CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

I-16b Bijlage 2 - Notitie Kansrijke Alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens (0098525440).pdf

Raadsvergadering 3 juli 2023, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Ingekomen stukken25.101 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Notitie Kansrijke Alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

Datum Status

12 mei 2023 definitief

Colofon

Projectnaam

380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

Documentnaam

Notitie kansrijke alternatieven

Versie

12 mei 2023

Bevoegd gezag

Minister voor Klimaat en Energie Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

Projectteam

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat TenneT TSO B.V. Sweco Nederland B.V.

Auteur

Pagina 2 van 99

Sweco Nederland B.V.

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

Leeswijzer Voor u ligt de concept notitie kansrijke alternatieven van een nieuwe 380 kVhoogspanningsverbinding tussen Vierverlaten en Ens. Deze concept notitie kansrijke alternatieven (NKA) is een bijlage bij de concept notitie reikwijdte en detailniveau. In de verkenningsfase worden de in het voornemen beschreven alternatieven en door de omgeving aangedragen alternatieven beoordeeld. Dit worden kansrijke alternatieven genoemd. Het voorliggende NKA presenteert de alternatieven die in het plan-MER worden onderzocht en onderbouwt hoe deze alternatieven tot stand zijn gekomen.

Pagina 3 van 99

Inhoudsopgave

Samenvatting—6 Opgave—6 Projectuitgangspunten—6 Mogelijke tracéalternatieven—6 Zeef 1: toetsing aan projectuitgangspunten—7 Zeef 2: toetsing op criteria—8 1 1.1 1.2 1.3

Inleiding—11 380 kV-verbinding Vierverlaten-Ens—11 Notitie kansrijke alternatieven—12 Leeswijzer—13

2 2.1 2.2 2.3

Ontwikkeling tracéalternatieven—14 Doel en uitwerkingsniveau—14 Toelichting aanpak tracéontwikkeling—15 Projectuitgangspunten—17

3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10 3.11 3.12 3.13 3.14 3.15 3.16 3.17 3.18 3.19

Mogelijke tracéalternatieven—24 Inleiding—24 Tracéalternatief C1—26 Tracéalternatief C2—27 Tracéalternatief C3—28 Tracéalternatief C4—29 Tracéalternatief C5—30 Tracéalternatief C6—31 Tracéalternatief C7—32 Tracéalternatief C8—33 Tracéalternatief N1—34 Tracéalternatief N2—35 Tracéalternatief N3—36 Tracéalternatief N4—37 Tracéalternatief N5—38 Tracéalternatief Z1—39 Tracéalternatief Z2—40 Tracéalternatief Z3—41 Tracéalternatief Z4—42 Tracéalternatief Z5—43

4 4.1 4.2 4.3 4.4

Zeef 1: toetsing aan projectuitgangspunten—44 Inleiding—44 Beoordelingskader Zeef 1—44 Toetsing—44 Conclusie—48

5 5.1 5.2 5.3 5.4

Zeef 2: toetsing op belemmeringen—50 Inleiding—50 Beoordelingskader zeef 2—52 Toetsing—56 Conclusie—76 Pagina 4 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

Pagina 5 van 99

Samenvatting

Opgave De opgave en daarmee ook de doelstelling van dit project is: ‘Het aanleggen van een nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding tussen de hoogspanningsstations Vierverlaten (gemeente Groningen) en Ens (gemeente Noordoostpolder)’. Met de aanleg van een nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding kan de leveringszekerheid ook in de toekomst worden gegarandeerd. Onderdeel van de opgave is de aansluiting op de bestaande hoogspanningsstations in Ens en Vierverlaten, en eventuele uitbreidingen van deze station(s). Projectuitgangspunten Voor de nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding gelden de hieronder opgesomde nettechnische en ruimtelijke uitgangspunten. Deze uitgangspunten volgen deels uit de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). • Het betreft een nieuwe 380 kV-verbinding tussen de bestaande hoogspanningsstations Vierverlaten en Ens. • De nieuwe hoogspanningsverbinding wordt in principe bovengronds aangelegd, tenzij er sprake is van bijzondere omstandigheden. Voor kortere trajecten kan de verbinding bij uitzondering ook ondergronds worden aangelegd, als dit vanuit het oogpunt van leveringszekerheid verantwoord is. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) geeft nog een voorwaarde: de maatschappelijke meerwaarde van ondergrondse aanleg moet duidelijk zijn en de kosten verantwoord.

• Om (nieuwe) doorsnijdingen van het landschap zoveel mogelijk te voorkomen, wordt de nieuwe hoogspanningsverbinding: o waar mogelijk en zinvol op één mast(enrij) gecombineerd met een bestaande hoogspanningsverbinding. In het zoekgebied kan dit met 110 kV- of 220 kV-verbindingen; o waar mogelijk en zinvol gebundeld met bovenregionale infrastructuur (wegen, water, spoor) of met bestaande hoogspanningsverbindingen. • Het tracé tussen Vierverlaten en Ens wordt gezocht binnen het zoekgebied. Mogelijke tracéalternatieven Binnen het zoekgebied zijn er verschillende tracéalternatieven mogelijk. Op basis van de projectuitgangspunten zijn drie tracéalternatieven ingetekend die kunnen combineren of bundelen met bestaande hoogspanningsverbindingen of kunnen bundelen met bovenregionale infrastructuur. Onder bovenregionale infrastructuur wordt verstaan infrastructuur die geen lokaal karakter heeft maar een duidelijk bovenregionale functie, zoals snelwegen, spoorlijnen en waterwegen. De drie ingetekende alternatieven betreffen de alternatieven langs de 220 kVhoogspanningsverbinding door Fryslân, langs de rijksweg A6/A7en langs de 220 kVhoogspanningsverbinding door Drenthe. Aan de omgeving is gevraagd om alternatieven aan te dragen die voldoen aan de projectuitgangspunten.

Dit is gebeurd tijdens werksessies en als reactie op het document ‘Voornemen en voorstel participatie; Nieuwe 380 kVhoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens’. Hierbij zijn de reeds ingetekende drie

Pagina 6 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

alternatieven bevestigd en aangevuld met nieuwe alternatieven. In figuur 1 zijn alle mogelijke tracéalternatieven weergegeven.

Figuur 1 Mogelijke tracéalternatieven

Zeef 1: toetsing aan projectuitgangspunten In deze stap zijn alle tracéalternatieven getoetst aan de volgende projectuitgangspunten: • 380 kV-verbinding tussen de hoogspanningsstations Vierverlaten en Ens; • binnen zoekgebied; • bovengronds tenzij; • combineren of bundelen. De drie alternatieven die al in de kennisgeving waren opgenomen, voldoen uiteraard aan de uitgangspunten. De alternatieven die door de omgeving zijn ingebracht, voldoen niet allemaal aan de projectuitgangspunten. De tracéalternatieven die niet voldoen aan de projectuitgangspunten zijn afgevallen. Tracéalternatieven die wel voldoen aan de projectuitgangspunten zijn verder beoordeeld aan de hand van een aantal criteria (zeef 2), dit wordt verderop toegelicht. Op basis van de toetsing aan de projectuitgangspunten volgt dat er meerdere tracéalternatieven afvallen. Alle tracéalternatieven, met uitzondering van C1 (IJsselmeer-Diemen), voorzien in een verbinding tussen de hoogspanningsstations van Vierverlaten en Ens. Tracéalternatief C1 voorziet in een aansluiting bij Diemen en valt daarom af.

Pagina 7 van 99

Alle tracéalternatieven, met uitzondering van C1 (IJsselmeer-Diemen) en Z1 (dijk Noordoostpolder), vallen binnen het zoekgebied. Tracéalternatieven C1 en Z1 liggen deels buiten het zoekgebied en vallen daarom af. De tracéalternatieven C1, C3, C4, C5, C6, N4, N5 en Z1 vallen af omdat niet wordt voldaan aan het projectuitgangspunt combineren of bundelen. Zeef 2: toetsing op criteria In zeef 1 zijn achttien mogelijke (deel)tracéalternatieven getoetst aan de projectuitgangspunten. Hierbij zijn acht tracéalternatieven afgevallen omdat ze niet voldoen aan de projectuitgangspunten. Het gaat om de tracéalternatieven C1, C3 t/m C6, N4, N5 en Z1. De resterende tien tracéalternatieven zijn in zeef 2 nader onderzocht op de criteria nettechniek (toekomstvastheid), gevoelige bestemmingen en bebouwing, ecologie, landschap, cultuurhistorie en kosten. De tracéalternatieven die nader worden onderzocht zijn weergegeven in figuur 2.

