04 22 01 01 raadsinformatiebrief verduurzaming bedrijfsterreinen bijl 2

Duurzaamheidslening aanbieden

Sommige ondernemers willen wel investeren in zonnepanelen, maar hebben hiervoor de middelen niet. Gemeente Westvoorne kan hiervoor een duurzaamheidslening voor bedrijven aanbieden, vergelijkbaar met de regeling in gemeente Hellevoetsluis. De duurzaamheidscoach wijst bedrijven nu overigens ook al op een landelijk alternatief, het duurzaamheidsfonds van BNG. 6.2.4

Verplichten van zonnepanelen

Veel ondernemers en verhuurders hebben geen interesse in zonnepanelen op hun dak. Hiermee gaat een groot potentieel verloren voor opwekking van duurzame energie binnen Westvoorne. De stimulerende aanpak slaat bij de ondernemers op De Pinnepot niet aan, in tegenstelling tot ondernemers elders in Westvoorne. Om het potentieel toch te kunnen benutten, kan de gemeente vanaf 2022 ondernemers verplichten om zonnepanelen te plaatsen. Deze bevoegdheid komt in het herziene Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), die met de inwerkingtreding van de Omgevingswet ingaat. De manier waarop ondernemers de zonnepanelen vervolgens realiseren staat hen vrij: zij mogen hier zelf in investeren, maar verhuren van het dak aan bijvoorbeeld een energiecorporatie (VPE) is ook toegestaan. De verplichting moet wel proportioneel zijn, er moet een rendabele businesscase zijn. Bij een slecht dak waar veel extra ingrepen nodig zijn, zal dat niet altijd het geval zijn. De bevoegdheid kan ook worden toegepast om groene daken te verplichten. Een combinatie van een groen dak met zonnepanelen is daarbij ideaal.

6.3

LOCATIES VOOR ZONNEPANELEN

6.3.1

Zonnepanelen op eigen bedrijfsdak

De meeste ruimte is beschikbaar op bedrijfsdaken. De businesscase voor investeren in zonnepanelen op eigen bedrijfsdak is gunstig, zeker als de bestaande subsidies goed worden benut. De meeste bedrijven op De Pinnepot hebben een kleinverbruikaansluiting (maximaal 3*80A). Dankzij de salderingsregeling, waarbij zij ingekochte elektriciteit en teruggeleverde elektriciteit met elkaar mogen verrekenen, verdienen zij zelfs zonder subsidie de investering in 5 tot 8 jaar terug. Vanaf 2023 wordt salderen langzaam afgebouwd. Aangezien de werktijden bij bedrijven vooral overdag zijn, wordt de opgewekte elektriciteit grotendeels direct verbruikt, waardoor salderen niet zo belangrijk is. Het nadeel ontstaat vooral als er in de zomer een overschot wordt geproduceerd dat dan tegen lage tarieven aan het net wordt

20

Rapportage Bedrijventerrein De Pinnepot op weg naar klimaatneutraal

geleverd. Op termijn wordt het daarom financieel interessant om te investeren in eigen opslag van elektriciteit (zie 6.4). Bedrijven met een kleinverbruikaansluiting komen in aanmerking voor extra fiscale aftrek via de EIA-regeling of voor ISDE-subsidie. Voorwaarde is in beide gevallen dat zij minimaal 15 kWp aan zonnepanelen neerleggen. Voor ISDE moet het huidige verbruik boven de 50.000 kWh liggen. Dit betekent ook dat een groep bedrijven niet in aanmerking komt voor deze regelingen: deze bedrijven hebben onvoldoende ruimte voor 15 kWp aan zonnepanelen (circa 50 panelen) of ze hebben (veel) minder zonnepanelen nodig om al in het eigen verbruik te voorzien. Businesscase zonnepanelen kleinverbruikaansluiting met EIA Een bedrijf met kleinverbruikaansluiting installeert 50 zonnepanelen (17,5 kWp) en wekt daarmee het volledige eigen elektriciteitsverbruik op jaarbasis op. De investering bedraagt circa € 15.750. De investering komt in aanmerking voor EIA, dit levert een fiscaal voordeel van circa € 1.890 op. De besparing komt uit op 15.750 kWh per jaar. Dit komt neer op ongeveer € 2.130 in het eerste jaar en neemt af tot € 1.950 per jaar vanaf 2031 (als salderen volledig is beëindigd). Rekening houdend met de afbouw van salderen verdient de investering zich in 6 jaar terug.

