CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

I-14b Bijlage 1 - Werkplan Veenweideprogramma 2023 (0098477919).pdf

Raadsvergadering 30 januari 2023, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Ingekomen stukken14.835 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

22

10 Programmalijn 4 Leefomgeving, natuur en biodiversiteit De bodemdaling en veranderingen in het veenweidegebied hebben invloed op de omgeving waarin mensen wonen, werken en recreëren. In deze programmalijn beschrijven we welke acties we gaan uitzetten in het komende jaar (2023) voor enkele onderdelen van deze leefomgeving: natuur en biodiversiteit, landschap, cultuurhistorie en archeologie en gebouwen en infrastructuur.

Thema 1: Natuur en biodiversiteit De biodiversiteit in het veenweidegebied is afgenomen, zowel binnen de natuurgebieden als in het agrarisch gebied. Natuurgebieden verdrogen door wegzijging van water naar omliggende laaggelegen polders. Deze verdroging neemt toe met het verder dalen van de bodem door een steeds groter hoogteverschil met de omgeving. Door deze verdroging neemt ook in natuurgebieden de oxidatie van veen toe. Teveel stikstof leidt in alle natuurgebieden tot afname van soorten; vier van de acht Natura 2000-gebieden hebben specifiek stikstofgevoelige natuurtypen. Door onder meer soortenarme vegetatie en lage grondwaterstanden, in combinatie met predatie, overleven steeds minder weidevogels. In het veenweidegebied moet nog 1000 ha veranderen in natuur en nog 2500 ha worden ingericht om het NNN af te ronden. Gezien de samenhang van natuur en biodiversiteit met andere beleidsterreinen zetten we in op synergie met realisatie Natuurnetwerk NNN, weidevogelaanpak Grutto-aanvalsplan, agenda Herstel Biodiversiteit, een deel van de KRW maatregelen (zoals bufferstroken), Natuer mei de Mienskip en stikstof. Hiervoor wordt aangesloten op de provinciale invulling van het NPLG en zoveel mogelijk op de integrale gebiedsgerichte aanpak.

Waar mogelijk zetten we in op (nadere) verkenningen en uitrol in de Ontwikkel- en Kansrijke gebieden, omdat daar de sectorale opgaven pas echt samenkomen op inrichtings- en maatregelniveau. Voor wat betreft verbinden en meedenken kan dit bijvoorbeeld worden geconcretiseerd via Aanvalsplan Grutto in 2 gebieden (bijv. Aldeboarn-De Deelen/Idzegea), projecten zoals Valuta voor Veen 2.0 en Boeren in Balans met het veen en het inzetten van de aanpak Basiskwaliteit Natuur in een gebiedsproces. Zones en overgangen: Er is onvoldoende bekend over de hydrologische toestand van de zones tussen natuur- en omliggende landbouwgebieden en de (risico’s op) verdroging van de natuur. Er zijn hydrologische onderzoeksgegevens beschikbaar. Er wordt een analyse uitgevoerd van al het aanwezige onderzoek naar hydrologie in bufferzones tussen natuur en intensieve, lager gelegen landbouwgronden. Wat weten we al, wat weten we nog niet. En er wordt beoordeeld of er in de praktijk behoefte is aan nader onderzoek. De locaties voor en realisatie van overgangszones in en rondom verdrogingsgevoelige natuurgebieden en landbouw vragen onderzoek. De overgangszones moeten in kaart worden gebracht, waarna plannen kunnen worden voorbereid voor een stapsgewijze overbrugging tussen het natuurgebied en het agrarisch gebied. Dit gebeurt binnen de lopende gebiedsprocessen in samenwerking met de TBO’s.

Het beheer van huidige landbouwgronden die veranderen naar ander gebruik, bijvoorbeeld naar natuur, is een uitdaging bij de transitie van gebieden. Het bijbehorende begrip “landschapsgrond” wordt nog besproken op landelijk niveau en de definitie is nog niet vastgesteld. Het gebruik van deze landschapsgronden kan tussen landbouw en natuur in zitten of een nieuwe vorm van grondgebruik zijn, waarvoor mogelijk geen kaders zijn, wat ook vragen met betrekking tot het overgangsbeheer oproept. Het is een mogelijk instrument in het proces van herwaardering van landbouwgronden flankerend beleid (programmalijn 3) en het vastleggen van gebruiksbeperking als gevolg van een gebiedsproces voor herinrichting van gebieden (programmalijn 5). Het instrument lijkt zich te gaan concentreren rond natuurgebieden (programmalijn 4). Programmalijn overstijgende kennisinbreng, ook samen met de TBO’s, op dit onderwerp vindt plaats in de gebieden.

23

De mogelijkheden voor toepassing van de recent ontwikkelde Tool Overgangsgebieden (kruidenrijk) worden in eerste instantie gezocht in de (Ontwikkel-)gebieden. Ecologie (en landschap): Er is in de gebieden basiskennis nodig van het ecosysteem. In de systematiek van Landschaps- en Ecosysteemanalyses (LESA) wordt ecologie in samenhang met landschap (zie thema 2) benaderd. Op verschillende locaties zijn analyses van de biotische en abiotische factoren uitgevoerd, echter niet (altijd) volgens de LESA-systematiek. Er wordt per gebied geïnventariseerd welke analyses of onderzoeken beschikbaar zijn, wat er nog nodig is om tot een gedegen inzicht in ecologie en landschap te komen. Hierbij wordt o.a. de koppeling gemaakt met de Basiskwaliteit Natuur. Vervolgens wordt voor zover nodig onderzoek/analyse uitgevoerd met als resultaat een LESA (of gelijkwaardig) per Ontwikkel- of Kansrijk gebied. Vanwege krapte op de arbeidsmarkt is het, op basis van de ervaring in 2022, niet met zekerheid te zeggen dat de benodigde externe expertise en coördinatie in 2023 in de markt beschikbaar zal zijn. CO2-vastlegging: Moerassen hebben een zeer hoog potentieel om CO2 vast te leggen. In Nederland is hier weinig ervaring mee, maar in o.a. Canada is hier veel onderzoek naar gedaan.