Figuur 2 Mogelijke tracéalternatieven

Voor de tien mogelijke tracéalternatieven is gekeken naar de effecten op nettechniek, gevoelige bestemmingen, ecologie, landschap, cultuurhistorie en kosten. Op basis van de trechtering en analyse is gekeken welke redelijke alternatieven in beschouwing genomen moeten worden. De analyse leidt tot kansrijke alternatieven, waar binnen de corridor van 5 kilometer een hoogspanningsverbinding ontwikkeld kan worden. Dit zijn de alternatieven die in een plan-MER nader onderzocht worden.

Pagina 8 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

Dat wil niet zeggen dat de andere alternatieven niet ontwikkeld kunnen worden. Er is namelijk erg veel mogelijk. Wel is de inschatting dat die tracés aanzienlijk complexer te realiseren zijn of dat de effecten zodanig veel groter zijn dat een nadere vergelijking in een plan-MER niet zinvol is. Daarnaast is uit oogpunt van efficiëntie en om tegemoet te komen aan de wens vanuit de regio om al in deze fase indien mogelijk het zoekgebied te verkleinen, gekozen om niet alle mogelijke alternatieven in een plan-MER te vergelijken, maar enkel de redelijke alternatieven. De volgende tracéalternatieven zijn als niet kansrijk respectievelijk kansrijk beoordeeld: Niet kansrijke tracéalternatieven • Alternatief C2 Prinses Margrietkanaal/Van Starkenborghkanaal • Alternatief C7 220kV via Drenthe en Meppel • Alternatief C8 220kV via Drenthe en Hessenweg • Alternatief N1 Spoor Leeuwarden-Groningen • Alternatief Z5 Rijksweg A32 Kansrijke tracéalternatieven • Alternatief N2 220/110KV via Fryslân noord • Alternatief N3 Rijksweg A7 • Alternatief Z2 Rijksweg A6 / N50 • Alternatief Z3 220kV via Fryslân zuid • Alternatief Z4 110kV Noordoostpolder De kansrijke tracéalternatieven die nader worden onderzocht in het plan-MER zijn weergegeven in figuur 3. De kansrijke alternatieven bestaan uit twee noordelijke alternatieven en drie zuidelijke alternatieven.

Alternatief N2 220/110KV via Fryslân noord Tracéalternatief N2 is een noordelijk tracé dat hoogspanningsstation Vierverlaten via de bestaande 220 kV-verbinding verbindt met Oudehaske. Het tracé loopt daarmee eerst in de richting van Leeuwarden, waarna het tracé afbuigt richting Heerenveen en Oudehaske. Dit tracéalternatief voorziet in een combinatie of bundeling met de bestaande 220 kV-verbinding die de provincie Fryslân doorsnijdt. Alternatief N3 Rijksweg A7 Tracéalternatief N3 verbindt hoogspanningsstation Vierverlaten via de A7 met Oudehaske. De A7 is een rijksweg die Groningen verbindt met Heerenveen. Dit tracéalternatief voorziet in een bundeling met bestaande bovenregionale weginfrastructuur (Rijksweg A7) en nabij Heerenveen in een combinatie of bundeling met de bestaande 110 kV-verbinding.

Pagina 9 van 99

Figuur 3 Kansrijke tracéalternatieven

Alternatief Z2 Rijksweg A6 / N50 Tracéalternatief Z2 is een zuidelijk tracé dat Oudehaske verbindt met hoogspanningsstation Ens. Het tracé volgt hierbij de A6 door de Noordoostpolder, een rijksweg die op grotere schaal Almere met Heerenveen verbindt en volgt vanaf Emmeloord de N50 (tussen Emmeloord en Kampen) naar station Ens. Dit tracéalternatief ligt deels gebundeld met bestaande weginfrastructuur en deels gecombineerd of gebundeld met de bestaande 110 kV-verbinding. Alternatief Z3 220kV via Fryslân zuid Tracéalternatief Z3 is een zuidelijk tracé dat Oudehaske via de bestaande 220 kVverbinding verbindt met hoogspanningsstation Ens. Dit tracéalternatief ligt deels gecombineerd of gebundeld met de bestaande 220 kV-verbinding die de provincie Fryslân doorsnijdt. Alternatief Z4 110kV Noordoostpolder Tracéalternatief Z4 is een zuidelijk alternatief die Oudehaske verbindt met hoogspanningsstation Ens. Dit tracé ligt gecombineerd of gebundeld met de bestaande 110 kV-verbinding. Vanuit Oudehaske loopt het tracé via het Tjeukemeer in zuidwestelijke richting naar de noordoostelijke grens van de Noordoostpolder. Vanaf hier volgt het tracé de noordwestelijke grens van Overijssel en de oostelijke grens van de Noordoostpolder, waarna het tracé vanaf het transformatorstation bij Vollenhove afbuigt naar het westen en hoogspanningsstion Ens.

Dit tracéalternatief ligt deels gecombineerd of gebundeld met de bestaande 110 kV-verbinding.

Pagina 10 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

1

Inleiding

1.1

380 kV-verbinding Vierverlaten-Ens Netbeheerder TenneT heeft het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) gevraagd een ruimtelijke procedure te starten voor de aanleg van een nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding tussen de hoogspanningsstations Vierverlaten in de gemeente Groningen en Ens in de gemeente Noordoostpolder. De nieuwe verbinding is nodig om de energietransitie te kunnen faciliteren en knelpunten in het elektriciteitsnet, die vanaf 2025 optreden en na 2030 sterk in risico toenemen, te voorkomen. Deze knelpunten ontstaan door meer duurzame opwek enerzijds en meer vraag naar elektriciteit van huishoudens en bedrijven anderzijds. Ook is de verbinding nodig om het internationale stroomtransport van en naar Duitsland en de rest van Europa mogelijk te maken. Ten slotte maakt de nieuwe verbinding ruimte vrij op het onderliggende net. Voor de nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding gelden de hieronder opgesomde nettechnische en ruimtelijke uitgangspunten (voor nadere toelichting zie paragraaf 2.3). Deze uitgangspunten volgen deels uit de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). • Het betreft een nieuwe 380 kV-verbinding tussen de bestaande hoogspanningsstations Vierverlaten en Ens. • De nieuwe hoogspanningsverbinding wordt in principe bovengronds aangelegd, tenzij er sprake is van bijzondere omstandigheden.

Voor kortere trajecten kan de verbinding bij uitzondering ook ondergronds worden aangelegd, als dit vanuit het oogpunt van leveringszekerheid verantwoord is. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) geeft nog een voorwaarde: de maatschappelijke meerwaarde van ondergrondse aanleg moet duidelijk zijn en de kosten verantwoord. • Om (nieuwe) doorsnijdingen van het landschap zoveel mogelijk te voorkomen, wordt de nieuwe hoogspanningsverbinding: o waar mogelijk en zinvol op één mast(enrij) gecombineerd met een bestaande hoogspanningsverbinding. In het zoekgebied kan dit met 110 kV- of 220 kV-verbindingen; o waar mogelijk en zinvol gebundeld met bovenregionale infrastructuur (wegen, water, spoor) of met bestaande hoogspanningsverbindingen. • Het tracé tussen Vierverlaten en Ens wordt gezocht binnen het zoekgebied (zie figuur 1-1, donkerblauw vlak) TenneT is de initiatiefnemer voor de aanleg van de nieuwe hoogspanningsverbinding. De minister voor Klimaat en Energie is samen met de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening op grond van de rijkscoördinatieregeling het bevoegd gezag voor de besluitvorming over de ruimtelijke inpassing van de nieuwe hoogspanningsverbinding. De Minister voor Klimaat en Energie coördineert tevens de vergunningverlening. Met dit project wordt geanticipeerd op de projectprocedure van de Omgevingswet.

Pagina 11 van 99

Figuur 1-1 Zoekgebied 380 kV-verbinding tussen Vierverlaten en Ens

1.2

Notitie kansrijke alternatieven In de zomer van 2023 wordt gestart met het plan-MER als onderdeel van de verkenningsfase. In die fase worden verschillende tracéalternatieven voor de nieuwe hoogspanningsverbinding tussen de hoogspanningsstations Vierverlaten en Ens onderzocht. Deze tracéalternatieven worden in het plan-MER onderzocht en onderling vergeleken. Hierbij wordt de omgeving betrokken. Op basis van een integrale afweging besluit het bevoegd gezag aan het einde van de verkenningsfase over een voorkeursalternatief (voorkeursbeslissing). Dit alternatief wordt vervolgens in de planuitwerkingsfase (project-MER) verder uitgewerkt. Voorliggende ‘Notitie kansrijke alternatieven’ (NKA) presenteert de kansrijke alternatieven die in het plan-MER zullen worden onderzocht en legt uit hoe deze tot stand zijn gekomen. In de verkenningsfase worden deze kansrijke alternatieven, aangevuld met eventueel door de omgeving aangedragen alternatieven, beoordeeld.

