CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarstukken 2020.pdf

Raadsvergadering 7 juni 2021, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Jaarstukken 202035.433 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

En de regeling past nu beter bij het gezondheidsbeleid en haar uitvoeringsprogramma’s. Dit maakt de subsidieverstrekking aan activiteiten binnen deze programma’s makkelijker.

Uitvoering lokaal gezondheidsbeleid Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Vanuit gezondheid is gewerkt aan het voorkomen en bestrijden van infectieziekten en aan algemene gezondheidspreventie van onze inwoners (zie paragraaf ‘verbonden partijen’ voor de GGD). We hebben ons met het uitvoeringsprogramma GIDS ingezet voor het verkleinen van gezondheidsverschillen in Wolvega. En in sommige gevallen de hele gemeente. We hebben een gezond gewicht en gezonde leefstijl bevorderd bij kinderen en jongeren in Weststellingwerf. Wij voerden dit uit via JOGG. Ook is het gezond en veilig opvoeden & opgroeien in Noordwolde versterkt. Dit deden wij door de inzet van het project Vitale Regio.

Hebben we gedaan wat we wilden doen? Uitvoeren en evalueren plan van aanpak GIDS In 2020 voerden wij het nieuwe Plan van Aanpak Gezondheidsverschillen (GIDS) 2020-2021 uit. De realisatie van de doelstellingen uit dit plan liep vertraging op door de coronacrisis. Dit gold ook voor de monitoring en evaluatie van deze activiteiten.

73

Een aantal activiteiten die wij wel uitvoerden: 1. De evaluatie en doorontwikkeling van het product ‘prenatale voorlichting’. Zodat dit beter voldoet aan de behoeften van inwoners met een kleine portemonnee. 2. De Nationale Diabeteschallenge en de buitenspeeldagen vonden in aangepaste vorm plaats; 3. Uitbreiding van de doelgroep van het programma “zet je leven in beweging” met de ‘aandachtsgroep’ van Dienst in Bedrijf (DIB). Dit is een groep met een grote afstand tot de arbeidsmarkt; 4. De deelname aan de thematafel “armoede”. Hieraan namen en nemen zowel publieke als private partijen deel, waaronder gemeente Weststellingwerf, Stichting Leergeld, de voedselbank en Humanitas. Samen met deze partijen stelden wij de minimagids op. 5. Wij vervolgden in samenwerking met Jeugd het programma “Kansrijke Start”. Hiermee zorgen wij dat zoveel mogelijk kinderen van voor de geboorte tot aan hun tweede levens jaar een gezonde start hebben. Met als lange termijn effect dat zij later een minder groot tot geen beroep doen op Jeugdzorg. (zie ook programmalijn 6, Sociaal domein, onderdeel ‘versterken ketensamenwerking Jeugd’). Hiervoor ontvingen wij in 2020 vanuit het landelijke programma “Kansrijke Start” extra geld. Dit geldt ook voor 2021 en 2022. Uitvoeren en evalueren plan van aanpak JOGG In 2020 voerden wij het plan van aanpak JOGG 2019 t/m 2021 uit.

De realisatie van de doelstellingen uit dit plan liep vertraging op door de coronacrisis. Een aantal activiteiten die wij wel realiseerden: 1. Dorpsschool de Blesse en OBS de Velden in Noordwolde ontvingen het vignet voor “Gezonde School’. 2. Bij dorpsschool de Blesse en dorpsschool Wolvega werd een watertappunt op het schoolplein geplaatst. Dorpsschool de Blesse deed dit met een feestelijke opening. 3. De kantine van de Steense werd en is een gezonde sportkantine. De gezonde keuze is nu makkelijker. 4. Wij boden groente en water aan tijdens de buitenspeeldagen. Borgen Vitale Regio Noordwolde In 2020 hebben wij het project Vitale Regio Noordwolde vrijwel afgerond. We zetten de afgelopen jaren in op het versterken van een veilig opvoed- en opgroeiklimaat. Belangrijke thema’s waren verslaving en gezonde voeding. Wij voerden vele projecten uit en realiseerden onder andere het volgende: 1. twee stopcoaches. Zij ondersteunen inwoners bij het stoppen met roken; 2. beweeglessen aan peuters en ouders; 3. kookworkshops; 4. voorlichting over gamen en social media en; 5. de Vensterschool is nu een vreedzame school. Mooie ontwikkelingen die we blijven voortzetten. We maakten binnen de gemeente en met verschillende ketenpartners afspraken over de borging van bepaalde projecten. Met als doel dat wij actief blijven samenwerken.

Geven van het goede voorbeeld Uitgangspunten hiervoor zijn het plan van aanpak Vitale gemeente van afdeling HRM van de gemeente Weststellingwerf. En ambitie 8 “gezonde voorbeeldfunctie en communicatie” in de nota Lokaal Gezondheidsbeleid 2018-2021. De volgende 'goede voorbeeld' activiteiten vonden plaats in 2020: •

De ‘IkPas’ campagne (DHW/NIX18). Het voltallige college van B&W nam hieraan deel. Zij dronken één maand lang geen alcohol. Ook medewerkers, de raad en inwoners benaderden wij actief hiervoor en namen deel. Ervaringen van collegeleden met een maand lang geen alcohol drinken werden via de reguliere mediakanalen van de gemeente gedeeld met inwoners, de raad en medewerkers van gemeente Weststellingwerf.

•

Coronavirus: sinds de eerste lockdown werken medewerkers thuis. Voor medewerkers waarvoor dit vanwege hun functie niet of deels kon, werden passende maatregelen getroffen voor het beschermen en bevorderen van hun gezondheid & veiligheid. Zoals desinfectiemateriaal op kantoor en online bewegings- en ontspanningsaanbod. Tijdens de versoepeling van de maatregelen in de zomer kozen wij als gemeentelijke organisatie nog steeds voor zoveel mogelijk thuiswerken. Zie tevens paragraaf ‘corona’ verderop in de jaarstukken.

74

Werken met positieve gezondheid In 2020 vervolgden wij het toepassen van de vragenlijst Positieve Gezondheid bij de monitoring van de interventies binnen het project Vitale Regio Noordwolde. Daarnaast evalueerden wij de resultaten van deze vragenlijsten. Dit deden we in samenwerking met GGD Fryslân, het Instituut of Public Health, de Friesland zorgverzekeraar en de betrokken gemeenten. De resultaten bleken van onvoldoende omvang voor het doen van betrouwbare uitspraken. Dit leerpunt nemen de betrokken partijen mee in lopend en mogelijk toekomstig onderzoek. Bevorderen lokale samenwerking publieke en private partijen voor JOGG, NIX 18 en GIDS In 2020 bevorderden wij de Publiek Private Samenwerking (PPS) daar waar dit mogelijk was. Deze vorm van samenwerking loopt door alle programma’s binnen gezondheid heen. Een voorbeeld zie je onder 'uitvoeren en evalueren plan van aanpak GIDS'. Zoals deelname aan de armoedetafel. Voor JOGG vond de beoogde bevordering van de PPS niet plaats in verband met de inzet van de beleidsmedewerker gezondheid en de bedrijfscoördinator (afdeling ruimte) vanwege corona. Dit gold ook voor de betrokken bedrijven. Zorgen dat gezondheid onderdeel is van alle beleidsterreinen en afdelingen Gezondheid maakt onderdeel uit van het invoeringstraject van de omgevingswet per 1 januari 2022.

Het beleidsveld was vertegenwoordigd bij bijeenkomsten over deze nieuwe wet. In 2020 vervolgden wij het traject in OWO verband met voorkomen van inkoop van dubbele producten in het maatwerkpakket van GGD Fryslân. Ook zetten wij steviger in op monitoring & evaluatie. Het onderzoek of en op welke wijze inkoop en aanbestedingen kunnen bijdragen aan de doelstellingen van ons lokaal gezondheidsbeleid met afdeling inkoop vond niet plaats. Door de uitbraak van de coronacrisis lag de prioriteit bij andere werkzaamheden. Voor het opnemen van gezondheid in nieuw op te stellen beleidsplannen leverden wij input zowel binnen als buiten afdeling Sociaal Domein. Zo leverde gezondheid input voor de visie op onderwijs. Ook werkte gezondheid in het crisisteam corona samen met andere disciplines.Voor meer voorbeelden zie ook onder 'actuele ontwikkelingen en gerealiseerd beleid'. En bij onder meer GIDS, DHW/NIX18 en JOGG.

