen profijt van heeft, maar wel dat het nut ook voor anderen geldt. Dit komt ook tot uitdrukking in de een manier van werken die verschuift van ‘werken voor de inwoners’ naar ‘werken met de inwoners’: meer empathisch, minder afstandelijk, minder procedures en regels en beter inspelen op persoonlijke omstandigheden van betrokkenen. Om dat te bereiken zijn drie dingen nodig: 1. dichter op de samenleving beleid en plannen maken en burgers daar medeeigenaar van maken. 2. veel nadrukkelijker sturen op maatschappelijke waarden en doelen: verminderen van de afstand tussen bewoners, bevorderen van eigen initiatief van mensen, bijdragen aan de gezondheid van mensen en een echt bijzondere publieke ruimte maken. 3. een betere brug slaan tussen de wereld van het fysieke omgevingsbeleid en de meer maatschappelijke insteek vanuit de sociaal-maatschappelijke sectoren en de wijken buurtaanpak. Door gebiedsteams die werken aan de fysieke opgaven en wijkteams die werken aan de sociaal-maatschappelijke vragen integraal met elkaar te laten werken in wijken en kernen.

Wijken en kernen De grotere en kleinere kernen van Voorne aan Zee vormen samen een logische geografische eenheid op het eiland Voorne. De meerwaarde van diversiteit en veelkleurigheid van deze wijken en kernen binnen de nieuwe gemeente draagt bij aan een vitale wijken en kernen met een sterk sociale samenhang en inzet voor de leefbaarheid. De gemeente zet zich in voor voldoende en bereikbare voorzieningen in de wijken en kernen en een laagdrempelige toegang tot de gemeente. Dat vraagt zichtbare aanwezigheid in de wijken en kernen met medewerkers die makkelijke gevonden aan aangesproken kunnen worden. De nieuwe gemeente voor vraagstukken in de wijken en kernen door middel van participatief actieonderzoek alle belanghebbenden bij elkaar om van onderop helder te krijgen wat het probleem is en wie wil bijdragen aan gezamenlijke inspanningen. Door partijen bij elkaar brengen, nieuwe verbindingen te zoeken, energie en creativiteit vanuit de gemeenschappen los maken en ruimte te geven leert de gemeente het denken en handelen vanuit de eigen vertrouwde instrumenten, systemen en regels wat los te laten.

Zo komt niet de systeemwereld maar de leefwereld voorop te staan. We gaan kijken waar al energie zit in een wijk, hoe de onderstroom is en hoe je iets structureels kunt doen met het sociaal cement van de wijk. Zo komt steeds meer de leerwereld in plaats van de systeemwereld voorop te staan. Lokale democratie Specifiek onderzoek naar de lokale democratie met behulp van de landelijke Quickscan van het programma Democratie in actie!. Dat levert concrete voorstellen op waardoor inwoners meer invloed krijgen wat er in hun wijk of kern gaat gebeuren. In de besturingsvisie en het dienstverleningsconcept zal ook uitgewerkt worden hoe de invloed van inwoners goed gaan aansluiten in het wijk- en kerngericht werken van wethouders en de organisatie. Met het project Grip op Loslaten willen we een beweging in gang zetten die persoonlijk leiderschap stimuleert. Dit persoonlijk leiderschap is juist nu van groot belang om de participatiesamenleving succesvol te maken en minder hiërarchisch te werken binnen de overheid. Loslaten door leidinggevenden geeft meer ruimte aan de medewerkers om zelf de regie te nemen over de eigen duurzame inzetbaarheid. Het vraagt om ruimte geven door leidinggevenden en ruimte nemen door medewerkers.

30

Talenten van medewerkers komen boven drijven en worden gezien en ingezet door de organisaties. Vertrouwen, persoonlijk leiderschap en minder hiërarchisch werken staan bij Wij-Werken centraal.

Deze manier van werken vraagt een goede borging in de manier van werken van de nieuwe gemeente. De wensen, initiatieven en prioriteiten van de wijken en kernen moeten herkenbaar in de sturing en plannen van de organisatie terugkomen.

Wij-Werken is werken met elkaar, niet voor elkaar. Je werkt gelijkwaardig met collega’s, inwoners, ondernemers en ketenpartners. Samen pak je actuele vraagstukken op met de look-think-act methodiek. Er is geen debat maar wel dialoog. Het gaat over niet alleen meedénken, maar ook meedóén. Met het Wij-Werken ontstaat er groei voor leidinggevenden (meer ruimte om te sturen op de organisatie en medewerkers) en groei voor medewerkers (talentontwikkeling), maar vooral door co-creatie draagvlak voor plannen, dat weer ten goede komt aan de dienstverlening aan onze inwoners. Werken met inwoners We onderzoeken ook de ervaring van andere gemeenten hoe ze wendbaar inspelen op initiatieven vanuit de samenleving zoals het Right to Challenge principe waarbij inwoners taken en budgetten van de gemeente overnemen als ze dat zelf anders, beter, slimmer en/of goedkoper kunnen doen. Niet alleen burgers kunnen zelf initiatieven aandragen. Ook maatschappelijke instellingen in de gemeente krijgen veel ruimte voor initiatieven en innovatie, waarbij de gemeente activeert, faciliteert en ondersteunt.