Pagina 12 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

1.3

Leeswijzer Dit eerste hoofdstuk geeft globaal inzicht in het planvoornemen en het doel van deze NKA. Hoofdstuk 2 gaat in op de alternatievenontwikkeling, welke stappen zijn doorlopen om te komen tot kansrijke alternatieven en welke uitgangspunten daarbij zijn gehanteerd (zie figuur 1-2). In hoofdstuk 3 zijn de mogelijke tracéalternatieven beschreven. Hoofdstuk 4 toetst de mogelijke tracéalternatieven aan de projectuitgangspunten (zeef 1). In hoofdstuk 5 zijn tracéalternatieven die na zeef 1 resteren getoetst op criteria (zeef 2). In dit laatste hoofdstuk zijn tot slot de kansrijke alternatieven beschreven die uit het trechteringsproces van zeef 1 en 2 volgen. Deze alternatieven zijn in de concept NRD opgenomen en worden in het plan-MER nader onderzocht en onderling vergeleken.

Figuur 1-2 Trechteringsproces kansrijke alternatieven

Pagina 13 van 99

2

Ontwikkeling tracéalternatieven

2.1

Doel en uitwerkingsniveau Het doel van de alternatievenontwikkeling in deze fase is om te komen tot de kansrijke alternatieven die in het plan-MER1 nader worden onderzocht en beoordeeld op milieueffecten. Vanuit de mer-methodiek moeten daarvoor alle zogenaamde “redelijke alternatieven” worden onderzocht (zie onderstaand kader). Dit betekent dat in de alternatievenontwikkeling alle mogelijkheden in beeld worden gebracht en vertaald worden naar kansrijke en onderscheidende alternatieven. Kansrijke alternatieven: alle redelijke alternatieven De mer-methodiek schrijft voor dat in een MER in de verkenningsfase alle alternatieven moeten worden onderzocht die haalbaar, maakbaar en betaalbaar zijn. Bij haalbaarheid gaat het hier vooral om het wettelijk kader. Is het alternatief vergunbaar? Maakbaarheid gaat over of er voldoende fysieke ruimte en voldoende bewezen methodieken beschikbaar zijn om het alternatief ook daadwerkelijk te realiseren. Betaalbaarheid is een minder sterk gekaderd criterium. Een alternatief mag niet nu al afvallen, omdat het wat duurder is dan een ander alternatief. Hier kan een alternatief alleen afvallen als het gaat over onrealistisch hoge en afwijkende kosten ten opzichte van diverse andere mogelijkheden. Een vierde criterium om tot kansrijke alternatieven te komen is het criterium ‘onderscheidend qua milieueffecten’.

Voor het traject Vierverlaten-Ens is een groot aantal tracés denkbaar, die net een klein beetje anders lopen. Het is niet nodig al deze alternatieven in deze eerste fase apart te onderzoeken. Alleen daar waar keuzes echt tot grote, andere milieueffecten leiden is het noodzakelijk alternatieven te onderzoeken. Oftewel, het MER moet alternatieven onderzoeken, die samen de totale bandbreedte aan effecten in beeld brengen en informatie geven om tot hoofdkeuzes in de tracering te kunnen komen. Vervolgens kunnen in de planuitwerkingsfase (na het vaststellen van de hoofdkeuzes in de tracering) nog weer diverse onderliggende varianten worden uitgewerkt, onderzocht en afgewogen. In die fase wordt een project-MER opgesteld.

In het zoekgebied voor de nieuwe 380 kV-verbinding is vrijwel overal sprake van huidige gebruiksfuncties en toekomstplannen met bijbehorende ruimteclaims. Het is in het zoekgebied niet mogelijk om alternatieven te ontwikkelen, zonder daarbij bestaande waarden en toekomstige ontwikkelingen te raken. Geen van de alternatieven zal daarom zonder knelpunten/aandachtspunten zijn. Om uiteindelijk een optimaal en haalbaar voorkeursalternatief te kunnen kiezen, is het belangrijk om in het plan-MER voldoende oplossings- en afwegingsruimte te behouden en er zeker van te zijn dat er geen realistische alternatieven over het hoofd worden gezien. Daarom worden in deze fase alleen harde belemmeringen uitgesloten in de alternatievenontwikkeling. Zo is het bijvoorbeeld niet wenselijk om de nieuwe verbinding te realiseren in gebieden waar gemeenten toekomstplannen hebben of om bijvoorbeeld natuurgebieden te kruisen. Echter daar waar het nog niet gaat om vastgestelde plannen, of waar mogelijk met technische oplossingen (bijvoorbeeld korte trajecten ondergronds aanleggen) toch iets haalbaar is, worden alternatieven niet op voorhand uitgesloten.

1 ‘MER’ staat voor het Milieu Effect Rapport, en ‘mer’ staat voor de procedure voor de milieueffectrapportage. Pagina 14 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

Het is belangrijk dat in deze fase alle mogelijke oplossingen in beeld zijn. Een ieder heeft de mogelijkheid om via de ter inzagelegging van de NRD (inclusief deze NKA) en het parallel lopende participatieproces ideeën en alternatieven aan te dragen die mogelijk niet in beeld zijn voor deze verkenning. 2.2

Toelichting aanpak tracéontwikkeling Bij de ontwikkeling van kansrijke tracéalternatieven is een aantal stappen doorlopen (zie figuur 2-1). Deze stappen zijn onder de figuur nader toegelicht.

Figuur 2-1 Aanpak ontwikkeling kansrijke alternatieven

Stap 1: vaststellen zoekgebied Als eerste stap is het zoekgebied voor de nieuwe 380 kV-verbinding vastgesteld (zie paragraaf 2.3.2). De omvang en begrenzing van het zoekgebied is zodanig gekozen dat er, rekening houdend met de andere projectuitgangspunten, voldoende mogelijkheden zijn om een nieuw tracé te ontwikkelen tussen de hoogspanningsstations Vierverlaten en Ens. Het zoekgebied is opgenomen in het document ‘Voornemen en voorstel participatie; Nieuwe 380 kVhoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens’ dat op 17 november 2022 is gepubliceerd in de Staatscourant. Binnen het zoekgebied zijn tevens al drie mogelijke alternatieven opgenomen die in ieder geval afgewogen worden in de verkenning. Stap 2: mogelijke tracéalternatieven Binnen het zoekgebied zijn er verschillende tracéalternatieven mogelijk. Op basis van de projectuitgangspunten zijn drie tracéalternatieven ingetekend die kunnen combineren of bundelen met bestaande hoogspanningsverbindingen of kunnen bundelen met bovenregionale infrastructuur. Onder bovenregionale infrastructuur wordt verstaan infrastructuur die geen lokaal karakter heeft maar een duidelijk bovenregionale functie, zoals snelwegen, spoorlijnen en waterwegen. De drie ingetekende alternatieven betreffen de alternatieven langs de 220 kVhoogspanningsverbinding door Fryslân, langs de rijksweg A6/A7en langs de 220 kVhoogspanningsverbinding door Drenthe.

Pagina 15 van 99

Aan de omgeving is gevraagd om alternatieven aan te dragen die voldoen aan de projectuitgangspunten. Dit is gebeurd tijdens werksessies en als reactie op het document ‘Voornemen en voorstel participatie; Nieuwe 380 kVhoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens’. Hierbij zijn de reeds ingetekende drie alternatieven bevestigd en aangevuld met nieuwe alternatieven. Alle tracéalternatieven die zijn aangedragen door de omgeving zijn, in aanvulling op de drie tracés die al in de kennisgeving staan, meegenomen in de vervolgstappen om te komen tot kansrijke alternatieven. Stap 3: toets op projectuitgangspunten (zeef 1) In deze stap zijn alle tracéalternatieven getoetst aan de projectuitgangspunten zoals beschreven in paragraaf 2.3. Tracéalternatieven die niet voldoen aan de projectuitgangspunten worden niet verder onderzocht. Tracéalternatieven die wel voldoen aan de projectuitgangspunten zijn verder beoordeeld in stap 4. Stap 4: beoordeling overgebleven alternatieven (zeef 2) In deze stap zijn de alternatieven, die voldoen aan de projectuitgangspunten uit stap 3, nader beschouwd op basis van de uitvoerbaarheid van het project en/of het optreden van grote effecten.