Uitvoeringsprogramma drank- en horecawet Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Alcoholgebruik is schadelijk voor de gezondheid van jongeren. Daarom willen we dat minder jongeren onder de 18 in onze gemeente alcohol drinken. We hebben afgelopen jaar gewerkt aan het terugdringen van gezondheidsschade door alcohol bij jongeren onder de 18 jaar in Weststellingwerf. Wij voerden dit uit via NIX18/DHW. Jongeren onder de 18 mogen ook geen alcohol kopen. We willen daarom dat iedereen die alcohol verkoopt, de alcoholverstrekkers, zich beter houdt aan de leeftijdsgrens hiervoor.

Hebben we gedaan wat we wilden doen? Uitvoeren en evalueren uitvoeringsprogramma Drank en horecawet In 2020 vervolgden wij de uitvoering van het uitvoeringsprogramma DHW/NIX18 2019-2021. De realisatie van de doelstellingen uit dit plan liep vertraging op door de beperkingen van de coronamaatregelen. Een aantal activiteiten die wij wel realiseerden: 1. Wij informeerden zowel de raad als betrokken verstrekkers over de uitkomsten van het nalevingsonderzoek wat in 2019 plaatsvond door bureau Objectief . Hieruit bleek dat het nalevingspercentage van Gemeente Weststellingwerf 60% is. Het gemiddelde nalevingspercentage in Friesland is 37%. Dit is een positief resultaat; 2. De ‘Ik Pas’-campagne. Voor nadere toelichting zie onder 6 “Gezond Voorbeeld (ambitie 8)’; 3. De bespreking van de resultaten van mysteryshoppers van Bureau Horeca en Bijzondere wetten met die supermarkten, waarvan het nalevingspercentage tot drie keren toe beneden de norm lag. We vroegen naar de oorzaak. En naar mogelijke oplossingen en welke bijdrage de ondernemer zelf kan doen voor het vergroten van het nalevingspercentage. Maar ook welke steun van de gemeente hierin wenselijk is.

75

4. De evaluatie van het supermarktconvenant. De betrokken supermarkten zijn tevreden met het supermarktconvenant. Ze willen graag het huidige supermarktconvenant in dezelfde vorm voortzetten; 5. Gesprekken met sportkantines over de naleving. Vanwege corona moesten de sportkantines dicht en kwam dit tot stilstand. Zodra de sportkantines open gaan, pakken wij dit weer op.

Van klimaatakkoord Parijs naar een duurzaam Weststellingwerf Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Met de eerste Beleidsbrief Klimaat & Duurzaamheid en de daarbij behorende Strategische Planning hebben wij op een programmatische wijze verder inhoud gegeven aan het gemeentelijk klimaat- en duurzaamheidsbeleid. Het is integraal en sluit aan bij het Nationaal Klimaatakkoord. Met een periodieke herijking van deze Beleidsbrief ligt er een belangrijke basis om de actualiteit voor de korte termijn te borgen. Op verschillende onderdelen is verder uitvoering gegeven cyclische trajecten die ook richtinggevend zijn voor de middellange en lange termijn (Transitievisie Warmte Weststellingwerf en RES-Fryslân).

Hebben we gedaan wat we wilden doen? Uitvoering geven aan het gemeentelijk klimaatbeleid Binnen de kaders van de Beleidsbrief Klimaat & Duurzaamheid (april 2020) hebben wij verder uitvoering gegeven aan het gemeentelijk klimaat- en duurzaamheidsbeleid. Uitvoeren maatregelen voor beperken wateroverlast In december 2020 heeft de gemeente het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (GRP 2021-2025) vastgesteld. In dit GRP 2021-2025 zijn negen klimaatmaatregelen opgenomen die bijdragen aan het beperken van wateroverlast. Deze negen maatregelen wordt gedurende de looptijd van het GRP 2021-2025 uitgevoerd.

Werken aan een duurzaam Weststellingwerf Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Vanuit draagvlak en acceptatie hebben wij verder uitvoering gegeven aan het (geactualiseerd) gemeentelijk klimaatbeleid. Het doel was een duurzamere gemeente Weststellingwerf.

Hebben we gedaan wat we wilden doen? Programmapijler Circulaire Economie • In 2020 was het ambitiemanifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) de leidraad. Binnen verschillende afdelingen was extra aandacht voor maatschappelijk verantwoord inkopen. Daarmee is een eerste belangrijke stap gezet en ligt er een basis voor het vervolg. Provinciaal is gestart met het maken van een gezamenlijke routekaart Circulair Inkopen 2025. •

In 2020 is het project Herinrichting De Blesse als pilot gebruikt om duurzaamheid en circulariteit beter in gemeentelijke projecten op te gaan nemen. In deze pilot zijn duurzame keuzes concreet en bespreekbaar gemaakt. Na uitvoering van het project verwachten wij op basis van de resultaten hier vervolgens voor de toekomst conclusies aan te kunnen verbinden ten aanzien van (onze visie op) duurzaamheidsaspecten in projecten en de daarbij behorende inkoop.

•

In 2020 hebben wij de door de Friese Milieufederatie georganiseerde campagne Friese Voetafdruk ondersteund. Deelnemers kregen inzicht in de impact die hun leefstijl heeft op de aarde. Ook werd de fietsroute ‘Rondje Zuidelijke Wouden’ gelanceerd, onder meer langs de streekvoedselproducenten in onze gemeente. Na een lange aanloopfase is het project Ontwerp & Design (Rotan 2.0) eind 2019 gestart. Het betreft een voormalig streekagenda-project. Begin 2020 heeft het coronavirus de uitvoering stilgelegd. De provincie Fryslân heeft daarom ingestemd met het verlengen van de uitvoeringstermijn met een jaar (tot 30 juni 2022). Het project zoekt onder meer de samenwerking met het Nationaal Vlechtmuseum in Noordwolde, het bedrijfsleven en het voortgezet onderwijs in de gemeente. 76

•

De lineaire economie heeft haar beste tijd gehad. Produceren, consumeren en afval weggooien is een onhoudbaar systeem. Steeds luider is de roep om hergebruik van het brede palet aan grondstoffen centraal te stellen en stappen te zetten in de transitie naar een circulaire economie. Afval nog beter scheiden om grondstoffen vervolgens opnieuw te kunnen gebruiken is daarbij de doelstelling.

•

Gemeenten hebben een belangrijke taak bij te dragen aan de realisatie van een circulaire economie. In het landelijke programma Van Afval Naar Grondstof (VANG) hebben de VNG, het ministerie van IenW en de branchevereniging NVRD zich gecommitteerd aan de ambitie om het restafval dat nog wordt verbrand terug te dringen tot 100 kg/inw in 2020 en 30 kg/inw in 2025 met 75% afvalscheiding. De gemeenteraad heeft zich uitgesproken om de landelijke– milieudoelstellingen VANG te willen behalen.

•

Met het streven naar zo min mogelijk restafval wordt steeds duidelijker welke stromen in het huishoudelijk afval nog een uitdaging vormen. Zo bestaat een groot deel van het huishoudelijk restafval uit gft- en vooral keukenafval. Het is/blijft daarom belangrijk burgers het nut en de noodzaak van afvalscheiding uit te leggen.

Programmapijler Energietransitie • Zie ook onder Actuele ontwikkelingen en gerealiseerd beleid genoemde klimaat- en duurzaamheidsopgaven.- U heeft het door ons opgestelde Plan van Aanpak Verduurzamen gemeentelijke vastgoedportefeuille vastgesteld. In 2021 starten wij met het verduurzamen van de eerste vijf gemeentelijke gebouwen (uitvoering van de kernportefeuille); •

U stemde in met ons voorstel om voor de jaren 2021 en 2022 uit de Bestemmingsreserve Energietransitie jaarlijks € 75.000 beschikbaar te stellen voor het faciliteren en financieel ondersteunen van initiatieven uit de samenleving;

•

Eind 2020 zijn de prestatieafspraken met de woningcorporaties en huurdersorganisatie ondertekend. Duurzaamheid is daarbij een onderwerp;

•

Minder MKB-bedrijven dan verwacht hebben gebruik gemaakt van de mogelijkheid om tegen een gereduceerd tarief een energiescan voor bedrijfsgebouwen te laten uitvoeren (betreft een verlengd voormalig streekagenda-ZO-Fryslân-project);

•

In het kader van het voormalig streekagenda-ZO-Fryslân-project Energietransitie Wijken & Dorpen is het voor onze inwoners in 2020 als gevolg van corona niet mogelijk geweest om, ondanks 100% subsidiëring door de provincie Fryslân en de gemeente, actief aan de slag te gaan met de Energiemixmethode, We Energy Game;

•

Digitaal is contact onderhouden met de diverse duurzame dorpsinitiatieven (o.a. maatschappelijk contract Nijeholtpade -thema Duurzaamheid-, Energiecoöperaties De Toekomst Steggerda en Boijl Energieneutraal);

•

Vanuit de intergemeentelijke samenwerking regio ZO-Fryslân is gezamenlijk promotiemateriaal ontwikkeld (met inzet van voormalig streekagenda-ZO-Fryslân-budget).