Bekend is onder meer dat moerasplanten waterpeilen nodig hebben die enigszins overeenkomen met de natuurlijke seizoensgebonden wateroverschotten en –tekorten. Hiervoor is literatuuronderzoek nodig naar internationale wetenschappelijke en praktische kennis over moerasontwikkeling met een analyse wat toepasbaar is in onze veenweidegebieden. Hierbij wordt ook kennis en ervaring gebruikt uit het VIPNL-project in Noord-Holland. Verder wordt onderzocht en in de praktijk verkend hoe het peilbeheer ingericht kan worden en wat de netto CO2-opslag is bij verschillende soorten moeras. Hierbij wordt samengewerkt met partners, zoals NOBV. De pilots voor het onderzoek worden uitgevoerd in de Hegewarren als living lab, waarbij aangesloten wordt op een eventuele proefboerderij en gebruik kan worden gemaakt van aanwezige meetapparatuur. Ook Aldeboarn-De Deelen en Idzegea kunnen interessante onderzoeksgebieden voor moerasontwikkeling zijn. Ook in bossen kan CO2 vastgelegd worden. Mede op basis van het provinciale beleid Bossenstrategie zullen de mogelijkheden voor de realisatie van veenbossen worden verkend. Dit gebeurt in samenwerking met de TBO’s en provinciale collega’s Bossenstrategie. Acties 2023: • Toepassen in gebieden Tool Overgangsgebieden (kruidenrijk). • Analyseren bestaand hydrologisch onderzoek in bufferzones.

• In kaart brengen overgangszones in en rondom verdrogingsgevoelige natuurgebieden en plannen voorbereiden overbrugging tussen natuurgebied en agrarisch gebied. • Inbrengen kennis bij beheervragen in gebieden omtrent “landschapsgrond”, een tussenvorm van natuur- en landbouwgrond (definitie landelijk nog onder constructie). • Uitvoeren landschaps- en ecosysteemanalyse (of vergelijkbaar) per Ontwikkel- en Kansrijk gebied (combinatie met thema 2, incl. aandacht voor Midden Fryslân in het kader van NPNS). • Verkennen CO2-vastlegging door moerasontwikkeling. • Verkennen CO2-vastlegging door veenbosontwikkeling.

Thema 2: Landschap, cultuurhistorie en archeologie Landschap, cultuurhistorie en archeologie vertellen het verhaal van de ontginningsgeschiedenis van het veenweidegebied. Diverse factoren, waaronder bodemdaling, hebben invloed op het landschap. Bovendien komen archeologische waarden op een gegeven moment aan de oppervlakte en dreigen daarmee verloren te gaan. Landschappelijke en cultuurhistorische kenmerken bieden goede aangrijpingspunten voor integraal ontwerpen en het versterken van de samenhang tussen oplossingen. Het vroegtijdig betrekken ervan in gebiedsprocessen kan ontwikkelingen versnellen

24

en de ruimtelijke kwaliteit versterken. Het programma Nationaal Park Nieuwe Stijl (NPNS) onderzoekt of de lage-midden-regio van Fryslân een interessante optie is om te voldoen aan de nieuwe standaard voor Nationale Parken in Nederland. Archeologie en landschap (en ecologie): De archeologische waarden/resten van het veenweidegebied worden in beeld gebracht. Voor elk Ontwikkel- en Kansrijk gebied wordt een quickscan uitgevoerd op het onderdeel archeologie. Per gebied worden onderzoeksvragen geformuleerd en uitgezet. De begeleiding van deze onderzoeken gebeurt door de provinciale archeologen. Na elk onderzoek vindt een evaluatie plaats en wordt gekeken of aanvullend onderzoek nodig is, in welke vorm dat dient te gebeuren en in welke (deel)gebieden. Er is in de gebieden basiskennis nodig van het landschapssysteem. Dit gebeurt in samenhang met de benodigde kennis van het ecologische systeem. Zie thema 1: Ecologie en landschap. De Toolkit Landschap biedt daarnaast handvatten hoe inrichtingsmaatregelen in de Friese veenweidelandschappen met oog voor landschap en cultuurhistorie kunnen worden uitgevoerd. Bij het opstellen, beoordelen en uitvoeren van gebiedsgerichte maatregelen in de Ontwikkel- en Kansrijke gebieden moet deze Toolkit dan ook toegepast worden, zowel bij landschapsbehoud als bij het ontwikkelen van nieuwe veenlandschappen.

Hiervoor wordt een beroep gedaan op provinciale landschapskundigen. Nationaal Park Nieuwe Stijl (NPNS): In 2020 heeft Nationaal Park De Alde Feanen rijkssubsidie ontvangen om te oriënteren op een doorontwikkeling naar een NP Nieuwe Stijl. NPNS en het Friese Veenweideprogramma kunnen elkaar versterken. Geografisch gezien heeft de oriëntatie betrekking op het middengebied van Fryslân, gesitueerd tussen de steden Leeuwarden, Dokkum, Drachten, Heerenveen en Sneek. Het proces draagt ondertussen een nieuwe werktitel “Wetter&Moar; Brede Welvaart in het Hart van Fryslân”. In deze werktitel wordt het begrip NPNS eerst bewust achterwege gelaten om daarmee te benadrukken dat de focus ligt op de brede welvaart van de regio en op een regionaal innovatieprogramma voor het Lage Midden van Fryslân gebaseerd op de gebiedseigen kwaliteiten van het natuurlijke en landschappelijke systeem. Om uitvoering te geven aan dit innovatieprogramma worden expedities georganiseerd. Deze vallen te omschrijven als een soort expertmeetings waar experts van elders en mensen uit het gebied elkaar inspireren en hopelijk komen tot nieuwe regionale initiatieven. Qua inhoud steken de expedities in op het snijvlak van twee of meerdere thema’s; vanuit de gedachte dat innovatie juist vaak ontstaat op het snijvlak van thema’s.

