21 07 Toekomstvisie Voorne aan Zee - versie 0.1 - 09072021

Toekomstvisie Voorne aan Zee

1

Toekomstvisie Voorne aan Zee Versie 0.1, 9 juli 2021

2

Inhoudsopgave Voorwoord - 4 Samenvattend verhaal - 5 Toekomstbeeld Voorne aan Zee 2030 - 6 Strategische Visie - 10 - Onze Identiteit – 11 - Ons kompas – 14 - Voorne aan Zee in transitie – 16 - Voorne aan zee regionale speler – 26 - Onze besturingsfilosofie – 29 - Onze dienstverlening – 32 Aanpak & Verantwoording - 33

3

Voorwoord Tekst komt hier nog in – voorwoord is uit naam van de drie gemeenteraden.

4

Samenvattend verhaal Sacha woont met haar zus en ouders in Voorne aan Zee. Ze zijn hier drie jaar geleden, in 2027, naartoe verhuisd. Eerst woonden ze in Rotterdam. Daar was het altijd druk op straat en zag je overal om je heen grote gebouwen. In Voorne aan Zee vindt ze het veel leuker. Ze kan rustig buitenspelen en in het weekend gaan ze met het gezin op pad. Er is van alles te doen. Fietsen langs de Brielse Maas, mountainbiken door de duinen, wandelen langs de oude vestingwerken of varen met het bootje vanuit de haven in Hellevoetsluis op het Haringvliet. Sacha woont in een gemengde wijk: er wonen allerlei soorten mensen. Er zijn huizen met tuinen, maar er staat ook een appartementencomplex. De huizen in de straat waar Sacha woont zijn deels van hout gemaakt. Daardoor konden ze snel gebouwd worden en het is bovendien beter voor het milieu. Haar ouders kunnen veel bepalen in de wijk en werken vaak samen met de gemeente. Samen met de buren kregen ze bijvoorbeeld subsidie om zonnepanelen te plaatsen op alle daken. Voor Sacha is alles dichtbij. Ze kan lopen naar school, fietsen naar voetbal en koopt boodschappen in het kleine winkelgebied om de hoek. Er zijn niet heel veel winkels, maar eigenlijk alles wat ze nodig hebben. Als ze met haar oudere zus gaat winkelen voor nieuwe kleren doen ze dat in het winkelcentrum in Hellevoetsluis of in de oude binnenstad in Brielle.

Daar zijn meer winkels met kleding en schoenen.

Haar oma woont ook in Voorne aan Zee. Ze woont in een hofje, waar ze een binnentuin deelt met andere senioren en ze elkaar een beetje helpen. Sacha en haar familie komen ook elke week langs. Zo helpt ze oma graag bij het doen van boodschappen op de streekmarkt, waar ze producten van de boeren uit de omgeving verkopen. Want als alle groenten, fruit, aardappels en vlees gekocht is, trakteert oma op verse Brielse zandkoekjes. Sacha’s zus krijgt geen les op school, maar bij bedrijven waar zij leren en werken combineren. Zo heeft zij samen met een groep een nieuwe technische uitvinding gedaan waarmee veel energie bespaart wordt of afval herbruikt wordt. Haar zus heel creatief. Ze schildert, speelt gitaar en kan goed zingen. Met haar band of koor treedt ze soms op het dorpsplein, of bij een van de kleine evenementen binnen de gemeente. Sacha houdt meer van sport. Met vriendinnen van school gaat ze graag zwemmen in het grote zwembad in Hellevoetsluis. En ze zit op voetbal. Op haar voetbalclub werken veel fanatieke vrijwilligers uit de buurt.

Uitwedstrijden vindt Sacha het leukste; dan ziet ze ook wat van het eiland en hoe mooi en verschillend alle plaatsen zijn. Ze gaat daarnaast graag naar het strand. Haar vader is toen ze hierheen verhuisden een strandtent begonnen in Rockanje. Het is er altijd druk, met mensen die zij kent uit het dorp, maar vooral ook met toeristen. Die slapen in de nieuwe vakantiehuisjes. Nu de grote weg om het eiland op en af te rijden is verbreed, zijn er ook meer parkeerplekken gekomen. De toeristen nemen de zelfrijdende shuttlebus van de grote parkeerplaats naar het strand. Sacha is blij dat ze in Voorne aan Zee woont samen met haar ouders en zus. En dat ze de mensen in de buurt kent. Ze voetbalt bij een leuke voetbalclub en ze vindt het fijn dat ze naar school kan fietsen. Maar vooral vindt ze het fijn dat het hier rustig is, dat er veel groen is en het strand in de buurt. En dat als ze actief wil zijn, ze lekker kan mountainbiken of kitesurfen op het strand.

Als ze op woensdagmiddag training heeft, dan zitten er soms mensen van de gemeente met hun laptop te werken. Elke woensdag werken zij op een andere plek.

5

6

Een van de bouwstenen voor de strategische visie is het ‘Toekomstbeeld 2030 Voorne aan Zee’. Het toekomstbeeld is samengesteld op basis van een online Toekomstwijzer voor inwoners en digitale gesprekken met maatschappelijke organisaties, ondernemers en medewerkers van de gemeente. Vier scenario’s – mogelijke toekomstbeelden – vormden de basis voor deze gesprekken, deels vertaald in de vorm van stellingen en dilemma’s. Het doel was niet om als gemeente één scenario te kiezen, maar op basis van alle reacties een nieuw toekomstbeeld samen te stellen op basis van een zogeheten compositiescenario met de aangegeven aantrekkelijke elementen uit de verschillende scenario’s. Hieronder volgt dit compositiescenario. Profilering Het motto van de gemeente anno 2030? Voorne aan Zee is divers en authentiek! Inwoners waren bang dat door de fusie van de drie gemeenten de eigenheid van de kernen verloren zou gaan, maar niks is minder waar. De gemeente en inwoners zijn trots op de rijke historie, natuurschoon en onderscheidende dorpen en steden. Al het moois binnen Voorne aan Zee mag zeker gedeeld worden met bezoekers van buitenaf, maar het leefplezier van inwoners staat voorop. Voorne aan Zee richt zich op het versterken van het authentieke karakter van de kernen en de rust en ruimte van het landschap. Elke kern behoudt zo de eigen identiteit en kernmerken.

In Voorne aan Zee staan inwoners centraal. Zij hebben veel inspraak en zetten zich in voor hun gemeenschap. En ook met ondernemers en

maatschappelijke instellingen werkt gemeente vanuit vertrouwen samen.

de

Wonen en leven Alleenstaanden, gezinnen, ouderen en jongeren; voor elke levensfase is er in Voorne aan Zee een geschikte woning te vinden. De gemeente biedt verschillende soorten woningen om aan de lokale woonbehoefte te voorzien: van appartementencomplexen met betaalbare woningen voor jongeren tot eengezinswoningen. Voor zelfredzame ouderen die graag in een gemeenschap willen wonen is er een seniorenhofje gecreëerd. Daarnaast kunnen ouderen in hun aangepaste woningen zelfstandig blijven wonen met dank aan het netwerk van vrijwilligers en mantelzorgers in de omgeving.

De gemeente geeft de voorkeur aan het beter en intensiever benutten van de bestaande woonvoorraad, in plaats van grootschalige uitbreiding. De kwaliteit van de bestaande woonvoorraad is versterkt: huizen zijn gerenoveerd, verduurzaamd en levensloopbestendig gemaakt. Bij nieuwbouw wordt ingezet op innovatie bouwstijlen zoals

houtbouw, om circulaire en natuurinclusieve woningen te realiseren. Alle kernen hebben hun eigen voorzieningen behouden, mede mogelijk gemaakt door de inzet van vrijwilligers uit de buurt. Voorzieningen zijn zoveel mogelijk op fiets- of loopafstand. Kinderen lopen naar hun basisschool, fietsen naar hun sport-, muziek of toneelvereniging en boodschappen doe je bij de buurtsuper op de hoek. Elke kern heeft een winkelgebied met een basisaanbod aan winkels, passend bij de grootte van het dorp of stad. De kwaliteit van de voorzieningen ligt misschien wat lager dan als er voor grootschalige, centrale voorzieningen was gekozen, maar de korte afstand en goede sfeer maken dat dit geen probleem is. Dat geldt ook voor het onderwijs; ouders in Voorne aan Zee kiezen doorgaans liever voor een school in de buurt dan voor een gespecialiseerde school op afstand. Van jongs af aan besteden scholen aandacht aan de cultuur en geschiedenis van het eiland. Ook krijgen ze vaak buiten les in de natuur. Leren is uitgaan van talenten, kinderen van alle niveaus werken op innovatieve manieren samen. Elk kind leert zo wat hun woonplaats bijzonder maakt. Op de pleinen van de verschillende dorpen en steden vinden er regelmatig lokaal georganiseerde kleine evenementen plaats. En het groente en fruit van de lokale boeren, tuinders en kweken zijn te koop op de maandelijkse braderieën en wekelijkse streekmarkt.