•

We gaven verder uitvoering aan het verduurzamen van de openbare verlichting;

Programmapijler Klimaat-Robuust In december 2020 is door de gemeenteraad het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (GRP 2021-2025) vastgesteld. In dit GRP 2021-2025 zijn negen klimaatmaatregelen opgenomen die bijdragen aan het klimaat robuust maken van de leefomgeving. Deze negen maatregelen wordt gedurende de looptijd van het GRP 2021-2025 uitgevoerd.

77

Goede milieukwaliteit van de woon- en leefomgeving Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? We willen de VANG (Van Afval Naar Grondstof) doelstelling bereiken. De VANG doelstelling is ontwikkeld om de nodige stappen te zetten naar een circulaire economie. Naast een goede afvalscheiding zijn voorkomen van afval en hergebruik van grondstoffen belangrijke speerpunten.

Hebben we gedaan wat we wilden doen? Opstellen Gemeentelijk afvalstoffenbeleidsplan Het college heeft in 2020 opdracht gegeven om een strategienota voor grondstoffenbeleid in Weststellingwerf uit te werken. De nota beschrijft de totale kolom huishoudelijk afval waarbij afval onderdeel is van duurzaamheid. Ook geeft de nota inzicht in de financiële gevolgen van verschillende inzamelingsvarianten. De strategienota grondstoffenbeleid Weststellingwerf 2021, wordt aangeboden aan de raad om hier een besluit over te nemen. De nieuwe strategienota grondstoffenbeleid Weststellingwerf 2021 dient als leidraad voor het afvalbeheer in de gemeente Weststellingwerf voor de komende jaren. In de nota is vastgelegd welke beleidsambities de gemeente Weststellingwerf wil behalen en welke organisatie hiervoor nodig is.

Beleidsindicatoren Gemeente

Nederland

Beleidsindicatoren vanuit het rijk

Eenheid

2017

2018 2019 2020

2017

2018 2019 2020

Fijn huishoudelijk restafval

Aantal kg per inwoner

248

244

240

178

172

163

-

Hernieuwbare elektriciteit

%

7,8% 13,1%

-

- 16,3% 17,6%

-

-

-

Een - (liggend streepje) betekent dat er (nog) geen cijfers bekend zijn (gemaakt) voor de periode. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl - Bron geraadpleegd op 1 maart 2021

Hoeveel heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2020

Actuele begroting 2020

Primitieve begroting 2020

Verschil begroot werkelijk

Lasten

7.381

7.447

7.227

66

Baten

-5.451

-5.336

-5.246

115

Saldo van lasten en baten

-1.930

-2.111

-1.981

-181

349

276

276

-73

Onttrekkingen Stortingen

26

25

25

-1

Saldo mutatie reserves

323

251

251

-72

-1.607

-1.859

-1.729

-253

Resultaat

Toelichting - Wat mag het kosten De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, programma 7.

78

Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Portefeuillehouder(s)

Jongebloed en Zonderland

Organisatie

Ruimte

Taakvelden •

Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)

•

Ruimtelijke ordening

•

Wonen en bouwen

•

Beheer overige gebouwen en gronden

Beleidsnota's •

Woonvisie gemeente Weststellingwerf 2016

•

Bestemmingsplannen voor de dorpen

•

Vastgestelde nota’s van uitgangspunten in het kader van nieuw bestemmingsplan buitengebied (2010 en 2011)

•

Handleiding schaalvergroting agrarische sector 2011

•

Rapport MKB/REVA ‘beleidsvisie versterking kernwinkelapparaat Wolvega’ (2010)

•

Ontwikkelagenda versterking economische structuur (2011)

•

Terrassenbeleid en nadere regels (2012)

•

2017 Evenementenbeleid

•

Beheersverordening agrarische percelen bestemmingsplan buitengebied (1 juli 2013)

•

Streekagenda Zuidoost (juni 2013) + jaarplan 2017

•

Bestemmingsplan Buitengebied 2014

•

Bestemmingsplan Buitengebied 2016 (versie VA03) aangepast naar aanleiding van uitspraak Raad van State

•

Bestemmingsplan Buitengebied intensieve veehouderij

•

Investeringskalender 2017-2027

•

Huisvestingswet 2014

•

Omgevingsvisie Weststellingwerf juni 2019

•

Notitie strategisch omgaan met gemeentelijk vastgoed

•

Plan van aanpak Verduurzamen gemeentelijke vastgoedportefeuille 2020

•

Collegeprogramma 2018-2022

79

Actuele ontwikkelingen en gerealiseerd beleid VTH (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving) Het aantal basistaken in de Wet VTH is uitgebreid. Per 1 januari 2020 zijn er daarom taken over naar de FUMO. Dit heeft geleid tot een hogere bijdrage aan de FUMO. Een gedeelte van de meerkosten is gefinancierd door een besparing op de OWO VTH afdeling. Hûs en Hiem De inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 januari 2022. Bij de in werkingtreding krijgt de welstandstoets een andere invulling. Hierover zal in 2021 besluitvorming plaatsvinden. Hoe de nieuwe situatie praktisch en juridisch vorm krijgt is nog niet bekend. Daar doet een werkgroep vanuit de Vereniging Friese Gemeenten (VFG) onderzoek naar. Streekagenda Per 1 januari 2020 is de samenwerking in de regio zuidoost Friesland de vorm van de Streekagenda beëindigd. Via de regiodeal heeft de samenwerking een vervolg gekregen, zie ook paragraaf streekagenda/regiodeal. Verduurzamen gemeentelijk vastgoed In 2020 is het plan van aanpak Verduurzamen gemeentelijke vastgoedportefeuille vastgesteld. In dit plan is een kernportefeuille met vijf panden bepaald. Voor de kernportefeuille wordt op pandniveau een verduurzamingsstrategie opgesteld. De ervaringen die wij op doen met de kernportefeuille willen wij toepassen op de rest van het gemeentelijk vastgoed.

Tiny Houses Al geruime tijd zijn wij in gesprek met een lokale ontwikkelaar over de mogelijkheden voor de bouw van een aantal Tiny Houses. In 2020 is hierover principe overeenstemming bereikt en de plannen worden nu verder uitgewerkt. Maatschappelijk contract Nijeholtpade Een van de instrumenten van de Omgevingsvisie is het sluiten van een maatschappelijk contract met een dorp. Als pilot hebben wij een dergelijk contract gesloten met het dorp Nijeholtpade. Een van de onderwerpen binnen dat contract is woningbouw. In 2020 hebben wij veelvuldig overleg gehad met het dorp over dit onderwerp. Deze gesprekken hebben in 2021 geleid tot een principe overeenstemming.