Voorbeelden hiervan zijn: voedsel en healthy ageing, landschapsbeheer en serious gaming, recreatie en mobiliteit en culturele diversiteit en biodiversiteit. Voor het nader uitwerken van dit laatste thema is onlangs een landelijke subsidie toegekend vanuit het landelijke Elja Fonds (fonds van de familie Blokker). Het is nadrukkelijk de bedoeling de expedities voedend en inspirerend te laten zijn voor de gebiedsprocessen in de veenweidegebieden in Midden Fryslân. Acties 2023: • In beeld brengen van de archeologische waarden/resten van het veenweidegebied, incl. een archeologische quickscan voor elk Ontwikkel- en Kansrijk gebied. • Toepassen Toolkit Landschap bij gebiedsgerichte maatregelen in de Ontwikkel- en Kansrijke gebieden. • Uitvoeren van meerdere thematische expedities die gericht zijn op Nationaal Park Nieuwe Stijl/brede welvaart.

25

Thema 3: Gebouwen en infrastructuur Funderingsaanpak: In het Friese veenweidegebied hebben we te maken met funderingsproblematiek in het buitengebied en in bebouwde gebieden. Tot circa 1970 werden woningen vaak op houten palen gefundeerd. Er kan om verschillende redenen schade aan zo’n fundering ontstaan, zoals bijvoorbeeld paalrot door langdurige droogstand, palenpest, een bacterie die de houten palen onder water aantast, of bouwkundige factoren. Woningeigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor onderhoud aan de woning, dus ook voor de fundering. Naar schatting 3.5007.000 woningen in het Friese veenweidegebied lopen een risico op funderingsschade. Er is sprake van concrete schade en een duidelijke hulpvraag aan de overheden. Vanuit het Veenweideprogramma worden maatregelen genomen om kennis, informatie en advisering over funderingsschade te bevorderen. Wetterskip Fryslân, provincie Fryslân en de zeven veenweidegemeenten willen in het veenweidegebied woningeigenaren bijstaan om funderingsproblematiek te voorkomen en op te lossen. Daarvoor is een ontwerp-funderingsaanpak opgesteld. Er wordt ingezet op een goed functionerend funderingsloket waar woningeigenaren terecht kunnen met vragen rondom preventie en herstel van funderingsschade.

In de ontwerp-funderingsaanpak is ook opgenomen dat woningeigenaren een subsidie en ondersteuning kunnen krijgen voor het uitvoeren van funderingsonderzoek en het opstellen van een herstelplan. Daarnaast spreekt de ontwerp-funderingsaanpak over een leenfaciliteit met gunstige (rente)voorwaarden voor herstel van funderingsschade. In de ontwerp-funderingsaanpak is geen extra compensatieregeling naast de al bestaande nadeelcompensatieregeling van Wetterskip Fryslân opgenomen. Met deze funderingsaanpak willen het dagelijks bestuur van Wetterskip Fryslân, de colleges van B&W van de zeven veenweidegemeenten en Gedeputeerde Staten van de provincie woningeigenaren in het Friese veenweidegebied ondersteunen bij de preventie en het herstel van funderingsschade. Eind 2022 nemen Provinciale Staten, algemeen bestuur en de zeven gemeenteraden een definitief besluit over deze funderingsaanpak. De inhoud en benodigde financiering van de funderingsaanpak wordt buiten dit werkplan 2023 gehouden en apart geregeld via bovengenoemde aanstaande besluitvorming. Samenwerking op nationaal niveau: Landelijke samenwerking op dit dossier wordt steeds belangrijker.

We sluiten, waar dit effectief bij kan dragen aan de doelstellingen van het Veenweideprogramma, zoveel mogelijk aan bij landelijke netwerken, samenwerkingen en ontwikkelingen zoals het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen, het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling, Platform Slappe Bodem, Coalitie Stevige Steden, etc. Fryslân is niet de enige regio waar funderingsproblematiek in veenweidegebied aan de orde is. Het speelt op meer plekken in ons land, waaronder Utrecht, Noord-Holland en Zuid-Holland. Het is belangrijk dat eigenaar/bewoners ongeacht de plek waar ze wonen kunnen rekenen op ondersteuning bij herstel van de fundering. In dat kader pleiten wij ervoor, zoals eerder aangegeven, dat verstrekkende maatregelen zoals compensatie in Rijksverband moeten worden opgepakt. Op nationaal niveau werken Rijk, het Interprovinciaal Overleg (IPO), de Unie van Waterschappen (UvW) en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) aan een Nationaal Programma Aanpak Funderingsproblematiek (NPAF). Het NPAF richt zich op de gehele funderingsproblematiek en niet enkel die in het veenweidegebied. Het programma is nog niet vastgesteld door genoemde partijen. Als Fryslân zijn wij ambtelijk betrokken bij de opstelling van het NPAF en daar waar mogelijk hebben we de Funderingsaanpak Veenweidegebied Fryslân afgestemd op het NPAF.

26

Acties 2023: • De uitvoering van de Funderingsaanpak is afhankelijk van de aanstaande besluitvorming. Acties volgen uit dat besluit.