7

De samenwerking tussen professionals en organisaties in zorg, welzijn, onderwijs en sport is zowel op lokaal als regionaal niveau vergroot. Door regionale organisatie kan met een groter budget en meer expertise het welzijn van burgers verbeterd worden. Dit betekent echter niet dat de zorg nu onpersoonlijker is. Er is veel aandacht voor persoonlijk contact en de huisarts is nog altijd dichtbij. Economie en leefomgeving Recreatieplekken zoals het strand zijn erg geliefd bij de inwoners. Ook bezoekers van buiten de gemeente komen graag in Voorne aan Zee recreëren. Daarom is er geïnvesteerd in recreatievoorzieningen, zoals extra horeca, toiletten en vakantiewoningen. Zelfsturende shuttlebusjes rijden op en neer tussen het strand en een grote parkeerplaats, om de stroom recreanten aan te kunnen. Daarnaast is de bereikbaarheid naar het strand en van en naar het eiland verbeterd door de bestaande wegverbindingen te versterken. Zo is de N57 verbreed. En er is een transferium, waar je kunt overstappen tussen de auto of fiets en het OV. Voor inwoners die minder willen pendelen naar hun werk of zzp’er zijn, is er een coworking space; voornamelijk jongeren maken hier graag gebruik van.

Dankzij de inzet van data en technologie voelen inwoners zich veilig in Voorne aan Zee. Zo is er in het buitengebied slimme openbare verlichting, die alleen aan gaat wanneer er mensen op straat zijn. En zijn er op diverse plekken sensoren, die boa’s oproepen als ze iets afwijkends meten. De groeiende vraag naar ouderen- en verpleeghuiszorg vormt een nieuwe economische motor in Voorne aan Zee. En een nauwere samenwerking tussen gemeente en ondernemers heeft geleid tot het versterken van de economische kansen die het havengebied biedt. Ondernemers zijn goed verenigd en de gemeente hanteert een sterke rode loper aanpak voor een aantrekkelijker vestigingsklimaat voor nieuwe bedrijven. De gemeente heeft een regisseur aangesteld, die op regionaal niveau het aanbod aan projecten en platforms afstemt op de behoefte van de ondernemers.

gezamenlijk zonnepanelen voor op hun daken ingekocht en op aandringen van inwoners zijn meer laadpalen geplaatst om de aanschaf van een elektrische auto te stimuleren. En er is een actieve groep inwoners die zelf het groen snoeit en al het groenafval in de wijk verzamelt op één centrale plek.

Als jongere in Voorne aan Zee kan je ook buiten het klaslokaal leren: bij een zorginstelling, in een maakbedrijf of op een boerderij. Scholen en lokale ondernemers werken daarom goed samen. Initiatieven met strokenteelt en kringlooplandbouw hebben de landbouw verduurzaamd. Daarnaast is het populair onder inwoners om direct producten bij de boer af te halen.

Bestuur en dienstverlening De uitdagingen die op de gemeente afkomen nemen toe en worden steeds complexer. Als gemeente kun je het niet meer alleen doen. Voorne aan Zee richt de blik naar buiten, is adaptief en werkt samen in verschillende regionale verbanden. Daarbij heeft de gemeente duidelijk voor ogen waarop ze de komende jaren wel en niet op gaat inzetten. De gemeente stelt zich strategisch op als partner voor opgaven die gemeentegrenzen overstijgen en van wederzijds belang zijn, zoals bijvoorbeeld de energietransitie.

Voorne aan Zee stimuleert duurzaamheid door inwoners de ruimte te geven om zelf energiecoöperaties te starten. Zo is een groep inwoners samen eigenaar van een windturbines. Andere inwoners hebben

Samenwerking en verbinding met inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen staat centraal in Voorne aan Zee. Het gemeentebestuur streeft er naar een benaderbare, betrouwbare en transparante

8

partner te zijn. Dat brengt grote verantwoordelijkheden en hoge verwachtingen met zich mee. De samenleving rekent erop dat de gemeente er is om te helpen. Een ondernemer die een initiatief op wil zetten voor de buurt of een inwoner die onverwacht in de schulden komt; beiden verwachten snel antwoord en actie. Doordat de gemeente een sterke visie heeft, een gezamenlijk verhaal, is ze in staat keuzes goed te kunnen afwegen en daadkrachtig te handelen.

Naast experimenten met kernbudgetten wordt gewerkt met burgerfora en het Right to Challenge principe: als je als (groep) inwoner(s) denkt dat je taken van de gemeente anders, beter, slimmer en/of goedkoper kan doen, krijg je geld van de gemeente om het over te nemen. Niet alleen burgers kunnen zelf initiatieven aandragen. Ook maatschappelijke instellingen in de gemeente krijgen veel ruimte voor initiatieven en innovatie, waarbij de gemeente activeert, faciliteert en ondersteunt.

Dienstverlening van de gemeente kenmerkt zich door nabijheid en herkenbaarheid. Elke kern heeft een gemeentelijk loket, waar bekende gezichten klaar staan om inwoners persoonlijk te helpen. Ambtenaren rouleren tussen ontmoetingsplekken in Voorne aan Zee, zoals een buurthuis of kantine van de sportvereniging. Hierdoor hebben zij direct contact met inwoners en kunnen zich inleven in wat er speelt. En inwoners weten waarvoor ze wel en niet terecht kunnen bij de gemeente. Het gemeentebestuur behoudt een focus op de afzonderlijke kernen. Zo kan de gemeente snel inspelen op waar elke kern specifiek behoefte aan heeft.

9

10

1. Onze identiteit Hoe goed kennen wij onze geschiedenis en onze gemeente? Wat is het Voornse DNA? Ons DNA Voorne is een groen en waterrijk eiland en onderdeel van de Zuid-Hollandse Eilanden. Het eiland wordt omringd door de Noordzee, het Haringvliet, het Oost- Voornse en Brielse meer, de Bernisse en het Voedingskanaal. In het landschap vind je duinen, strand, bos en open polders met historische kreken.1 Wanneer je inwoners vraagt wat het DNA van Voorne aan Zee is, hoor je vaak verschillende antwoorden. Maar de gemene deler is toch wel: een sterke binding met de omgeving (water, rust en ruimte, natuur, kleinschalig); het authentieke karakter (eigenzinnig, divers); en gemeenschapsgezind met goede voorzieningen.2 Voorne aan Zee is inderdaad erg divers en gevarieerd. Dat zie je ook terug in de rijke historie van het gebied. Brielle verwierf in 1330 stadsrechten van de Heren van Voorne. En in de 17e eeuw ontstond onder meer in Hellevoetsluis een marinebasis langs het Haringvliet. Deze rijke geschiedenis kun je ook nu nog goed terugzien. De gemeente staat vol met historische gebouwen en monumentale panden. Inwoners zijn trots op hun culturele erfgoed.