Lindewijk deelgebied 2 Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? •

op- en vaststellen van het bestemmingsplan Lindewijk deelgebied 2

•

op- en vaststellen van de grondexploitatie Lindewijk

•

zorgen voor tijdige beschikbaarheid van bouwkavels in Lindewijk deelgebied 2

Hebben we gedaan wat we wilden doen? Het moederplan Lindewijk gebruiken we als basis voor een concept stedenbouwkundige opzet voor Lindewijk deelgebied 2. Het moederplan Lindewijk is als basis voor de stedenbouwkundige opzet voor Lindewijk deelgebied 2 gebruikt. Dit heeft geresulteerd in het stedenbouwkundig plan Lindewijk deelgebied 2, dat door het college is vastgesteld op 22 september 2020. In overleg met instanties en inwoners de stedenbouwkundige opzet verder uitwerken Het stedenbouwkundig plan Lindewijk deelgebied 2 is inmiddels vastgesteld. Vanwege corona heeft er voor het stedenbouwkundig plan een beperkte consultatie plaats gevonden. Het stedenbouwkundig plan is uitgewerkt in het voorontwerp bestemmingsplan. Op het voorontwerp bestemmingsplan (met bijbehorend beeldkwaliteitsplan en inrichtingsplan openbare ruimte ), wordt uitgebreid inspraak gevoerd. Via een speciale website (Maptionnaire) kunnen mensen gemakkelijk een reactie geven. Het voorontwerp is ook voorgelegd om reactie aan de overlegpartners. Alle ingekomen reacties worden gebundeld en kunnen leiden tot aanpassingen in het uiteindelijke ontwerp. 80

De nieuwe stedenbouwkundige opzet financieel doorrekenen Op basis van het vastgestelde stedenbouwkundig plan is een doorrekening gemaakt voor de grondexploitatie voor deelgebied 2. Daarbij is uitgegaan van het maximaal toegestane aantal woningen (200) volgens het (voorontwerp) bestemmingsplan. In het bestemmingsplan is het type woningen per bouwvlak niet vastgelegd. Uitgangspunt is een mix in typologie zodat alle doelgroepen worden bediend. (starters, senioren, doorstromers. rijenbouw, vrijstaand) Onderzoeken of er nog een nadere fasering moet komen Deelgebied 2 zal gefaseerd worden uitgevoerd. De wijze van fasering moet nog worden uitgewerkt. Bij de fasering zal zoveel mogelijk worden aangesloten op bestaand bebouwd gebied. Op basis van de nieuwe stedenbouwkundige opzet een bestemmingsplan opstellen Het stedenbouwkundig plan is uitgewerkt in een voorontwerp bestemmingsplan Lindewijk deelgebied 2, een concept beeldkwaliteitsplan (BKP) en een concept inrichtingsplan openbare ruimte (IPOR) Deze stukken liggen momenteel ter inzage. Het streven is om het bestemmingsplan, het BKP en het IPOR voor de zomer van 2021 door de raad te laten vaststellen. De daadwerkelijke uitvoering van werkzaamheden afstemmen op het tempo van grondverkoop in fase I Wij zullen de gronduitgifte in Lindewijk deelgebied 2 afstemmen op het tempo van grondverkoop in Lindewijk deelgebied 1.

Rottige Meente Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Versterking van het gebied Rottige Meente met samenhang tussen cultuur, recreatie, toerisme en natuur. Een visie op het gebied Driewegsluis. De locatie Driewegsluis is als entreelocatie ook onderdeel van het regioproject ErVaren en Turf. Dit project heeft tot doel een betere verbinding te maken tussen land- en waterrecreatie, waardoor toeristen en recreanten worden verleid om van het water het land op te gaan en andersom. Regio Zuidoost Friesland leent zich hier uitstekend voor. Ook heeft dit project tot doel toeristen langer in dit gebied te houden, wat de lokale economie ten goede komt. Het regioproject bestaat uit verschillende deelprojecten die in uitvoering zijn. Zo is bijvoorbeeld de bewegwijzering over het water van de (route naar) de Turfroute verbeterd en geharmoniseerd met meer eigentijdse bebording, passend in de marketingcampagne "Het Andere Friesland" die in 2020 is gestart. Gelet op de betekenis van het gebied Driewegsluis en de samenhang met en omvang van het gebied de Rottige Meente hebben wij voor de ontwikkeling van het gebied Driewegsluis met plaatselijk belang diverse gesprekken gevoerd over alle onderwerpen die hierbij van belang zijn.

Hebben we gedaan wat we wilden doen? Samenwerking met Nationaal Park Weerribben - De Wieden om ook Rottige Meente onderdeel te laten zijn van de promotie van het nationaal Park Ons doel is nog steeds om te komen tot een groot Nationaal Park Weerribben - De Wieden - Rottige Meente. Indien zich daar momenten voor aandienen dan brengen wij ons streven onder de aandacht bij betrokken externe partijen. Ook in onze contacten met Steenwijkerland wijzen wij steeds op het belang van dit grotere Nationaal Park. Vooruitlopend op de realisatie van dit grotere Nationaal Park willen wij de Rottige Meente onderdeel laten zijn van de promotie van huidige Nationaal Park. In 2020 zijn hierover geen ontwikkelingen geweest.

81

In gesprek met de gemeente Steenwijkerland om aan te haken bij ontwikkelingen in gebied Weerribben de Wieden Wij voeren gesprekken met het gemeentebestuur van Steenwijkerland om meer bestuurlijk draagvlak te krijgen voor een uitbreiding van het Nationaal Park Weerribben - De Wieden met het gebied de Rottige Meente. In die gesprekken duiden wij ook het belang om het gebied de Rottige Meente aan te haken bij ontwikkelingen in gebied Weerribben - De Wieden. Ook in 2020 hebben wij in de bestuurlijke gesprekken hiervoor aandacht gevraagd. In samenspraak met de inwoners de gebiedsopgave verder uitvoeren Voor de uitvoering van de gebiedsopgave Rottige Meente is binnen de begroting over een aantal jaar in totaal €458.000 beschikbaar. De besteding van deze middelen zullen wij gebruiken bij de uitvoering van de recreatieve gebiedsontwikkeling Driewegsluis en het Regiodeal project Zuidelijke Poort. Op 8 juni hebben wij overleg gehad met plaatselijk belang en de Stichting Ondernemers Groote Veenpolder waar wij hebben gesproken over de samenhang tussen de ontwikkeling Driewegsluis en het Regiodeal project Zuidelijke Poort. Daarbij is ook gesproken over een andere inzet van de middelen voor de gebiedsopgave Rottige Meente . In januari 2021 heeft u besloten middelen beschikbaar te stellen voor de uitvoering van de Regiodeal Zuidelijke poort.

De plannen daarvoor worden nu uitgewerkt, Het geografische gebied Driewegsluis ontwikkelen als recreatieve poort van Friesland en Overijssel In 2020 is opdracht verstrekt voor het opstellen van een variantenstudie voor het eiland Driewegsluis. Deze variantenstudie is de basis voor het opstellen van een visie voor het ontwikkelen van dit gebied als recreatieve toegang van Friesland en Overijssel. In oktober is deze variantenstudie aan u gepresenteerd. Met uw opmerkingen werken wij nu aan de nadere uitwerking en hebben wij overleg met betrokken partijen. De variantenstudie heeft samenhang met de plannen voor de Regiodeal en wordt onder de naam Zuidelijke Poort nader uitgewerkt. In 2021 zal er besluitvorming moeten plaatsvinden Het projectplan ErVaren en Turf verder uitvoeren Het project ErVaren en Turf bestaat uit een aantal deelprojecten. Vanuit het deelproject rustpuntennetwerken is er in 2019 een zestal rustpunten gerealiseerd. Vanuit het deelproject Smart regio zijn er meerdere thematische toeristische routes ontwikkeld in Zuidoost Friesland die kunnen worden gebruikt in een route app. Om te komen tot een verbetering van de ruiter- men- en ATB routes is een inventarisatie uitgevoerd naar de ligging en kwaliteit van bestaande routes. Deze inventarisatie wordt gebruikt om te beoordelen waar aanpassingen nodig zijn en waar kansen liggen voor het maken van verbindingen.

De inventarisatie van de bewegwijzering van, op en naar de Turfroute, met name via het water is gestart. Voor goed gastheerschap, een betere promotie en zichtbaarheid van toeristische bedrijven is een programma ontwikkeld om ondernemers workshops te kunnen aanbieden.

82

Uitwerken omgevingsvisie Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Uitwerking van onderdelen van de Omgevingsvisie

Hebben we gedaan wat we wilden doen? Dorpen stimuleren om een dorpsvisie op te stellen In de gebruikelijke contacten met de dorpen wijzen de gebiedswethouder en de dorpencoördinator steeds op het belang van het hebben van een dorpsvisie. Nijeholtpade heeft een dorpenvisie nieuwe stijl opgesteld. Op basis daarvan hebben wij met het dorp een Maatschappelijke Overeenkomst gesloten. De verschillende punten van deze overeenkomst zijn in uitvoering. Inmiddels heeft ook Oosterstreek te kennen gegeven een nieuwe dorpenvisie te willen opstellen. Model opstellen voor een maatschappelijk contract In november 2019 hebben wij met het dorp Nijeholtpade een maatschappelijke overeenkomst gesloten. Aan de uitwerking en uitvoering van de daarin opgenomen onderdelen is samen met het dorp gewerkt. Maatschappelijke contracten afsluiten met de dorpen op basis van hun dorpsvisie Er zijn nog geen andere dorpen met een eigen dorpsvisie die kenbaar hebben gemaakt op basis daarvan een maatschappelijke overeenkomst met de gemeente te willen sluiten. Weststellingwerf Stellingen verder concretiseren op basis van aanvragen Bij de beoordeling van initiatieven passen wij voor zover van toepassing ook de Weststellingwerf Stellingen toe. Wij hebben toegezegd dat wij in de advisering de toepassing van de Weststellingwerf Stellingen zichtbaar zullen maken.