31

6. Onze Dienstverlening Het Dienstverleningsconcept beschrijft de uitgangspunten en keuzes voor de wijze waarop de gemeente Voorne aan Zee de dienstverlening aan haar inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties vorm geeft. Het is ondersteunend aan waar de nieuwe gemeente aan gaat werken, de opgaven, en heeft een relatie met de Besturingsfilosofie. Ten aanzien van de dienstverlening gelden de volgende uitgangspunten: Onze dienstverlening is De verwachting is dat de gemeentelijke herindeling zorgt voor een versterking van de dienstverlening, door een sterke organisatie, die verder professionaliseert en specialiseert. Belangrijk hierbij is de visiebepaling, inclusief het vinden van de balans tussen de juiste (digitale) schaal en maat voor de verschillende doelgroepen. Belangrijk is een goede bereikbaarheid van bestuur en organisatie, zowel digitaal als fysiek.

Organisatie en medewerkers Om de gewenste bestuursstijl en dienstverlening te kunnen bieden, is een wendbare organisatie nodig. De visie op deze organisatie moet worden ontwikkeld, voortbouwend op de ingezette lijn vanuit de drie huidige organisaties. Het omgevingsbewust werken, inspireren, samenwerken en ‘adviesen feedback geven’ zijn voorbeelden van vaardigheden die nu centraal staan. De nieuwe organisatie biedt kansen voor medewerkers om zich te ontwikkelen en een aantrekkelijke werkgever te zijn. I-visie en Huisvestingsvisie Het toekomstbeeld en strategische visie zal ook terugkomen in de visie op informatievoorziening, ICT en Huisvesting. In coronatijd heeft duidelijk gemaakt dat standaard vergaderen of werken in het gemeentehuis niet de norm hoeft te zijn. De goede kanten van het digitaal werken willen we behouden.

Daardoor kan ook de aanwezigheid in de kernen en wijken gerealiseerd worden. Ambtenaren kunnen rouleren tussen ontmoetingsplekken in Voorne aan Zee, zoals een buurthuis of kantine van de sportvereniging. Hierdoor hebben zij direct contact met inwoners en kunnen zich inleven in wat er speelt. En inwoners weten waarvoor ze wel en niet terecht kunnen bij de gemeente. “Openbaar bestuur is en blijft vooral mensenwerk”. Van structuren en systemen moet door mensen iets gemaakt worden. Dat gebeurt in raadsdebatten, collegevergaderingen, overleggen met woningbouwcorporaties, en acties van interventieteams. En hoe die debatten, overleggen en acties verlopen, hangt af van tradities en stijlen die door de tijd heen bestendig blijven. Rond besturen staan culturen.” Van die menselijke factor mogen wij ons af en toe best wel meer bewust zijn.

32

Aanpak & Verantwoording Toekomstvisie Voorne aan Zee

33

A. Aanpak Aanleiding en doel In het plan van aanpak voor de eerste fase van de fusie van Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne (mei 2020) is vastgesteld dat er een strategische visie voor de nieuwe gemeente wordt ontwikkeld. Het doel van de strategische visie is richting geven aan de nieuwe gemeente. In de strategische visie staan de ambities en het beoogde profiel voor de gemeente Voorne aan Zee. De strategische visie vormt een ‘kapstok’ voor de inrichting van de nieuwe organisatie, die uitgewerkt zal worden in de zeven bouwstenen van het herindelingsproces.

Voorbereiding Het kernteam strategische visie is officieel gestart met het ontwikkelen van de strategische visie in de winter van 2020/2021. De uitgangspuntennotitie is in december 2020 vastgesteld. Het projectplan in januari 2021. Maar natuurlijk zijn ook de stappen die voor die tijd zijn gezet in de fusie bepalend voor de strategische visie.