Daarbij is gekeken naar de aspecten: • nettechniek (toekomstvastheid hoogspanningsnet); • gevoelige bestemmingen en bebouwing (zoals woningen, ziekenhuizen of kinderdagverblijven); • ecologie; • landschap; • cultuurhistorie; • kosten. Voor de thema’s die worden beoordeeld in zeef 2 geldt dat ze sterke beperkingen met zich mee kunnen brengen voor een tracéalternatief, zie ook paragraaf 5.2. De beoordeling vindt plaats in een driepuntschaal waarbij de kleuren rood, oranje en groen zijn gehanteerd. Rood betekent dat de ontwikkeling van het tracé grote belemmeringen en/of grote effecten kent en dat de ruimtelijke inpassing onzeker is, waardoor mogelijk ingrijpende maatregelen nodig zijn. Oranje betekent dat de ontwikkeling van het tracé belemmeringen en/of effecten kent, maar dat het tracé naar verwachting ruimtelijk inpasbaar is. Groen betekent dat de ontwikkeling van het tracé geen wezenlijke belemmeringen en/of effecten kent, of dat het tracé kansen biedt om knelpunten op te lossen. Het tracé is ruimtelijk inpasbaar. Stap 5: kansrijke alternatieven In deze stap zijn de kansrijke alternatieven verder toegelicht.

Pagina 16 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

Bodem en water In de kamerbrief over de rol van Water en Bodem bij ruimtelijke ordening staat dat water en bodem leidend zijn bij ruimtelijke keuzes. Dit houdt in dat bij nieuwe ontwikkelingen al vroegtijdig in het proces naar de bodem- en wateraspecten wordt gekeken. Voor de nieuwe 380 kV-verbinding zijn deze aspecten ook in beeld. Met name bij gebiedsontwikkelingen, zoals woningbouw en de ontwikkeling van bedrijventerreinen, kunnen bodem en water meer sturend zijn voor de locatiekeuze. In dit project is sprake van een bovengrondse hoogspanningsverbinding, waarbij om de circa 400 meter een mast gebouwd wordt. Voor het masttype, de wijze van aanleg en de fundatie zijn meerdere mogelijkheden waardoor deze in diverse ondergronden gerealiseerd kunnen worden. Het is dan ook technisch mogelijk om in zeer natte gebieden een mast te bouwen en te beheren. Er hoeven geen (permanente) ontsluitingswegen gerealiseerd te worden. De verbinding kan gerealiseerd worden in een gebied dat vanwege de specifieke kenmerken van de bodem en het water niet geschikt is voor (stedelijke) gebiedsontwikkeling, maar de mast kan ook juist in gebieden worden gerealiseerd waar ook andere vormen van ontwikkeling mogelijk zijn. Op voorhand is daar geen eenduidige voorkeur voor. De kenmerken van het project zijn dan ook zodanig dat bodem en water niet van invloed zijn op de selectie van kansrijke alternatieven.

In het plan-MER worden de effecten op bodem en water wel in beeld gebracht, wordt gekeken naar eventuele mitigerende en compenserende maatregelen, zodat de ministers bij de keuze voor een voorkeursalternatief beschikken over objectieve informatie om een voorkeursbeslissing te nemen.

2.3

Projectuitgangspunten

2.3.1

380 kV-verbinding tussen Vierverlaten - Ens Eemshaven is vanwege de ligging aan de kust aangewezen als één van de belangrijke productielocaties voor elektriciteit en aanlanding van offshore windenergie. In 2013 en 2015 zijn twee nieuwe nieuwe elektriciteitscentrales in gebruik genomen met een totaal vermogen van 3.000 megawatt (hierna afgekort met MW). Het rijk onderzoekt nu welke routes het meest geschikt zijn om de energie naar de Eemshaven te brengen. Dat gebeurt via het Programma Aansluiting Wind op Zee (PAWOZ) – Eemshaven. Eemshaven is daarmee één van de belangrijkste locaties voor elektriciteitsproductie en aansluiting van windparken op zee in Nederland. Eemshaven is daarnaast een belangrijk schakelpunt geworden in het internationale elektriciteitsnet, vanwege een verbinding met Noorwegen (NorNed) en met Denemarken (COBRAcable). Deze ontwikkelingen leiden tot knelpunten in de afvoer van het opgewekte en geïmporteerde vermogen vanuit Eemshaven. Om deze capaciteitsknelpunten op te lossen, moet de transportcapaciteit tussen de Eemshaven en Diemen worden verhoogd. Deze knelpunten worden opgelost door een combinatie van opwaardering van een deel van het bestaande net (zwaardere kabels in een bestaande verbinding) en het realiseren van nieuwe verbindingen. De nieuwe verbinding tussen Vierverlaten en Diemen is opgeknipt in twee delen.

Het eerste deel is gepland tussen Vierverlaten en Ens. Het tweede loopt tussen Ens en Diemen, waarbij Lelystad eveneens wordt aangedaan. Ens vormt de schakel tussen Pagina 17 van 99

beide nieuwe verbindingen. De twee nieuwe verbindingen zorgen ervoor dat er vanuit Eemshaven een verbinding komt naar de hoogspanning ringstructuur (zie figuur 2-2). De keuze voor Ens wordt enerzijds gemotiveerd vanuit de georgrafische ligging (Ens ligt logisch op de route van Vierverlaten naar Diemen) anderzijds omdat het zeer ongewenst is om aan te sluiten op hoogspanningsstation Zwolle (Hessenweg). In Zwolle komt al een 380 kV-verbinding vanuit Eemshaven aan. Als de nieuwe 380 kV-verbinding ook bij Zwolle zou aansluiten op de hoogspannings ringstructuur, zou Zwolle een single point of failure zijn. Dit houdt in dat als er calamiteten optreden in Zwolle, alle 380 kV-verbindingen van Eemshaven naar de centrale ring niet meer zouden werken. Daarnaast lopen tussen hoogspanningsstation Zwolle en Ens op korte afstand van elkaar al een 380 kVhoogspanningsverbinding en een 220 kV-hoogspanningsverbinding. Deze 380 kVverbinding is onderdeel van de centrale ring. Het toevoegen van een derde (in dit geval 380 kV-)hoogspanningsverbinding naast deze twee verbindingen, is uit oogpunt van leveringszekerheid minder wenselijk.

Figuur 2-2 Overzicht van het hoogspanningsnet en de ringstructuur in Nederland

2.3.2

Tracéalternatieven binnen zoekgebied De tracéalternatieven zijn gezocht binnen het zoekgebied met in het noordoosten het hoogspanningsstation Vierverlaten en in het zuidwesten het hoogspanningsstation Ens (zie figuur 1-1). De omvang van het zoekgebied is zodanig gekozen dat er voldoende mogelijkheden binnen het zoekgebied aanwezig zijn om mee te combineren/bundelen (zie paragraaf 2.3.4). In feite is een ruim gebied gekozen rondom alle bestaande hoogspanningsverbindingen en bovenregionale infrastructuur die tussen Vierverlaten en Ens aanwezig zijn. Zo liggen de bestaande 220 kV-verbindingen Vierverlaten-Leeuwarden-Ens en Vierverlaten-Hoogeveen ruimschoots binnen het zoekgebied. Pagina 18 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

2.3.3

Bovengronds, tenzij Kader Nieuwe hoogspanningsverbindingen in het landelijke transportnetwerk met een spanning van 220 kV en meer worden in beginsel bovengronds aangelegd (NOVI). Op basis van een integrale afweging op projectniveau kan - voor zover dit uit oogpunt van leveringszekerheid verantwoord is - in bijzondere gevallen, met name voor kortere trajecten, ondergrondse aanleg worden overwogen om een knelpunt op te lossen. Onderzoek en ontwikkeling van de ondergrondse aanleg van hoogspanningsleidingen wordt actief bevorderd. Zodra het vanuit leveringszekerheid en meerkosten verantwoord is, zullen nieuwe hoogspanningsverbindingen van 220 kV en meer ondergronds worden aangelegd, daar waar de maatschappelijke meerwaarde van ondergrondse aanleg evident is.

De Rijksoverheid heeft bepaald hoe om te gaan met het bovengronds aanleggen van hoogspanningsverbindingen met een spanningsniveau van 220 kV en hoger. Voor nieuwe hoogspanningsverbindingen van 220 kV en hoger geldt het principe “bovengronds, tenzij”. Bovengrondse verbindingen op 380 en 220 kV-spanningsniveau worden al meer dan 50 jaar toegepast. Met (ondergrondse) kabelverbindingen op dit spanningsniveau en binnen een vermaasd net is echter beperkt ervaring opgedaan. Op basis van de huidige ervaringen en inzichten hebben kabelsystemen op 380 kV-niveau een aantal beperkingen, onder andere met betrekking tot leveringszekerheid en elektrotechnisch gedrag in het hoogspanningsnet met gevolgen voor de stabiliteit van het systeem. Op basis van onderzoek aan de 10 km reeds in bedrijf zijnde 380 kV-kabel, uitgevoerd in samenwerking met TU Delft en Eindhoven, is door TenneT geconcludeerd dat bovenop de reeds toegepaste 20 km kabel in het Randstad project, ruimte is om behoedzaam verdere stappen te zetten in het inpassen van 380 kV-kabel. Dit betekent concreet dat van geval tot geval gedetailleerde elektrotechnische studies en analyses noodzakelijk zijn om te kunnen beoordelen of dat het toevoegen van 380 kV-kabel de leveringszekerheid niet in gevaar brengt.