Werkende weg moet dan de betekenis en de reikwijdte van de Weststellingwerf Stellingen concreter worden. In 2021 werken wij hier verder aan Mogelijkheden aanbieden voor het instellen van een omgevingspanel bij initiatieven In 2020 zijn er een aantal initiatieven geweest waarbij de initiatiefnemer zo nodig samen met de gemeente in overleg is geweest met de omgeving om zijn initiatief nader uit te leggen. Wij verwachten dat deze werkwijze in 2021 een vervolg krijgt. Daarbij zijn we natuurlijk wel afhankelijk van de initiatieven van derden. Platform opstellen voor ondersteuning bij vraagstukken in de dorpen In 2020 zijn de eerste ervaringen opgedaan met een professioneel platform dat ondersteuning biedt bij vraagstukken in de dorpen. De ontwikkeling van een woningbouwlocatie in De Hoeve en de uitwerking van het onderdeel wonen in de maatschappelijke overeenkomst met Nijeholtpade zijn hiervan voorbeelden. Samenwerken met bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties om de Omgevingsvisie bekend maken Op basis van concrete initiatieven geven wij samen met bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties meer bekendheid aan het nieuwe denken vanuit de Omgevingsvisie.

Implementatie omgevingswet Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? We hebben grote stappen gemaakt in de samenwerking met de OWO gemeenten in de gezamenlijke voorbereiding voor de implementatie van de Omgevingswet. De gemeenten Opsterland, Ooststellingwerf en Weststellingwerf verdelen de werkzaamheden om college en raad goed te kunnen voorbereiden op de inwerkingtreding per 1 januari 2022. Het gaat o.a. om de software die moet worden aangeschaft, de opleidingen en communicatie. Het beschikbaar gestelde budget is in 2020 voldoende gebleken. 83

Hebben we gedaan wat we wilden doen? Medewerkers bijscholen voor nieuwe wetgeving Onderdeel van het proces om in OWO verband tot een goede implementatie van de Omgevingswet te komen is ook het opstellen van een opleidingsplan. Onderzoeken of de gemeentelijke regelgeving geschikt is voor de Omgevingswet Onderdeel van de samenwerking in OWO verband om te komen tot een implementatie van de Omgevingswet is ook het beoordelen of er een aanpassing moet komen van de gemeentelijke regelgeving. Daar zijn in het afgelopen jaar de voorbereidingen voor getroffen. Samenwerken in OWO verband voor de invoering van de Omgevingswet In 2019 is er in OWO verband een nulmeting informatievoorziening Omgevingswet uitgevoerd, waarin de individuele voorbereidingen en ambities van de gemeenten op elkaar zijn afgestemd. Binnen OWO verband hebben wij in 2020 afgestemd welke ‘minimale acties’ er moeten worden gedaan om afzonderlijk en gezamenlijk klaar te zijn voor de implementatie van de Omgevingswet op 1 januari 2022. De OWO beleidstafel, een overleg van de portefeuillehouders van de Omgevingswet van de drie gemeenten, begeleidt dit proces. Er zijn voorbereidingen getroffen om een aantal onderwerpen gezamenlijk op te pakken, zoals het opleidingsplan en een gezamenlijke visie op een adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit.

Beleidsindicatoren Gemeente

Nederland

Beleidsindicatoren vanuit het rijk

Eenheid

2017

2018

2019

2020

2017

2018

2019

2020

Gemiddelde WOZ-waarde

per € 1.000

180

189

197

211

217

230

248

270

Nieuw gebouwde woningen

Aantal per 1.000 woningen

5,7

4,7

9,4

-

8,2

8,6

9,2

-

Demografische druk 20-64 jaar

%

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

In euro's

79,9% 80,5% 80,8% 81,8% 69,0% 69,6% 69,8% 70,0% 599

590

585

611

644

649

669

700

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

In euro's

687

679

674

701

723

721

739

773

Een - (liggend streepje) betekent dat er (nog) geen cijfers bekend zijn (gemaakt) voor de periode. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl - Bron geraadpleegd op 1 maart 2021

Hoeveel heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2020

Actuele begroting 2020

Primitieve begroting 2020

Verschil begroot werkelijk

Lasten

3.313

3.308

3.418

-5

Baten

-2.309

-2.071

-2.071

238

Saldo van lasten en baten

-1.004

-1.237

-1.348

-233

Onttrekkingen

0

128

100

128

Stortingen

2.299

0

0

-2.299

Saldo mutatie reserves

-2.299

128

100

2.427

Resultaat

-3.303

-1.109

-1.248

2.194

Toelichting - Wat mag het kosten De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, programma 8. 84

Overzicht | algemene dekkingsmiddelen Overzicht Algemene dekkingsmiddelen Portefeuillehouder(s)

Jongebloed

Organisatie

Dienstverlening, Bedrijfsvoering en Organisatie

Taakvelden •

OZB woningen

•

OZB niet-woningen

•

Belastingen overig

•

Economische promotie

•

Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

•

Treasury

Actuele ontwikkelingen en gerealiseerd beleid Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten die een gemeente vrij kan besteden. Dit in tegenstelling tot de specifieke dekkingsmiddelen zoals de opbrengst afvalstoffenheffing en de rioolheffing. De specifieke dekkingsmiddelen staan opgenomen in de betreffende programma’s onder de baten. Algemene dekkingsmiddelen zijn bedoeld om de activiteiten binnen de programma's te betalen. Algemene dekkingsmiddelen zijn: • Lokale heffingen, waarvan de besteding van de opbrengst niet gebonden is, zoals de onroerende zaak- , precario- en toeristenbelasting. • Algemene uitkering en overige uitkeringen uit het gemeentefonds. Een grote uitkering die we van het Rijk ontvangen is de Algemene uitkering uit het gemeentefonds. We kunnen deze uitkering vrij besteden. De verantwoording vindt plaats aan de gemeenteraad onder meer via de jaarstukken. • Dividend, een vergoeding die wordt uitbetaald aan de aandeelhouders. • Saldo van de financieringsfunctie, dit is het verschil tussen de toegerekende rente aan de programma's en de werkelijk betaalde rente over de lang- en kortlopende leningen. Ook wel het renteresultaat genoemd. • Overige algemene dekkingsmiddelen. Dit zijn de overige inkomsten waar geen bestedingsdoel voor is bepaald. De gemeenteraad heeft geen invloed op de Algemene uitkering uit het gemeentefonds of het dividend wat een gemeente ontvangt.

De gemeenteraad kan wel invloed uitoefenen op de hoogte van de lokale heffingen. Dit staat uitgelegd in de paragraaf over lokale heffingen. Een toelichting op het renteresultaat moet worden opgenomen in de paragraaf Financiering. Gemeentelijke belastingen Naast de twee taakvelden "OZB woningen" en "OZB niet-woningen" wordt hier ook het taakveld "Belastingen overig" opgenomen. Dat zijn de precariobelasting en de reclamebelasting. Onder het taakveld Economische promotie vallen de toeristenbelasting en de forensenbelasting. Gemeentefonds We ontvangen geld van het Rijk uit het gemeentefonds. In 2020 was dat € 47,8 miljoen. Hiervan hebben we een groot deel van onze uitgaven betaald. Het gemeentefonds kent de volgende soorten uitkeringen: 1) de Algemene uitkering, 2) de integratie-uitkering Sociaal domein en 3) de decentralisatie- en (overige) integratie-uitkeringen.