Businesscase zonnepanelen kleinverbruikaansluiting zonder subsidie Een bedrijf met kleinverbruikaansluiting installeert 20 zonnepanelen (7 kWp) en wekt daarmee het volledige eigen elektriciteitsverbruik op jaarbasis op. De investering bedraagt circa € 7.000. De besparing komt uit op 6.300 kWh per jaar. Dit komt neer op ongeveer € 1.135 in het eerste jaar en neemt af tot € 850 per jaar vanaf 2031 (als salderen volledig is beëindigd). Rekening houdend met de afbouw van salderen verdient de investering zich in 7 jaar terug. Maasmond Papierindustrie heeft een grootverbruikaansluiting (meer dan 3*80A). Mogelijk hebben nog enkele andere bedrijven een grootverbruikaansluiting, maar deze werkten niet mee aan het onderzoek. Op basis van de werkzaamheden van bedrijven wordt het aantal bedrijven met een grootverbruikaansluiting op maximaal 5 geschat. Bedrijven met een grootverbruikaansluiting kunnen nu al niet salderen, maar kunnen wel gebruik maken van de SDE++ regeling, waarmee 15 jaar lang een bedrag wordt uitgekeerd per opgewekte kWh. Maasmond heeft interesse in zonnepanelen. De duurzaamheidscoach heeft voor Maasmond SDE++ subsidie aangevraagd. De zonnepanelen komen op nieuwbouw: het bestaande dak is ongeschikt voor zonnepanelen.

Businesscase zonnepanelen grootverbruikaansluiting met SDE++ Een bedrijf met grootverbruikaansluiting installeert 250 zonnepanelen (87,5 kWp) en wekt daarmee een deel van het eigen elektriciteitsverbruik op jaarbasis op. De investering bedraagt circa € 65.000. De besparing komt uit op 78.750 kWh per jaar. Dit komt neer op ongeveer € 5.550 per jaar. Daar bovenop komt de opbrengst van de SDE++ subsidie (circa € 1.700 per jaar). Hiermee verdient de investering zich in ongeveer 9 jaar terug. Provincie Zuid-Holland heeft een subsidieregeling waarmee ondernemers 20% subsidie kunnen krijgen op zonnepanelen, bovenop de andere subsidiemogelijkheden. Hierbij is een vereiste dat de aanvraag door een collectief wordt gedaan: dit betekent dat deelnemers verenigd moeten zijn in een stichting of vereniging. Op De Pinnepot is momenteel geen vorm van vereniging aanwezig, alleen informeel via de KVO. Gezien de houding van de ondernemers t.a.v. samenwerking is oprichting van een ondernemersvereniging of BIZ voorlopig niet erg kansrijk. 6.3.2

Zonnepanelen op gemeentelijke daken

De gemeente heeft twee gebouwen op De Pinnepot in eigendom: de Milieustraat en de Remise. Door deze panden zichtbaar te verduurzamen, bijvoorbeeld met zonnepanelen, geeft de gemeente invulling aan de voorbeeldfunctie. Door zonnepanelen te plaatsen en hier

21

publiciteit over te maken, kunnen ondernemers worden geïnspireerd om het voorbeeld te volgen. Op de Milieustraat liggen al deels zonnepanelen, wel is er nog ruimte voor meer zonnepanelen, juist ook op beter zichtbare plekken. Op de Remise liggen nog geen zonnepanelen. Stimular heeft eerder al onderzoek gedaan naar verduurzaming van de gemeentelijke gebouwen. Op de daken van zowel de Milieustraat als de Remise is ruimte voor meer zonnepanelen dan nodig voor eigen verbruik. Dit maakt het mogelijk om deze daken gedeeltelijk beschikbaar te stellen aan VPE. Zo heeft de gemeente zelf geen investering en wordt duurzaamheid wel goed zichtbaar op De Pinnepot. Ook kan de gemeente daarmee de inwoners van Oostvoorne met een ongeschikt eigen dak, de mogelijkheid bieden om het eigen verbruik lokaal op te wekken op een ander dak. Een andere optie is om wel zelf te investeren en het overschot als compensatie te gebruiken voor gemeentelijke daken waar onvoldoende ruimte is om het eigen verbruik op te wekken. De twee daken samen bieden nog ruimte voor circa 500 zonnepanelen (175 kWp), waarmee ongeveer 157.500 kWh per jaar kan worden opgewekt. 6.3.3