1

Herindelingsadvies

Brielle is vandaag de dag een historische stad met het hoogste aantal monumentale panden per inwoners. Hellevoetsluis staat juist bekend om haar historische vestinghaven en watersport voorzieningen. En in Westvoorne ligt de focus meer op recreatie en natuur. Ook de komst van de vele dagjesmensen en toeristen hebben het karakter van Voorne aan Zee gevormd. De rust en ruimte die zo kenmerkend is voor de streek, bleven ook bij bezoekers van buitenaf niet onopgemerkt. En het maakt Voorne aan Zee al sinds het midden van de twintigste eeuw tot een geliefde vakantie- en recreatiebestemming. Evenals een prettige plek om te wonen. Want vanuit Voorne reizen mensen nog steeds iedere dag naar de nabijgelegen Rotterdamse haven en het industriegebied voor hun werk. En andersom komen mensen uit de nabijgelegen gemeentes, maar ook uit andere delen van Nederland of Duitsland, regelmatig naar Voorne om te ontspannen. Historie en DNA zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ieder jaar wordt er opnieuw stilgestaan bij belangrijke gebeurtenissen dat Voorne aan Zee maakt tot wie zij is. Zoals de jaarlijkse 1 april viering in Brielle waar de Watergeuzen de stad innemen, de Vestingdagen in Hellevoetsluis, Tintefeest of de Burchtfeesten in Oostvoorne.3 Evenals de

2

Herindelingsadvies, zienswijzen, participatietraject

fokveedagen wat een jaarlijks terugkerend fenomeen is in Nieuw Helvoet.

Onze samenleving en economie Op economisch gebied zijn toerisme en recreatie, de groot- en detailhandel en de agrarische sector belangrijke sectoren voor Voorne aan Zee. Op het gebied van toerisme en recreatie betreft dit zowel de groeiende horecasector en logiesverstrekking als de watersportrecreatie rondom het Haringvliet en het Oostvoornse en Brielse Meer. De groot- en detailhandel is vooral aanwezig op de bedrijventerreinen en de winkel- centra.

3

Fietsknooppunten route

11

De Struytse Hoeck in Hellevoetsluis is een belangrijk winkelcentrum binnen Voorne, maar ook regionaal voor Goeree-Overflakkee. De agrarische sector bestaat voor een belangrijk deel uit de land- en tuinbouw en de glastuinbouw. Het polderlandschap wordt daar voor een groot deel voor ingezet.4 Verder is zo’n 38% van de inwoners werkzaam in de Rotterdamse haven en industrie. 5 Onze mensen wonen met veel plezier in Voorne aan Zee. Ze voelen zich erg betrokken bij hun samenleving. Er is een groot aantal vrijwilligers actief bij allerlei verenigingen en stichtingen. En op het gebied van kunst, cultuur en sport worden veel activiteiten georganiseerd waar ook mensen uit de omliggende regio’s op af komen.6 Van drie gemeentes naar één: een toekomstbestendig Voorne aan Zee Geografisch gezien vormt Voorne één geheel. Maar in de praktijk betekent de fusie dat de 10 kernen die Voorne rijk is opgaan in 1 gemeente. Dat wil echter niet zeggen dat het DNA van elk van die kernen, kenmerken, cultuur en identiteit niet bewaard blijft. ‘Diversiteit en eigenzinnigheid’. Inwoners noemden dat al als een belangrijk deel van het DNA. En ook als nieuwe gemeente wil Voorne aan Zee dit graag behouden. 7

in staat is om de lokale en regionale opgaven en vraagstukken adequaat en voor del langere termijn op te pakken.8 En juist door met die open blik vooruit te kijken en toe te werken naar een toekomstbestendige gemeente, kan Voorne aan Zee haar DNA blijven koesteren.

Fusiefietsen door Voorne aan Zee Op de Radenbijeenkomst van 28 juni maakten de Raden en Colleges met elkaar een speciale fusiefietsroute. Deze route gaat langs allerlei belangrijke knooppunten in de nieuwe gemeente Voorne aan Zee. Het is een afwisselende mix van historie, cultuur en natuur en bedoeld om de inwoners kennis te laten maken met hun nieuwe gemeente. De fietsroute gaat langs: Het strand van Rockanje, de vesting van Brielle en Hellevoetsluis, de visserswoningen van Zwartewaal, de duinen van Voorne, Kogeloven, Tenelleplas, het Droogdok, de Hoofdwacht, de Brielse Maas, de vuurtoren bij het Haringvliet, Biberbunker, Moluk Tinte, Restaurant aan Zee in Oostvoorne, Fort Penserdijk, Jacoba van Beierenburcht.

Toch maakt Voorne aan Zee zich met deze fusie juist op voor de toekomst. Een toekomst waarin Voorne aan Zee haar positie in de regio versterkt, haar kwaliteit verhoogt en de kwetsbaarheid verlaagt, en als gemeente beter 4 5

Herindelingsadvies Ondernemersdialoog

6 7

Herindelingsadvies Herindelingsadvies

8

Herindelingsadvies

12

Voorne aan Zee in cijfers

13

2. Ons kompas Waarin blinkt Voorne aan Zee uit? Welke kernkwaliteiten springen in het oog, die de kern vormen van wat Voorne aan Zee bijzonder maakt? En welke kernwaarden vindt Voorne aan Zee daarbij belangrijk? In gesprek met de samenleving gedurende het afgelopen participatieproces kwamen we tot een set van kernwaarden en richtinggevende principes die houvast bieden. Zij vormen het kompas waar de gemeente Voorne aan Zee op vaart. En leggen de basis voor de rollen en competenties die daarvoor nodig zijn. Wat onderscheidt ons? In het compositiescenario – wat ook wel kan worden gezien als een bundeling van alle voorkeuren uit de verschillende scenario’s tijdens het participatie proces - wordt het motto van Voorne aan Zee als volgt omschreven:

Dit laat zich door vertalen naar de volgende karakteristieken die we ook wel kunnen beschouwen als het DNA van Voorne aan Zee: -

Divers en authentiek Eigenheid Historie en cultuur Gezonde leefomgeving Gemeenschapsgericht

Dit is wat de inwoners zien als de belangrijkste kenmerken van een gemeente waar zij graag in willen leven en wonen. Maar hoe vertaal je dit door naar de gemeentelijke organisatie?

Voorne aan Zee is divers en authentiek! Inwoners waren bang dat door de fusie van de drie gemeenten de eigenheid van de kernen verloren zou gaan, maar niks is minder waar. De gemeente en inwoners zijn trots op de rijke historie, natuurschoon en onderscheidende dorpen en steden. Al het moois binnen Voorne mag zeker gedeeld worden met bezoekers van buitenaf, maar het leefplezier van inwoners staat voorop. Voorne aan Zee richt zich op het versterken van het authentieke karakter van de kernen en het landschap. Elke kern behoudt zo de eigen identiteit en kernmerken. In Voorne aan Zee staan inwoners centraal. Zij hebben veel inspraak en zetten zich in voor hun gemeenschap. En ook met ondernemers en maatschappelijke instellingen wordt vanuit gelijkwaardigheid samengewerkt.1

9

Dit is wie we zijn! Tijdens de Radensessie en achtereenvolgens de Collegeconferentie over identiteit en kernwaarden gaf ontwikkelingsdeskundige Elena Carmona van Loon al aan: ‘Hoe meer verbinding en gezamenlijke identiteit, hoe meer veiligheid en ontwikkeling’. Oftewel: hoe sterker je samen staat, hoe beter je gezamenlijk de buitenwereld tegemoet kunt treden. De uitgangspuntennotitie ‘strategische visie’ omschrijft de nieuwe gemeentelijke organisatie als volgt:

Dit laat zich door vertalen naar de volgende onderscheidende kernwaarden: -

Gelijkwaardig Vertrouwen Verbinden Transparant Samenwerken

Ook in de diverse participatierondes zijn dit veel genoemde kernwaarden geweest.9

Verwijzen naar woordwolken in de bijlage

14

De nieuwe gemeente moet uiting geven aan een open en transparante bestuurscultuur. We willen dat bestuurders herkenbaar en benaderbaar zijn en dat in de nieuwe gemeente de afstand tussen bestuur en inwoners zo klein mogelijk is. We willen daarom kernengericht gaan werken, de organisatie moet daarop ook ingericht worden. Hierbij moet aandacht bestaan voor de identiteit van de kernen en voor wijkgericht werken. De nieuwe gemeente zal ook meer “van buiten naar binnen” en opgavengericht werken, met veel betrokkenheid van de samenleving. De digitale dienstverlening wordt versterkt, maar persoonlijke dienstverlening blijft belangrijk. De nieuwe gemeente moet een steviger partner in de regio worden, binnen de organisatie zal daarom veel aandacht zijn voor strategische beleidsvorming en krachtige ondersteuning van de bestuurders voor hun taken binnen de regionale samenwerkingsverbanden.