85

1) Algemene uitkering Jaarlijks ontvangen we, volgens een vastgesteld verdeelsysteem, een uitkering uit het gemeentefonds. In het verdeelsysteem wordt rekening gehouden met de onderlinge verschillen in de kosten waar een gemeente voor staat en de draagkracht van gemeenten (de belastingcapaciteit). Dit jaar hebben we op drie momenten informatie over de gemeentefondsuitkering ontvangen. In mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december op basis van de Najaarsnota van het Rijk. Op basis van deze informatie van het Rijk leiden we onze verwachte uitkering uit het gemeentefonds af. Dat doen we, omdat de omvang van de uitkering niet vast staat. Dit komt omdat de uitkering voor een belangrijk deel bepaald wordt door de ontwikkeling van de Rijksuitgaven. Geeft het Rijk meer uit dan krijgen gemeenten meer geld, maar geeft het Rijk minder uit dan krijgen gemeenten ook minder. Samen trap op, trap af noemt het Rijk dat. In 2020 hebben we € 42,1 miljoen aan algemene uitkering ontvangen, zo'n € 1,3 miljoen meer dan we hadden begroot. Compensatie coronamaatregelen Ook in 2021 zullen gelden worden uitgekeerd door het Rijk als gevolg van de genomen coronamaatregelen. Compensatie corona Buiten het gemeentefonds om worden nog meer compensaties verstrekt in de vorm van specifieke uitkeringen (SPUK’s).

Dat betreft: - Zwembanen en ijsbanen; - Verlenging steun aan sportverenigingen; - Toezicht en handhaving; - TOZO 3 regeling; - Beschikbaarheidsvergoeding openbaar vervoer. In de decembercirculaire is een vooraankondiging gedaan voor een aantal regelingen. Dit is niet verwerkt in de jaarrekening 2020. - Inkomstenderving. - Afvalinzameling. - TONK ( Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten) voor huishoudens die door omstandigheden in ernstige financiële problemen dreigen te komen). Herijking gemeentefonds De invoerdatum van het nieuwe verdeelstelsel is opgeschoven naar 1-1-2023, de invoering van het nieuwe verdeelstelsel wordt aan het nieuwe kabinet overgelaten. 2) Integratie-uitkering Sociaal domein In 2019 is de integratie-uitkering Sociaal domein (die samenhing met de decentralisatie van taken) voor het grootste deel overgeheveld naar de Algemene uitkering. Uitzondering hierop zijn de onderdelen "Voogdij/18+" en "participatie" (WSW) waar we nog wel een afzonderlijke integratie-uitkering voor ontvingen. Voor deze onderdelen kregen we in 2020 € 400.000 meer dan we vooraf hadden begroot. Inburgering In 2020 heeft de introductie van de integratie-uitkering Inburgering plaatsgevonden in verband met de Wet Inburgering die per 1 juli 2021 in werking treedt.

Gemeenten ontvangen hiervoor in 2020 een incidentele bijdrage voor de invoeringskosten en een structurele bijdrage in de uitvoeringskosten ( 2021 en verder). Jeugdhulp Het kabinet heeft in 2019 besloten extra middelen toe te voegen aan het jeugdhulpbudget. Aanvullend doet het Rijk nog onderzoek om te kunnen bepalen of en zo ja in welke mate gemeenten structureel extra middelen nodig hebben. In de septembercirculaire is aangekondigd dat voor 2022 op landelijk niveau eenmalig aanvullend € 300 miljoen toegevoegd zal worden aan de algemene uitkering voor het jeugdhulpbudget.

86

3) Decentralisatie- en (overige) integratie-uitkeringen Het Rijk onderscheidt naast de Algemene uitkering en Integratie-uitkering Sociaal domein ook de categorie "Decentralisatie- en (overige) integratie-uitkeringen. In deze categorie zijn middelen opgenomen voor verschillende (soms eenmalige) taken die wij uit kunnen voeren, zoals de eenmalige bijdrage uit het Klimaatakkoord, middelen voor Gezond in de stad en sportcoaches. Omdat deze middelen naar hun aard vergelijkbaar zijn met de middelen uit de Algemene uitkering classificeren wij ze onder de noemer "Algemene Uitkering / Gemeentefonds". Treasury Op het taakveld treasury staan alle rentelasten en rentebaten. De rentelasten worden vervolgens toegerekend aan de overige taakvelden. Voor onze gemeente is de manier van rentetoerekening niet nieuw maar het is met ingang van 2017 op grond van de voorschriften verplicht gesteld. Het saldo tussen de rente die is toegerekend aan de taakvelden en de werkelijk te betalen rente blijft op dit taakveld staan. Ook staan op dit taakveld de ontvangen dividenduitkeringen. Woonlasten In 2020 heeft het rijk een benchmark woonlasten ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten inzichtelijk er te maken. Hierin wordt naast de OZB ook de riool- en afvalstoffenheffing vergeleken. De benchmark vervangt de landelijke macronorm voor de OZB.

De macronorm bepaalde de maximale jaarlijkse stijging van de OZB-opbrengsten van alle gemeenten.

Algemene dekkingsmiddelen Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2020

Actuele begroting 2020

Primitieve begroting 2020

Verschil begroot werkelijk

Lasten

326

2.729

2.729

2.403

Baten

-55.402

-53.635

-52.937

1.768

Saldo van lasten en baten

55.076

50.906

50.207

-4.171

Resultaat

55.076

50.906

50.207

-4.171

Toelichting De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, algemene dekkingsmiddelen.

87

Overhead, Vennootschapsbelasting en Onvoorzien

88

Overzicht kosten overhead Overhead kosten De definitie van overhead uit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) luidt: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Alle bedrijfskosten die direct verbonden zijn aan activiteiten die gericht zijn op de externe klant vallen hier dus niet onder maar zijn in de betreffende taakvelden opgenomen. De bedrijfskosten die dus gerekend worden tot de overhead zijn: •

Personele kosten (alleen leidinggevenden en interne afdelingen)

•

Huisvesting

•

ICT

•

Communicatie

•

Overige bedrijfsvoeringskosten.

De toelichting op de cijfers staat in het onderdeel jaarrekening, toelichting op de cijfers per programma Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2020

Actuele begroting 2020

Primitieve begroting 2020

Verschil begroot werkelijk

Lasten

14.260

14.043

13.545

-216

Baten

-5.792

-5.769

-5.517

23

Saldo van lasten en baten

-8.467

-8.275

-8.028

193

76

76

0

0

-8.391

-8.199

-8.028

193

Onttrekkingen Resultaat

89

Vennootschapsbelasting Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is er de Wet belastingplicht overheidsondernemingen. Dit houdt in dat gemeenten Vennootschapsbelasting (Vpb) moeten betalen op het moment dat ze activiteiten uitvoeren waarvoor ze aangemerkt worden als ondernemer. In 2020 hebben we een aanslag Vennootschapsbelasting (2018) gekregen van totaal € 63. In 2019 hebben wij voor het eerst aangifte gedaan voor de Vennootschapsbelasting 2016 en 2017. Dit betreft belaste inkomsten uit afval. Dit is slechts een zeer klein bedrag van € 63. Voor de grondexploitatie komen we nog steeds niet door de zogenaamde ondernemerspoort (geen fiscale winst) en hoeven daarvoor geen Vpb te betalen. Zie ook bij de toelichting op de baten en lasten, onderdeel Vennootschapsbelasting.

Vennootschapsbelasting Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2020

Actuele begroting 2020

Primitieve begroting 2020

Verschil begroot werkelijk

Lasten

0

0

0

0

Resultaat

0

0

0

0

90

Onvoorziene uitgaven Onvoorziene uitgaven Het taakveld 'Overige baten en lasten' is hier verantwoord. De post onvoorziene uitgaven maakt deel uit van dit taakveld. Stelpost algemene risicobeheersing Beschikking over deze stelpost kan alleen via een raadsbesluit en is uitsluitend bedoeld ter dekking van structurele risico’s die op enig moment werkelijkheid worden. Bij de voorjaarsnota 2019/kadernota 2020-2023 zijn de bedragen van 2019 en 2020 volledig ingezet om de toenemende kosten voor de jeugdzorg op te kunnen vangen. Stelpost onvoorzien De post voor onvoorziene incidentele uitgaven bedraagt ieder jaar € 30.000. In 2020 is hier geen beroep op gedaan.

