06 Jaarrekening 2021 Westvoorne

65

Uitwerking tarieven en opbrengsten In onderstaand overzicht wordt de gerealiseerde opbrengst uit belastingen en heffingen voor 2021 weergegeven. Vervolgens is per belasting/heffing de belangrijkste ontwikkelingen toegelicht. Werkelijk 2021

Bijgestelde begroting 2021

Werkelijk 2020

Onroerende zaakbelastingen

3.037.134

3.033.892

2.708.705

Rioolrecht Afvalstoffenheffing Reinigingsrechten bedrijven Parkeerheffingen Hondenbelasting Toeristenbelasting

2.208.687 2.157.998 59.384 430.666 104.264 985.177

2.239.600 2.078.756 59.044 366.113 100.629 1.006.389

2.627.542 1.614.551 45.111 390.833 101.473 747.594

Bouwleges Leges burgerzaken Totaal

439.050 190.649 9.613.008

397.716 156.088 9.438.227

368.149 165.382 8.769.339

Toelichting: -

OZB: De aanslag OZB 2021 is gebaseerd op de WOZ-waarden op waarde peildatum 1/1/2020 (van het SVHW), met daarbij de inflatiecorrectie van 1,8%.

-

Rioolrecht: De tarieven voor rioolrechten zijn op basis van de lagere kosten op het taakveld riolering verlaagd en vervolgens is 1,8% inflatiecorrectie toegepast.

-

Afvalstoffenheffing: Als gevolg van de stijgende kosten op het taakveld afval en het verloop van de voorziening afval was het noodzakelijk de tarieven voor de afvalstoffenheffing te verhogen. Omdat de rioolrechten verlaagd zijn is het effect voor de burger beperkt. Ook de nieuwe tarieven zijn met 1,8% inflatiecorrectie verhoogd.

-

Reinigingsrechten bedrijven: De tarieven zijn tot stand gekomen op basis van het beleid rondom de afvalstoffenheffing en daarnaast verhoogd met een inflatiepercentage van 1,8% t.o.v. de begroting 2020.

-

Parkeerheffingen: De parkeerheffingen waren vanaf de invoering in 2015 constant gehouden. Uit efficiencyoverweging was het tarief niet jaarlijks verhoogd met de prijsindex. In 2020 is een verandering doorgevoerd in de tariefstelling. Voor de bedragen wordt verwezen naar de toelichting bij parkeerbelasting.

-

Hondenbelasting: De hondenbelasting is verhoogd met een inflatiecorrectie van 1,8% t.o.v. 2020.

-

Toeristenbelasting: De toeristenbelasting is verhoogd met 1,8% inflatiecorrectie.

-

Bouwleges: De bouwleges zijn verhoogd met 1,8% inflatiecorrectie.

-

Leges burgerzaken: De leges burgerzaken zijn verhoogd met een inflatiecorrectie van 1,8%.

66

Meerjarenperspectief lokale heffingen en tarieven Dekkingspercentage leges In 2021 stegen de legestarieven met 1,8% inflatiecorrectie. Het dekkingspercentage van leges is hieronder zichtbaar gemaakt. Afvalstoffenheffing en rioolheffing worden bij de woonlasten nader toegelicht. Jaarrekening 2021 28% 48% 8%

Begroting 2021 45% 53% 34%

Begroting 2022 36% 89% 11%

Lijkbezorging

119%

93%

96%

Markten Afvalstoffenheffing Rioolheffing

33% 100% 100%

34% 100% 100%

33% 100% 100%

Dekkingspercentage Titel 1: Algemene dienstverlening Titel 2: Dienstverlening fysieke leefomgeving / omg.vergunning Titel 3: Dienstverlening Europese Dienstenrichtlijn

Volgens de per 1/1/2017 ingegane BBV-voorschriften mag er geen overhead op de taakvelden verantwoord worden. Maar er mag voor de legesberekening wel rekening gehouden worden met het toerekenen van die overheadkosten. Hieronder volgt een overzicht van de opbouw van de kosten per leges onderdeel. Voor het toerekenen van overheadkosten is gekeken naar de verhouding van de geraamde directe uren op een bepaald taakveld t.o.v. het l aantal geraamde directe uren voor de hele organisatie. De overheadkosten die toegerekend worden aan riool en afval worden hierna bij de woonlasten gespecificeerd.

Directe kosten

Toegerekende overhead

Te dekken totale kosten

Opbrengsten

Titel 1: Algemene dienstverlening

393.048

224.846

617.895

171.537

28%

Titel 2: Dienstverlening fysieke leefomgeving / omg.vergunning

517.619

415.386

933.005

444.201

48%

Titel 3: Dienstverlening Europese Dienstenrichtlijn

48.226

40.729

88.954

7.319

8%

Lijkbezorging

267.852

163.883

431.735

513.267

119%

Markten

35.038

14.115

49.153

16.183

33%

Toelichting opbouw kosten leges 2021

Dekkingspercentage

Woonlasten (OZB, riool, afval): Uitgangspunt in het collegeprogramma was om de gemeentelijke woonlasten (OZB, afval en riool) alleen trendmatig te verhogen. Het technische uitgangspunt voor de inflatiecorrectie is 1,8%. Daarnaast is de WOZ waarde van de woningen gestegen met gemiddeld 8,9%. Naast de OZB worden er kosten in rekening gebracht voor het rioolrecht en het ophalen en verwerken van afval. De kosten op het taakveld riolering zijn sterk gedaald door intergemeentelijk samen te werken bij het aanbesteden, dit heeft zijn weerslag in de tariefstelling voor het rioolrecht. De kosten op het taakveld afval nemen toe, hierdoor is een stijging van de afvalstoffenheffing noodzakelijk. Daarnaast worden de tarieven geïndexeerd met 1,8% t.b.v. inflatiecorrectie waardoor de totale woonlasten met 5% gestegen ten opzichte van 2020. Rioolheffing De tarieven van de rioolheffing mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. Het verschil wordt geëgaliseerd in de voorziening rioolheffing. In het gemeentelijk Riolering Plan (GRP) 2020-2024 staan 67

alle investeringen voor de komende 60 jaar, die de gemeente moet doen als gevolg van de uitgebreide watertaken. Voor 2021 bedroeg de indexering 1,8%. Toelichting De gemeente is wettelijk verplicht om haar zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater na te komen. In totaal is in 2021 € 2.841.805 aan kosten gemaakt om deze zorgplichten na te komen. Om deze kosten transparant te maken wordt hieronder beschreven op welke taakvelden deze kosten gemaakt zijn en met welke middelen de taken gefinancierd zijn. Toegerekende lasten  Taakveld riolering (€ 2.481.057): De kosten zitten vooral in de gemeentelijke watertaken op het gebied van huishoudelijk- en bedrijfsafvalwater, hemelwater en grondwater.  Taakveld verkeer en vervoer: De volgende onderdelen worden doorberekend in de heffing: o Kolken worden specifiek aangelegd voor het afvoeren van water, dus deze lasten worden voor 100% doorberekend.  € 30.278 o Straatreiniging: Op basis van de inzet van uren en materieel wordt 30% van de kosten van straatreiniging aan de rioolheffing toegerekend  € 11.272. Het reinigen van straat- en trottoirkolken is belangrijk om plasvorming op straat bij regenval te voorkomen. Ook wordt daarmee eventuele verontreiniging van het oppervlaktewater door overstorten voorkomen.  Op basis van kwijtschelding is € 22.289 in 2021 toegepast.

 Tevens wordt een deel van de totale overheadkosten van de gemeentelijke organisatie aan de rioleringstaak toegerekend (o.b.v. het aandeel geraamde productieve uren) € 170.703.  Algemeen uitgangspunt voor de berekening van de kostendekkende tarieven is dat de omzetbelasting in het tarief wordt doorgerekend. Het betreft in deze begroting een totaalbedrag van € 126.206 Herkomst middelen Gemeenten mogen op grond van artikel 228a van de gemeentewet een rioolheffing invoeren. De gemeente Westvoorne hanteert het uitgangspunt dat rioolheffing 100% kostendekkend is. In het Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) 2020-2025 wordt die kostendekking over een periode van 60 jaar doorgerekend. Eventuele fluctuaties in de geraamde kosten per jaar worden geëgaliseerd via de voorziening Riolering. De totale baten zijn als volgt onderverdeeld: € 2.208.687,- opbrengst rioolheffing, € 55.559,- opbrengst rioolaansluitingen en € 5.078,- rijkssubsidie zwerfafval (30% v. subsidie). Per saldo is in 2021 € 572.482,- onttrokken aan de voorziening riolering. Afvalstoffenheffing De tarieven van de afvalstoffenheffing mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. Het verschil wordt geëgaliseerd in de voorziening afvalstoffenheffing. Toelichting De gemeente heeft een wettelijke inzamelingsplicht voor het afval van huishoudens. In totaal is in 2021 € 2.894.147,- aan kosten gemaakt.