Richtinggevende principes: werken vanuit ons DNA Wanneer we het DNA uit hoofdstuk 1 combineren met de kernkwaliteiten en de kernwaarden, leidt dat tot het volgende handelingsperspectief. Dit handelingsperspectief inspireert, instrueert en legitimeert. Het vertrekpunt is ons DNA (wat we koesteren), door vertaald naar ons handelen (vanuit onze kernwaarden), wat zich om laat zetten in ons algehele doen (vanuit onze principes)...

…die richting handelen: -

geven

aan

het

Ons DNA: Wat we koesteren Van

Ons handelen: Vanuit onze kernwaarden Via

Ons doen: Vanuit onze principes Naar

Divers en authentiek

Gelijkwaardig

Integer

Eigenheid Historie en cultuur

Vertrouwen Verbinden

Trots Kernen/gemeenschapsgericht

Gezonde leefomgeving

Transparant

Omgevingsbewust

Gemeenschapsgericht

Samenwerken

Opgavegericht

Voorne aan Zee behoudt haar eigenheid. Elke kern heeft haar eigen identiteit, door daar op te vertrouwen kunnen we onze eigenheid met trots uitdragen in wie we zijn en waar we voor gaan en staan.

-

Voorne aan Zee koestert de historie en cultuur. Het is de basis voor onze identiteit en kernwaarden, door kernen- en gemeenschapsgericht te werken, verbinden we de mensen, ons handelen, het verleden en onze toekomst

-

Voorne aan Zee is wonen, werken en recreëren in een gezonde leefomgeving. We werken transparant in het belang van deze leefomgeving.

-

Voorne aan Zee is gemeenschapsgericht. Vanuit deze gemeenschap werken we samen om bij te dragen aan de grote maatschappelijke opgaven, zoals klimaatadaptatie, duurzaamheid, de energietransitie en de voedseltransitie.

dagelijks

Voorne aan Zee is in alles divers: in mensen, kernen, natuur en omgeving. We gaan gelijkwaardig met elkaar om. We houden koers met de waarden van Voorne aan Zee. Integriteit is een onderdeel van onze kernbelofte

Handelingsperspectief gemeente Voorne aan Zee

-

15

3. Voorne aan Zee in transitie Het samenvoegen van 3 gemeenten naar 1 gemeente Voorne aan Zee is een transformatie op zich. Een proces waarin we ongetwijfeld veranderingen gaan merken in onze manier van werken, de structuren vanuit waar we werken en in de cultuur. Transities vinden ook plaats op grotere schaal in de maatschappij. Denk aan de energietransitie, de voedseltransitie, mobiliteit en in de zorg. Ook in Voorne aan Zee merken we dat. Voor een fusiegemeente als Voorne aan Zee is het een hele uitdaging om met al die veranderingen tegelijk om te gaan. Daarom fuseren we ook. Want op die manier kunnen we ons bewust en toekomstgericht tot al deze ontwikkelingen verhouden. Het is essentieel dat we de verschillende opgaven in hun onderlinge samenhang beschouwen. Een cultuuromslag van sectoraal naar integraal is de enige mogelijkheid om de veelomvattende aard van de vragen op de juiste manier aan te pakken. De nieuwe relatie overheid-inwoners speelt een rol in alle transities die op ons afkomen: energie, krimp, omgevingswet, sociaal domein. Het geldt niet alleen voor burgerparticipatie, maar voor alle domeinen. Het gaat dus meer om de vraag hoe de gemeente omgaat met de inwoners en welke rol willen we als gemeente (ambtelijk, college, raad) innemen. In de kern gaat het over durven kiezen welke rol wie waarvoor inneemt.

Doordat er zoveel tegelijk speelt is het niet mogelijk een compleet beeld te krijgen van al die veranderingen, maar toch is het goed om omgevingsbewust te zijn en van daaruit het

handelingsperspectief te bepalen en de organisatie daar op in te richten. We kijken dus van buiten naar binnen. Platform31 heeft in het proces van de strategische visie een analyse gemaakt op basis van bestaande documenten en cijfers zoals die van het CBS om daarmee een beeld gegeven van de kansen en bedreigingen voor Voorne aan Zee. De analyse is als bijlage toegevoegd. De analyse en de uitkomsten van het participatieproces zijn de ingrediënten om te komen tot een goed beeld van Voorne aan Zee vanuit en voor de mensen, voor de omgeving en de economie.

Sterktes         

De ligging, ruimte, rust, natuur, bos, open natuurlijk terrein, water, toerisme en recreatie. Gevarieerde woon-, werk- en leefmilieus en voorzieningen. Historisch erfgoed. Kwaliteit fietsvoorzieningen. Zeer beperkte sociale problematiek. In Westvoorne en Brielle kan men van een dubbeltje een kwartje worden (goede score op kansengelijkheid). Geen kantoorleegstand. Geen grote veiligheidsproblemen (wel aandacht nodig voor de veiligheidsgevoelens en -percepties). ZZP-ondernemerschap

Zwaktes  







Geen duidelijke profilering, marketing en branding (Voorne als onontdekte parel). Ambities die te gemakkelijk zijn geformuleerd maar niet eenvoudig zijn te realiseren (20.000 banen erbij, duurzame koploper in Nederland, bevolkingsopbouw moet in balans, ‘slagkracht’, Tuin van de regio, et cetera). Het vergt langjarig beleid met een duidelijke visie en krachtige uitvoeringsagenda (met middelen) om verder te komen met deze ambities en geformuleerde “kansen”. Relatief slechte OV-verkeerverbindingen (qua modaliteit en frequentie) en congestie op de verkeerswegen en bij de oeververbindingen. De nieuwe gemeente Voorne ontgroent niet, maar tegelijkertijd neemt het aantal jongeren maar in zeer beperkte mate toe. Dit kan negatieve consequenties hebben op de dynamiek, vernieuwingsgezindheid en het ondernemerschap

Platform31

16

Bouw mee aan Voorne aan Zee We zijn het er allemaal over eens. De mensen in Voorne aan Zee vinden de kwaliteit van leven, het leefplezier belangrijk. De omgeving en hoe de mensen met elkaar omgaan zijn belangrijke kwaliteiten die we daarin vasthouden. Dat vraagt ook om samenwerken. Aandacht voor samenwerkingsvaardigheden is dan een belangrijke eerste stap. Een gezamenlijke uitgezette koers met kernwaarden en principes gaan ons helpen om koers te houden naar het toekomstbeeld dat we met elkaar in het participatieproces hebben geschetst. Deze strategische visie is de kapstok voor de uitwerking van de bouwstenen voor de inrichting van de organisatie van Voorne aan Zee. Dit vraagt om een duidelijke focus op de onderwerpen die écht belangrijk zijn voor Voorne aan Zee. Daarom kiezen we voor een beperkt aantal opgaven. Deze keuze betekent niet dat overige onderwerpen geen aandacht krijgen, maar de focus en inspanning zullen op deze opgaven gericht zijn. We richten ons op de volgende maatschappelijke opgaven. In de gesprekken bleek dat de opgaven altijd onderling met elkaar samenhangen en dus van invloed zijn op elkaar. Keuze op het ene terrein heeft consequenties op het andere.

De opgaven die passen bij de uitkomsten van de analyse en het participatieproces zijn: 1. Het landschap centraal 2. Voor iedereen een plek om te wonen, leven en werken 3. Krimp als kans 4. Samen duurzaam

Elk aspect van opgavegericht samenwerken in elke fase in het proces – van het signaleren van een opgaven tot en met het realiseren van oplossingen voor een opgave – is een collectieve aangelegenheid. In de besturingsfilosofie gaan we uitgebreider in op wat dat betekent voor Voorne aan Zee.