Ondergrondse aanleg van delen van interconnectoren (hoogspanningsverbindingen tussen landen), de landelijke 380 kV-ring2 of rechtstreekse verbindingen tussen de interconnectoren en de landelijke 380 kV-ring is volgens TenneT niet gewenst. Het belang van deze infrastructuur voor de Nederlandse en West-Europese elektriciteitsvoorziening is dusdanig groot dat te allen tijde minimaal twee circuits bovengronds uitgevoerd dienen te zijn.

Betekenis voor het project Het “bovengronds, tenzij principe” betekent voor het project Vierverlaten-Ens dat de nieuwe 380 kV-verbinding in beginsel bovengronds wordt aangelegd. Alleen in bijzondere gevallen kan, na een integrale afweging waarbij o.a. wordt gekeken naar leveringszekerheid en verkabeling (ondergrondse aanleg) van kortere trajecten 2

De landelijke 380 kV-ring betreft de 380 kV-verbindingen tussen de volgende 380 kV-stations, inclusief die stations zelf: Diemen-Ens-Zwolle-Hengelo-Dodewaard-Maasbracht-Geertruidenberg-Diemen. Pagina 19 van 99

worden overwogen. Daarmee kan ondergrondse aanleg één van de mogelijke maatregelen zijn die overwogen kunnen worden om een knelpunt op te lossen voor bovengrondse aanleg.

2.3.4

Combineren of bundelen Kader Om (nieuwe) doorsnijdingen van het landschap met een nieuwe hoogspanningsverbinding zoveel mogelijk te voorkomen, zijn in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) de volgende uitgangspunten opgenomen: • waar mogelijk en zinvol wordt op één mast(enrij) gecombineerd met een bestaande hoogspanningsverbinding; • waar mogelijk en zinvol wordt gebundeld met bovenregionale infrastructuur (wegen, water, rail) of met bestaande hoogspanningsverbindingen. Uit oogpunt van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik is het de wens om nieuwe doorsnijdingen van het landschap zo veel mogelijk te voorkomen. De effecten op het landschap worden daarmee beperkt. Met het principe van combineren en bundelen worden ook de beperkingen voor ander ruimtegebruik beperkt. Rondom de bestaande verbindingen of bovenregionale infrastructuur (hinder veroorzakende functies) gelden al beperkingen voor bijvoorbeeld woningbouw, vanwege de hinder als gevolg van bijvoorbeeld magneetvelden en geluid. Bundelen met andere infrastructuren wordt nagestreefd als dat tot betere inpassing leidt. Dus geen bundeling met een kronkelig beekje, maar wel met patronen van vergelijkbaar schaalniveau, zoals autosnelwegen en grote vaarwegen.

Bij bundelen of combineren met andere hoogspanningslijnen ontstaat een rustiger beeld als de afstand tussen twee masten in beide verbindingen gelijk is, waardoor de masten als het ware in de pas lopen.Door te combineren en te bundelen wordt per definitie aangesloten op het landschappelijke hoofdpatroon. Combineren Bij het combineren wordt de nieuwe 380 kV-verbinding gecombineerd met een bestaande verbinding in één nieuwe verbinding. Uitgangspunt hierbij is dat de bestaande verbinding wordt verwijderd en dat de nieuwe 380 kVverbinding en de bestaande verbinding als één nieuwe verbinding wordt gerealiseerd. Dit geeft de ruimte om het tracé lokaal iets te verschuiven. Er kan dan een tracé worden gekozen waarbij bijvoorbeeld minder woningen binnen de magneetveldzone komen te liggen. Voor de nieuwe gecombineerde verbinding zijn meerdere uitvoeringsmogelijkheden denkbaar. In sommige gevallen kunnen de bestaande en nieuwe verbinding fysiek in één (grote) mast worden gerealiseerd die uit één mastlichaam bestaat. Een andere mogelijkheid is dat de mast(positie) uit twee mastlichamen bestaat. Een laatste mogelijkheid is dat een bestaande verbinding, mits 110 kV, wordt verkabeld en de nieuwe verbinding bovengronds wordt aangelegd. De volgende figuren tonen een mastverbinding met ondergrondse kabels (links) en een dubbele mastverbinding (rechts).

Pagina 20 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

Onderstaande figuren tonen eveneens een mastverbinding met ondergrondse kabels (links) en een dubbele mastverbinding (rechts), maar dan in vogelvlucht.

Bundelen Bij het bundelen wordt de nieuwe 380 kV-verbinding in de directe nabijheid van een bestaande doorsnijding van het landschap gerealiseerd. Uitgangspunt is dat de bestaande verbinding in stand wordt gelaten en dat de nieuwe 380 kV-verbinding daar op een zo kort mogelijke afstand en zoveel mogelijk parallel aan wordt gerealiseerd. Vaak is de afstand tussen de nieuwe verbinding en de bestaande verbinding wel groter dan bij combinatie mogelijk is. Bovendien zal het bij bundeling lastiger zijn om een gelijke afstand tussen de bestaande en nieuwe verbinding aan te houden. Als er een belemmering aanwezig is voor de nieuwe verbinding, dan wordt gezocht naar een oplossing zo dicht mogelijk bij de bestaande verbinding waar mee gebundeld wordt. Een nieuwe gebundelde verbinding zal altijd als een nieuwe rij masten nabij de bestaande verbinding worden gerealiseerd. Een andere mogelijkheid is om te bundelen met bovenregionale infrastructuur. Onder bovenregionale infrastructuur wordt verstaan infrastructuur zoals snelwegen, kanalen en poorverbindingen die twee of meer regio’s met elkaar verbindt. Hierbij wordt in principe zo strak mogelijk gebundeld met de bovenregionale infrastructuur, rekening houdend met bestaande functies en afstandseisen tussen de nieuwe verbinding en de bestaande infrastructuur.

De volgende figuren tonen een mastverbinding langs bestaande een verbinding (links) en een mastverbinding langs bestaande infrastructuur (rechts). De twee onderste figuren tonen deze in vogelvlucht.

Pagina 21 van 99

Betekenis voor het project Binnen het zoekgebied Vierverlaten - Ens zijn verschillende mogelijkheden aanwezig om te combineren of te bundelen. Hieronder is dit nader toegelicht. Combineren of bundelen met bestaande hoogspanningsverbindingen In het zoekgebied van de nieuwe 380 kV-verbinding liggen al diverse hoogspanningsverbindingen (zie figuur 2-3). Bundelen met bovenregionale infrastructuur In het zoekgebied van de nieuwe 380 kV-verbinding ligt bovenregionale infrastructuur, te weten: • rijksweg A6 (en in het verlengde hiervan de N50); • rijksweg A7; • rijksweg A28; • rijksweg A32; • spoorlijn Leeuwarden-Groningen; • Prinses Margrietkanaal; • Van Starkenborghkanaal.

Pagina 22 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

Figuur 2-3 Bestaande hoogspanningsverbindingen

Conclusie Binnen het zoekgebied voor de nieuwe 380 kV-verbinding zijn mogelijkheden om te combineren met bestaande hoogspanningsverbindingen of te bundelen met hoogspanningsverbindingen of bovenregionale infrastructuur. Het is ook zinvol om te combineren of te bundelen om een nieuwe doorsnijding van het landschap te voorkomen. De combinatie- en bundelingsmogelijkheden bieden kansrijke alternatieven voor de nieuwe verbinding van Vierverlaten naar Ens. Om deze reden is het combineren of bundelen als projectuitgangspunt (conform NOVI) opgenomen in het voornemen. Alternatieven die niet grotendeels combineren of bundelen worden niet als kansrijke alternatieven beschouwd.