Om deze kosten transparant te maken, wordt hierna toegelicht op welke taakvelden deze kosten gemaakt zijn en met welke middelen dit gefinancierd is. Toegerekende lasten  Taakveld afval (€ 2.246.146,-): De kosten zitten vooral in het daadwerkelijk inzamelen en verwerken van het bedrijfs- en huishoudelijk afval. Ook het scheiden van afval en het recyclen ervan valt hieronder.  Taakveld verkeer en vervoer (€ 28.349): o Straatreiniging: Op basis van de inzet van uren en materieel wordt 40% van de kosten van straatreiniging aan de afvalstoffenheffing toegerekend  €15.029 (waarbij ook de te ontvangen Rijksubsidie zwerfafval voor 40% bij de baten wordt meegenomen). Het reinigen van straat- en trottoirkolken is belangrijk om plasvorming op straat bij regenval te voorkomen. Ook wordt daarmee eventuele verontreiniging van het oppervlaktewater door overstorten voorkomen. 68

o

  

Straatmeubilair: De kosten op straatmeubilair voor het legen van de prullenbakken worden volledig toegerekend aan afval (€ 13.320). Kwijtschelding (€ 13.996) Tevens wordt een deel van de totale overheadkosten van de gemeentelijke organisatie aan de afvaltaak toegerekend (o.b.v. het aandeel geraamde productieve uren) € 234.614 Algemeen uitgangspunt voor de berekening van de kostendekkende tarieven is dat de omzetbelasting in het tarief wordt doorgerekend (€ 371.042,-).

Herkomst middelen Gemeenten mogen op grond van artikel 15.33 van de Wet milieubeheer voor de inzameling van het afval van huishoudens een afvalstoffenheffing invoeren. Deze mag maximaal kostendekkend zijn. In onze gemeente is de afvalstoffenheffing volledig kostendekkend. Afrondingsverschillen worden per jaar geëgaliseerd via de voorziening afvalstoffenheffing om schommelingen in het tarief te voorkomen. De totale baten zijn als volgt onderverdeeld: € 2.217.382 opbrengst afvalstoffenheffing en reinigingsrecht bedrijfsafval; € 320.248 overige inkomsten (opbrengst oud papier, ijzer enz.); € 6.770 rijkssubsidie zwerfafval (40% v. subsidie) en een onttrekking van € 349.747 aan de voorziening afvalstoffenheffing. Parkeerbelasting Er zijn investeringen in het strand- en duingebied gewenst om het gebied de uitstraling te geven die omschreven is in de Toekomstvisie Badstrand Rockanje. De ambitie is om de uitstraling en aantrekkelijkheid te verbeteren, door kleine onvolkomenheden weg te nemen en door te investeren om het voorzieningenniveau te verbeteren. Uit onderzoek is gebleken dat de gemeente veel geld liet liggen met de verpachting van de parkeerterreinen. Hierbij is uiteindelijk voor de parkeerbelasting gekozen omdat dit het beste bij de inrichting van het gebied paste.

Voor het parkeren in 2021 zijn de volgende tarieven gehanteerd:  Parkeerplaatsen 1e Slag en 2e Slag per dag laag tarief: 

Parkeerplaatsen 1e Slag en 2e Slag per dag hoog tarief:

- uurtarief € 1,50 - dagtarief € 5,- uurtarief € 1,75 - dagtarief € 7,-

Het parkeertarief Swinshoek bedroeg € 5,-. Parkeervergunningen voor inwoners Westvoorne bedroegen € 37,50. Parkeervergunningen voor bezoekers bedroegen € 55,-.

69

Tarieventabel

Heffing

2021

2020

%

OZB Eigenaar (woningen) Eigenaar (niet woningen) Gebruiker (niet woning)

0,0993% 0,1078% 0,0938%

0,0975% 0,1059% 0,0921%

1,8% 1,8% 1,8%

249,94

249,94

0,0%

0,00 29,25 34,17 103,2

0,00 93,47 103,20 103,20

0,0% -68,7% -66,9% 0,0%

113,06

113,06

0,0%

Afvalstoffenheffing Gezinstarief 1 persoonstarief Extra container

353,65 247,47 168,03

267,71 187,33 133,44

32,1% 32,1% 25,9%

Hondenbelasting 1e hond 2e hond Kennel

65,02 129,97 283,61

63,87 127,67 278,60

1,8% 1,8% 1,8%

Begrafenisrechten Jaarbetaling Afkoopsom graf (25 jaar) Afkoopsom urn (25 jaar)

120,43 2245,96 1121,53

121,17 2.206,25 1.101,70

-0,6% 1,8% 1,8%

Reinigingsrechten bedrijven Basispakket

505,67

398,35

26,9%

Toeristenbelasting Overnachting per persoon camping/ zomerhuis

0,93

0,91

Overnachting per persoon hotel

2,18

2,14

Rioolheffing Eigenaar Gebruiker Tarief voor 0-gebruiker 1 persoonstarief (<300 m3 verbruik) Gezinstarief (<300 m3 verbruik) Grootverbruiker (bij verbruik boven 300 m³, per 300 m³) Grootverbruiker (bij verbruik boven 50.000 m³, per 300 m³)

1,8% 1,8%

70

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderstaand zal achtereenvolgens inzicht worden gegeven in het risicoprofiel van 2021 en een beoordeling van het weerstandsvermogen van de gemeente in 2021. Tenslotte zal een aantal financiële kengetallen gepresenteerd worden.

Risicoprofiel ultimo 2021 Het risicoprofiel van de gemeente Westvoorne is opgebouwd uit de risicoprofielen van de verschillende sectoren die zijn geconsolideerd tot een gemeente breed risicoprofiel. Deze risicoprofielen zijn in december 2021 ten behoeve van de jaarrekening 2021 geactualiseerd. Als gevolg hiervan zijn 45 risico’s geïdentificeerd. In onderstaande figuur worden de 5 belangrijkste risico’s uit het risicoprofiel van de Gemeente Westvoorne beknopt weergegeven. Deze risico’s zijn gerangschikt op basis van de invloed op het weerstandsvermogen. Het nummer tussen haakjes geeft de positie van het risico weer ten tijde van de vorige risicoinventarisatie, gehouden halverwege 2021.

Nr. Risicogebeurtenis

Kans- Gevolg- Risico- Invloed op klas- klasse score benodigde se weerstandscapaciteit (in %)

1 Sociaal Domein: vanwege open-einde (1) regelingen is het onzeker of de budgetten toereikend zullen zijn. 2 Door epidemieën (zoals Corona) vallen (2) inkomsten uit toeristenbelasting en parkeergelden weg. 3 Mogelijkheid tot inbraak of toegang (3) door onbevoegden in netwerk en/of informatiesystemen door inbellen (dialin) van buitenaf of door hacken / virussoftware. 4 A.g.v. externe omstandigheden wordt, (4) bij aanbesteding en uitvoering van werkzaamheden, het beschikbare bedrag overschreden. 5 Onvoldoende functioneren van (-) medewerkers kan leiden tot ontslag en/of extra inzet van personeelszorg, kosten van inhuur en inzet middelen. B etekenis kansklasse: 1: zeer klein 2: klein 3: gemiddeld 4: gro o t 5: zeer gro o t

0% 25% 50% 75% 100%

Invloed op benodigde weerstandscapaciteit (in €)

4

5

20

19%

€ 618.750

2

5

10

15%

€ 500.000

5

4

20

12%

€ 375.000

4

4

16

10%

€ 320.625

3

4

12

9%

€ 225.000

B etekenis gevo lgklasse: 0: geen financiële gevo lgen 1: x < €10.000,2: €10.000,- < x < €100.000,3: €100.000,- < x < €250.000,4: €250.000,- < x < €500.000,5: x > €500.000,-

Risico sco re: kansklasse x gevo lgklasse

71

Overige risico’s Aansprakelijkheidsstellingen In 2021 is geen sprake geweest van grote aansprakelijkheidsstellingen. Weergave van de weerstandscapaciteit Op basis van het risicoprofiel van de gemeente Westvoorne is de benodigde weerstandscapaciteit berekend. Hiermee is berekend dat een bedrag van € 3,24 mln. benodigd is om de risico’s in financiële zin af te dekken. Dit bedrag wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit om het weerstandsvermogen te kunnen bepalen. Vermogenspositie van de gemeente De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de volgende elementen: a. omvang van de vrij aanwendbare reserves b. omvang van de onbenutte belastingcapaciteit OZB c. omvang van het resultaat 2021 Ad a: vrij aanwendbare reserves O.b.v. de Nota Risicomanagementbeleid 2018-2021, vastgesteld door de raad in december 2017, bestaan de vrij aanwendbare algemene reserves uit:  Algemene reserve  Algemene reserve Woonbedrijf Ad b: onbenutte belastingcapaciteit Voor de weerstandscapaciteit wordt gerekend met een verhoging van de tarieven OZB in relatie tot de artikel 12-norm. Indien een gemeente in hoge financiële nood verkeert, zullen eerst de maximale eigen mogelijkheden ingezet moeten worden voordat een beroep gedaan kan worden op een artikel12 uitkering. Eén van de voorwaarden is dat het OZB-tarief 120% bedraagt van het landelijk gemiddelde tarief.