Maatschappelijke opgaven Wat men wil bereiken, welke activiteiten, verbindingen of organiseervormen nodig zijn en wat ieders rol daarin is, bepaalt een organisatie niet alleen, maar is altijd een samenspel waarin de opgave centraal staat. Het houdt in dat de inhoudelijke opgaven het vertrekpunt zijn voor het handelen door organisaties en individuen. Opgavegericht samenwerken heeft wel consequenties. Het betekent dat per opgave die verbindingen worden gezocht die nuttig en nodig zijn om de opgave te adresseren. Opgavegericht samenwerken leidt ertoe dat de opgave wordt opgepakt op het schaalniveau dat nodig is en met de partners die nodig zijn. De opgaven gaan dus dwars over de grenzen heen van bestuurslagen, institutionele indelingen, domeinen en taakvelden. Een opgavegerichte benadering vraagt (en veronderstelt) dat iedereen de bereidheid en vaardigheid heeft om samen te werken en verbindingen aan te gaan.

17

1. Het landschap centraal Opgave Het landschap centraal In Voorne aan Zee staat de veilige, gezonde, beleefbare en duurzame leefomgeving centraal. Er is aandacht voor balans tussen de rust en ruimte en aantrekken van toerisme en ontwikkelen recreatie voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat. De kust is een belangrijk onderdeel van de hoofdopgave, de verzanding van de kust is daarom een specifiek speerpunt samen met het ondersteunen voor het toekomstbestendig transformeren van land en glastuinbouw. De stikstofuitstoot is slecht voor de natuur en belemmert initiatieven, o.a. voor woningbouw, we werken samen aan onderzoek voor mogelijkheden de stikstofuitstoot terug te dringen, biodiversiteit te vergroten en tegelijk versterken we onze identiteit en positie met het verhaal van Voorne aan Zee en de kracht van de regio. Het landschap van Voorne aan zee en het duingebied van Voorne heeft een grote variatie in landschapstypen en heeft daardoor een grote soortenrijkdom, zowel wat betreft flora als fauna. We zijn de meest duurzame natuurbestemming en hebben daar de best of nature prijs mee gewonnen. Duinen zijn belangrijk voor onze kustbescherming. Ze 'bewegen mee' met de zee.

Natuurontwikkeling gaat door slimme verdeling van ruimte hand in hand met waterveiligheid, met recreatie en toerisme, met werkgelegenheid. Die samenhang tussen mens, natuur en economie is wat het zo bijzonder maakt. Een gezonde, veerkrachtige natuur vormt de basis voor de ambities van dit unieke gebied. Een deel van het gebied is beschermd natuurgebied.

Stikstof is een probleem voor natuurgebieden , de duinen hebben er stevig onder te lijden. Langs de hele Noordzeekust zorgt stikstof ervoor dat de natuur verschraalt. Op korte termijn is de stabiliteit ervan niet in gevaar. Maar voor de langere termijn is het essentieel dat de biodiversiteit in stand blijft en wordt versterkt. De verzanding van de kust heeft onze aandacht, we zetten stevig in op mogelijkheden om samen met de regio de kust te behouden.

En een groot deel van het open landschap wordt gebruikt voor de land en glastuinbouw. Het toekomstbestendig transformeren van de Voornse landbouw en glastuinbouw naar een natuurinclusieve landbouw en kringlooplandbouw is nodig om de klimaateffecten te verlichten, beter in te spelen op de klimaatadaptatie, om de biodiversiteit te vergroten en om de beleving van het landschap, natuur, ruimte, en rust te versterken. De verwachting is dat ook hiermee de ontwikkelkansen van het toerisme en de meerdaagse verblijfsrecreatie groter worden.

Het polderlandschap heeft een sterke relatie met (de strijd tegen) het water. Ook tegenwoordig is het water en groen een belangrijk onderdeel binnen de groen-blauwe Deltametropool.

Kansen 

  

De drie gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne zijn op vele aspecten en kenmerken complementair aan elkaar, dat biedt de mogelijkheid om van elkaar te leren en om de complementariteiten (als kracht) verder te ontwikkelen. De bescheiden verwachte bevolkingsgroei en huishoudensgroei. De nieuwe gemeente kan inspelen op de groeisectoren (toerisme, recreatie, persoonlijke dienstverlening, welzijn en sociaal ondernemerschap. Het ontwikkelen van een senior economy (dag- en verblijfsrecreatie, cultuur, historisch erfgoed, horeca, restaurants); de vergrijzing is niet alleen een bedreiging maar ook een economische kans.

Bedreigingen    





De krimp van de potentiële beroepsbevolking. Noch met de voorzieningen (zorg, onderwijs) noch met duurzaamheid heeft de gemeente een kwaliteits- of koploperprofiel. Complexe maatschappelijke vraagstukken onvoldoende weten aan te pakken (bijvoorbeeld de transitie naar kringlooplandbouw). Onvoldoende scherpe keuzes. Voorne zal niet de eerste fusiegemeente zijn die alle voorzieningen in alle kernen in stand wil houden (elke kern moet zijn eigen zwembad behouden), die vergeet de kwaliteitsslag te maken en uiteindelijk in grote financiële problemen terecht komt. Overloop uit Rotterdam en Den Haag van nieuwe bewoners met een lage sociaaleconomische status. Zo kan de upgrading van vakantieparken er voor zorgen dat mensen die zich geen woning in Den Haag en Rotterdam kunnen veroorloven semi-permanent op Voorne gaan wonen. Als de urgentie van de bedreigingen onvoldoende18 gevoeld wordt, is dat op zich een additionele bedreiging.

Platform31

Inwoners van Hellevoetsluis geven in vergelijking met Westvoorne en Brielle vaker de voorkeur aan grotere voorzieningen met meer aanbod. Al is ook een meerderheid (56%) van de inwoners in Hellevoetsluis voor kleinschalige voorzieningen (Brielle: 65%; Westvoorne: 67%).

De optie voor nieuwe recreatiemogelijkheden voor outdoor activiteiten krijgt veel steun van jongere inwoners tot 45 jaar. Voor jongeren (tot 25 jaar) is dit zelfs de meest gekozen optie (43%).

• Inwoners van Hellevoetsluis geven vooral aan baat te hebben bij extra voorzieningen bij het strand, 58 procent kiest deze optie. In Westvoorne is dit 50 procent en in Brielle 52 procent.

•

Inwoners uit Westvoorne geven vaker dan inwoners uit andere gemeenten aan dat zij graag winkels dichtbij willen, ruim acht op de tien inwoners (85%) kiezen voor dit antwoord. In Hellevoetsluis geldt dit voor de helft van de inwoners (55%). In Brielle zijn dit zeven op de tien inwoners (73%).

2. Vitale en sociale kernen: iedereen een plek om te wonen, leven en werken Opgave Vitale en sociale kernen Voorne aan Zee heeft sociale en vitale kernen. Er is een diversiteit aan woningen beschikbaar passend bij de behoefte, kleinschalige gebiedsontwikkelingen met een hoge kwaliteit en veiligheid door nieuwe technologieën, er zijn basisvoorzieningen zoals onderwijs, kunst en cultuur en verenigingen dichtbij in de kernen, ontmoeting en initiatieven worden waar gewenst en mogelijk gefaciliteerd vanuit het principe van samenwerking en wederkerigheid. We ondersteunen inwoners en gemeenschappen zodat iedereen naar vermogen mee kan doen. De bereikbaarheid is verbeterd door een combinatie van aanpassingen en nieuwe innovatieve oplossingen. We zetten in op het behouden van openbaar vervoer, een verkenning van ontwikkeling van maatwerkvervoer en fietssnelpaden en samen met Nissewaard zetten we in een kwaliteitsverbetering van station Spijkenisse centrum, op de verbreding van de N57, de hartel corridor en extra oeververbindingen We doen dit door samen te bouwen aan Voorne aan Zee, met en voor inwoners, kern- en dorpsvisies geven een beeld van de kracht en kwaliteiten en welke voorzieningen missen, kwaliteitsverbetering, decentralisatie of concentratie wenselijk en mogelijk is. Het kernenbeleid kan deze visies versterken en zorgen voor uitvoering in samenhang met rood, groen en blauw.

Waar nodig en mogelijk versterken we onze aanpak door innovatie en samen te werken met partners uit de regio, rijk of Europa.