Overige locaties voor zonnepanelen

Het uitgangspunt voor zonnepanelen is dat de eerste voorkeur uitgaat naar het volleggen van onbenutte daken. Aangezien er op De Pinnepot genoeg onbenutte daken zijn om het volledige elektriciteitsverbruik op te wekken, lijken alternatieve locaties niet noodzakelijk. Aangezien er wel knelpunten zijn bij het benutten van daken (ongeschikte dakconstructies, eigenaren die geen interesse hebben), kan het toch zinvol zijn om ook alternatieve locaties in te zetten, al dan niet als tijdelijke oplossing. Er zijn twee opties:  Carport met zonnepanelen op parkeerterreinen. Carports met zonnepanelen zijn heel zichtbaar en dragen daarom bij aan promotie voor duurzame energie. De carports kunnen vrij eenvoudig worden voorzien van oplaadpunten voor elektrisch vervoer. Een de carports maken parkeren comfortabeler (bijvoorbeeld minder hete auto’s op zonnige dagen, bescherming tegen vogelpoep en vuil). Er zijn enkele opties:  De parkeerstroken langs de Milieustraat. Deze zijn eigendom van de gemeente. De strook met 7 plekken aan de zijkant is minder geschikt (strook met fileparkeren), de strook aan voorzijde heeft 12 parkeerplekken die wel geschikt zijn. De kosten voor een carport voor 12 parkeerplekken (circa 110 zonnepanelen) bedragen ongeveer € 63.500. Als oplaadpunten worden toegevoegd zijn de extra kosten circa € 2.000 per laadpaal.

De zonnepanelen leveren ongeveer 34.000 kWh per jaar, waarvan een deel wordt gebruikt voor de laadpalen. De terugverdientijd hangt af van hoe de elektriciteit wordt gebruikt: wordt deze gebruikt voor opladen eigen voertuigen, worden laadpalen beschikbaar gesteld aan bezoekers die betalen voor het laden, wordt elektriciteit aan de Milieustraat geleverd of wordt aan het net geleverd? De terugverdientijd is langer dan bij reguliere zonnepanelen, omdat een extra investering in de carport constructie nodig is. Er zijn ook mogelijkheden om een parkeerterrein te verhuurder aan een externe exploitant: dan hoeft de gemeente niet zelf te investeren.  De parkeerplaats aan De Pinnepot, ter hoogte van Euromaster/ Delta Horeca. Dit is een grote parkeerplaats in eigendom van de gemeente waar ook veel vrachtwagens parkeren. Plekken waar vrachtwagens parkeren zijn niet geschikt voor Solar Carports. De vrachtwagens staan vooral in het midden. Aan de zijkant (richting Langeweg) staan vooral personenauto’s, deze plekken lenen zich wel voor Solar Carports. Hier zijn circa 20 parkeerplekken beschikbaar (aandachtspunt zijn wel de bomen, deze kunnen mogelijk teveel schaduw veroorzaken). De kosten voor een carport voor 20 parkeerplekken (circa 185 zonnepanelen) bedragen ongeveer € 105.000. Als oplaadpunten worden toegevoegd zijn de extra kosten circa € 2.000 per laadpaal.

De zonnepanelen leveren ongeveer 58.000 kWh per jaar, waarvan een deel wordt gebruikt voor de laadpalen.  De parkeerplaats bij Praxis is zeer geschikt. Deze parkeerplaats is echter eigendom van dhr. De Vries, die ook veel panden verhuurt. Dit is 1 van de verhuurders die niet mee wilde werken aan het onderzoek, waardoor deze optie weinig kansrijk is.

22

Rapportage Bedrijventerrein De Pinnepot op weg naar klimaatneutraal



Rondom De Pinnepot zijn meerdere potentiële locaties voor zonnevelden aanwezig, zie onderstaande figuur. Rood is potentieel voor een klein veld, groen voor grotere locaties. Geel is voor zeer grote locaties en is veelal agrarisch gebied, hier zijn zonnevelden ongewenst. Bij realisatie van zonnevelden geldt een belangrijke kanttekening: een zonneveld mag niet ten koste mag gaan van biodiversiteit. Een zonneveld is daarom alleen een optie als dit gelijktijdig biodiversiteit kan versterken.