Onvoorziene uitgaven Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2020

Actuele begroting 2020

Primitieve begroting 2020

Verschil begroot werkelijk

Lasten

0

30

30

30

Resultaat

0

-30

-30

-30

91

Paragrafen

92

Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Lokale heffingen Portefeuillehouder

Jongebloed, Zonderland, Rikkers en Hoen

Organisatie

Dienstverlening, Bestuur en Organisatie

Inleiding De lokale heffingen worden onderverdeeld in belastingen en rechten Belastingen De opbrengsten van belastingen vallen onder de algemene middelen en kunnen vrij besteed worden. In onze gemeente geldt dit voor de onroerende-zaakbelastingen (OZB), forensenbelasting, (water-)toeristenbelasting, precariobelasting en reclamebelasting. Rechten Dit zijn vergoedingen voor concrete prestaties, die door de gemeente worden geleverd. Deze opbrengsten zijn niet vrij besteedbaar. In onze gemeente geldt dit voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing en de leges burgerzaken. Bij de afvalstoffen- en rioolheffing is het uitgangspunt dat er kostendekkende tarieven zijn. De tarieven worden opgenomen in verordeningen, die de gemeenteraad vast stelt. Voor de tarieven in 2020 is dit gedaan in de raadsvergaderingen van 4 november 2019 en 2 december 2019. Voor de heffing van de OZB en de forensenbelasting is jaarlijks een waardering van de onroerende zaken (WOZ waarden) nodig.

Tarievenbeleid 2020 Het uitgangspunt voor 2020 was om de woonlasten voor onze inwoners stabiel te houden. Voor 2020 zijn de belangrijkste heffingen met 1,5% inflatiecorrectie verhoogd, met uitzondering van de precariobelasting en reclamebelasting. De afvalstoffenheffing is in 2020 verhoogd onder meer als gevolg van de landelijke verhoging van de verbrandingsbelasting, alsmede om de kostendekkendheid van de tarieven te verhogen. Deze verhoging is onder meer het gevolg van de landelijke verhoging van de verbrandingsbelasting. Iedere gemeente in Nederland heeft hiermee te maken. Dit is ook terug te zien in het provinciale overzicht van de lokale heffingen. Zowel voor eenpersoons- als meerpersoonshuishoudens is de totale woonlastendruk ten opzichte van 2019 gestegen. Zo ging de totale woonlast voor meerpersoonshuishoudens in onze gemeente van € 674 in 2019 naar € 701 in 2020. Dit is een meer dan trendmatige stijging van de woonlasten, maar helaas onoverkomelijk gezien de landelijke ontwikkelingen en prijsinflaties. De kosten voor met name het verwerken van huishoudelijk afval zijn fors toegenomen. De gemeentelijke woonlasten in Weststellingwerf liggen echter nog wel ruim onder het landelijk gemiddelde van € 776 over 2020.

Ook wanneer we de woonlasten in onze gemeente vergelijken met de andere 17 gemeenten in onze provincie dan zien we dat we met een derde plek in de ranking (vorig jaar plek 4) goed scoren, waar het gaat om de laagste woonlasten. Vanwege de coronapandemie was één van de maatregelen voor ondernemers om de aanslagen reclamebelasting later te versturen. Indien nodig kan een ondernemer een betalingsregeling treffen. In 2020 zijn 438 aanslagen reclamebelasting verstuurd voor een totaalbedrag van € 111.200. Per abuis zijn er aanslagen opgelegd waarop een vrijstelling van toepassing was. Tevens zijn er aanslagen verstuurd op basis van de WOZ waarde van de woning in plaats van de WOZ waarde van het bedrijfsgedeelte. Dit heeft geleid tot verschillende verminderingen op de aanslagen. Er zijn 29 bezwaarschriften ingediend waarvan 16 gegrond zijn verklaard en 13 ongegrond. De opbrengst van reclamebelasting wordt volledig uitgekeerd als subsidie aan de SOW. De definitieve subsidie over 2020 wordt in 2021 vastgesteld.

93

Tabel opbrengst belangrijkste heffingen x € 1.000 Lokale heffingen Onroerende-zaakbelastingen

Rekening 2019

Rekening 2020

Actuele begroting

Primitieve begroting

Verschil begroot werkelijk

4.768

4.906

4.786

4.786

120

Forensenbelasting

42

45

49

49

-3

Toeristenbelasting

150

114

150

150

-36

Precariobelasting

2.356

2.299

2.353

2.353

-54

Reclamebelasting

41

104

40

40

64

Afvalstoffenheffing

2.496

2.647

2.639

2.639

8

Rioolheffing

1.913

1.959

1.957

1.957

3

Marktgelden

12

12

10

10

1

Leges burgerzaken

370

298

309

309

-11

Leges omgevingsvergunningen (WABO)

640

713

595

595

118

Begraafplaatsen Eindtotaal

142

167

137

137

30

12.931

13.265

13.025

13.025

240

Totaalopbrengst van de belangrijkste heffingen Onroerende-zaakbelastingen OZB Wet waardering onroerende zaken (WOZ) Ieder jaar taxeert de gemeente alle onroerende zaken binnen de gemeente. De WOZ-waarde is niet alleen de grondslag voor de OZB en de forensenbelasting, het wordt ook gebruikt voor belastingen van het rijk en het waterschap. De aanslagen in 2020 zijn gebaseerd op de waardepeildatum 1 januari 2019. Bij het opstellen van de begroting, maken we gebruik van het op dat moment bekende bedrag van de WOZ-waarden. Daarna zijn er nog tal van gebeurtenissen die van invloed zijn op de definitieve WOZ-waarden per peildatum. De WOZ-waarden per peildatum waren voor zowel de woningen als de niet-woningen hoger dan waar bij de begroting mee is gerekend. De WOZ-waarden van woningen zijn in onze gemeente gemiddeld met 4,0% gestegen. De WOZ-waarden van niet-woningen zijn met gemiddeld 1,3% toegenomen. Dat maakt dat de daadwerkelijke ontvangst hoger is dan begroot. Tevens is het gedurende het jaar altijd sprake van mutatie van het woningen bestand. Ook dit heeft invloed op de daadwerkelijke ontvangst. Bezwaar en beroep Over het belastingjaar 2020 zijn in totaal 239 bezwaarschriften ontvangen op basis van de Wet waardering onroerende zaken (wet WOZ). Dat is ongeveer 2,5%. van het aantal opgelegde aanslagen onroerende-zaakbelasting.

De twee voornaamste redenen van het bezwaar zijn allereerst dat men de waarde te hoog vindt ten opzichte van vergelijkbare panden in de buurt en ten tweede de staat van onderhoud. Van het aantal ontvangen bezwaarschriften hebben we afgerond 46% gegrond verklaard. Over het belastingjaar 2020 zijn tot nu toe 5 beroepszaken ingediend. De opbrengst De verwachte opbrengst OZB over 2020 was afgerond € 4,8 miljoen. De werkelijke opbrengst blijkt afgerond € 4,9 miljoen. Deze hogere opbrengst wordt, ondanks de tariefverlaging, verklaard door de hoger dan verwachte WOZ-waarde van woningen. Forensenbelasting Voor deze belasting wordt - net als bij de OZB - als grondslag de WOZ-waarde gehanteerd. De werkelijke opbrengst van € 45.000 valt iets lager uit dan onze raming van € 49.000.

94

Toeristenbelasting De heffingsmaatstaf van deze belasting is de vergoeding die is verschuldigd voor de overnachting. Voor 2020 is het tarief net als de afgelopen jaren 4% van de logiesomzet. In de begroting 2020 hadden we een opbrengst geraamd van €150.000. Echter door de komst van corona en alle maatregelen die zijn genomen door het kabinet die invloed hebben op de toeristische sector, vallen de daadwerkelijke inkomsten lager uit dan begroot. Precariobelasting Precariobelasting wordt geheven over het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde grond. De precariobelasting kan worden gebruikt om belasting te heffen op kabels en leidingen. Als de gemeente gebruik van de grond voor het hebben van voorwerpen moet gedogen, kan zij geen precariobelasting heffen. Het kabinet laat de heffing op kabels en leidingen onder de vrijstelling vallen per 1 juli 2017. Onze gemeente valt onder de overgangsregeling die tot 1 januari 2022 geldt. Onder de overgangsregeling kan een gemeente maximaal heffen naar het tarief zoals dat gold op 10 februari 2016. Voor Weststellingwerf betekent dit dat we tot en met 2021 het tarief van € 2,33 (=tarief per 10 februari 2016) per strekkende meter hanteren. Voor het belastingjaar 2020 bedraagt onze opbrengst € 2.299.000 en is daarmee lager dan het begrote bedrag voor 2020, zo'n € 54.000.