Praatplaten op basis van bestuurlijke verkenningen Al in 2019 hebben de bestuurlijke verkenningen in Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne waardevolle informatie opgeleverd over de toekomst van de drie gemeenten. In september 2020 is deze informatie verwerkt in een praatplaat. Deze plaatpraat is vervolgens verder verdiept tijdens een bijeenkomst voor de drie raden en een collegeconferentie met de drie colleges. Dat resulteerde in twee nieuwe praatplaten. Op de praatplaten staat kort en krachtig verbeeld wat vanuit bestuurlijk oogpunt de belangrijkste wensen, ambities, kansen en risico’s zijn voor Voorne aan Zee SWOT-analyse Kennis- en netwerkorganisatie Platform31 heeft in maart 2021 een SWOT-analyse opgeleverd voor de nieuwe gemeente Voorne aan Zee. Dit vormt een belangrijk ingrediënt voor de strategische visie. In de SWOTanalyse staan de belangrijkste maatschappelijke trends en ontwikkelingen voor de nieuwe gemeente en de opgaven die daar bij horen. Platform 31 heeft dit gebaseerd op een eerdere trendstudie voor de G40 steden uit 2017, aanvullende informatie uit beleidsstukken van de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne en statistische gegevens over de drie gemeenten.

34

Bijeenkomsten met raden en colleges over SWOT-analyse Platform 31 heeft de SWOT-analyse gepresenteerd aan de raden en colleges tijdens twee bijeenkomsten. Scenario’s Om makkelijker uit het operationele van alledag te kunnen stappen en de blik op de toekomst te richten zijn de SWOT-analyse en de bestuurlijke verkenningen vervolgens uitgewerkt tot toekomstscenario’s. Scenario’s zijn instrumenten om de toekomst te verkennen en zo strategische keuzes te maken. Door stakeholders zich te laten verplaatsen in verschillende mogelijke toekomsten en daar de beste elementen uit te halen, ontstaat er een nieuw toekomstbeeld om na te streven.

Participatieproces Van begin mei tot half juni konden inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en medewerkers meepraten over de toekomst van Voorne aan Zee. We hebben een mix van middelen ingezet om deze groepen hierover te informeren. Ook de manier waarop mensen konden meepraten verschilde per doelgroep. Inwoners Inwoners (en ondernemers) van de drie gemeenten konden van 17 tot en met 31 mei digitale toekomstwijzer invullen. De digitale toekomstwijzer draaide op OpenStad, een prijswinnend digitaal participatieplatform dat

ontwikkeld is voor en door de gemeenten Amsterdam en Den Haag. In deze toekomstwijzer kregen deelnemers 21 dilemma’s voorgelegd die zijn gebaseerd op de vier toekomstscenario’s. We hebben deze opgesteld in samenwerking met FutureConsult. Bij elk dilemma moesten de deelnemers een keuze maken tussen twee uitersten op een van de assen van de toekomstscenario’s. De toekomstwijzer is uiteindelijk ingevuld door 1520 inwoners en ondernemers. De uitkomsten van de toekomstwijzer zijn geanalyseerd door onderzoeksbureau I&O research.

Afstudeerstudent Hasan Akdogan van Nyenrode Business Universiteit heeft het assenkruis voor de toekomstscenario’s gemaakt en een bijeenkomst verzorgd om uit te leggen hoe werken met scenario’s werkt. De uitwerking van de scenario’s is gedaan door adviesbureau FutureConsult. Zij hebben vier uitgebreide scenario’s opgeleverd met aandacht voor verschillende aspecten van de gemeente. Bijvoorbeeld wonen en economie, maar ook bestuur en dienstverlening. Daarnaast hebben zij ook van elk scenario een korte, verhalende versie opgesteld vanuit het perspectief van een kind uit Voorne aan Zee. Die laatste variant van de scenario’s is gebruikt tijdens het participatieproces met inwoners.

35

Medewerkers Voor medewerkers van de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne hebben we twee dialoogsessies georganiseerd op 10 en 20 mei. Hier hebben ongeveer 50 medewerkers aan meegedaan. Bij deze dialoogsessies maakten we gebruik van de digitale tool RoadMapp om de input van medewerkers op te halen. De vragen aan de medewerkers waren gebaseerd op de scenario’s, de SWOT-analyse en de kernwaarden van de huidige drie gemeenten. Maatschappelijke organisaties, sportverenigingen en culturele organisaties Tijdens twee dialoogsessies op 20 bespraken we dilemma’s over de toekomst van Voorne aan Zee op het gebied van zorg, welzijn, onderwijs, sport en cultuur. Twintig (vertegenwoordigers van) maatschappelijke organisaties, sportverenigingen en culturele organisaties deden hieraan mee. De dilemma’s waren gebaseerd op de scenario’s en opgesteld met medewerkers met inhoudelijke kennis over dit domein. Bij deze en de daarop volgende dialoogsessies hebben we ervoor gekozen te werken met de digitale tool Mentimeter en niet met RoadMapp. De betrokken medewerkers vonden het namelijk fijner om te werken met een digitale tool die ze al kenden. Daarnaast stelt Mentimeter minder eisen aan de digitale vaardigheden van de gebruikers. Adviesraden sociaal domein Met de adviesraden voor het sociaal domein van de drie gemeenten gingen we in gesprek op 9 juni.