6.4

ENERGIEOPSLAG EN NETVERZWARING

Bij bedrijven leveren zonnepanelen energie op momenten dat er ook vraag is, namelijk overdag. Probleem blijft wel dat in de winter de vraag naar elektriciteit groter is en de energie die opgewekt wordt door middel van zonnepanelen juist minder. Zeker als er overgegaan wordt op elektrisch verwarmen, wordt dit verschil nog groter. Als bedrijven op jaarbasis hun eigen verbruik opwekken, blijven zij dus afhankelijk van het elektriciteitsnet voor teruglevering in de zomer en afname in de winter. Een oplossing is opslag van elektriciteit in accu’s. De huidige accu’s zijn geschikt om kleine hoeveelheden op te slaan, bijvoorbeeld het overschot in het weekend dat dan in de daar opvolgende dagen kan worden verbruikt. Opslag voor een compleet seizoen vraagt om enorme accu’s en dit is nu nog duur, los van de benodigde ruimte daarvoor. Opslag zal op de korte termijn daarom vooral interessant zijn voor kortdurende opslag en is daarmee nog niet geschikt om volledig van het elektriciteitsnet af te gaan. Opslag van elektriciteit is alleen rendabel als aan meerdere van de volgende uitgangspunten wordt voldaan:  Er is geen mogelijkheid om te salderen. Dit is momenteel het geval bij grootverbruikaansluitingen en deze zijn op De Pinnepot beperkt aanwezig. Vanaf 2023 wordt salderen voor kleinverbruikaansluitingen afgebouwd tot nul in 2031.  Er is geen subsidie voor levering aan het net.

Dit is alleen bij bedrijven met een grootverbruikaansluiting het geval (SDE++ subsidie) dus de meeste bedrijven op De Pinnepot krijgen geen subsidie voor teruglevering.  Het gecontracteerd vermogen van de aansluiting kan fors omlaag, omdat er veel lagere pieken in het verbruik ontstaan. Kleinverbruikaansluitingen betalen alleen vaste kosten voor de aansluiting en kunnen deze niet verlagen, dit is dus alleen een voordeel voor bedrijven met een grootverbruikaansluiting.  Er is behoefte aan een noodstroomvoorziening (vervanging van een dieselaggregaat).  Er kan een koppeling worden gelegd met elektrisch rijden (opslag via laadpunten en elektrische voertuigen).  Er wordt gebruik gemaakt van slimme in- en verkoop van de opgeslagen elektriciteit op de energiemarkt.

23

In de praktijk betekent dit, dat opslag op dit moment voor de bedrijven op De Pinnepot nog geen rendabele optie is. Vanaf 2023 zal opslag voor meer bedrijven rendabel gaan worden. Tot die tijd kunnen ondernemers bij aanschaf van zonnepanelen zich al voorbereiden op toekomstige opslag, door te kiezen voor omvormers die samen kunnen werken met een accu. Opslag leent zich voor een collectieve aanpak, via een ‘buurtbatterij’, waarbij meerdere bedrijven elektriciteit leveren aan en afnemen van de batterij. Dit biedt een schaalvoordeel bij realisatie, vergroot de zelfconsumptie van elektriciteit, maakt het eenvoudiger om de elektriciteit te verhandelen op de energiemarkt en zorgt voor minder druk op het elektriciteitsnet. Verzwaring van aansluitingen is wel nodig als er (veel) meer elektriciteit aan het net geleverd gaat worden, dan er momenteel wordt afgenomen. Indien een bedrijf teveel gaat terugleveren, moet de aansluiting van het betreffende bedrijf verzwaard worden en komen de kosten voor aanpassing van de elektriciteitsaansluiting voor rekening van het desbetreffende bedrijf. Mochten er zoveel zonnepanelen geplaatst worden dat er een aanpassing noodzakelijk is van de leiding naar het middenspanningsstation, dan komen deze kosten voor rekening van Stedin.

Zolang er op het terrein niet meer elektriciteit wordt opgewekt dan er op jaarbasis nu wordt gebruikt, kunnen de trafostations het opgestelde piekvermogen naar verwachting goed aan. Mochten op grote schaal zonnepanelen geplaatst gaan worden, dan is het goed Stedin hierover tijdig te informeren, zodat zij noodzakelijke aanpassingen aan het net kunnen doen.