De opbrengst in 2020 ligt overigens ook lager dan in 2019. De reden hiervoor is dat wij jaarlijks een overzicht sturen naar de kabelexploitanten met de percelen die van de gemeente zijn. Zij leggen daar hun kaartmateriaal overheen en zo komen we tot de metrages die bepalend zijn voor de belastingaanslag. Nu hebben wij in 2020 minder grond in bezit dan in 2019, waardoor het aantal strekkende meters kabel ook minder is en dus ook de belastingopbrengst. Daarnaast heeft begin 2020 de netbeheerder al haar bezwaar- en beroepsprocedures rondom de aan haar opgelegde precariobelastingen ingetrokken. Hiermee vervalt het risico op terugbetaling van de precario-opbrengsten. De ontvangen precariobelasting is bij de jaarrekening 2019 gestort in de Bestemmingsreserve investeringsambities, van waaruit de grote investeringsprojecten van onze gemeente kunnen worden betaald. Ook de ontvangst van 2020 is aan deze reserve toegevoegd. Reclamebelasting Reclamebelasting wordt geheven voor openbare aankondigingen, zichtbaar vanaf de openbare weg. We kennen deze belasting sinds 2016, waarvan de opbrengst ten goede komt aan het ondernemersfonds. Uit dit fonds worden activiteiten voor en door ondernemers en haar bezoekers in Wolvega betaald. De reclamebelasting is met ingang van 2020 herzien en kent een meer gedifferentieerde vorm dan voorheen. Dit is in overleg gegaan met het ondernemersfonds.

De daadwerkelijke opbrengsten liggen hoger dan begroot. De begroting is niet aangepast aan de nieuwe belastingverordening, waardoor het grote verschil wordt verklaard. De inkomsten die wij vanuit de reclamebelasting ontvangen, betalen wij 1 op 1 door aan het ondernemersfonds. De uitgaven hierop zijn dus ook hoger, waardoor het resultaat voor de gemeente nul is. Afvalstoffenheffing Het uitgangspunt is dat de kosten van afvalinzameling en -verwerking voor 100% worden opgevangen uit de opbrengst afvalstoffenheffing. Net als in voorgaande jaren, hebben we ervoor gekozen om in 2020 geen volledige invulling aan deze doelstelling te geven, omdat we de woonlastendruk voor onze inwoners wilden beperken. Aan het begin van 2020 gingen we er dan ook vanuit dat de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing geen 100%, maar 94% zou bedragen en dat we het tekort uit de Reserve zouden bijleggen. Het resultaat over 2020 is niet geheel in lijn met wat we hadden begroot. Zo is de werkelijke kostendekkendheid (90%) lager dan de begrootte kostendekkendheid (94%). Zowel de kosten als opbrengsten liggen iets hoger dan vooraf verwacht. Er is € 8.000 meer binnen gekomen maar € 132.000 meer uitgegeven. Het daadwerkelijk aan de reserve te onttrekken bedrag is € 304.000 in plaats van de € 180.000 die we bij de begroting 2020 hadden verwacht.

95

Ondanks de verhoging van de tarieven voor 2020, waarin we de extra verbrandingsbelasting deels hebben opgenomen, blijft de kostendekkendheid achter. De toename van de kosten is vooral te wijten aan de grote toestroom van grof huishoudelijk afval op het brengstation. Vanuit het begin van de corona-crisis herinneren we ons de lange wachtrijen voor de brengstations in Nederland nog wel. Dat gold ook voor ons brengstation. Dit zien we terug in de opbrengsten vanuit het brengstation, die met ruim € 60.000 zijn gestegen, maar zeker ook in de kosten voor het afvoeren van al dit afval. Voor een nadere onderbouwing van de afwijkingen, wordt verwezen naar de financiële toelichting op programma 7 van de jaarrekening. x € 1.000 Kostendekkendheid taakveld afval Kosten taakveld Inkomsten taakveld (exclusief heffingen) Netto kosten taakveld

Rekening 2020

Begroting 2020

2.587

2.357

559

444

2.028

1.913

Toe te rekenen kosten: straatvegen

13

16

minimabeleid

102

120

Overhead

443

443

Compensabele btw

365

327

Toe te rekenen kosten

923

906

Totale kosten

2.951

2.819

Opbrengst heffingen

2.647

2.639

Dekkingspercentage

90%

94%

Rioolheffing De kosten voor het beheren en in stand houden van het rioolstelsel worden door een heffing op de gebruiker verhaald. Hierbij heeft de gemeente naast de zorgplicht voor afvalwater en hemelwater ook de zorgplicht voor grondwater. Net als bij de afvalstoffenheffing is het uitgangspunt 100% kostendekkendheid. De tarieven voor 2020 zijn met 1,5% geïndexeerd ten opzichte van de tarieven 2019. Voor huishoudelijken bedrijfsafvalwater bedroeg het tarief € 118,61 en voor hemel- en grondwater € 48,12. De werkelijke kostendekkendheid (98%) van het taakveld riolering is hoger dan vooraf begroot (95%). Dit komt vooral omdat de kosten bijna € 50.000 lager uitvallen dan vooraf verwacht. De opbrengsten zijn nagenoeg gelijk aan het begrote bedrag voor 2019. Voor een nadere toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de financiële toelichting op programma 7 van de jaarrekening.

96

x € 1.000 Kostendekkendheid taakveld riolering Kosten taakveld

Rekening 2020

Begroting 2020 1.595

1.637

0

0

1.595

1.637

Overhead

263

263

Compensabele btw

147

153

Inkomsten taakveld (exclusief heffingen) Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten:

Toe te rekenen kosten

409

416

Totale kosten

2.004

2.053

Opbrengst heffingen

1.959

1.957

Dekkingspercentage

98%

95%

Markt- en staangelden Marktgeld wordt geheven voor het innemen van een standplaats voor het uitstallen, aanbieden of verkopen van goederen op locaties die zijn aangewezen voor het houden van de (wekelijke) warenmarkt, de voorjaarsmarkt en de najaarsmarkt. Staangeld wordt geheven voor het innemen van een (vaste) standplaats op voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Leges Leges zijn vergoedingen die worden betaald voor een door de gemeente geleverde (meestal administratieve) dienst, waar mensen zelf om vragen. Zo worden bijvoorbeeld leges betaald voor het voltrekken van een huwelijk, de afgifte van een uittreksel uit een bepaald register, reisdocumenten, rijbewijzen of voor vergunningen zoals een omgevingsvergunning. Leges burgerzaken De werkelijke opbrengst is nagenoeg gelijk aan de begroting. Dit zijn onder andere de opbrengsten van de reisdocumenten, gezondheidsverklaringen en documenten rondom naturalisatie. Per saldo zijn de kosten voor alle producten en diensten die wij leveren aan inwoners hoger dan de opbrengsten die wij hiervoor ontvangen. Met andere woorden; de kostendekkendheid onze leges ligt (ruim) onder de 100%, zoals blijkt uit onderstaande tabellen. Leges omgevingsvergunningen De werkelijke opbrengst is met € 713.000 uiteindelijk fors hoger dan we in 2020 hadden begroot.

Voor de hogere ontvangen bouwleges zijn twee verklaringen te geven : Ten eerste, door de coronamaatregelen zijn mensen meer plannen gaan maken voor verbouwingen wat heeft geleid tot meer aanvragen omgevingsvergunning. Ten tweede zijn per 1 januari 2021 zijn nieuwe bouwregels in werking getreden. Deze nieuwe regels stellen meer en strengere eisen aan de maximale energiebehoefte van onder meer nieuw te bouwen woningen. Dit heeft geleid tot extra aanvragen in het laatste kwartaal van 2020. Kostendekkendheid Leges Binnen de leges zijn er een drietal titels. Titel 1 gaat over diverse burgerzaken (zoals rijbewijzen en reisdocumenten), Titel 2 richt zich op de leges rondom omgevingsvergunningen en Titel 3 benoemt diensten die vallen onder de Europese dienstenrichtlijn (zoals marktstandplaatsen en de winkeltijdenwet) . In onze legesverordening 2020 staan de titels nader toegelicht. Een gemeente mag geen winst maken op de diensten en producten die zij (binnen deze titels) aan inwoners en overige klanten levert. Het mag maximaal kostendekkend zijn. Uit onderstaande tabellen blijkt dat in onze gemeente de kostendekkendheid in geen van de gevallen (boven de) 100% is. We voldoen daarmee aan de voorwaarde dat we geen (structurele) winst mogen maken op de levering van deze diensten.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=5fa140ff-6a59-4601-82f3-0b7b46c5ac39