Aangezien de OZB-tarieven van Westvoorne tot de laagste van het land behoren, komt dit neer op een onbenutte belastingcapaciteit van € 2,5 mln. Ad c: resultaat 2021 In tegenstelling tot de berekening in de begroting wordt in de jaarrekening het resultaat meegeteld voor het bepalen van de weerstandscapaciteit. Het resultaat van de jaarrekening 2021 komt uit op een bedrag van € 7.680.380,- positief. De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt: Beschikbare weerstandscapaciteit Algemene reserve Algemene reserve Woonbedrijf Onbenutte belastingcapaciteit OZB Resultaat jaarrekening 2021 Totaal Exclusief Woonbedrijf

2021 4.986.081 3.194.892 2.500.000 7.680.380 18.361.353 15.166.461

72

Beoordeling weerstandsvermogen In het voorgaande is zowel de benodigde als de beschikbare weerstandscapaciteit bepaald. Om het weerstandsvermogen van de gemeente Westvoorne te bepalen en daarover een oordeel te vellen zal een relatie worden gelegd tussen deze beide. De ratio van het weerstandsvermogen wordt bepaald met de formule: Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Ratio 2021 is als volgt: Ratio weerstandsvermogen Ratio incl. WOB Ratio excl. WOB

2021 5,67 4,68

(WOB = woonbedrijf)

De gemeente streeft er naar om zo min mogelijk risico te lopen en, mits financieel verantwoord, zoveel mogelijk risico’s af te dekken. Zoals vastgelegd in het coalitieakkoord wordt een ratio van minimaal 1,0 (minimaal voldoende) nagestreefd. Zie ook onderstaande tabel voor de classificatie.

Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio weerstandsvermogen > 2,0 1,4 > x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Zoals de tabel aangeeft, kan de ratio voor 2021 met een A worden gewaardeerd. Dit houdt in dat de gemeente Westvoorne op dit moment over een uitstekende vermogenspositie beschikt om risico’s in financiële zin af te dekken. In de 2e bestuursrapportage 2021 was de ratio bepaald op 3,73. De ratio is ten opzichte van de bestuursrapportage verbeterd. De oorzaak hiervan is het grote positieve resultaat over 2021. Financiële kengetallen Op grond van artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is het verplicht om een set specifieke financiële kengetallen op te nemen in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing. Het doel hiervan is dat de financiële positie van de gemeente inzichtelijker wordt gemaakt. Daarnaast kunnen gemeenten onderling vergeleken worden. Het gaat om de volgende kengetallen:

Kengetallen; Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Grondexploitatie Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Kengetallen gemeente Westvoorne in (%) Rekening Begroting Rekening 2020 2021 2021 75,4 132,7 114,2 71,6 127,1 108,0 1,1 5,0 3,1 35,9 32,2 36,3 0,8 0,4 0,2 129,5 129,9 129,9

VNG normen (%) Voldoende

Matig

Onvoldoende

<100

>100/ <130

>130

>50 >0,6 <100

Geen norm <50/>30 <0,6/>0 >100/<120

<30 <0 >120

73

Toelichting kengetallen gemeente Westvoorne: Netto schuldquote Deze quote geeft de verhouding weer tussen de schuldenlast en de inkomsten, en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Met andere woorden: deze quote geeft aan of de gemeente nog investeringsruimte heeft of juist op zijn tellen moet passen. Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. Normaal bevindt de netto schuldquote van een gemeente zich ergens tussen de 0 en 100%. Boven de 100% springt het licht voor een gemeente op oranje. Komt de quote boven de 130% dan springt het licht op rood. Er is dan sprake van een zeer hoge schuld. Voor Westvoorne is de quote van 114,2% verslechterd ten opzichte van 2020. De verkoop van de Eneco-aandelen in 2020 resulteerde in een lagere netto schuldquote. Ten opzichte van de begroting 2021 valt het kengetal positiever uit. Als de netto schuldquote wordt berekend exclusief het Woonbedrijf, dan komt de quote voor 2021 uit op 23,9%. Bij het kapitaalintensieve Woonbedrijf is het normaal dat leningen worden aangetrokken wat daarmee een relatief hoge netto schuldquote creëert. De netto schuldquote betreft een grove indicatie. Daarom wordt een nadere analyse gemaakt in de vorm van de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen.

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Een hoge schuld kan veroorzaakt worden doordat afgesloten leningen worden doorgeleend. In dat geval hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen, wordt de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen. Voor Westvoorne valt de netto schuldquote daarmee lager uit (108%). De netto schuldquote exclusief het Woonbedrijf komt uit op 16,2%. Grondexploitatie Niet alleen de verstrekte leningen kunnen het beeld van de netto schuldquote vertekenen, ook de voorraden bouwgrond beïnvloeden dit beeld. Onder normale omstandigheden wordt de rente van de financiering van de aankoop van grond bijgeschreven bij de voorraad grond. De rente drukt dus niet op de exploitatie. Bij verkoop van de grond worden de rentekosten van deze schulden goed gemaakt en leningen afgelost. Ook voor de grondpositie is een kengetal bepaald. Dit kengetal geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten. Grondexploitatie kan een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop.

Door het kengetal grondexploitatie in mindering te brengen op de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, wordt de schuld zichtbaar die werkelijk op de exploitatie drukt (de effectieve schuldquote). Dat levert het volgende overzicht op: Effectieve schuldquote gemeente Westvoorne in % (A) Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen (B) Grondexploitatie Effectieve schuldquote (= A-B)

Rekening 2020

Begroting 2021

Rekening 2021

71,6 1,1 70,5

127,1 5,0 122,1

108,0 3,1 104,9

Het schuldplafond van 130%, wat genoemd wordt bij de netto schuldquote, is gebaseerd op een netto schuld inclusief leningen voor een portefeuille uitgeleende gelden en inclusief voorraden bouwgrond. 74

Het zal duidelijk zijn dat voor de effectieve schuldquote het schuldplafond normaal gesproken lager zal liggen, wat in dit geval inderdaad zo is. Solvabiliteitsratio Deze ratio drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft weer in hoeverre er geen schulden op het bezit rusten. Hoe hoger deze ratio, des te groter de weerbaarheid van de gemeente. Normaal bevindt de solvabiliteitsratio van een gemeente zich tussen de 30% en 80%. Bij een ratio lager dan 30% springt het licht op oranje. Als de ratio onder de 20% uitkomt, springt het licht op rood. In dat geval is het bezit van een gemeente zeer zwaar belast met schuld. De ratio voor Westvoorne komt uit op 36,3% en is daarmee iets verbeterd ten opzichte van 2020. De solvabiliteitsratio exclusief het Woonbedrijf laat een percentage zien van 54,7. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten te delen door de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Het kengetal voor 2021 komt licht positief uit. Dit houdt in dat de structurele lasten in 2021 volledig gedekt zijn door de structurele baten.

Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden De ruimte die een gemeente heeft om de belastingen te verhogen, wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. In dit geval worden de totale woonlasten (OZB, riool- en reinigingsheffing) van een meerpersoonshuishouden vergeleken met het landelijk gemiddelde van het jaar daarvoor. De kengetallen in de tabel laten zien dat Westvoorne ruim 29% boven het landelijk gemiddelde zit wat betreft de woonlasten. Op zich is dit verklaarbaar. Westvoorne heeft te maken met een gemiddeld hoge WOZ-waarde. Ondanks dat de OZB-tarieven tot de laagste van Nederland behoren, is het OZBbedrag hoger dan gemiddeld. Ook de rioolheffing is hoger dan gemiddeld doordat er extra kosten zijn gemaakt om het buitengebied aan te sluiten op de riolering. Door een andere manier van afschrijven zullen de tarieven voor de rioolheffing de komende jaren een dalende trend gaan vertonen. De hier vermelde belastingcapaciteit staat los van de onbenutte belastingcapaciteit van € 2.500.000,die eerder in deze paragraaf wordt vermeld. Onderlinge verhouding tussen kengetallen - conclusie Eén enkel kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie beoordeeld kan worden. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk van hoeveel eigen vermogen en baten er tegenover die schuld staat.

Ook een tegenvallende ontwikkeling van de grondprijs hoeft geen negatieve invloed te hebben als de structurele exploitatieruimte groot genoeg is, of als over voldoende ruimte in de belastingcapaciteit kan worden beschikt. De kengetallen zullen daarom altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie. Bij een aantal kengetallen is aangegeven wat het resultaat zou zijn als het Woonbedrijf buiten beschouwing wordt gelaten. Omdat het Woonbedrijf onderdeel uitmaakt van de gemeente, zullen de kengetallen beoordeeld moeten worden inclusief het Woonbedrijf. 75

Conclusie De kengetallen die de verhouding weergeven tussen schulden in inkomsten laten een minder positief beeld zien dan vorig jaar (netto schuldquote, netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen en de effectieve schuldquote). Dit houdt dus in dat rentelasten en aflossingen zwaarder op de exploitatie drukken. De solvabiliteitsratio is licht verbeterd. Een ratio van ruim 36% betekent dat bijna 64% van het totale vermogen uit vreemd vermogen (schulden) bestaat. Het positieve kengetal structurele exploitatieruimte geeft aan dat in 2021 de structurele lasten geheel gedekt zijn door structurele baten. Het kengetal inzake de schuldquote kan positief beïnvloed worden door het genereren van extra belastinginkomsten. Uit het kengetal m.b.t. de belastingcapaciteit blijkt echter dat we ruim boven het gemiddelde zitten. Dit gemiddelde is echter geen harde bovengrens. De mogelijkheid om belastingen te verhogen is een politieke keuze.

76

Onderhoud kapitaalgoederen Deze paragraaf biedt inzicht in de financiële consequenties van het beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen zoals wegen, openbare verlichting, riolering, watergangen, openbaar groen etc. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en dus ook de hiermee verband houdende (jaarlijkse) lasten.

Het beleid van Westvoorne is er op gericht om het onderhoud van de kapitaalgoederen planmatig in te richten en uit te voeren. Hiervoor zijn het gemeentelijk rioleringsplan, een gebouwenbeheerplan, en beheerplannen voor openbaar groen, openbare verlichting en voor onderhoud wegen opgesteld. Regelmatig worden deze plannen bijgesteld. Voor een gelijkmatige belasting van de begroting wordt voor het gemeentelijk rioleringsplan en het gebouwenbeheerplan gewerkt met egalisatievoorzieningen.

Wegenbeheer Het wegbeheer is uitgevoerd conform het door de raad vastgestelde wegenbeheerplan 2020-2024. In het beheerplan zijn de effecten van de bezuinigingen in het meerjarige beheer en onderhoud op de kwaliteit, vastgesteld. Op dit moment zit het algemeen te handhaven kwaliteitsniveau voor het beheer op niveau B zoals deze in het normenkader in het wegenbeheerplan is opgenomen. Voor het centrum en de doorgaande wegen is niveau A als beheerniveau vastgesteld. Hierbij worden aangewezen looproutes binnen het centrum van Oostvoorne en Rockanje jaarlijks extra onderhouden op basis van een inspectie die gezamenlijk met ouderen vanuit de zorgcentra in beide plaatsen wordt uitgevoerd. Het beheerniveau is daarmee een niveau hoger dan voorheen. Veel wegen zijn nog op een kwalitatief hoger niveau en zullen door de beheerkeuze geleidelijk aan op het vastgestelde beheerniveau komen. In 2021 zijn de projecten Molenweg en Vinkenslag in Oostvoorne en het Weyerland in Rockanje uitgevoerd. Naast deze projecten zijn, op basis van visuele opname door de afdeling en meldingen door burgers, het onderhoud en de reparaties aan asfalt en elementenverharding binnen de beschikbare budgetten uitgevoerd. Jaarlijks wordt het aantal klachten over het wegbeheer geregistreerd.

In 2020 is de tweejaarlijkse weginspectie gehouden conform de CROW-systematiek om vast te stellen wat het onderhoudsniveau van de wegen is. Volgens de gegevens uit de weginspectie voldoet 99,64% van de wegvakken aan het vastgestelde beheerniveau. Het restant van 0,36% dat niet voldoet aan het vastgestelde beheerniveau is binnen een jaar herstelt tot het boven het beheerniveau B. In 2022 vindt in het kader van de fusie tegelijk met Brielle en Hellevoetsluis de weginspectie plaats.

Onderhoud Kapitaallasten Totaal

Begroting 2021 883.120 139.558 1.022.678

Werkelijk 2021 872.882 142.650 1.015.532

77

Openbare verlichting Het onderhoud van de openbare verlichting is op basis van een meerjarig contract uitbesteed aan City-Tec. Dit bedrijf draagt zorg voor zowel het dagelijks onderhoud als de planmatige vervanging van verlichtingsarmaturen. De uitvoering gebeurt aan de hand van het openbaarverlichtingsplan. De kwaliteit voldoet aan de NPR-norm. De geplande reguliere vervangingen zijn uitgevoerd volgens het openbaarverlichtingsplan2020-2024. De projectmatige vervanging van verlichting bij herinrichtingswerkzaamheden in het centrum van Oostvoorne en Rockanje is op basis van de keuze voor de locatie IKC en de Dorpsvisies uitgesteld en wordt bij de uitvoering van de geplande projecten gerealiseerd.

Onderhoud Kapitaallasten Totaal

Begroting 2021 65.085 54.369 119.454

Werkelijk 2021 65.085 55.103 120.188

Riolering Landelijk geldt in het kader van het bestuursakkoord water dat gemeenten en waterschappen moeten bezuinigen op de groeiende kosten in de afvalwaterketen om de verwachte kostenstijging vanaf 2020 op te vangen. De gemeente Westvoorne heeft met de andere gemeenten op Voorne-Putten en het waterschap samen gewerkt om in de afvalwaterketen kosten te besparen, kwaliteit te verbeteren en kwetsbaarheid van het systeem en de organisatie te verminderen. Hierin zijn in de afgelopen perioden grote slagen gemaakt, waardoor tot 2020 door de gezamenlijke organisaties € 4,6 mln. op de groei van de kosten wordt bespaard. In het gemeentelijk rioleringsplan zijn naast de kosten voor het beheer van het afvalwater ook regenwater en grondwater meegenomen. Om de tarieven in het kader van riolering zo min mogelijk te laten fluctueren, wordt gewerkt met een egalisatievoorziening. Door de optimalisatie in de afvalwaterketen zijn de kosten voor de riolering en daarmee de rioolheffing structureel verlaagd. In het GRP 2020-2024 zijn de effecten van de bezuinigingen in het meerjarige beheer en onderhoud op de kwaliteit, vastgesteld. In de praktijk wordt minder riolering vervangen. Door het aanbrengen van een lining in de oude riolen wordt aan de rioolbuis een tweede levenscyclus toegekend van 60 jaar.

Het afkoppelen van hemelwater vindt plaats in samenhang met investeringen in herstraten en inrichting wegen. In 2020 is 1,25 ha verharding afgekoppeld van de gemengde riolering bij de uitvoering van de projecten Molenweg en Vinkenslag in Oostvoorne en Weyerland in Rockanje. Door bezuinigingen met als resultaat het verlagen van het beheerniveau van de wegen van A naar B zijn ook de investeringen in de tijd doorgeschoven. Hierdoor zal het afkoppelen over een langere periode plaatsvinden dan voorzien was in het Afkoppelplan 2008. De staat van onderhoud blijft minimaal op hetzelfde niveau en door de eigenschappen van de lining zal deze in een aantal gevallen verbeteren. Een groot deel van de riolering ligt in de polder en het duingebied. Dit is een met pompen gestuurd drukrioleringssysteem en bestaat uit ruim 640 gemalen en 120 km persleiding. Na een pilot in 2019 is in 2020 een start gemaakt met het optimaliseren en revitaliseren van het elektrische besturingssysteem van de rioolpompen. Hierbij worden ook kleine bouwkundige renovaties en vervangingen uitgevoerd. De uitvoering is in 2021 voortgezet en zal in 2022 worden afgerond.