6.5

AANBEVELINGEN

Stimular doet de volgende aanbevelingen:  Hoewel de interesse beperkt is, zijn er enkele ondernemers die zonnepanelen wel overwegen. Zodra zij de stap zetten kan dit goede voorbeeld worden gebruikt om ook andere ondernemers te overtuigen dat zonnepanelen een goede en rendabele investering zijn. Zet de ondernemers met zonnepanelen regelmatig in het zonnetje, bijvoorbeeld in krantenartikelen, een filmpje, nieuwsbrieven en op bijeenkomsten met ondernemers. Zo wordt het plaatsen van zonnepanelen steeds ‘normaler’ en volgen anderen het voorbeeld.  Geef als gemeente het goede voorbeeld door eigen daken vol te leggen (Milieustraat en Remise) en door Solar Carports te realiseren. Hiermee laat de gemeente zien duurzame energie belangrijk te vinden en wordt het eenvoudiger om bedrijven mee te nemen in deze beweging.  Blijf hulp bieden bij het plaatsen van zonnepanelen. De coach kan voor de bedrijven offertes beoordelen en subsidies aanvragen, waardoor de drempel wordt verlaagd.  Blijf pandeigenaren die daken zelf niet of niet volledig gebruiken, benaderen met het aanbod om hun daken te huren.  Laat zien dat er oplossingen zijn voor daken met een minder geschikte dakconstructie, zoals lichtgewicht zonnepanelen.  Verplicht het plaatsen van zonnepanelen als het vrijwillig plaatsen van zonnepanelen niet van de grond komt. De Omgevingswet biedt hier vanaf 2022 mogelijkheden toe.

Mogelijk kan de intentie uitspreken om deze verplichting in te gaan voeren al helpen om dakeigenaren te bewegen om zelf aan de slag te gaan.

24

Rapportage Bedrijventerrein De Pinnepot op weg naar klimaatneutraal

7

DUURZAME

MOBILITEIT

7.1

SAMENVATTING BESPARINGSPOTENTIEEL

Het besparingspotentieel op de impact van mobiliteit voor de lange termijn (2040) is 100% op fossiele brandstoffen en ook 100% op de CO2-uitstoot. Indien al het vervoer door menskracht en/of door middel van groene stroom plaats vindt, is de reductie 100%. Voor de korte termijn zijn de besparingen beperkt. Het potentieel voor de komende 5 jaar hangt sterk af van ontwikkelingen en wet- en regelgeving van de landelijke en Europese politiek.

7.2

MAATREGELEN EN AANBEVELINGEN

Stimular signaleert de volgende mogelijkheden voor verduurzamen van mobiliteit. 7.2.1

Oplaadpunten elektrisch vervoer

De meeste bedrijven hebben een klein wagenpark (vaak slechts 1 of 2 voertuigen). Deze bedrijven zullen niet snel een eigen oplaadpunt plaatsen. Deze bedrijven zullen ook niet snel de stap zetten naar elektrisch rijden, als er geen oplaadpunten in de directe omgeving aanwezig zijn. Zorg daarom dat centrale plekken oplaadpunten worden gerealiseerd, waar bedrijven (tegen betaling) elektrische voertuigen kunnen opladen. Mogelijke locaties zijn hiervoor de openbare parkeerplaatsen bij Praxis en Euromaster/ Delta horeca en bij de Milieustraat. Combineer dit zo mogelijk met een carport met zonnepanelen, zodat de laadpalen 100% groene stroom leveren. Diverse leveranciers van laadpalen, kunnen deze zelf exploiteren. De gemeente of ondernemer hoeft dus niet te investeren, degene die een auto laadt betaalt aan de leverancier. Aanbeveling: Maak afspraken met een exploitant over het plaatsen van oplaadpunten voor elektrisch vervoer. Zorg na realisatie voor voldoende communicatie over de oplaadpunten richting ondernemers en hun medewerkers. 7.2.2

Elektrische deelauto

Aanvullend bij optie 1, kan op 1 van de locaties met een laadpunt een elektrische deelauto worden aangeboden. Ondernemers en hun medewerkers kunnen daar een auto huren, waardoor zij met een schoon vervoersmiddel rijden en mogelijk zelf minder eigen voertuigen nodig hebben. Dit is ook een oplossing voor medewerkers die met de fiets of openbaar vervoer komen, maar voor het werk soms wel een auto nodig hebben. Aanbeveling: Maak afspraken met een aanbieder van (elektrische) deelauto’s over het aanbieden van deelauto’s. Ook hier is communicatie essentieel om het gebruik van de deelauto’s te stimuleren. Start met één auto, zodat ondernemers en hun medewerkers de voordelen kunnen ervaren. 7.2.3