27

11 Programmalijn 5 Integrale gebiedsaanpak Door gebiedsprocessen willen we via maatwerk komen tot een toekomstige inrichting voor het veenweidegebied die aansluit bij de doelstellingen uit het Veenweideprogramma 2021-2030. Dit vraagt een integrale gebiedsaanpak. We zetten deze aanpak door in de Ontwikkel- en Kansrijke gebieden5 en gaan aan de slag met combinaties van de acties uit de andere programmalijnen. We intensiveren de aanpak in de ‘Ontwikkelgebieden’ Hegewarren en Aldeboarn-De Deelen. De aanpak in deze Ontwikkelgebieden gebruiken we als voorbeeld voor de andere gebieden. Geleerde lessen over bijvoorbeeld het koppelen van andere doelstellingen en opgaven in het gebied, kunnen ons helpen bij de andere gebieden. Het gebiedsproces in Idzegea komt in 2023, na de vaststelling van de startnotitie, ook in de ‘ontwikkel-fase’. Als we voldoende middelen hebben verkregen doen we hetzelfde in de Kansrijke gebieden Brekkenpolder, Groote Veenpolder en Grouster Leechlân. Wanneer we nog meer middelen weten te verkrijgen breiden we de gebiedsaanpak uit naar andere gebieden binnen het gebied met een veenpakket van meer dan 80 cm dik en een kleidek dunner dan 40 cm, omdat daar de meeste reductie van CO2 en bodemdaling te realiseren is.

In deze gebieden verwachten we door de aanpassingen in het peilbeheer en het grondgebruik in 2030 een CO2-reductie van 0,25 tot 0,50 megaton te realiseren en beperking van de jaarlijkse bodemdaling met gemiddeld 0,2 tot 0,4 cm. Daarnaast benutten we meerdere samenhangende doelstellingen en kansen om verschillende instrumenten elkaar te laten versterken. Als in de tussentijd in andere gebieden initiatieven van onderop ontstaan, kan dit leiden tot nieuwe gebiedsprocessen. Verder ondersteunen we nieuwe vormen van samenwerking die bijdragen aan de doelen van het Veenweideprogramma.

11.1 Aldeboarn–De Deelen

Figuur 11.1: Gebiedscontour Aldeboarn–De Deelen

Koersdocument en Gebiedsplan In 2023 wil de gebiedscommissie ADD een ontwerp integraal gebiedsplan opleveren. Vervolgens zal dit plan ter inzage gelegd worden en uiteindelijk worden vastgesteld door de betrokken overheden. In 2022 is gewerkt aan een koersdocument voor het gebied waarmee de opgaven voor de langere termijn, de periode 2050, voor zover als mogelijk in beeld zijn gebracht voor ADD.

5

Zie pagina 5 voor een toelichting op de begrippen ‘Ontwikkelgebieden’ en ‘Kansrijke gebieden’

28

Daarnaast is er gewerkt aan een concept inrichtingsschets voor ADD Zuid in de vorm van een werkdocument met een optimalisatiescenario, aangepast aan de gewijzigde opgaven die op het landelijk gebied af komen. Dit concept wordt ingezet voor de ontwikkeling van het flankerend beleid; in 2023 vindt er een praktijksimulatie plaats van het flankerend beleid in ADD Zuid. Dit zal tot aan de zomer duren. In 2023 gaan we verder met het werkdocument en een concept inrichtingsschets voor ADD Noord. Daarnaast wordt verder gezocht naar welke instrumenten nodig zijn om invulling te kunnen geven aan de opgaven en de bijbehorende inrichting voor ADD. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met de verschillende bij het gebiedsproces betrokken overheden. Pilots en initiatieven Naast de ontwikkeling van het gebiedsplan is er een aantal pilots en initiatieven die in het gebied ADD worden ontwikkeld, vanuit de gedachte dat de uitkomsten een bijdrage kunnen leveren aan de mogelijke maatregelen die in het gebied zullen worden genomen, maar ook breder aan het Veenweideprogramma. Het gaat dan om een pilot voor het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), de Regiodeal Natuurinclusieve Landbouw (NIL), Valuta voor Veen, Interbestuurlijk Programma Vitaal Platteland (IPB VP), Aanvalsplan Grutto en een mogelijke Erfgoeddeal. Acties 2023: • Maken van een ontwerp integraal gebiedsplan.

• Uitvoeren praktijksimulatie van het flankerend beleid in ADD. • Vinden van private en publieke middelen naast de toegezegde middelen voor de financiering van maatregelen in het gebiedsplan. • Zoeken naar instrumenten die nodig zijn om invulling te kunnen geven aan de opgaven en de bijbehorende inrichting voor ADD, in samenwerking met de betrokken overheden in het gebiedsproces. • Voorbereiden besluitvorming over het integraal gebiedsplan in Gedeputeerde Staten, het dagelijks bestuur van Wetterskip Fryslân en de gemeenteraad van de gemeente Heerenveen. • Uitvoeren van Regiodeal NIL. • Begeleiding van de GLB-pilot, door gebiedscoöperatie It Lege Midden aangevraagd en toegekend gekregen, waarvoor een samenwerking is aangegaan. • Mogelijke aankoop van gronden die als kans worden gezien, vooruitlopend op het gebiedsplan met een toekomstige inrichting voor het gebied, gecombineerd met de gehonoreerde aanvraag Versnellingsagenda 2022 NPLG.

29

11.2 Hegewarren

Figuur 11.2: Gebiedscontour de Hegewarren

Figuur 11.3: Open en Natuurlijk

In 2022 hebben Provinciale Staten, de raad van de gemeente Smallingerland en het algemeen bestuur van Wetterskip Fryslân ingestemd met de uitwerkingsrichting Open en Natuurlijk. Daarmee heeft ook PS gekozen voor een toekomst waarin een water- en moerasrijk gebied gemaakt wordt in naadloze aansluiting op de Alde Feanen en er vrijwel geen polderkades meer nodig zijn. Het waterrijke landschap in Open en Natuurlijk wordt ingezet om natuur en verschillende vormen van recreatie te versterken. Hiermee startte ook de planfase in de Hegewarren. Aankoopproces De provincie is vanaf november 2020 in gesprek met alle eigenaren in het gebied over de aankoop van hun bedrijven. Het gaat om zes agrariërs en drie andersoortige bedrijven. Deze mensen besluiten te stoppen of gaan op zoek naar een toekomst elders, waar ze hun bedrijf duurzaam voort kunnen zetten. We denken actief mee over eventuele verplaatsingslocaties en de mogelijkheden om de verplaatsing met behulp van een verplaatsingssubsidie (SAB) te realiseren.