78

Begroting 2021 462.431 1.682.330 2.144.761

Onderhoud Kapitaallasten Totaal

Werkelijk 2021 525.420 1.691.718 2.217.138

Watergangen Naast het reguliere onderhoud zijn vervangingen van de beschoeiingen en het baggeren van de watergangen de belangrijkste kostenaspecten. De lasten hiervan zijn opgenomen in het GRP 20202024. Het baggeren wordt conform planning in 2023 en 2024 volgens de baggercyclus van het waterschap uitgevoerd. Openbaar groen Het beheer is opgebouwd uit het dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervanging/herinrichting. Er worden keuzes vastgelegd voor de kwaliteit van het (dagelijks en groot) onderhoud, hoe om te gaan met de doorontwikkeling van het groen bij herinrichtingen en meer natuurgericht beheer en de duurzaamheid in het beheer. Begroting 2021 296.028 11.882 307.910

Onderhoud Kapitaallasten Totaal

Werkelijk 2021 305.563 5.149 310.712

Gebouwenbeheer Periodiek wordt het onderhoudsprogramma voor de openbare gebouwen geactualiseerd. Voor het onderhoud aan de gebouwen is een voorziening gevormd. Met gebruikmaking van de middelen uit deze voorziening kan het planmatig onderhoud gedurende een periode van 10 jaar worden uitgevoerd. Deze meerjaren- onderhoudsprogramma’s bestaan uit de clusters Algemene dienst, Sport en Cultuur: Pand Gemeentehuis Rockanje Gemeentewerf Oostvoorne Torens, klokken en uurwerken Aula Rockanje Aula Oostvoorne Reddingsbrigade Toiletunit 1e slag Toiletunit 2e slag

scenario was Instandhouding Instandhouding Instandhouding Instandhouding Instandhouding Instandhouding Instandhouding Instandhouding

scenario wordt Instandhouding Instandhouding Instandhouding Instandhouding Instandhouding Instandhouding Instandhouding Instandhouding

CC de man De Remise Driehoek Tintesteijn

Instandhouding Instandhouding Transitie Instandhouding

Instandhouding Instandhouding Transitie Instandhouding 79

Pand Verenigingsgebouw Tinte Brede school

scenario was Reactief Instandhouding

scenario wordt Reactief Instandhouding

MFC De Meander Sportcomplex Zwartelaan Velden Zwartelaan Sportcomplex Drenkeling Velden Drenkeling Sportcomplex Forcial (velden)

Instandhouding Transitie Instandhouding Transitie Instandhouding Instandhouding

Instandhouding Transitie Instandhouding Transitie Instandhouding Instandhouding

In de afgelopen periode is de Koepel Zeeburg in Oostvoorne verkocht en heeft een uitbreiding van de brede school plaatsgevonden. De voorgenoemde veranderingen worden verwerkt in het MJOP 20222031. Algemene dienst

Onderhoud Kapitaallasten Totaal

Begroting 2021 387.906 90.832 478.738

Werkelijk 2021 296.874 91.446 388.320

Begroting 2021 235.529 260.752 496.281

Werkelijk 2021 191.656 265.043 456.699

Begroting 2021 245.825 128.609 374.434

Werkelijk 2021 58.312 106.261 164.573

Sport

Onderhoud Kapitaallasten Totaal Cultuur

Onderhoud Kapitaallasten Totaal

Tractie en gereedschappen Om grote fluctuaties in jaarlijkse budgetten te voorkomen, wordt het budget voor tractie en gereedschappen bepaald op basis van een vervangingsschema meerjarenraming materiaal-materieel. Op basis van het Besluit, begroting en verantwoording (BBV) worden de investeringen geactiveerd.

Aanschaffingen Kapitaallasten Totaal

Begroting 2021 15.983 124.158 140.141

Werkelijk 2021 13.380 124.786 138.166 80

Coronavirus COVID19 De uitbraak van COVID-19 (corona) eind februari 2020 heeft een enorme impact gehad op gemeenten. Zowel beleidsmatig als financieel zijn de effecten van crises groot. Hierover is gedurende de crisis op verschillende momenten gecommuniceerd en geïnformeerd. In dit onderdeel van de jaarrekening wordt een overzicht gegeven van de ontvangen middelen vanuit het Rijk ten gunste van 2021 en wordt een kort overzicht gegeven van de uitvoering van de Tozo regeling. Voor een beleidsmatige toelichting op de maatschappelijke effecten wordt verwezen naar het programmaverslag. Steunpakket COVID-19 Vanwege de enorme impact van de corona COVID-19 pandemie worden gemeenten, provincies en waterschappen gecompenseerd voor de aan de pandemie gerelateerde kosten en gemiste inkomsten. In totaal zijn er in 2020 drie steunpakketten ingezet vanuit het Rijk. De extra middelen zijn via de algemene uitkering naar de gemeenten gevloeid. De steunpakketten die door het Rijk in 2021 zijn samengesteld bevatten voor € 880.890,- aan compensatiemiddelen. In onderstaande tabel wordt de samenstelling en omvang van de steunpakketten weergegeven. Pakket Pakket 3 decembercirculaire 2020

Compensatie 137.692

Aanvullend pakket re-integratie

6.416

Gemeentelijk schuldenbeleid

12.185

Bijzondere bijstand

4.153

Impuls re-integratie

3.426

Cultuurmiddelen

88.671

Tweede kamer verkiezingen

22.841

Pakket 4 meicirculaire 2021

166.374

Perspectief Jeugd en Jongeren

9.875

Extra begeleiding kwetsbare groepen

29.665

Impuls re-integratie

0

Bestrijden eenzaamheid ouderen

42.567

Afvalverwerking

24.625

Jongerenwerk Jeugd

7.186

Mentale ondersteuning jeugd

5.998

Activiteiten en ontmoetingen jeugd

4.105

Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten

24.935

Heroriëntatie zelfstandigen

7.418

Jeugd aan Zet

10.000

Pakket 5 septembercirculaire 2021

111.884

Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten

74.453

Buurt- en dorpshuizen

5.399

Lokale cultuur

32.032

Pakket 5 decembercirculaire 2021

464.940

Continuïteit van zorg: meerkosten jeugd

8.856

Continuïteit van zorg: meerkosten wmo

17.220

Lokaal cultuuraanbod

26.864

Inkomstenderving gemeenten 2020

412.000

Totaal ontvangen ten gunste van 2021

880.890

81

Uitvoering TOZO Om ondernemers te ondersteunen tijdens deze coronacrisis heeft het kabinet de regeling tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers in uitvoering gebracht. Deze regeling is bedoeld voor ondernemers en dient ervoor te voorzien in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud indien het inkomen als gevolg van de coronacrisis is gedaald tot het sociaal minimum. Tevens is het mogelijk een lening af te sluiten om liquiditeitsproblemen als gevolg van de crisis op te vangen. De regeling wordt aangevraagd bij en uitgevoerd door de gemeenten. In de onderstaande tabel is weergegeven hoeveel Tozo regelingen de gemeente in 2021 heeft uitgevoerd. Regelingen TOZO 2021

Levensonderhoud

Tozo 3

246.259

Tozo 4

127.434

Tozo 5

70.322

Totaal

444.015

Verstrekt bedrijfskapitaal 10.000

10.000

De kosten die door gemeenten worden gemaakt voor de uitvoering van de regeling en het verstrekken van de financiële middelen aan de ondernemers worden volledig vergoed door het Rijk. Onderstaande tabel laat zien welke kosten door de gemeente zijn gemaakt en welke vergoeding is ontvangen vanuit het Rijk. Onderdeel

2021

Baten

987.224

Doelbudget toegekend door het Rijk

987.224

Waarvan compensatie uitvoeringskosten

33.200

Lasten

454.015

Uitgaven levensonderhoud

444.015

Verstrekt bedrijfskapitaal

10.000

Baten die apart verantwoord worden

33.200

Compensatie uitvoeringskosten

33.200

Overschot retour naar het Rijk

500.009

82

Financiering Deze paragraaf biedt inzicht in het sturen, het beheersen van, het verantwoorden en het controleren van de financieringsfunctie.