De Pinnepot als hub voor stadslogistiek

De Pinnepot ligt aan de rand van Westvoorne. Mogelijk kan De Pinnepot dienen als een hub voor stadslogistiek. Grote vrachtwagens leveren materialen af bij een hub op De Pinnepot en van daaruit worden materialen doorgeleverd naar de uiteindelijke klant in Oostvoorne of Rockanje. Dit kan met kleine (elektrische) bestelbusjes of zelfs met (elektrische) bakfietsen. Hiermee worden de veelal smalle straten en kwetsbare infrastructuur in Westvoorne ontlast en is er minder uitstoot van fijnstof en NOx. Als gereden wordt op groene stroom, is het vervoer zelfs klimaatneutraal. Aanbeveling: Onderzoek de haalbaarheid van een hun op De Pinnepot.

25

8

KLIMAATADAPTATIE BIODIVERSITEIT

8.1

HUIDIGE SITUATIE

EN

De Pinnepot heeft nauwelijks groen. Langs de entrees zijn stroken groen aanwezig en midden op het terrein loopt een watergang met daaromheen gras. Het aanwezige groen heeft een beperkt waarde voor biodiversiteit. Het terrein is ook weinig klimaatbestendig. Zo is er sprake van flinke hittestress op het terrein (oranje is een verhoogde temperatuur, de rode vlakken leveren de meeste hittestress). Hittestress ontstaat bij overmatige verharding in een gebied en weinig verkoelende elementen (bomen en overig groen). Hittestress zal alleen maar toenemen met de stijgende temperaturen. Wateroverlast valt mee, ook bij grote buien. Dit betekent dat er een goed functionerende waterafvoer is op het terrein.

8.2

MAATREGELEN EN AANBEVELINGEN

Stimular signaleert de volgende mogelijkheden voor klimaatadaptatie en versterking van biodiversiteit. 8.2.1

Verfraaien van de entreegebieden

De entreegebieden zijn al groen, maar hebben nog weinig biodiversiteit. Door de grasvelden in te zaaien met een bloemrijk mengsel wordt het gebied aantrekkelijker voor vogels en insecten. Bovendien draagt dit bij aan een betere uitstraling van het bedrijventerrein. Mogelijk kunnen de entrees verder worden aangekleed met insectenhotels of (kleine) boompjes. De gebieden zijn eigendom van de gemeente en het Waterschap. Aanbeveling: Maak een plan voor verfraaiing van de entreegebieden door middel van meer groen en bloeiende beplanting. De ervaring leert dat veel bedrijven de uitstraling van het terrein belangrijk vinden. Het is onbekend hoe ondernemers op De Pinnepot daar tegenover staan, maar dit kan mogelijk helpen om meer eenheid en samenwerking te creëren door dit samen met ondernemers uit te werken. 8.2.2

Plaatsen van bomen langs watergang

Langs de watergang midden op het terrein is aan beide zijden gras aanwezig. Aan 1 zijde staan ook bomen, aan de andere kant nog niet. Bomen versterken biodiversiteit en verminderen de hittestress. Bomen verdampen water en nemen daarmee hitte op. Daarnaast geven bomen ook schaduw. Bomen zijn een fijne plek voor vogels. Aanbeveling: Plaats ook bomen aan de andere zijde. Nestkasten maken het geheel af.

26

Rapportage Bedrijventerrein De Pinnepot op weg naar klimaatneutraal

8.2.3

Kies voor waterdoorlatende verharding

Op De Pinnepot is relatief veel verharding aanwezig. Het is niet mogelijk om dit allemaal te ontharden, wegen en parkeerplaatsen zullen enigszins verhard moeten zijn. Halfverharding biedt hier een oplossing. Aanbeveling: Kies bij een volgende renovatie van parkeerplaatsen voor auto’s voor halfverharding. Bij vrachtwagenparkeerplaatsen is halfverharding een minder geschikte combinatie. Door ook daar de randen te ontharden wordt in ieder geval de waterafvoer verbeterd. 8.2.4