30

Provinciale Staten hebben ons er meermalen op gewezen dat onze organisatie de nodige creativiteit in moet zetten in dit aankoopproces. Dit maakt dat we nu inmiddels bijna 185 hectare van de 360 hectare hebben aangekocht. Met de andere eigenaren blijven we in gesprek en zoeken we naar passende oplossingen. Overgangsbeheer We zetten ons ervoor in om het gebied levendig en bewoonbaar te houden. Tegelijkertijd is het van belang om gerichte stappen te zetten in het gebied, zoals het verhogen van peilen, zodat we nu al CO2-uitstoot reduceren en de bodemdaling tegengaan. Dit noemen we het overgangsbeheer; het beheren van de situatie tot de gebiedsontwikkeling in definitieve vorm gerealiseerd is. Sommige percelen zullen we tijdelijk verpachten, op andere percelen onderzoeken we of we kennis op kunnen doen. In deze fase leren we ook het gebied en de mogelijkheden van het gebied beter kennen. Deze ervaringen zullen ongetwijfeld helpen bij de nog te maken keuzes over de toekomstige inrichting. Dit alles terwijl we oog houden voor een prettige leefomgeving voor de mensen die er nog wonen, werken en recreëren. Planfase Gedurende de eerste fase van de planfase werken we Open en Natuurlijk uit tot een plan, concretiseren we de financiële en ruimtelijke haalbaarheid en maken we afspraken met de partijen over het vervolg.

Ook nemen we, naar aanleiding van de aangenomen moties in de besluitvorming, de volgende vraagstukken mee in de planfase: • Hoe kunnen we het blauwgrasland in de Hegewarren (Hokkes Aldfean) op een kosteneffectieve manier behouden? • Hoe kunnen we de beoogde moerasnatuur op de overgang tussen land en water het best ontwikkelen? • Hoe voorkomen of beperken we eventuele nadelige effecten op weidevogels rondom de Hegewarren en waar kan het verlies aan weidevogelland gecompenseerd worden? • De genoemde 110 recreatiearken/-woningen zijn er te veel, maar wat zou wel passend zijn bij de schaal en kwaliteiten in dit gebied (zoals rust, stilte en duisternis)? En zijn nieuwe permanente woningen een optie? • Wat is de beste zonering van de recreatie met het oog op de recreatiedruk en de natuurwaarden in De Alde Feanen? • Wie beheert het gebied in de toekomst? Hoe kunnen we de uitvoering en het vergraven van veen op een milieubewuste manier uitvoeren, met minimale uitstoot van broeikasgassen en stikstof? Na het doorlopen van de eerste fase van de planfase worden er aan alle partners, in 2024, keuzes voorgelegd. Daarbij geven we aan welke impact deze keuzes hebben op bijvoorbeeld de financiële doorrekening van het plan Open en Natuurlijk. Organisatie & Financiën De personele inzet die nodig is voor het eerste deel van de planfase is geraamd op ruim 4 fte (per jaar).

Afgesproken is deze inzet evenredig te verdelen over de drie partijen, in natura dan wel financieel. Ook stellen alle partijen € 150.000 budget beschikbaar ten behoeve van proceskosten, totaal € 450.000. Provincie Fryslân is penvoerder van het project. Zie ook bijlage 1. Acties 2023: • Voortzetten aankoopgesprekken. • Verhogen van de (grondwater) peilen waar mogelijk. • Verder verkennen, en waar mogelijk uitrollen, kennisprogramma. • Uitvoeren planfase.

31

11.3 Groote Veenpolder

Figuur 11.4: Gebiedscontour Groote Veenpolder

In 2023 gaan we verder met de activiteiten die in 2022 zijn gestart. Voor het gebiedsplan wordt met de gebiedspartijen een gezamenlijk plan van aanpak gemaakt, een startdocument. Het grootste risico daarvoor is hoe de gebiedspartijen zich willen verhouden tot de doelen van het NPLG. Die doelen zijn grotendeels waarschijnlijk hetzelfde als de doelen van het Veenweideprogramma, behalve de stikstofopgave voor de Rottige Meente en Brandemeer. Dit is een nieuwe, extra opgave met mogelijk ingrijpende gevolgen voor het agrarisch gebruik van de polder. Hiernaast gaan we verder met de tweede fase van de Regiodeal Natuurinclusieve Landbouw (NIL), het project Bodem in Balans, Boeren Meten Water en de proeftuin Bodem. Acties 2023: • Vaststellen startdocument. • Opstellen projectplan Regiodeal NIL voor duurzamer bodembeheer en alternatieven voor mestaanwending. • Uitvoeren project Bodem in Balans. Het project, ook gefinancierd vanuit de Regiodeal NIL, verkent hoe het bodembeheer is te verbeteren door een goede samenwerking tussen de landbouw en het aangrenzende natuurgebied de Rottige Meente. • Ervaring opdoen met grondwatergestuurd peilbeheer (HAKLAM) om droge perioden beter op te vangen. In 2023 worden hiervoor een aantal pilots gestart, waarvoor we de meetpinnen van Boeren Meten Water benutten.

• Uitbreiden van de proeftuin Bodem met een proef met het conserveren van veen door het bodemprofiel te keren.