Pagina 23 van 99

3

Mogelijke tracéalternatieven

3.1

Inleiding Binnen het zoekgebied zijn verschillende tracéalternatieven mogelijk. Op basis van de projectuitgangspunten (zie paragraaf 2.3) zijn de tracéalternatieven ingetekend die kunnen combineren of bundelen met bestaande hoogspanningsverbindingen of kunnen bundelen met bovenregionale infrastructuur. Onder bovenregionale infrastructuur wordt verstaan infrastructuur zoals snelwegen, kanalen en spoorverbindingen die twee of meer regio’s met elkaar verbinden. Deze tracéalternatieven zijn vervolgens aangevuld met tracéalternatieven die zijn aangedragen door de omgeving tijdens werksessies en als inspraakreactie op het document ‘Voornemen en voorstel participatie; Nieuwe 380 kVhoogspanningsverbinding Vierverlaten - Ens’. In figuur 3-1 zijn alle mogelijke tracéalternatieven weergegeven. De exacte loop van de tracés zijn in paragrafen 3.2 – 3.19 weergegeven. De mogelijke alternatieven doorlopen het zeefproces en kunnen tijdens dit proces afvallen.

Figuur 3-1 Mogelijke tracéalternatieven

Pagina 24 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

Naamgeving tracéalternatieven In de naamgeving is onderscheid gemaakt tussen complete alternatieven (C), noordelijke alternatieven (N) en zuidelijke alternatieven (Z). De complete alternatieven zijn de volledig op zichzelf staande alternatieven tussen de hoogspanningsstations Vierverlaten en Ens. Er zijn daarnaast ook alternatieven die zijn op te knippen in een noordelijk deel en een zuidelijk deel. Alle tracés volgen een route ten westen van Heerenveen, nabij het bestaande hoogspanningsstation Oudehaske. Het noordelijk deel loopt in dat geval tussen hoogspanningsstation Vierverlaten en Oudehaske (Heerenveen) en het zuidelijk deel tussen Oudehaske en hoogspanningsstation Ens. Hoogspanningsstation Oudehaske wordt hier gebruikt als topografische aanduiding als onderscheid tussen de noordelijke en zuidelijke tracés. Aansluiting op of aanpassing van hoogspanningsstation Oudehaske zijn geen onderdeel van de scope van het project 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten - Ens. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de verschillende tracéalternatieven die in de volgende paragrafen zijn toegelicht. Tabel 3-1 Tracéalternatieven Nr.

Tracéalternatieven Complete alternatieven

C1

IJsselmeer-Diemen

C2

Prinses Margrietkanaal/Van Starkenborghkanaal

C3

Tracé door middengebied

C4

Rechte lijn

C5

N371/kanaal Drenthe

C6

Meppel-Lheebroek-Fochteloo-Lieveren

C7

220kV via Drenthe

C8

220kV via Drenthe Hessenweg

Nr.

Tracéalternatieven Ten noorden van Oudehaske

N1

Spoor Leeuwarden-Groningen

N2

220kV via Fryslân Noord

N3

Rijksweg A7

N4

Heerenveen-Bergum-Groningen

N5

110kV via Oosterwolde Ten zuiden van Oudehaske

Z1

Dijk Noordoostpolder

Z2

Rijksweg A6 / N50

Z3

220kV via Fryslân Zuid

Z4

110kV Noordoostpolder

Z5

Rijksweg A32

Pagina 25 van 99

3.2

Tracéalternatief C1 Tracéalternatief C1 (IJsselmeer-Diemen) verbindt hoogspanningsstation Vierverlaten via het IJsselmeer met Diemen. Er is geen verbinding voorzien met hoogspanningsstation Ens. Het tracé volgt tot aan Leeuwarden de bestaande 220 kV-verbinding. Vanaf Leeuwarden loopt het tracé in een rechte lijn naar het IJsselmeer, waar het tracé afbuigt in zuidelijke richting. Vanaf Leeuwarden tot aan het IJsselmeer is geen sprake van combineren of bundelen.

Figuur 3-2 Tracéalternatief C1 (IJsselmeer-Diemen)

Pagina 26 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

3.3

Tracéalternatief C2 Tracéalternatief C2 (Prinses Margrietkanaal/Van Starkenborghkanaal) wordt gebundeld met het Prinses Margrietkanaal en Van Starkenborghkanaal, welke vanuit hoogspanningsstation Vierverlaten de plaatsen Zuidhorn, Bergum, Sneek en Lemmer passeert. Het tracé loopt dwars door het merengebied tussen Sneek en Joure. In de Noordoostpolder wordt dit alternatief gebundeld met de A6 en de N50. Er is geen sprake van een combineren of bundelen met een bestaande hoogspanningsverbinding, maar van bundelen met bovenregionale infrastructuur.

Figuur 3-3 Tracéalternatief C2 (Prinses Margrietkanaal/Van Starkenborghkanaal)

Pagina 27 van 99

3.4

Tracéalternatief C3 Tracéalternatief C3 (Tracé door middengebied) volgt vanuit hoogspanningsstation Vierverlaten tot aan Assen de bestaande 220 kV-verbinding. Bij Assen buigt het tracé af in zuidwestelijk richting en volgt daarbij tot Dieverbrug de provinciale weg N371. Vanaf Dieverbrug tot aan Emmeloord volgt het tracéalternatief C3 een oud tracéalternatief van de A6. Dit nooit gerealiseerde tracéalternatief van de A6 loopt via Steenwijk. Het laatste stuk van het tracé, van Emmeloord tot aan Ens, volgt de bestaande 220 kV-verbinding. Het tracé ligt deels gecombineerd of gebundeld met de bestaande 220 kV-verbinding door Drenthe en de 220 kV-verbinding door de Noordoostpolder. In het middengebied ligt geen bestaande hoogspanningsverbinding en is geen sprake van bundeling met aanwezige bovenregionale infrastructuur.

Figuur 3-4 Tracéalternatief C3 (Tracé door middengebied)

Pagina 28 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

3.5

Tracéalternatief C4 Tracéalternatief C4 (Rechte lijn) is een rechte verbinding tussen de twee hoogspanningsstations. Er wordt niet gebundeld met bestaande wegen, kanalen, spoorlijnen of gecombineerd of gebundeld met hoogspanningsverbindingen. Dit is de kortste route tussen de twee hoogspanningsstations.

Figuur 3-5 Tracéalternatief C4 (Rechte lijn)

Pagina 29 van 99

3.6

Tracéalternatief C5 Tracéalternatief C5 (N371/kanaal Drenthe) volgt tussen hoogspanningsstation Vierverlaten en Assen de bestaande 220 kV-verbinding. Vanaf Assen loopt het tracéalternatief via een provinciale weg (N371) langs de Drentse Hoofdvaart naar Meppel. Tussen Meppel en Ens loopt dit tracéalternatief parallel aan de bestaande 110 kV-verbinding. Het tracé ligt deels gecombineerd of gebundeld met bestaande 110 en 220 kV-verbindingen.

Figuur 3-6 Tracéalternatief C5 (N371/kanaal Drenthe)

Pagina 30 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

3.7

Tracéalternatief C6 Tracéalternatief C6 (Lieveren-Fochteloo-Lheebroek-Meppel) loopt via Lieveren, Fochteloo en Lheebroek naar Meppel. Vanaf Havelte, net ten noorden van Meppel, volgt dit tracé de bestaande 110 kV-verbinding naar hoogspanningsstation Ens. Tussen hoogspanningsstation Vierverlaten en Meppel is er geen sprake van combineren of bundelen met bovenregionale infrastructuur of hoogspanningsverbindingen. Vanaf Meppel is sprake van bundeling met de bestaande 110 kV-verbinding.

Figuur 3-7 Tracéalternatief C6 (Lieveren-Fochteloo-Lheebroek-Meppel)

Pagina 31 van 99

3.8

Tracéalternatief C7 Tracéalternatief C7 (220kV via Drenthe) is een alternatief die de twee hoogspanningsstations niet via de provincie Fryslân maar via de provincies Drenthe en Overijssel verbindt. Tussen Groningen en Hoogeveen volgt dit tracéalternatief de bestaande 220 kV-verbinding. Tussen Meppel en hoogspanningsstation Ens volgt dit tracéalternatief de bestaande 110 kV-verbinding. Het deel tussen Hoogeveen en Meppel kan worden gebundeld met de rijksweg A28.

Figuur 3-8 Tracéalternatief C7 (220kV via Drenthe)

Pagina 32 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

3.9

Tracéalternatief C8 Tracéalternatief C8 (220kV via Drenthe en Hessenweg) loopt net als tracéalternatief C7 vanuit hoogspanningsstation Vierverlaten via de provincies Drenthe en Overijssel naar hoogspanningsstation Ens. In tegenstelling tot tracéalternatief C7 volgt dit alternatief echter niet de A28 tussen Hoogeveen en Meppel en daarna de 110 kVverbinding tussen Meppel en Ens, maar de 220 kV-verbinding tot aan Zwolle. Vanaf Zwolle tot aan Ens volgt het tracé de 380 kV-verbinding naar Ens. Dit tracéalternatief ligt grotendeels gecombineerd of gebundeld met de bestaande 220 kV-verbinding en de bestaande 380 kV-verbinding tussen Zwolle en Ens.