Het belangrijkste uitgangspunt van de treasury is het beheerst uitvoering geven aan de financieringsfunctie van de gemeente. Dat uit zich in een tweetal kwalitatieve randvoorwaarden voor het treasurybeleid. De eerste is dat het aangaan en verstrekken van geldleningen (en het verlenen van garanties) alleen zijn toegestaan voor de uitoefening van de publieke taak. De tweede houdt in dat het uitzetten van gelden een prudent karakter moet hebben en niet gericht is op het genereren van inkomen door het lopen van overmatige risico’s. Financiering > 1 jaar Op basis van het jaarlijks door de gemeenteraad vastgesteld investeringsprogramma wordt de liquiditeitenplanning >1 jaar alsmede de hiermee verband houdende financiering opgesteld. Vermogens- en financieringsstructuur (inclusief woonbedrijf) Werkelijk Geïnvesteerd vermogen per 31-12 Immateriële vaste activa algemene dienst Materiële vaste activa algemene dienst Materiële vaste activa woonbedrijf Grondexploitaties en voorraden algemene dienst Grondexploitaties en voorraden woonbedrijf Geldleningen en deelnemingen Totaal geïnvesteerd

Financiering per 31-12 Geldleningen o/g Nieuwe geldleningen o/g Reserves en voorzieningen algemene dienst Reserves en voorzieningen woonbedrijf Rekening-courantkrediet, waarborgsommen, kasgeldleningen etc. Totaal financiering

2021 238 45.108 49.562 1.432 18 4.495 100.853 Werkelijk 2021 64.221 0 34.671 5.305 20 104.217 (bedragen x € 1.000,-)

Bij de financiering van het geïnvesteerd vermogen zijn de volgende uitgangspunten van belang: Financieringsmiddelen worden uitsluitend aangetrokken ten behoeve van de uitoefening van de publieke taak. Financiering met externe financieringsmiddelen wordt zoveel mogelijk beperkt door primair de beschikbare interne financieringsmiddelen te gebruiken teneinde het renterisico te minimaliseren en het renteresultaat te optimaliseren.

83

Rentetoerekening investeringen Met ingang van het jaar 2017 zijn de voorschriften BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) ten aanzien van de toerekening van rentekosten aan investeringen gewijzigd. De voorgeschreven renteberekeningsmethodiek is weergegeven in onderstaand schema.

Schema rentetoerekening 2021

Begroting %

Begroting 2021

Rekening %

Rekening 2021

a.

Externe rentelasten, geldlen.o/g

1.431

1.401

b.

Externe rentebaten, geldlen.u/g

26 1.405

32 1.369

Door te berekenen rentes c.

-rente aan grondexploitaties alg. dienst -rente projectfinanciering afvalstoffen / huish.afval

1,62%

6

1,31%

9

div.

35

4,00%

26

-rente projectfinanciering riolering Totaal door te berekenen rentes

div.

540

5,00%

539

581

574

824

795

d1. Rente over eigen vermogen

0

0

d2. Rente over voorzieningen Aan taakvelden / programma's + overhead toe te rekenen Werkelijk aan taakvelden / programma's + e. overhead toegerekende rente (begroot renteomslag 1,03%, afgerond 1,1%)

0

0

824

795

(rekening renteomslag 0,96%, afgerond 1,1%)

866

799

Renteresultaat op taakveld treasury

42

Saldo door te rekenen externe rente

f.

4 (bedragen x € 1.000,-)

Leningenportefeuille

Stand leningen per 1-1 Nieuwe leningen Aflossingen Renteaanpassingen Stand leningen per 31-12

Omvang 2021 68.768 0 4.547 0 64.221

Gemidd. rente 2021 2,10%

2,11% (bedragen x € 1.000,-)

De leningenportefeuille bestaat per 31-12-2021 uit 15 leningen, waarvan 14 bij de BNG en 1 bij de Rabobank. Het gemiddelde leningbedrag per inwoner van Westvoorne is ultimo 2021 € 4.290,-Een renterisico als gevolg van renteconversie is niet aanwezig. De meeste leningen hebben een looptijd van 25 jaar en enkele van 10 jaar of korter. De leningenportefeuille bedroeg per 1 januari 2021 in totaal ruim € 68,8 miljoen, nagenoeg geheel gefinancierd door de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). Naast het aantrekken van nieuwe vaste geldlening(en) om in de financieringsbehoefte te voorzien is het ook mogelijk om bestaande vaste geldleningen te herstructureren. 84

Treasurybeheer Treasury Op het gebied van treasury zijn twee ontwikkelingen relevant. 1. Schatkistbankieren en 2. Wet HOF. 1. Het schatkistbankieren heeft tot consequentie dat de gemeente overtollige financiële middelen (banksaldi >€ 361.000,--) moet overboeken naar een bankrekening “Schatkistbankieren”. 2. Wet HOF stelt aanvullende eisen m.b.t. het begrotingstekort. Het zogenaamde EMU-saldo. De wet houdbare overheidsfinanciën (Wet HOF) stelt dat de decentrale overheden een gelijkwaardige inspanning moeten leveren bij het streven om te voldoen aan de Europese begrotingsdoelstellingen. Hierbij wordt een macro limiet gesteld, waardoor het per gemeente moeilijk te voorspellen is of de macro EMU-norm overschreden wordt. In elk geval zal er structureel meer aandacht aan het EMUsaldo moeten worden besteed. Dat heeft op termijn mogelijk consequenties voor de investeringscapaciteit. In de toekomst levert overschrijding van de macronorm mogelijk een boete op. In het financieel akkoord is afgesproken dat deze kabinetsperiode van een sanctie wordt afgezien zolang er geen sanctie uit Europa volgt. Risicobeheer Met betrekking tot risicobeheer gelden de volgende algemene uitgangspunten: • • •

Leningen of garanties worden uitsluitend verstrekt uit hoofde van de “publieke taak” en aan door de gemeenteraad goedgekeurde derde partijen. Uitzetten van middelen moet een prudent karakter hebben en niet gericht zijn op het genereren van inkomen door het lopen van overmatig risico. Het gebruik van derivaten is toegestaan uitsluitend ter beperking van financiële risico’s.

Toelichting: Voor wat betreft het verlenen van garanties is leidraad het bij raadsbesluit van 28 november 1989 vastgestelde garantiebeleid. Kernpunt van dit beleid is dat voor het verstrekken van een garantie duidelijk sprake moet zijn van een gemeentelijk belang. Hiervan is sprake als het gaat om een door het gemeentebestuur wenselijk geachte voorziening, die zonder gemeentegarantie niet tot stand zou kunnen komen. Garantieverleningen ten behoeve van plaatselijke verenigingen en organisaties op het gebied van cultuur, recreatie en sport worden, gelet op het belang voor het maatschappelijk leven in de gemeente, geacht een gemeentelijk belang te dienen. In het kader van de “financieringsregeling huisvesting gemeenteambtenaren 1983” zijn hypotheken verstrekt aan personeel. Bij raadsbesluit van 29-3-1983 en 29-3-1994 zijn de voorwaarden waaronder een hypotheek wordt verstrekt, vastgelegd. Het is niet meer toegestaan nieuwe hypotheken uit te geven. De huidige situatie wordt bevroren en er geldt een zogenaamde uitsterf constructie. Gelet op de voorwaarden, de ontwikkeling van de laatste jaren op de huizenmarkt (stijging prijzen) zijn de risico’s tot op heden minimaal.