Tijdens deze dialoogsessie gebruikten we dezelfde dilemma’s als in de dialoogsessie met maatschappelijke

organisaties, maar wel lichtelijk aangepast voor deze doelgroep. Ook tijdens deze sessie maakten we gebruik van Mentimeter, waarin de deelnemers hun eigen antwoorden konden vastleggen. Ondernemerskoepels Individuele ondernemers konden van 17 t/m 31 mei de toekomstwijzer invullen. Daarnaast hebben we ook een dialoogsessie georganiseerd voor ondernemerskoepels op 17 juni. Hieraan deden vijf ondernemerskoepels mee die verschillende economische sectoren vertegenwoordigen. We legden hen vragen en dilemma’s voor gebaseerd op de scenario’s en SWOTanalyse. Deelnemers konden hun antwoorden vastleggen in Mentimeter. Daarna gingen we over deze antwoorden in gesprek.

Verwerken uitkomsten participatieproces Aan de hand van de uitkomsten van het participatieproces is de werkgroep Strategische Visie in juni 2021 gaan schrijven aan de eerste conceptversie van de strategische visie. FutureConsult werkt de uitkomsten uit tot een nieuw toekomstscenario. Dit is een compositiescenario: het voorkeursscenario aangevuld met wenselijke elementen uit de andere scenario’s. Illustrator Frank van Rongen vertaalt het voorkeursscenario naar een visual. Op 13 juli wordt de conceptversie van de strategische visie, inclusief het nieuwe toekomstscenario, voorgelegd aan de raden. De werkgroep Strategische Visie verwerkt de reacties van de raden in de definitieve versie van de strategische visie. Die wordt op ? september visie voorgelegd aan de raden ter vaststelling.

Raden en colleges over kernwaarden Op 31 mei en 8 juni vonden er inspiratiebijeenkomsten plaats voor de raden en colleges. Deze gingen over de kernwaarden die bepalend zijn voor de identiteit en het kompas voor de nieuwe gemeente. De sessies werden begeleid door ontwikkelingsdeskundige Elena Carmona van Loon. Zij vroeg de raadsen collegeleden na te denken over welke waarden van belang zijn voor bestuurkracht, wanneer zij zich een goede volksvertegenwoordiger voelden en wat er uniek is aan hun gemeente. De kernwaarden die hieruit voortkwamen zijn vastgelegd als woordwolken in Mentimer.

36

B. Verantwoording 14 september 2020: Radenbijeenkomst over wensen en ambities voor Voorne aan Zee in 2030 als voorbereiding voor strategische visie 22 september 2020: Collegeconferentie over wensen en ambities voor Voorne aan Zee in 2030 als voorbereiding voor strategische visie 21 december 2020: Uitgangspunten strategische visie vastgesteld door de raden

Maart-mei: Vormgeven en uitwerken participatietraject 1 maart: Radenbijeenkomst over de eerste uitgangspunten voor de scenario’s 16 maart: Radenbijeenkomst over de SWOT-analyse en de eerste uitgangspunten voor de scenario’s 16 maart: Collegeconferentie over verdieping SWOT-analyse en opgaven 15 april: Bijeenkomst medewerkers (zeepkistsessie) over strategische visie

8 juni: Collegeconferentie over kernwaarden

19 april: Radenbijeenkomst over dilemma’s op basis van scenario’s

9 juni: Dialoogsessie adviesraden sociaal domein

2 februari: Bijeenkomst met ART en BRT over SWOT-analyse

10 mei: Dialoogsessie medewerkers

17 juni: Dialoogsessie ondernemers

9 februari: Collegeconferentie over SWOTanalyse

10 mei-2 juni: Communicatiecampagne toekomstwijzer

22 juni: Bijeenkomst ART en BRT over eerste uitkomsten participatieproces

11 februari: Overleg met klankbordgroep raden en werkgroep strategische visie over werken met scenario’s en toelichting participatieproces en digitale tool

17 mei t/m 31 mei: Toekomstwijzer open

28 juni: Bijeenkomst raden en colleges over eerste uitkomsten participatieproces

Januari 2021: SWOT-analyse gemaakt Februari-april: Scenario’s opgesteld

23 februari: Collegeconferentie over de eerste uitgangspunten scenario’s en het participatieproces

20 mei: Dialoogsessie medewerkers 20 mei: Dialoogsessies maatschappelijke organisaties (2x) 31 mei: Radenbijeenkomst over kernwaarden

13 juli: Bijeenkomst raden en colleges over conceptversie strategische visie .. september: Bijeenkomst raden ter vaststelling strategische visie

37