Figuur 3-9 Tracéalternatief C8 (220kV via Drenthe en Hessenweg)

Pagina 33 van 99

3.10

Tracéalternatief N1 Tracéalternatief N1 (Spoor Leeuwarden-Groningen) is een noordelijk alternatief die hoogspanningsstation Vierverlaten verbindt met Oudehaske. Dit tracéalternatief ligt gebundeld met de spoorverbinding tussen Groningen en Leeuwarden. Tussen Leeuwarden en Heerenveen kan worden gebundeld met de bestaande hoogspanningsverbindingen of de A32.

Figuur 3-10 Tracéalternatief N1 (Spoor Leeuwarden-Groningen)

Pagina 34 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

3.11

Tracéalternatief N2 Tracéalternatief N2 (220kV via Fryslân Noord) is een noordelijk tracé dat hoogspanningsstation Vierverlaten via de bestaande 220 kV-verbinding verbindt met Oudehaske. Het tracé loopt daarmee eerst in de richting van Leeuwarden, waarna het tracé afbuigt richting Heerenveen en Oudehaske. Dit tracéalternatief voorziet in een combinatie of bundeling met de bestaande 220 kV-verbinding die de provincie Fryslân doorsnijdt.

Figuur 3-11 Tracéalternatief N2 (220kV via Fryslân Noord)

Pagina 35 van 99

3.12

Tracéalternatief N3 Tracéalternatief N3 (Rijksweg A7) verbindt hoogspanningsstation Vierverlaten via de A7 met Oudehaske. De A7 is een rijksweg die Groningen verbindt met Heerenveen. Langs de A7 bevindt zich ook het zoekgebied van de Lelylijn. Voor dit project is het MIRT-onderzoek net opgestart. Er kan daarom in deze Notitie Kansrijke Alternatieven nog geen rekening gehouden worden met een eventueel ruimtebeslag van de Lelylijn. Dit tracéalternatief voorziet in een bundeling met bestaande bovenregionale weginfrastructuur (Rijksweg A7) en nabij Heerenveen in een bundeling met de bestaande 110 kV-verbinding.

Figuur 3-12 Tracéalternatief N3 (Rijksweg A7)

Pagina 36 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

3.13

Tracéalternatief N4 Tracéalternatief N4 (Heerenveen-Bergum-Groningen) is een noordelijk tracé dat hoogspanningsstation Vierverlaten, deels via de spoorlijn Groningen-Leeuwarden, verbindt met Oudehaske. Het tracé loopt eerst in westelijke richting, gebundeld met de spoorlijn Groningen-Leeuwarden. Ter hoogte van Buitenpost buigt het tracé af in zuidelijke richting naar Oudehaske, waarbij zoveel mogelijk wordt rekening gehouden met beschermde natuurgebieden en bebouwing. Dit tracéalternatief ligt tussen hoogspanningsstation Vierverlaten en Bergum gebundeld met de spoorlijn Groningen-Leeuwarden. Tussen Bergum en Oudehaske is geen sprake van bundeling combineren of bundelen.

Figuur 3-13 Tracéalternatief N4 (Heerenveen-Bergum-Groningen)

Pagina 37 van 99

3.14

Tracéalternatief N5 Tracéalternatief N5 (110kV via Oosterwolde) verbindt hoogspanningsstation Vierverlaten met Oudehaske. De eerste paar kilometer van het tracé tot aan Roderwolde ligt gecombineerd of gebundeld met de bestaande 220 kV-verbinding. Vanaf Roderwolde loopt het tracé in zuidwestelijke richting tot aan Luxwoude, waarbij zoveel mogelijk rekening wordt gehouden met beschermde natuurgebieden en bebouwing. Het laatste stuk van het tracé tussen Luxwoude en Oudehaske ligt gebundeld met de A7.

Figuur 3-14 Tracéalternatief N5 (110kV via Oosterwolde)

Pagina 38 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

3.15

Tracéalternatief Z1 Tracéalternatief Z1 (Dijk Noordoostpolder) is een zuidelijk tracé dat Oudehaske via de Noordoostpolderdijk verbindt met hoogspanningsstation Ens. Dit tracé volgt van Oudehaske tot aan Lemmer de bestaande 110 kV-verbinding. Tussen Lemmer en Ens volgt het tracé de dijk rond de Noordoostpolder.

Figuur 3-15 Tracéalternatief Z1 (Dijk Noordoostpolder)

Pagina 39 van 99

3.16

Tracéalternatief Z2 Tracéalternatief Z2 (Rijksweg A6 / N50) is een zuidelijk tracé dat Oudehaske verbindt met hoogspanningsstation Ens. Het tracé volgt hierbij de A6 door de Noordoostpolder, een rijksweg die op grotere schaal Almere met Heerenveen verbindt en volgt vanaf Emmeloord de N50 (tussen Emmeloord en Kampen) naar station Ens. Langs de A6 bevindt zich ook het zoekgebied van de Lelylijn. Voor dit project is het MIRT-onderzoek net opgestart. Er kan daarom in deze Notitie Kansrijke Alternatieven nog geen rekening gehouden worden met een eventueel ruimtebeslag van de Lelylijn. Dit tracéalternatief ligt deels gebundeld met bestaande weginfrastructuur en deels gebundeld met de bestaande 110 kV-verbinding.

Figuur 3-16 Tracéalternatief Z2 (Rijksweg A6)

Pagina 40 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

3.17

Tracéalternatief Z3 Tracéalternatief Z3 (220kV via Fryslân Zuid) is een zuidelijk tracé dat Oudehaske via de bestaande 220 kV-verbinding verbindt met hoogspanningsstation Ens. In dit gebied bevindt zich ook het zoekgebied van de Lelylijn. Voor dit project is het MIRTonderzoek net opgestart. Er kan daarom in deze Notitie Kansrijke Alternatieven nog geen rekening gehouden worden met een eventueel ruimtebeslag van de Lelylijn. Dit tracéalternatief ligt gecombineerd of gebundeld met de bestaande 220 kVverbinding die de provincies Fryslân, Overijssel en Flevoland doorsnijdt.

Figuur 3-17 Tracéalternatief Z3 (220kV via Fryslân Zuid)

Pagina 41 van 99

3.18

Tracéalternatief Z4 Tracéalternatief Z4 (110kV Noordoostpolder) is een zuidelijk alternatief dat Oudehaske verbindt met hoogspanningsstation Ens. Dit tracé ligt gebundeld met de bestaande 110 kV-verbinding. Vanuit Oudehaske loopt het tracé via het Tjeukemeer in zuidwestelijke richting naar de noordoostelijke grens van de Noordoostpolder. Vanaf hier volgt het tracé de noordwestelijke grens van Overijssel en de oostelijke grens van de Noordoostpolder, waarna het tracé vanaf het transformatorstation bij Vollenhove afbuigt naar het westen en hoogspanningsstion Ens. Dit tracéalternatief ligt deels gebundeld met de bestaande 110 kV-verbinding.

Figuur 3-18 Tracéalternatief Z4 (110kV Noordoostpolder)

Pagina 42 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

3.19

Tracéalternatief Z5 Tracéalternatief Z5 (Rijksweg A32) is een zuidelijk alternatief die voorziet in een verbinding tussen Oudehaske en hoogspanningsstation Ens. Vanuit Oudehaske volgt dit tracéalternatief de A32 in zuidoostelijke richting tot aan Meppel. Vanaf Meppel loopt dit tracéalternatief in westelijke richting naar hoogspanningsstation Ens. Het tracéalternatief volgt hierbij het tracé van de bestaande 110 kV-verbinding. Dit tracéalternatief ligt deels gebundeld met Rijksweg A32 en deels gebundeld met de bestaande 110 kV-verbinding.

Figuur 3-19 Tracéalternatief Z5 (Rijksweg A32)

Pagina 43 van 99

4

Zeef 1: toetsing aan projectuitgangspunten

4.1

Inleiding In dit hoofdstuk worden alle tracéalternatieven getoetst aan de projectuitgangspunten zoals beschreven in paragraaf 2.3. Tracéalternatieven die niet voldoen aan de projectuitgangspunten worden niet als kansrijk gezien en daarom niet verder onderzocht. Tracéalternatieven die wel voldoen aan de projectuitgangspunten worden verder beoordeeld in hoofdstuk 5.