32

11.4 Idzegea

Figuur 11.5: Gebiedscontour Idzegea

In 2022 is het startdocument, dat vorm en inhoud geeft aan het gebiedsproces in Idzegea, ontwikkeld. Deze zal eind 2022 dan wel begin 2023 worden vastgesteld. Het markeert het begin van het vormgeven van de integrale inhoudelijke plannen en maatregelen, de vorming van een brede gebiedscommissie en het inrichten van de projectorganisatie. In de startnotitie zijn concrete voorstellen vastgelegd t.a.v. de planinhoud, projectorganisatie, grondverwerving en financiering. Daarnaast loopt een aantal pilots en initiatieven door in 2023 zoals bijvoorbeeld een in 2021 gestarte proef met HAKLAM (Hoog Als het Kan, Lager Als het Moet; flexibel peilbeheer). In Idzegea betreft het hier twee bemalingsgebieden, namelijk De Kromme Jelte (ca. 550 ha) en De Bratten (ca. 300 ha). In dit gebied is ook gestart met het opzetten van een uitgebreid meetnet grondwater: Boeren Meten Water. In 2022 is met alle agrariërs gesproken over de toekomst van hun sector en de veranderingen die hiervoor nodig zijn. Aan de uitkomsten en het concretiseren van acties wordt in 2023 een vervolg gegeven. Idzegea draait in nauwe samenwerking met het gebied Aldeboarn-De Deelen mee in de ontwikkeling van het flankerend beleid, waarin wordt vastgelegd hoe de (inkomens- en vermogensschade) compensatie geregeld kan worden als gevolg van de maatregelen die genomen worden voor het terugdringen van de CO2-uitstoot.

De verwachting is dat dit beleid in de loop van 2023 kan worden vastgesteld. Verder zijn er diverse initiatieven die uitgevoerd worden binnen het gebiedsproces in Idzegea. Het betreft hier het LIFE-project Grasslandbreaders en het Aanvalsplan Grutto, al dan niet in combinatie met Valuta voor Veen. Deze initiatieven moeten in 2023 duidelijk vorm krijgen. Vanuit de Regiodeal Natuurinclusieve Landbouw wordt – samen met de WUR – gezocht naar mogelijkheden voor het breed toepassen van rûge dong (ruige mest). Dit overigens in samenwerking met de overige Kansrijke gebieden Brekkenpolder, Grote Veenpolder en Grouster Leechlân. Acties 2023: • Installeren brede gebiedscommissie met een afgewogen vertegenwoordiging van de belangen uit het gebied. • Inrichten projectorganisatie. • Grondverwerving van gronden die, vooruitlopend op het gebiedsplan, als kans worden gezien. • Continueren van lopende pilots (HAKLAM, Boeren Meten Water, bodemvruchtbaarheid/Bodem APK etc.).

33

• • • •

Uitwerken weidevogelinitiatieven/Valuta voor Veen. Opstarten nieuwe pilots m.b.t. bodem (o.a. rûge dong). Opstarten/uitvoeren van fase 2 van de Regiodeal NIL i.o.m. Collectief Súdwestkust. Deelnemen aan klankbordgroep flankerend beleid en het doen van verkennende studies over uitwerkingen op bedrijfsniveau.

11.5 Brekkenpolder

Figuur 11.6: Gebiedscontour Brekkenpolder

Het gebied Brekkenpolder is in het Veenweideprogramma 2021-2030 aangeduid als een gebied dat in eerste instantie op leren en innoveren is gericht. Wetterskip Fryslân heeft hier geen urgente opgaven en ook anderszins spelen er geen urgente kwesties. Er is eind 2022 gestart met het opstellen van een startdocument. Het begin van 2023 is erop gericht om dit startdocument af te ronden en ter besluitvorming aan provincie, Wetterskip en gemeente De Fryske Marren voor te leggen. Met een positief besluit van de overheden krijgt de Brekkenpolder ook de status van Ontwikkelgebied en daarmee komen er ook middelen en mensen beschikbaar voor het uitwerken van een gebiedsplan en een bijbehorend uitvoeringsplan. Met het uitwerken hiervan kan naar verwachting de tweede helft van 2023 worden gestart. De huidige klankbordgroep bestaande uit 3 vertegenwoordigers namens de agrarisch ondernemers en een onafhankelijke landbouwvertegenwoordiger wordt uitgebreid naar een gebiedscommissie waarin ook natuur, overige grondbezitters en bewoners vertegenwoordigd zijn. In 2022 zijn er met twee agrarisch ondernemers definitieve afspraken gemaakt over het uitvoeren van een HAKLAM-pilot in een deel van de Brekkenpolder. Begin 2023 dient de vergunning voor deze pilot geregeld te zijn en de (beperkte) aanpassingen aan de inrichting dienen gerealiseerd te worden.

De pilot kan dan opgestart worden om ervaring op te doen met het voeren van hogere peilen en de uitkomsten ervan te delen met de overige agrarisch ondernemers in het gebied. Deze praktijkervaring kan ook worden benut bij het opstellen van het gebiedsplan en uitvoeringsplan. Daarnaast gaan we een vervolg geven aan de in 2022 gestarte aanpak voor bodemverbetering. Doel is om ook hiervoor een of meerdere pilots op te starten en ook voor deze programmalijn ervaringen op te doen en deze ervaringen mee te nemen in het vervolgtraject. Op basis van de doelen van het Veenweideprogramma zouden hogere peilen in het noordelijke deel van de Brekkenpolder ook wenselijk zijn. Om dit te realiseren onderzoeken we of het mogelijk is om gronden te verkrijgen.

34

Acties 2023: • Opstellen van het startdocument en dit ter besluitvorming voorleggen aan provincie, Wetterskip en gemeente De Fryske Marren. • Installeren van een gebiedscommissie met een afgewogen vertegenwoordiging van belangen uit het gebied. • Uitvoeren van een HAKLAM-pilot in een deel van de Brekkenpolder. • Doorzetten van de aanpak voor bodemverbetering, waarbij we proberen hiervoor pilots op te starten. • Onderzoeken van de mogelijkheden tot aankoop van gronden die als kans worden gezien, vooruitlopend op het gebiedsplan.