Creëer natuurvriendelijke oevers

De oevers op De Pinnepot lopen steil af. Natuurvriendelijke oevers zijn flauwe oevers met een geleidelijke overgang van land naar water. In de verschillende waterdieptes groeien en leven verschillende waterdiertjes en plantjes. De wortels van planten houden de oevergrond goed vast. Het riet reinigt ook nog eens het water, zodat bijvoorbeeld algen minder kans krijgen. Ook zorgen de planten voor een ideaal leefgebied voor diverse dieren. De beschikbaarheid van beschutting en voedsel maken het tot een plek met goede broedmogelijkheden voor vogels. Ook vlinders, kleine zoogdieren, insecten en libellen vinden er een plekje en in het water zijn kikkers en vissen te vinden. Aanbeveling: Richt de oevers natuurvriendelijk in. Voor de oevers in eigendom van het Waterschap kan dit verzoek bij het Waterschap worden gedaan. 8.2.5

Richt grasveld achter milieustraat ecologischer in

Het grasveld achter de milieustraat heeft beperkte natuurwaarde. Het is onbekend of er plannen zijn voor dit grasveld. Het grasveld leent zich om hier veel natuurwaarde toe te voegen bijvoorbeeld met een klein bosjes (tiny forest) en/of bloeiende beplanting. Het veld is in eigendom van dhr. Smit maar de gemeente lijkt hier een gebruiksrecht te hebben. Aanbeveling: Ga in gesprek met de eigenaar van de locatie over een ecologische invulling. 8.2.6

Stimuleer vergroenen bedrijfskavels

De meeste bedrijven hebben nauwelijks groen rondom het eigen pand. Gezien de beperkte interesse in energiebesparing (wat geld oplevert) is de kans klein dat veel ondernemers wel interesse hebben in vergroening van hun eigen terrein (wat vooral geld kost). Toch is het ook in hun eigen belang om het terrein in ieder geval klimaatbestendiger te maken. Als minimaal 3 ondernemers willen vergroenen kan hier een subsidie voor worden aangevraagd bij de provincie. Deze subsidie vergoedt 40% van de kosten voor vergroenen. De gemeente kan groene daken eventueel ook verplichten. Dit moet dan wel rendabel zijn voor bedrijven en dat is lastig hard te maken. Aanbeveling: Ga met ondernemers in gesprek over eenvoudige maatregelen om te vergroenen rondom het eigen pand. Gemeente Hellevoetsluis heeft een brochure met tips gemaakt die (eventueel in een eigen vorm gegoten) kan worden gedeeld met de ondernemers. Het gaat om maatregelen zoals rondom de gevels stenen vervangen door beplanting. Doe daarbij een oproep om aan te melden bij de duurzaamheidscoach, zodat deze bij voldoende interesse een subsidieaanvraag bij de provincie kan organiseren.

8.3

SUBSIDIE PROVINCIE ZUID-HOLLAND

De provincie heeft een subsidieregeling voor vergroenen van bedrijventerreinen. De gemeente kan hiervoor een aanvraag doen, waarmee 40% van de kosten van vergroenen worden vergoed. Bovenstaande maatregelen passen allen binnen deze regeling. Als ondernemers ook hun terrein willen vergroenen kan dit in de aanvraag worden meegenomen. Op die manier werken gemeente en ondernemers samen aan een groener bedrijventerrein.

27

9

AANBEVELINGEN

ALGEMEEN

Stimular doet de volgende algemene aanbevelingen, ter ondersteuning en ter aanvulling op de voorgaande aanbevelingen. 1. Samenwerking versterken Ondernemers op De Pinnepot zijn op zichzelf en zien weinig noodzaak tot samenwerking. Dit wordt mede versterkt doordat veel ondernemers het pand huren, waarbij sommige ondernemers maar ook verhuurders weinig binding met het terrein hebben. Desondanks is enige vorm van samenwerking noodzakelijk om tot verduurzaming te komen: anders blijft het al snel hangen bij losse individuele acties (of zelfs dat niet). Er zijn ook zeker aanknopingspunten aanwezig om toch tot enige samenwerking te komen, mede dankzij subsidieregelingen van de provincie waarbij subsidie alleen mogelijk is vanuit samenwerkende bedrijven. Mogelijk kan vanuit een concrete samenwerking aan 1 project (bijvoorbeeld vergroenen of samen zonnepanelen inkopen) uiteindelijk een meer structurele samenwerking tussen ondernemers ontstaan. Daarnaast kan de onderlinge kennismaking worden versterkt door de organisatie van netwerkborrels. Hierbij kan mogelijk worden aangesloten bij de activiteiten vanuit KVO (Keurmerk Veilig Ondernemen). 2. Duurzaamheidscoach blijven inzetten Hoewel de duurzaamheidscoach op andere bedrijventerreinen op Voorne-Putten veel resultaat al heeft bereikt gedurende het onderzoek, is het resultaat op De Pinnepot nog erg mager.