4.2

Beoordelingskader Zeef 1 De beoordeling binnen zeef 1 gebeurt op basis van de projectuitgangspunten zoals beschreven in paragraaf 2.3. Dit betreffen de volgende uitgangspunten: • 380 kV-verbinding tussen de hoogspanningsstations Vierverlaten en Ens; • binnen zoekgebied; • bovengronds tenzij; • combineren of bundelen. Zo gaat het om een rechtstreekse verbinding tussen het bestaande hoogspanningsstation Vierverlaten en het bestaande hoogspanningsstation Ens. Het tracé wordt gezocht binnen het zoekgebied (zie figuur 1-1) en wordt in principe bovengronds aangelegd, tenzij er sprake is van bijzondere omstandigheden. Het laatste projectuitgangspunt waarop wordt getoetst is of het tracéalternatief wordt gecombineerd of gebundeld met een bestaande hoogspanningsverbinding of bestaande bovenregionale infrastructuur (autowegen, water of spoor).

4.3

Toetsing

4.3.1

Vierverlaten - Ens Alle tracéalternatieven, met uitzondering van C1 (IJsselmeer-Diemen), voorzien in een verbinding tussen de hoogspanningsstations van Vierverlaten en Ens. Tracéalternatief C1 voorziet in een aansluiting bij Diemen en wordt daarom niet als kansrijk gezien en niet verder onderzocht.

4.3.2

Tracéalternatieven binnen zoekgebied In het ‘Voornemen en voorstel participatie; Nieuwe 380 kVhoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens’ is een zoekgebied aangewezen waarbinnen de tracéalternatieven moeten liggen. Dit zoekgebied ligt binnen de grens van vijf provincies. Het zoekgebied omvat een groot deel van de provincies Fryslân en Drenthe. Ook de Noordoostpolder van de provincie Flevoland, het noordwesten van de provincie Overijssel en het zuidwesten van de provincie Groningen vallen binnen het zoekgebied. Het zoekgebied en de tracéalternatieven zijn weergeven in figuur 4-1.

Pagina 44 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

Figuur 4-1 Ligging zoekgebied en tracéalternatieven

Alle tracéalternatieven, met uitzondering van C1 (IJsselmeer-Diemen) en Z1 (Dijk Noordoostpolder), vallen binnen het zoekgebied. Tracéalternatieven C1 en Z1 liggen deels buiten het zoekgebied en worden daarom niet als kansrijk gezien en niet verder onderzocht.

4.3.3

Bovengronds, tenzij Alle tracéalternatieven voldoen aan het projectuitgangspunt ‘bovengronds, tenzij’.

4.3.4

Combineren of bundelen De volgende tabel toont in hoeverre een tracéalternatief gecombineerd of gebundeld kan worden met bestaande hoogspanningsverbindingen of bovenregionale infrastructuur (spoorlijnen, kanalen of wegen).

Tabel 4-1 Overzicht van de mogelijkheden om te combineren of bundelen per tracéalternatief

Pagina 45 van 99

Tracéalternatief

Is sprake van bundeling?

Hoe is combinatie of bundeling voorzien?

Kan er gecombineerd of gebundeld worden?

C1

Deels

• Bestaande 220 kVverbinding

Ten westen van Leeuwarden en door het IJsselmeer is geen sprake van combinatie of bundeling, waardoor niet wordt voldaan aan dit projectuitgangspunt.

C2

Ja

• Rijksweg A6 (en N50) • Prinses Margrietkanaal/ Van Starkenborghkanaal

Geen knelpunten, voldoet aan het projectuitgangspunt bundelen.

C3

Deels

• Bestaande 220 kVverbinding • Drentse Hoofdvaart

Bij het tracé tussen Assen en Emmeloord is geen sprake van combinatie of bundeling, waardoor niet wordt voldaan aan dit projectuitgangspunt.

C4

Nee

• Geen bundeling

Deze korte en rechtstreekse verbinding tussen de twee hoogspanningsstations wordt niet gebundeld met wegen, kanalen, spoor of bestaande hoogspanningsverbindingen. Er is geen sprake van combineren of bundelen. Er wordt daardoor niet voldaan aan dit projectuitgangspunt.

C5

Deels

• Bestaande 110 kV en 220 kV-verbinding

Bij het tracé tussen Assen en Meppel is slechts deels sprake van combinatie of bundeling met hoogspanningsverbindingen. De Drentse Hoofdvaart wordt niet gezien als bovenregionale infrastructuur, aangezien deze zich beperkt tot een relatief klein gebied, waardoor niet volledig wordt voldaan aan dit projectuitgangspunt.

C6

Deels

• Bestaande 110 kVverbinding

Bij het tracé tussen Lieveren en Meppel is geen sprake van combinatie of bundeling, waardoor niet wordt voldaan aan dit projectuitgangspunt.

C7

Ja

• Bestaande 110 kV en 220 kV-verbinding • Rijksweg A28

Geen knelpunten, voldoet aan het projectuitgangspunt combineren of bundelen.

C8

Ja

• Bestaande 220 kV en 380 kV-verbinding • Rijksweg A28

Geen knelpunten, voldoet aan het projectuitgangspunt combineren of bundelen.

N1

Ja

• Bestaande 220 kVverbinding • Spoorlijn LeeuwardenGroningen

Geen knelpunten, voldoet aan het projectuitgangspunt combineren of bundelen.

Pagina 46 van 99

| Notitie kansrijke alternatieven 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens |

Tracéalternatief

Is sprake van bundeling?

Hoe is combinatie of bundeling voorzien?

Kan er gecombineerd of gebundeld worden?

N2

Ja

• Bestaande 220 kVverbinding

Geen knelpunten, voldoet aan het projectuitgangspunt combineren of bundelen.

N3

Ja

• Rijksweg A7 • Bestaande 110 kVverbinding Oudehaske – Gorredijk

Geen knelpunten, voldoet aan het projectuitgangspunt combineren of bundelen.

N4

Deels

• Spoorlijn LeeuwardenGroningen

Bij het tracé tussen Buitenpost en Oudehaske is geen sprake van bundeling, waardoor slechts deels wordt voldaan aan dit projectuitgangspunt.

N5

Deels

• Bestaande 220 kVverbinding • Rijksweg A7

Bij het tracé tussen Roderwolde en Luxwoude is geen sprake van combinatie of bundeling, waardoor niet wordt voldaan aan dit projectuitgangspunt.

Z1

Nee

• Geen bundeling

Bij dit tracé is geen sprake van combinatie of bundeling, de dijk wordt niet gezien als bovenregionale infrastructuur aangezien deze zich beperkt tot de Noordoostpolder. Ook is er geen sprake van bundeling van hinder. Hierdoor wordt niet voldaan aan dit projectuitgangspunt.

Z2

Ja

• Rijksweg A6 (en N50) • Bestaande 110 kVverbinding

Geen knelpunten, voldoet aan het projectuitgangspunt combineren of bundelen.

Z3

Ja

• Bestaande 220 kVverbinding • Bestaande 110 kVverbinding

Geen knelpunten, voldoet aan het projectuitgangspunt combineren of bundelen.

Z4

Ja

• Bestaande 110 kV verbinding • Rijksweg A6

Geen knelpunten, voldoet aan het projectuitgangspunt combineren of bundelen.

Z5

Ja

• Bestaande 110 kVverbinding • Rijksweg A32 • Bestaande 220 kVverbinding

Geen knelpunten, voldoet aan het projectuitgangspunt combineren of bundelen.

Pagina 47 van 99

4.4

Conclusie Na toetsing aan de projectuitgangspunten blijkt dat verschillende in de participatie aangedragen tracéalternatieven daar niet aan voldoen en daardoor niet verder worden onderzocht: Alle tracéalternatieven, met uitzondering van C1 (IJsselmeer-Diemen), voorzien in een verbinding tussen de hoogspanningsstations van Vierverlaten en Ens. Tracéalternatief C1 voorziet in een aansluiting bij Diemen en wordt daarom niet als kansrijk gezien en niet verder onderzocht. Alle tracéalternatieven, met uitzondering van C1 (IJsselmeer-Diemen) en Z1 (dijk Noordoostpolder), vallen binnen het zoekgebied. Tracéalternatieven C1 en Z1 liggen deels buiten het zoekgebied en worden daarom niet als kansrijk gezien en niet verder onderzocht. De tracéalternatieven C1, C3, C4, C5, C6, N4, N5 en Z1 worden niet als kansrijk gezien omdat niet wordt voldaan aan het projectuitgangspunt combineren of bundelen. Er kan niet of slechts deels worden gecombineerd of gebundeld met hoogspanningsverbindingen of bovenregionale infrastructuur. Ook deze tracéalternatieven worden daarom niet verder onderzocht. De resultaten van de toetsing aan de projectuitgangspunten (zeef 1) zijn samengevat in tabellen 4-2, 4-3 en 4-4. Tabel 4-2 Complete alternatieven Nr.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=0b318068-c9ea-4758-be4f-0fa538b283de