19

Voorne aan Zee is een mooie woongemeente, de inwoners geven aan dat zij hier elke dag een vakantiegevoel hebben. De leefomgeving en de gemoedelijke sfeer zorgen voor het leefplezier. Er is een divers aanbod, zowel huur als koop, toekomstbestendige woningen. Woningen passend bij de behoefte van jongeren en ouderen zijn toegevoegd. Veel gezinnen uit de regio komen hier naar toe omdat zij op kleine afstand wonen van het werk of thuis kunnen werken en deze omgeving hun kinderen gunnen. Voorne aan Zee kenmerkt zich in maatschappelijk opzicht door een sterke sociale samenhang en een grote betrokkenheid van de bewoners bij de leefomgeving. Deze betrokkenheid uit zich in een groot aantal vrijwilligers bij de verenigingen en stichtingen. Vrijwel alle kernen in onze gemeenten hebben goede basisvoorzieningen op het vlak van onderwijs en kinderopvang. In Hellevoetsluis en Brielle zijn diverse middelbare scholen. Er is een rijk verenigingsleven, sportvoorzieningen en sociaal-culturele activiteiten. We zijn trots op wie we zijn en hoe we het samen doen. Dat staat borg voor de leefbaarheid van de kernen.

In Brielle en Westvoorne woonden al veel ouderen. De sterke vergrijzing en krimp zetten we om in een kracht. Veel ouderen willen op een flexibele wijze nog economisch mee doen, zij gaan weer deeltijd werken of zetten zich in als vrijwilliger. Tegelijk neemt ook de vraag naar zorg toe. Hier kunnen we op inspelen met de zorg, rekening mee houden bij gebiedsontwikkelingen en het opleiden en aantrekken van personeel in onderwijs, dienstverlening en zorg. In en met elke kern kan bepaald worden, welke voorzieningen missen, of de kwaliteit te wensen over laat en welke kwaliteitsverbetering, decentralisatie of concentratie wenselijk en mogelijk is. Voor een aantal kernen zijn al dorpsvisies gemaakt. Voor de andere kernen is dat ook nodig. We zien al dat meer jonge gezinnen en kapitaalkrachtige ouderen hier komen wonen maar verder inzetten op het leefplezier met de natuurlijke omgeving, kwalitatieve voorzieningen, kleinschalige woningbouw en goede voorzieningen maakt het ook aantrekkelijker voor meer mensen om zich te gaan oriënteren op Voorne als nieuwe woonplaats (‘werken volgt wonen’).

Oudere inwoners (75+) gaan het liefst naar een fysiek loket om hun gemeentezaken te regelen, driekwart van deze groep kiest voor dit antwoord.

Oudere inwoners (55+) willen graag dat er geïnvesteerd wordt in vernieuwende woonconcepten, zoals bijvoorbeeld hofjes voor

oudere leeftijdsgroepen (33%).

Oudere inwoners geven vaker de voorkeur aan zorg en hulp zo dicht mogelijk bij huis te hebben. Van de 75+ers kiest 64

procent voor deze optie.

20

De belangrijkste ontsluitingen van het gebied zijn de A15 richting Rotterdam, de N57 richting Middelburg en de N218 (Groene Kruisweg) richting Spijkenisse/Rotterdam. Binnen Voorne zijn de N496 en de N494 belangrijke oost-west verbindingen. De bereikbaarheid van Voorne aan Zee is als gemeente belangrijk natuurlijk om naar onderwijs of werk te kunnen maar ook voor het bevorderen van toerisme en recreatie. We zien een toename van elektrisch vervoer, zowel fietsen, scooters en auto’s. Openbaar vervoer neemt af waardoor bereikbaarheid via wegen en snelfietspaden belangrijker worden.

Inwoners van Hellevoetsluis vinden het in vergelijking met Westvoorne, belangrijker om hun auto dichtbij huis te parkeren. Zes op de tien inwoners geven dit antwoord (57%), tegenover 48 procent in Westvoorne.

verstandige stappen voor de lange termijn economische ontwikkeling, die men lang moet volhouden:  bouw aan duurzame relaties met ondernemers, onderwijs- en kennisinstellingen (triple helix), geef elkaar vertrouwen en ruimte, heb oog voor deelbelangen, definieer de publieke belangen duidelijk en werk;  versterk het regionale ecosysteem en de interactiemilieus; faciliteer, stimuleer, intervenieer en investeer regionaal gericht om productielandschappen, verbindingen tussen technologieën en de human capital agenda te versterken;  zet in op het bevorderen van de arbeidsproductiviteitsontwikkeling (onderzoek, ontwikkeling, permanente educatie en nóg beter delen van de bestaande (internationale) kennis) als motor van duurzame groei van het regionaal inkomen per hoofd en vergroot de veerkracht van de regionale economie, de bedrijven en de beroepsbevolking door kennisdeling, gevarieerd en goed onderwijs, permanente educatie, om-, bij- en herscholing, een grotere arbeidsmobiliteit, een betere werking arbeidsmarkt en het bevorderen van cross-overs tussen gerelateerde sectoren Platform31

21

3. Krimp als kans Opgave Krimp als Kans Voorne aan Zee versterkt haar identiteit door haar kernwaarden uit te dragen in een rode loperaanpak en gaat inspelen op de groeisectoren die passen bij de identiteit: toerisme, recreatie, persoonlijke dienstverlening, welzijn en sociaal ondernemerschap. We zetten ons in voor het bevorderen en stimuleren van ondernemerschap, het vergroten van de arbeidsparticipatie, het beter mobiliseren van het onbenutte potentieel en het verhogen van de arbeidsproductiviteit door vernieuwing, innovatie, digitalisering, goede opleidingen, bij-, om- en herscholing. Dit doen we door te werken vanuit de principes passend bij de rode loper aanpak en met veel aandacht voor meer verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt; stages, opleidingen en bemiddeling naar werk passend bij de veranderende arbeidsmarkt (STC haven en regionaal zorg en hospitality) en het ondersteunen van agri in transitie met onderzoek naar verbinding greenport. Zo kan iedereen naar vermogen meedoen en bouwen we samen toekomstgericht aan Voorne aan Zee. Voorne aan Zee bestaat uit de drie gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne. Deze drie gemeenten zijn het resultaat van eerdere samenvoegingen. De gemeente bestaat uit 10 kernen: Brielle, Hellevoetsluis, Nieuw-Helvoet, Nieuwenhoorn, Oostvoorne, Oudenhoorn, Rockanje, Tinte, Vierpolders en Zwartewaal.

Kijkend naar het totaal van onze gemeenten op Voorne zien we dat de economische en sociale dynamiek onder druk staat. Jongeren vertrekken, er is sprake van vergrijzing, bedrijven trekken weg en winkels en horecavoorzieningen hebben het moeilijk. De corona-pandemie heeft pijnlijk duidelijk gemaakt dat sectoren als recreatie en toerisme kwetsbaar zijn. De nieuwe gemeente wordt gekenmerkt door relatief veel middelbaar opgeleiden in de beroepsbevolking en relatief weinig hoog opgeleiden. Voor de nieuwe gemeente Voorne is de krimp van de administratieve middenberoepen een bedreiging. De analyse laat zien dat in de prognoses het aantal eenpersoonshuishoudens in Voorne aan

Zee met bijna 22 procent zal toenemen en het aantal paarhuishoudens slechts met een ½ procent. Wel zijn er verschillen tussen gemeenten. De bevolking van Voorne aan Zee zal naar verwachting met zo’n 5.000 personen toenemen, een verwachte groei van 7,1 procent. De vergrijzing in Voorne aan Zee is relatief beperkt omdat zij al redelijk vergrijsd is ten opzichte van andere gemeenten. Het aantal jongeren neemt naar verwachting met 9 procent toe. In omliggende gemeenten zal het aantal jongeren waarschijnlijk gaan afnemen. De rode loper-aanpak De gemeente Voorne aan Zee heeft goede dienstverlening hoog in het vaandel. Medewerkers in de nieuwe gemeente krijgen de ruimte krijgen om maatwerk te leveren en ‘beschikkingsruimte’ om de inwoners tegemoet te komen en ondernemers te ondersteunen. De digitale dienstverlening wordt versterkt, er is een MKB digitaliseringscoach en persoonlijke dienstverlening afgestemd op de opgaven, wordt belangrijker.