De coach boekt ook elders in Westvoorne mooie resultaten. Een belangrijke reden waarom de aanpak op De Pinnepot vooralsnog minder succesvol lijkt, is de houding van de ondernemers die duidelijk anders is dan in andere delen van Westvoorne en Voorne-Puttten. Ook mist een koploper die andere ondernemers mee kan trekken. Deze rol kan mogelijk door Maasmond en/of BCT Aannemers mogelijk wel opgepakt. Opvallend was ook dat de duurzaamheidscoach bij de meeste ondernemers onbekend was. Dit had al direct wantrouwen tot gevolg, omdat men de coach als een ‘verkoper’ zag in plaats van een onafhankelijk adviseur namens de gemeente. Dit terwijl afgelopen jaar veel publiciteit is geweest voor de werkzaamheden van de duurzaamheidscoach via verschillende platforms (lokale kranten, websites, social mediakanalen van de gemeente en mond-op-mondreclame door ondernemers die hulp hebben ontvangen). In andere delen van Westvoorne is de coach wel bekend en benaderen bedrijven zelf de coach, omdat zij hebben gehoord of gelezen over het werk van de coach. Een mogelijke verklaring is dat ondernemers op De Pinnepot wellicht niet in Westvoorne wonen, waardoor zij de lokale media niet volgen. Overigens heeft de gemeente ook een brief naar ondernemers op De Pinnepot gestuurd om de coach te introduceren. Kennelijk is ook deze informatie langs deze groep ondernemers heengegaan.

De redenen hiervan zijn onduidelijk. Aan het eind van het onderzoek is nogmaals een mailing naar de ondernemers op De Pinnepot gestuurd. Desondanks is het zinvol om de coach wel beschikbaar te houden voor ondernemers op De Pinnepot: enkele ondernemers willen wel degelijk aan de slag en kunnen daarbij de hulp van de coach goed gebruiken. Hierdoor ontstaat hopelijk een sneeuwbaleffect: ondernemers die resultaat boeken vertellen dit door waardoor uiteindelijk ook andere ondernemers de voordelen gaan inzien. 3. Goede voorbeeld geven De gemeente heeft zelf 2 panden op De Pinnepot in eigendom (Milieustraat en De Remise). Geef het goede voorbeeld door deze panden te verduurzamen en maak dit zichtbaar voor de ondernemers. Hiermee worden zij hopelijk geïnspireerd om het voorbeeld te volgen.

28

Rapportage Bedrijventerrein De Pinnepot op weg naar klimaatneutraal

29

4. Ga in gesprek met de grote verhuurders Een knelpunt zijn de vele huurpanden op het terrein. De huurders kunnen zelf weinig verduurzamen en de verhuurders staan hier nauwelijks voor open. Zij wilden niet aan onderzoek meewerken. Wellicht maakt het meer indruk als de verhuurders door de wethouder worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid. De wethouder kan daarbij vergezeld worden door de duurzaamheidscoach die daarna dan de vervolgstappen met de verhuurders kan zetten. Het kunnen individuele gesprekken zijn of een gezamenlijk gesprek met alle verhuurders tegelijk. Gegevens over de verhuurders zijn bij de coach bekend. 5. Verplicht uitvoeren van maatregelen Een laatste optie om tot verduurzaming te komen is verplichten. Dit is nu al mogelijk bij de uitvoering van Erkende Maatregelen en wordt door DCMR opgepakt. Er is veel potentieel voor zonnepanelen op daken en hiervoor komt in 2022 via de Omgevingswet een mogelijkheid om zonnepanelen te verplichten. Indien ondernemers en verhuurders blijven weigeren om te verduurzamen, kan dit spoor worden ingezet.

30