11.6 Grouster Leechlân

Figuur 11.7: Gebiedscontour Grouster Leechlân

In 2022 is er vanuit het Veenweideprogramma met name geïnvesteerd in het creëren van de juiste basisvoorwaarden om in samenwerking tussen gebied en betrokken overheden (provincie, Wetterskip en gemeente Leeuwarden) een doorstart te kunnen geven aan het eerder gestagneerde gebiedsproces “van onderop”, dit vanuit een intrinsieke motivatie van gebiedsbewoners. Inmiddels is er een nieuwe initiatiefgroep van drie agrariërs en een bewoner uit het gebied die bereid is de handschoen op te pakken voor een gezamenlijke doorstart van het gebiedsproces “van onderop”. De initiatiefgroep wil dit nadrukkelijk doen in nauwe samenwerking met de overheden. In lijn met het Veenweideprogramma 2021-2030 ligt de focus van het gebiedsproces op de zone tussen de doorgaande weg Grou-Warten en het Prinses Margrietkanaal, waar dik veen onder een dun kleidek (<40 cm) als bodemtype domineert. Acties 2023: • Inventariseren van de stakeholders in het Leechlân met de initiatiefgroep. • Samenstellen van een “gebiedsteam” onder leiding van een onafhankelijk procesbegeleider, dat kan rekenen op breed draagvlak vanuit de stakeholders in het gebied. • Opstellen van een drietal bouwstenen voor het startdocument: 1. Update van het in 2020 door een initiatiefgroep uit het gebied opgestelde Gebiedsdocument Leechlân; inclusief een inventarisatie van de bredere opgaves. 2.

Uitwerken en opstellen van een landschapsbiografie over het Leechlân, gebaseerd op een breder opgestelde biografie. Naast het in beeld brengen van kenmerken en kwaliteiten van het gebied, kijken we ook nadrukkelijk hoe het gebied hier zelf sterker van kan worden. 3. Opstellen van een communicatieplan, zodat we gericht kunnen communiceren.

35

•

• •

Opstellen van een startdocument met daarin een pakket concrete ontwikkelrichtingen: integraal, actiegericht en gebaseerd op constructieve samenwerking tussen gebied en overheid. Het uitgangspunt hierbij is dat een proces niet vanuit gebaande paden tot stand komt, maar start vanuit een creatieve gedachtenlijn. Uitvoeren van op korte termijn realiseerbare acties uit het startdocument. Dit zal gebeuren in een proces “van onderop”, in samenwerking met het gebiedsteam. Concretiseren van de eerste bouwstenen om te komen tot een integraal toekomstperspectief op gebiedsniveau.

11.7 Kansrijke initiatieven In het Veenweideprogramma geven we aan “kansrijke initiatieven van onderop buiten de hiervoor genoemde gebiedsprocessen zoveel mogelijk [te willen] ondersteunen” en “nieuwe samenwerkingsvormen [te willen] bevorderen”. Als voorbeelden van dergelijke nieuwe samenwerkingsvormen benoemen we o.a. de “gebiedscoöperatie” en het “landgoedmodel”. In 2023 willen we de volgende kansrijke initiatieven van onderop (blijven) ondersteunen: 1. Akkrumer Goedland Het initiatief Akkrumer Goedland (eerder opgestart onder de werktitel “Veenweidelandgoed It Akkrumer Deel”) is afkomstig van een groep agrariërs en ondernemers die allen actief zijn in en rond het dorp Akkrum. Daarnaast zijn collectief It Lege Midden en de Friese Milieufederatie betrokken. Het gaat om een project van ongeveer 300 hectare ten zuiden van Akkrum, midden in het Friese veenweidegebied. Gezamenlijk willen de initiatiefnemers inzetten op een systeeminnovatie van onderop, waarbij concreet en in de praktijk wordt toegewerkt naar een nieuw perspectief om toekomstbestendig in dit gebied te kunnen blijven ondernemen. Vertrekpunt is om het veen in het gebied drastisch te gaan vernatten om de processen van bodemdaling en broeikasuitstoot zoveel mogelijk terug te brengen. Hiertoe heeft het initiatief in 2021 een aanvraag ingediend en toegewezen gekregen voor een GLB-pilot.

In de periode 2021-2023 krijgt het initiatief de mogelijkheid om op basis van een zogenaamd “landgoedmodel” de planvorming verder te ontwikkelen. Parallel aan deze planvorming worden ook proefprojecten uitgevoerd om ideeën vanuit het gebied te testen of het veenweidelandgoed een bijdrage zou kunnen leveren aan CO2opvang, bijvoorbeeld met natte teelten en met maatregelen om meer organisch stof in de bodem te krijgen. Meer informatie is te vinden via de website www.netwerkplatteland.nl6. Vanuit het Veenweideprogramma nemen we actief deel aan de uitvoering van deze pilot, wordt aangesloten bij de verdere ontwikkeling om de koppeling met de doelstellingen vanuit het programma te borgen en te leren van de ontwikkeling van het landgoedmodel. De initiatiefnemers streven ernaar om in 2023 een integraal gebiedsplan met bijbehorende businesscase op te leveren. De bekostiging van de planvorming kan grotendeels plaatsvinden vanuit de vorig jaar door het Rijk aan de initiatiefnemers toegekende GLB-pilotgelden. De initiatiefnemers voorzien een financieel tekort voor de overall coördinatie van het opstellen van het integrale gebiedsplan en businesscase. We onderzoeken of we hiervoor middelen beschikbaar kunnen stellen. 2.

Heidenskip en Nijhuzum In samenwerking met het Veenweideprogramma is een kansenbeschrijving opgesteld voor de gebieden Heidenskip en Nijhuzum als vervolg op “Tusken ferdroegje en fersûpe”. Deze gebieden liggen ten zuidoosten van Workum, specifiek is gekeken naar een zestal polders. In deze kansenbeschrijving is per polder ingezoomd op welke praktische kansen er op dit moment liggen, er is gezocht naar mogelijkheden om het waterpeil te verhogen. In de kansenbeschrijving ligt mogelijk een koppeling met het gebiedsproces Idzegea. Daarnaast wordt het collectief Súdwestkust meegenomen in een vervolg.