Om de technologische, economische, sociale en duurzaamheidtransities te doen slagen en om de economische kansen die hieruit voortvloeien te kunnen benutten, is voldoende en goed ondernemerschap in de nieuwe gemeente Voorne nodig. Om de krimpende beroepsbevolking geen grote negatieve economisch gevolgen te laten hebben is een hoger groeipad van de arbeidsproductiviteit wenselijk. Ook dit vergt voldoende, goed en vernieuwingsgezind ondernemerschap. Voldoende en goed ondernemerschap is in Voorne ook nodig om te komen tot meerdaagse verblijfsrecreatie, hotels, nieuwe recreatieve en toeristische concepten en het realiseren van de visie op de gastvrijheidseconomie op Voorne Putten. Ondernemers wensen een andere relatie met de gemeente om samen te gaan voor economische kansen en die te laten slagen Met de rode loper aanpak bedoelen we het actief inspelen op vragen van bedrijven bij uitbreiding of nieuwvestiging. We bieden aan actief mee te denken tijdens het gehele proces van besluitvoorbereiding zodat de doorlooptijden worden bekort en afbreukrisico’s

22

snel worden onderschept”. Zo kunnen we in samenwerking met ondernemers, onderwijs en maatschappelijke partners, de huidige en toekomstige werkgelegenheid en zelfstandigheid van onze inwoners versterken. De economie is voor onze gemeente een belangrijke pijler om als gemeente leefbaar te blijven. Voorne aan Zee als MKB vriendelijkste gemeente, zoals Brielle en Hellevoetsluis al eens zijn geweest. Op economisch gebied zijn binnen Voorne toerisme en recreatie, de groot- en detailhandel en de agrarische sector belangrijke sectoren. Op het gebied van toerisme en recreatie betreft dit aan de ene kant de groeiende horecasector en logiesverstrekking en aan de andere kant juist de watersportcreatie rondom het Haringvliet en het Oostvoorne en Brielse Meer. De groot- en detailhandel is vooral aanwezig op de bedrijventerreinen en de winkelcentra. Waarbij de Struytse Hoeck een belangrijk winkelcentrum binnen Voorne is maar ook regionaal voor Goeree-Overflakkee. De agrarische sector bestaat voor een belangrijk deel uit de land- en tuinbouw en de glastuinbouw.

boekhouders, logistiek medewerkers, notarissen en administratief personeel) − vooral administratieve taken in het middensegment van de arbeidsmarkt − neemt af. Een grotere variatie en hogere kwaliteit in de woon- en leefmilieus is nodig om aantrekkelijker te zijn voor nieuwe inwoners, om het risico op een de krimpende beroepsbevolking te verkleinen, om beter in de spelen op de behoefte om met gelijkgestemden te kunnen wonen en om in te spelen op de woonbehoeften van de oudere (soms zorgbehoeftige) ouderen. De uitdaging voor Voorne is om op een goede manier met de veranderingen om te gaan en de goede keuzes te maken zodat de sociale en economische vitaliteit in stand blijft en versterkt. Een doelgericht woningbouwprogramma, voldoende woonzorg concepten de gezamenlijk marketing van het prachtige leef- en verblijfsklimaat en versterking van de aansluiting tussen arbeidsmarkt en economie kunnen het verschil maken.

Nu de overheid steeds meer versoepelingen doorvoert, komt de Nederlandse economie uit de tweede strenge lockdown. Hiermee zet zij de weg naar herstel in. Hoe die weg eruitziet, verschilt per sector, net zoals corona de sectoren verschillend heeft geraakt. Verwacht wordt dat de grootste toename van werkloosheid nog moet komen met name onder Jongeren, zzp’ers, flexwerkers en kwetsbare groepen. Het werkgelegenheidsaandeel van beroepen met routinematige taken (zoals

23

4. Samen duurzaam Opgave Samen duurzaam In Voorne aan Zee pakken we de duurzaamheidsopgaven in samenhang op en werken daarbij in het belang van wat we koesteren; een mooie toekomst voor onze kinderen en het behouden en versterken van onze zo gewaardeerde leefomgeving met een aansprekend verhaal. Een verhaal met samenhang in energietransitie, circulaire economie, duurzaam voedselsysteem, klimaatadaptatie en –mitigatie. Er is specifiek aandacht voor de circulaire economie, terugdringen stikstof en verduurzaming van de woningen. We zijn aangehaakt bij de regionale plannen als Warmtetransitie Voorne-Putten, Routekaart duurzaam Voorne-Putten 2040 en de Regio Deal Zuid-Hollandse Delta. Ook zijn er diverse initiatieven als het aardwarmteproject voor de glastuinbouw in Tinte, de lokale opslag van duurzame energie (plan Drenkeling), de koppeling van het aardwarmtenet in Tinte aan het bestaande aardwarmteproject in Vierpolders, de Fieldlab Green Economy Westvoorne en de Fieldlab Smart, Safe and Resilient Mainports. De transitie naar een duurzame economie en samenleving is de meest ingrijpende trend en ontwikkeling. Om op termijn voldoende, duurzaam en gezond voedsel, in een gezonde leefomgeving, te kunnen garanderen, zijn aanpassingen noodzakelijk in het voedselsysteem. De voedseltransitie betekent dat wij op een heel andere manier gaan produceren en consumeren.

Deze verandering zal niet van de één op de andere dag gebeuren. Het is een ontwikkeling die nu al volop gaande is en de komende jaren ook zal doorgaan. Er zijn inmiddels veel kleinschalige en middelgrote initiatieven die bijdragen aan vernieuwing en innovatie rond voedsel. Het percentage hernieuwbare energie is in de gemeente Brielle relatief hoog in vergelijkend perspectief (11,7 procent) en relatief laag in Westvoorne (2,1 procent). Als de nieuwe gemeente Voorne al zou bestaan dan zou het aandeel hernieuwbare energie 6,0 procent zijn. Dit ligt onder het Nederlandse gemiddelde van (7,4 procent hernieuwbare energie).

De nieuwe Omgevingswet biedt de nieuwe gemeente de mogelijkheid om eigen lokale normen te stellen én om initiatiefnemers te verbinden met belanghebbenden. Hierdoor kan beter worden afgedwongen dat het eigenaarschap van nieuwe energiebronnen met omwonenden wordt gedeeld. Dit bevordert de acceptatie van projecten voor duurzame energieopwekking. Met een circulaire economie versterken we de lokale economische kringloop. De lokaal verdiende euro wordt dan meer in de eigen regio uitgegeven dankzij een grotere afzet van de eigen regionale, duurzame landbouwproductie. Hiermee verminderen ook de kosten en de negatieve milieugevolgen van transport over grote afstanden. Ook de verdere ontwikkeling van persoonlijke dienstverlening, energie- en zorgcoöperaties versterken de regionale economische kringloop.

Als gevolg van klimaatverandering krijgen we te maken met zeespiegelstijging, overvloedige regenval, droogte, extremen in rivierafvoer, meer hete zomerse dagen en onomkeerbare effecten op de natuur. Dit kan leiden tot schade, overstromingen en overlast. We moeten daarom onze omgeving aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. Daarbij gaan de ontwikkelingen sneller en zijn de consequenties ingrijpender dan wij tot nu toe dachten. De zeespiegel blijft stijgen, kustgebieden verzilten, op veel plekken daalt de bodem, extreem zware buien gaan nog vaker voorkomen, de gemiddelde temperatuur stijgt verder en vooral in de verstedelijkte gebieden komen steeds vaker hittegolven voor met negatieve effecten op de gezondheid (hittestress).

24

Het verduurzamen van de woningvoorraad concentreert zich vooral op bestaande woningen omdat het aandeel nieuwbouw ten opzichte van de totale voorraad steeds kleiner wordt. Samen met de woningcorporaties en inwoners kijkt de gemeente naar het verduurzamen van de woningvoorraad. Drie op de vijf woningen behoren bovendien tot de koopsector zodat het verduurzamen afhankelijk is van de bereidheid van particuliere wooneigenaren om duurzaamheidsmaatregelen te treffen.