Renterisicobeheer Teneinde de renterisico’s te beperken gelden de volgende uitgangspunten: • De kasgeldlimiet wordt niet overschreden conform de Wet fido; • De renterisico-norm wordt niet overschreden conform de Wet fido; • Nieuwe leningen en/of uitzettingen worden afgestemd op de financiële positie en de liquiditeitenplanning. Het investeringsprogramma van de gemeente dient als leidraad bij het bepalen van de financieringsbehoefte voor de jaren 2021 t/m 2024. Voor deze periode is in verband met de verkoop 85

van de aandelen Eneco geen rekening gehouden met het aantrekken van nieuwe geldleningen in 2021. Zoals aangegeven is dit gegeven afhankelijk van de ontwikkeling van de financieringsbehoefte. Het aangaan van nieuwe investeringen heeft dan ook invloed of de financieringsportefeuille. In onderstaande tabel wordt weergegeven boven welk normbedrag de gemeente een renterisico loopt. Uit deze tabel blijkt dat de gemeente geen overschrijding heeft van de renterisiconorm. Renterisiconorm en renterisico’s vaste schuld

1a Renteherziening op vaste schuld o/g 1b Renteherziening op vaste schuld u/g 2 Netto renteherziening (1a-1b) 3a Nieuw aan te trekken lange leningen 3b Nieuw verstrekte lange leningen 4 Netto nieuw aangetrokken vaste schuld (3a-3b) 5 Betaalde aflossingen 6 Herfinanciering (laagste van 4 en 5) 7 Renterisico op vaste schuld (2+6) 8 Stand van het begrotingstotaal leningen o/g per 1-1 9 Renterisiconorm (20% van 8) 10 Ruimte (+)/Overschrijding(-) (9-7)

Begroting 2021 0 0 0 0 0 0 3.546 0 0 68.768 13.754 13.754

Werkelijk 2021 0 0 0 0 500 -500 4.547 -500 -500 68.768 13.754 14.254 (bedragen x € 1.000,-)

Kredietrisicobeheer Kredietrisicobeheer Bij het uitzetten van middelen gelden de volgende uitgangspunten: • Uitzettingen vinden uitsluitend plaats bij financiële instellingen met ten minste een A-rating. • Bij het verstrekken van leningen uit hoofde van de publieke taak wordt de kredietwaardigheid beoordeeld en worden indien mogelijk zekerheden of garanties geëist. Koersrisicobeheer De gemeente beperkt de koersrisico’s op uitzettingen uit hoofde van treasury door overtollige liquide middelen boven het drempelbedrag schatkistbankieren uitsluitend uit te zetten bij de Nederlandse staat of in de vorm van leningen bij andere openbare lichamen. Daarbij kan gemeente Westvoorne geen leningen verstrekken aan openbare lichamen ten aanzien waarvan zij met het financieel toezicht is belast. De gemeente Westvoorne neemt deel in Bank Nederlandse Gemeenten, Stedin en Evides. Debiteurenrisico Debiteuren met openstaande facturen waarvan de betalingstermijn is overschreden worden na 14 dagen schriftelijk aangemaand. Indien de factuur na 14 dagen dan nog niet is voldaan wordt de vordering in handen gegeven van een deurwaarder. Door deze procedure wordt het risico op debiteuren zoveel mogelijk geminimaliseerd. Kasbeheer < 1 jaar Met de BNG is een overeenkomst afgesloten voor kredietverlening via de rekening-courant tot € 1 miljoen.

Op basis van de begroting bedraagt de kasgeldlimiet € 4,1 miljoen (8,5% van € 48,4 miljoen). Met dit bedrag is naar verwachting voldoende ruimte aanwezig om flexibel op de financieringsbehoefte in te 86

kunnen spelen. Eventuele tijdelijke overschotten aan liquide middelen worden door het verplicht “Schatkistbankieren” afgeroomd en zo nodig de volgende dag weer teruggeboekt. Bij tekorten zal een tijdelijke kasgeldlening worden afgesloten. Kasgeldlimiet

Omschrijving 1 2 3 4 Ruimte (+) / Overschrijding (-); (14)

Kasgeldlimiet Omvang vlottende schuld Vlottende middelen Toets kasgeldlimiet (2-3)

kwartaal kwartaal kwartaal kwartaal 1 2 3 4 2021 2021 2021 2021 4.669 4.669 4.669 4.669 0 0 0 0 16.780 15.111 14.274 11.548 -16.780 -15.111 -14.274 -11.548

21.449

19.780

18.943

16.217 (bedragen x € 1.000,-)

87

Bedrijfsvoering Deze paragraaf biedt inzicht in de wijze waarop de bedrijfsvoering plaatsvindt vanuit financiële aspecten, personele aangelegenheden en de organisatie.

In de duale systematiek bepaalt de raad wat zij wil bereiken en langs welke doelen dat moet gaan. Het college draagt zorg voor de uitvoering en gebruikt daarvoor het beschikbare budget op de meest effectieve en efficiënte wijze. Financiële aspecten Planning en control Met de werkgroep financiën, uit de gemeenteraad, is de afgelopen jaren de P&C-cyclus verbeterd. Diverse kwaliteitsverbeteringen binnen de P&C-cyclus zijn inmiddels doorgevoerd. Er is verder afgesproken dat de P&C-cyclus jaarlijks wordt geëvalueerd. Het college stuurt aan op een scherpe wijze van begroten, een scherp toezien op de budgetten en vroegtijdig bijsturen. Verder zal de nadruk liggen op het structureel sluitend houden van de begroting, het niet meer dan trendmatig laten stijgen van de lokale heffingen, het boeken van besparingen en het realiseren van een transparante aansluiting tussen de verschillende P&C-documenten. Rechtmatigheid Een belangrijk element van de accountantscontrole betreft de rechtmatigheidscontrole. Daarom wordt jaarlijks het normenkader vastgesteld. Dit normenkader is vastgelegd in het controleprotocol. Het normenkader wordt ieder jaar ter kennisname naar de raad gestuurd. Zowel het normenkader als het controleprotocol wordt opgesteld door ons en ter kennisname gedeeld met Publieke Sector Accountants.

De accountant stelt aansluitend vast of het normenkader en het controleprotocol voldoen aan de vereisten om controle uit te kunnen voeren. Het controleprotocol omvat alle tot de accountantscontrole behorende werkzaamheden. Het heeft als doel nadere aanwijzingen te geven aan de accountant over de reikwijdte van de accountantscontrole, de daarvoor geldende normstellingen en de daarbij verder te hanteren goedkeurings- en rapporteringstoleranties. In het controleplan zijn de meest belangrijke risicogebieden in beeld gebracht. Ieder jaar wordt elk proces en/of risicogebied op rechtmatigheid gecontroleerd. Uit deze controles zijn geen onrechtmatigheden naar voren gekomen. De belangrijkste risicogebieden zijn: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11

Inkoop & aanbesteden Investeringen grondexploitaties Huuropbrengsten Personeel & salariskosten Soc. Domein (WMO, Participatiewet, Jeugdwet) Factuurverwerking & betaling Subsidieverstrekkingen & ontvangsten Treasury Begrotingsrechtmatigheid Belastingen (BTW, VPB en WKR) Bouwleges

88

Personele aangelegenheden Personeelsformatie Nu de bestuurlijke fusie tussen gemeente Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne per 1 januari 2023 steeds meer vorm krijgt, wordt zeer kritisch gekeken naar de invulling van vacatures. In dit kader wordt regionaal samengewerkt en wordt elkaar daar bijgestaan waar nodig en mogelijk. Door een efficiënte samenwerking met regio gemeenten kan dit kostenbesparend werken. In 2021 was voor het oplossen van knelpunten in de formatie een bedrag opgenomen van € 100.000, -. Deze pot is bedoeld voor knelpunten die zich voordoen als gevolg van zwangerschaps- en bevallingsverlof, ouderschapsverlof, ziekteverzuim, vacatures etc., maar ook bijvoorbeeld door nieuwe of veranderende wetgeving. Formatieoverzicht 1/1/2022 t.o.v. 1/1/2021 Sector/ Onderdeel

1-1-2022 Fte’s (incl. vacatures/ stages)

GRIFFIER

1,69

SECR

Aantal Langdurige personen stages

1-1-2021 Fte’s (incl. vacatures/ stages)

Aantal personen

3

1,19

2

1,00

1

1,00

1

MI

39,91

41

37,48

45

IZ

54,62

61

52,23

64

GG

61,56

61

60,11

64

Vakonderwijs

0,57

1

0,57

1

Totaal

159,34

170

152,58

177

Loonkosten

2021

Huidig personeel

€ 10.930

Voormalig personeel

€

Totale loonkosten

€ 11.010

Langdurige stages

80

(bedragen * € 1.000,-)

CAO-akkoord 2021 - 2022 In januari 2022 is er een nieuwe cao afgesloten. Het akkoord bevat o.a. afspraken over de salarisontwikkeling, harmonisatie van verlof, verlofsparen en vitaliteit. De salarisafspraken uit de cao gaan grotendeels in per 2022. De cao loopt tot 1 januari 2023. Loonontwikkeling in 2021 in cijfers Per 1 december 1,5% salarisverhoging. Het CAO-akkoord bevat een eenmalige uitkering per december 2021 van € 1.200 bruto op basis van een voltijdsdienstverband. De uitkering bestaat uit een eenmalige uitkering van € 900 bruto en een coronaonkostenvergoeding van € 300 bruto. 89

Personeelsbeleid Arbeidsomstandigheden In 2012 is een Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) voor de gemeente Westvoorne opgesteld. Omdat de huidige RI&E niet meer actueel is, wordt samen met Zorg van de Zaak de RI&E voor de gehele organisatie geactualiseerd, zodat deze weer voldoet aan wet- en regelgeving en kan dienen als basis voor het arbobeleid voor de komende jaren. Met de uitvoering van de RI&E worden arbeidsomstandigheden in kaart gebracht, evenals mogelijkheden en kansen voor verbetering van arbozorg. Goede arbeidsomstandigheden zijn onder andere van invloed op de veiligheid en gezondheid op de werkplek, maar zijn tevens van invloed op de vitaliteit van medewerkers. Met de actualisatie van de RI&E voldoet de gemeente tevens aan de wettelijke verplichting op het gebied van RI&E. De RI&E kan gebruikt worden om richting te geven aan verdere invulling van het arbobeleid, evenals aan de rol en inhoud van de preventiemedewerker. Daarnaast geven de uitkomsten van de RI&E een aanzet voor het maken van een plan van aanpak. Een RI&E is niet compleet zonder dit wettelijk verplichte plan van aanpak. In het plan van aanpak is beschreven welke maatregelen genomen zullen worden om de geïnventariseerde risico's aan te pakken.