“Voorne aan Zee werkt samen aan een veilig en hoogwaardig woon-, leef- en verblijfklimaat: vanuit eigen kracht en met behoudt van de identiteit zet Voorne aan Zee in op innovatieve ontwikkelingen en verduurzaming in al haar programma’s voor een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving met een goed voorzieningenniveau in alle kernen. Hiermee neemt Voorne aan Zee een volwaardige en complementaire positie in ten aanzien van de meer landelijke omgeving en het stedelijk gebied”

Er zijn impulsen nodig om tot méér crosssectorale initiatieven te komen tussen bijvoorbeeld de landbouw en de bouw, of tussen de landbouw en de industrie en om tot meer samenhang te komen tussen de vier transities. De ambitie is om het grondstoffengebruik in het regionale bedrijfsleven in 2025 met 25 procent te verminderen en in 2030 met 50 procent. Voor Voorne zijn kansrijk: een warmtenet, biogasinstallaties (groen gas), geothermie, kringlooplandbouw, circulair bouwen en hergebruik van bouwafval115, de ontwikkeling van een grondstoffenrotonde en het benoemen van ketenregisseurs,116 en méér circulair inkopen.

25

4. Voorne aan Zee regionale speler Door in regionale netwerken effectief te opereren kunnen gemeenten hun lokale gemeenschap bedienen en de eigen politieke doelen realiseren. Lokale doelen kunnen via regionale strategieën worden gerealiseerd. Een actieve rol spelen draagt bij aan een vitale samenleving met krachtige culturele en maatschappelijke voorzieningen die maken dat mensen er graag wonen en werken. De gemeente creëert omstandigheden die veel voor de mensen betekenen, bijvoorbeeld voor zorg, de leefomgeving, arbeidsmarkt en de economie. Het schaalniveau van de regio is daarmee essentieel voor een beleid gericht op het verbeteren van de brede welvaart. Samenwerking heeft veel verschijningsvormen. We maken een onderscheid tussen strategische samenwerking (waarmee een richting wordt bepaald) tactische samenwerking (waarbij de inrichting wordt bepaald) en operationele samenwerking (waarbij de verrichting aan de orde is). Daarbij geldt de regel dat naarmate een taak strategischer of beleidsrijker is, deze politiek gevoeliger is en derhalve de wens om zelfstandig te kunnen beslissen groter.

Vanwege de focus op de kwaliteiten en opgaven voor Voorne aan Zee gaan we hier vooral in op de samenwerkingen die daar in van belang zijn. Overheden werken steeds meer samen als één overheid. Onze bestuurlijke inrichting, ook wel het Huis van Thorbecke genoemd, is opgebouwd uit drie bestuurslagen, het Rijk, provincies en gemeenten; met de waterschappen als functioneel bestuur. Vanuit deze bestuurlijke inrichting moeten de overheden de maatschappelijke vraagstukken via samenwerking oppakken. Maatschappelijke vraagstukken passen immers niet naadloos in de indeling van Rijk, provincie, gemeente of een waterschap. Belangrijk is te beseffen dat ieder vraagstuk zijn eigen schaal heeft. En de kunst is dat overheden en ambtenaren tussen de bestaande schalen en bestuurslagen kunnen opereren. Dit noemen we multi level-governance.

We zien samenwerking tussen overheden als kans om gezamenlijk met inwoners en ondernemers ons in te zetten voor onze omgeving en kwaliteit van leven. De provincie heeft een steeds meer een samenwerkende rol op zich genomen met o.a. het programma beter bestuur en een manifest. De gemeente Voorne aan Zee werkt graag samen op alle inhoudelijke kerntaken van de provincie (natuur en landschap, verzanding van de kust, recreatie en toerisme, bevordering leefbaarheid en structuurversterking van de landbouw) zijn belangrijke doelen te realiseren. Deze raken de kern van het leefplezier van Voorne aan Zee. De provincie Zuid-Holland is medeinitiatiefnemer van het Human Capital akkoord Zuid-Holland. Insteek van het akkoord is om het Zuid-Hollands bedrijfsleven te ondersteunen in hun zoektocht naar voldoende en gekwalificeerd personeel, werknemers bij-, herof om te scholen, het bestaande arbeidspotentieel beter te benutten en het

Samenwerkingsverbanden hebben allerlei verschijningsvormen: gemeenschappelijke regelingen, overheid-NV of –BV, PPS, stichtingen, verenigingen, gebiedscommissies e.d. Dergelijke samenwerkingsverbanden voeren een deel van het gemeentelijke takenpakket uit. In het herindelingsontwerp voor de fusie staat een overzicht van alle verbonden partijen.

26

organiserend vermogen en de uitvoeringskracht te vergroten. Werkgevers en werknemers worden met deze insteek voorbereid op de nieuwe economie. De herindeling op Voorne maakt ons een krachtiger partner in de regio. Zeker binnen regio’s met stedelijke agglomeraties zoals de MRDH legt een sterk Voorne (met in totaal 72.000 inwoners) meer gewicht in de schaal dan drie kleine (plattelands)gemeenten. Voorne-Putten De belangrijkste partner voor onze gemeente Voorne is de gemeente Nissewaard. Wij delen samen het eiland Voorne-Putten en kennen al een lange periode van intensieve samenwerking. Op 15 september 2020 is door het Bestuurlijke Regieteam gesproken met een vertegenwoordiging van het college van Nissewaard. Er zijn hierbij beelden uitgewisseld over de fusie in algemene zin en de meerwaarde hiervan voor de gemeente Nissewaard en Voorne-Putten. Ook zijn ambities besproken voor de toekomstige samenwerking, ook voor de positionering in regionaal en provinciaal verband. Gemeente Nissewaard ziet de fusie op Voorne als een positieve ontwikkeling. Men ziet meerwaarde in een sterke partner, zowel voor de gezamenlijke aanpak en uitwerking van eilandelijke opgaven en ambities, als voor de gezamenlijke positionering in de regio.

Regio Zuid Hollandse Delta Sinds 2018 werken diverse overheden en partijen samen om de brede welvaart in verschillende regio’s te verbeteren via Regio Deals. De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) is binnen het kabinet verantwoordelijk voor de Regio Deal aanpak. Het onderzoeksprogramma over ‘Brede welvaart in de regio’ is mede opgezet op verzoek van het Ministerie van LNV, om de kennisbasis voor het Regio Deal beleid te versterken.” Voorne aan Zee maakt met Nissewaard, Hoeksche waard en Goerree Overflakkee deel uit van de regio Zuid-Hollandse Delta. In de Regio Deal bundelen we onze krachten op de thema’s Duurzaamheid, Agrifood, Landschap & Toerisme en Onderwijs & Arbeidsmarkt. Dat doen we voor onze 300.000 inwoners. De ZuidHollandse Delta is een uniek gebied met sterke en innovatieve economische sectoren en een bijzondere natuur die duurzaam en innovatief wil groeien. We zetten in op zowel economische als ecologische verbeteringen in de regio. Op die manier houden we als regio een duurzaam toekomstperspectief. Onze regio bruist van de innovatieve ondernemers en initiatieven. Daarom willen we samen met ondernemers, overheid en onderwijs de schouders onder deze opgaven zetten en slim samenwerken.

Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) De economische kracht van landen is steeds sterker afhankelijk van het succes van stedelijke regio’s. Innovatie, duurzaamheid, werk voor de inwoners. Stedelijke regio’s zijn het centrum van deze ontwikkeling. Dit is een wereldwijde trend. Samenwerking binnen stedelijke regio’s is hierbij essentieel. Concurrentie vindt steeds minder plaats tussen steden binnen landen, maar op internationale schaal tussen metropoolregio’s. Dit geldt zeker voor de metropoolregio Rotterdam Den Haag: op wereldniveau bescheiden in omvang, maar wél een van de meest complete regio’s ter wereld. Als je de gemeenten in de metropoolregio sterker verbindt, dan ontsluit je dat potentieel. Van groot belang voor onze inwoners en bedrijven. Voorne aan Zee maakt onderdeel uit van de metropoolregio Rotterdam Den Haag. Geografisch en in een gemeenschappelijke regeling. De MRDH heeft een strategische agenda waarbij vanuit de twee kerntaken; het verbeteren van bereikbaarheid en economisch vestigingsklimaat ook een aantal terreinen die met deze twee kerntaken onlosmakelijk verbonden zijn. De verstedelijkingsopgave kan niet los worden gezien van de infrastructuur. Woningen bouwen kan alleen als openbaar vervoer, wegen en fietspaden daar goed op afgestemd zijn. En de economie vereist dat de energietransitie goed verloopt.

27