Ook dient in het plan van aanpak opgenomen te worden binnen welke termijn deze maatregelen uitgevoerd worden en wie binnen de organisatie hiervoor verantwoordelijk gesteld is. Organisatieontwikkeling Na de start van het organisatieontwikkeltraject in 2019 is er in 2021, net als in 2020 vervolg gegeven aan het traject. Meerdere plannen zijn dit jaar geïmplementeerd, zoals het leiderschapsprogramma en talentontwikkeling van medewerkers. Het vitaliteitsbudget is per 1 januari 2021 in gegaan, waar veel medewerkers aan hebben deelgenomen. HR21 In 2021 heeft de technische omzetting van alle functies binnen de gemeente plaatsgevonden naar het nieuwe landelijke functiewaarderingsysteem HR21. Eind november is de voorlopige besluitvorming naar alle medewerkers gestuurd, waar zij hun zienswijze op de inpassing kenbaar konden maken. Begin december is de definitieve inpassing verstuurd. De mogelijkheid bestaat om een geschil in te dienen op het genomen besluit. Hiervan hebben drie medewerkers gebruik gemaakt. Arbeidsmobiliteit en samenwerking Samen met gemeente Brielle, Hellevoetsluis, Goeree-Overflakkee, de BAR-gemeente, Nissewaard, Gorinchem en AVRES wordt er 6 wekelijks een matchbijeenkomst georganiseerd. Tijdens deze bijeenkomst worden vacatures en mobiliteitskandidaten besproken. Dit overleg heeft al een aantal keren een succesvolle match opgeleverd.

Ook op andere P&O onderwerpen wordt door deze groep P&O adviseurs de samenwerking gezocht om zo kennis te delen met elkaar. Verder is een werkgroep opgestart om de doorstartmogelijkheden van de website werkeninzuidhollandzuid.nl nieuw leven in te blazen. Daarnaast wordt jaarlijks een dag van de mobiliteit georganiseerd waarbij medewerkers van de eerder genoemde gemeenten een kijkje in de keuken kunnen nemen bij elkaar. In 2020 en 2021 heeft deze dag van de mobiliteit helaas niet plaats kunnen vinden als gevolg van de Covid-19 pandemie. We hopen dit in 2022 weer op te kunnen pakken. Organisatie Binnen de gemeente Westvoorne wordt op een viertal kernwaarden gestuurd: externe gerichtheid, samenwerken, verantwoordelijkheid en reflectie. Het doel hiervan is om te komen tot een andere 90

houding en ander gedrag, bij bestuurders, management en medewerkers, gericht op de beweging naar een zelfbewuste gemeente. Vanaf 2016 wordt met name gestuurd naar het “hoe kan het wel” principe. Vanaf 2019 is een doorstart gemaakt met de organisatieontwikkeling. De mens staat centraal bij de ontwikkeling van de organisatie. Bestuur, management en medewerkers werken aan een waardevol en concreet perspectief naar het profiel van een zelfbewuste gemeente. In 2020 en 2021 is deze ontwikkeling voortgezet. Daarnaast is in 2021 ook een start gemaakt met de oprichting van de Voorne Academie voor de ontwikkeling van alle medewerkers ten behoeve van de komende fusie. Arbeidskosten en Overhead De toerekening van arbeidskosten aan de producten in de verschillende programma’s gebeurt d.m.v. urentoerekening. Hiervoor zijn uurtarieven vastgesteld; 1 managementtarief 2 tarieven binnendienst 3 tarieven buitendienst Deze uurtarieven zijn opgebouwd uit 100% salariskosten plus een kleine opslag voor o.a. incidentele inhuur, stelpost personeel, stagiaires etc. Met ingang van 2017 is in het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) vastgesteld dat de overheadkosten voor de totale organisatie op een apart product/taakveld moeten worden verantwoord.

De overhead betreft:  salariskosten Middelen & teamhoofden  salariskosten MT  personeelskosten (opleidingen, ARBO, bedrijfsgeneeskundige zorg, OR ed.)  facilitaire voorzieningen (huisvestingskosten, div, servicepunt, bode, kantine etc.)  automatisering en informatisering  buitendienst (huisvesting, tractie en gereedschappen)  ondersteuning organisatie (communicatie, accountantskosten, bankkosten enz.) Kwaliteitszorg Een interessante ontwikkeling in het openbaar bestuur van de laatste jaren is de groeiende aandacht voor kwaliteitszorg. Vanaf 1 januari 2009 wordt er gewerkt met een kwaliteitshandvest. In het handvest maakt de organisatie een aantal normen bekend die zij zichzelf oplegt bij haar taakuitvoering. De ‘klanten’ van de organisatie, de burgers, mogen haar daaraan houden. De gemeente heeft zichzelf een aantal servicenormen opgelegd om een betere dienstverlening te kunnen waarborgen. Het kwaliteitshandvest van de gemeente Westvoorne is in 2011 getoetst en aangepast aan de minimumbranchenormen van de VNG. Vrijwel al onze kwaliteitsnormen lagen op dat moment boven de minimumbranchenormen. Het handvest is voor het laatst in 2016 geactualiseerd. ICT/Automatisering De gemeenten Brielle, Hellevoetsluis, Nissewaard en Westvoorne werken samen op het gebied van ICT, Geo-informatie en telefonie.

Door het bundelen van krachten is de kwetsbaarheid voor een kleine organisatie als de onze een stuk kleiner geworden. Daarnaast kunnen we gezamenlijk nieuwe uitdagingen oppakken en kan er efficiency geboekt worden. Net als in 2020 is er in 2021 verder gewerkt aan het optimaliseren, verdere verbeteringen en nieuwe producten in gebruik te nemen voor het plaats- en tijdonafhankelijk werken (hybride werken). Op kantoor zijn de vergaderfaciliteiten uitgebreid zodat er ook hybride vergadert kan worden. Met de verdergaande digitalisering is de druk op informatieveiligheid alleen maar toegenomen. Zo zijn we eind van het jaar nog opgeschrikt door een aanval (landelijk) waardoor we genoodzaakt waren twee weekenden de digitale werkomgeving af te sluiten. Gelukkig heeft dit niet geleid tot ernstige

91

verstoringen. Om de medewerkers continue bewust te laten zijn van de dreigingen is er het hele jaar door hierover campagne gevoerd. In opmaak naar de fusie is er in samenwerking met Syntrophos gewerkt aan een projectplan voor de migratie van de drie gemeenten naar een gezamenlijke omgeving voor Voorne aan Zee, De uitvoering van het plan is formeel op 1 januari 2022 gestart. In het fusiespoor wordt gewerkt aan het opstellen van een I-Visie voor de nieuwe gemeente Voorne aan Zee. De uitwerking hiervan zal al in 2022 starten en zal verder zijn vervolg in de jaren daarna krijgen. De dienstverlening wordt nog meer digitaal, de beschikbare data zal meer vorm krijgen in het datagedreven werken en ook de verdere ontwikkeling van Cloud en Common Ground zullen invloed hebben op ICT. Samen met Syntrophos zal hier vorm aangegeven moeten worden. Servicepunt De gemeente Westvoorne opereert in een turbulente omgeving. De maatschappelijke dynamiek vraagt om het voortdurend aanpassen van de dienstverlening in termen van kwaliteit, kwantiteit, spreiding en bereik. Dit vereist een anticiperende en regie-voerende overheid. In de gemeentelijke organisatie staat ‘de klant’ centraal. Een proactieve dienstverlenende houding, met oog voor de ander is de doelstelling.