6

https://projecten.netwerkplatteland.nl/nl/project/glb-pilot-veenweidelandgoed-it-akkrumer-deel

36

3. Heawei/Prikkewei Earnewâld Het initiatief bij de Heawei komt vanuit Tjoch op! van Natuer mei de Mienskip. Dit initiatief gaat om een gebied van 70 hectare ten noorden van de Alde Feanen vanuit vier grondeigenaren en stichting Weideleven. De provincie heeft hier ook 23 hectare in eigendom. Er worden meerdere mogelijkheden verkend in dit gebied, waaronder het inbrengen van dit gebied in het project Valuta voor Veen. Dit zou een korte termijn oplossing voor de komende 10 jaar kunnen betekenen voor dit gebied. Vanuit de Friese Milieufederatie wordt samen met het Veenweideprogramma gekeken welke mogelijkheden er zijn om dit initiatief in het project Valuta voor Veen in te brengen. 4. Van Oordt’s Mersken Van Oordt’s Mersken is een Natura 2000-gebied en gevoelig voor een overmaat van stikstof. Wat er moet gebeuren om de problemen aan te pakken is nog niet duidelijk, maar dat er iets moet gebeuren wel. Het gaat om een initiatief van de Stichting Beekdallandschap Koningsdiep | De Nije Boarn en boerenorganisaties Elan, De Alde Delte en LTO Opsterlân. Gezamenlijk verkennen zij rond dit gebied of een bottom-up proces kan worden geïnitieerd. Concreet worden gesprekken gevoerd met agrarisch ondernemers in het gebied om te verkennen of er draagvlak is voor het starten van een gebiedsproces.

Vanuit de stikstofopgave binnen de provincie wordt dit ondersteund en is aan de stichting opdracht gegeven om deze verkenning uit te voeren. Het gebied grenst aan het gebiedsproces Aldeboarn–De Deelen en de veenweideopgave zou mogelijk onderdeel kunnen zijn van een te starten gebiedsproces. Vanuit het Veenweideprogramma kijken wij op basis van de verkenning die wordt gedaan mee om de mogelijke integrale opgave in het gebied scherp te krijgen. 5. Gebiedsontwikkelingen gemeente De Fryske Marren De gemeente De Fryske Marren heeft een drietal initiatieven in de gemeente omarmd om te kijken of het mogelijk is om deze te ontwikkelen. Samenwerking tussen deze initiatieven met een verschillende aanpak biedt mogelijk kansen op verdieping en uitwisseling tussen de initiatieven. De initiatieven zijn hiertoe bereid. Daarbij gaat het om het combineren van opgaven en komen tot een geïntegreerde benadering in deze gebieden. •

Teakesyl Foarút: de Brekkenpolder Teakesyl Foarút is een initiatief van een aantal grondeigenaren in samenwerking met PAIVA projectontwikkeling. De initiatiefnemers willen ten zuiden van de Brekkenpolder een aantal ontwikkelingen koppelen, waaronder een transitie van intensief naar natuurinclusief boeren en de ontwikkeling van een zonnepark. Vanuit het gebiedsproces in het Kansrijke gebied de Brekkenpolder werken we samen aan een integrale aanpak om de doelstelling uit ons programma in het gehele gebied te kunnen bereiken.

•

Integraal gebiedsplan Haskerveenpolder Haskerveenpolder is een initiatief van 12 grondeigenaren en een gebiedscoöperatie om een integraal gebiedsplan te maken voor de Haskerveenpolder. Deze polder ligt ten noordoosten van Joure tot aan Heerenveen. Het gaat om een gebied met een complex watersysteem, er is commitment vanuit de meerderheid van de grondeigenaren voor dit initiatief. Vanuit het Veenweideprogramma kijken we wat een mogelijke opgave kan zijn in het gebied en op welke manier dit meegenomen kan worden in dit initiatief.

•

Natuur- en energiepolder Langweer Langweer is een initiatief van de protestantse kerk Langweer en Wijntjes B.V. Het gaat om een compact en afgesloten gebied dat vanuit het initiatief wordt gezien als een ideale plek voor een proeftuin met natte teelten. Vanuit het Veenweideprogramma kijken we wat een mogelijke opgave kan zijn in het gebied en op welke manier dit meegenomen kan worden

37

in dit initiatief. Ook het idee van een proeftuin voor natte teelten wordt gezamenlijk verder verkend. 6. Oudega aan het Water Oudega aan het Water is een samenwerkingsproject tussen de gemeente Smallingerland, Wetterskip Fryslân en de provincie Fryslân. Doel van het project is om Drachten aan te sluiten op de Friese meren en Drachten te ontwikkelen als poort naar de Friese meren. Er wordt ingezet op verbetering van de leefbaarheid en recreatie in het dorp Oudega. Het project is opgedeeld in 2 fasen. Fase 1 betreft het Waterfront, fase 2 betreft de realisatie van een meer van circa 50 hectare ten zuiden van het dorp. Om dit meer te realiseren moet een gebied van ongeveer 50 hectare afgegraven worden. Het gaat hierbij voornamelijk om een dikke veenbodem, waarbij de vraag is op welke wijze het te ontgraven veen een andere toepassing kan krijgen. Vanuit het Veenweideprogramma kijken we mee om een toepassing te vinden die zo goed mogelijk aansluit bij onze doelstelling om veenoxidatie tegen te gaan.

38

12 Programmalijn 6 Onderzoek en Monitoring Vanuit de andere programmalijnen worden diverse maatregelen ontwikkeld om de doelstellingen van het Veenweideprogramma te realiseren. Het is van belang de kennis van de (neven)effecten van deze maatregelen te vergroten middels onderzoek en monitoring. We weten inmiddels steeds meer, maar er zijn ook nog de nodige kennislacunes die om invulling vragen. De generieke kennisvragen worden door het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen en het Nationaal Onderzoeksprogramma Broeikasgassen Veenweide opgepakt. In Fryslân richten we ons vooral op specifieke kennisvragen die van belang zijn voor de Friese situatie. Acties 2023: • Voortzetting deelname aan de nationale onderzoeksprogramma’s, o.a. op het gebied van CO2metingen en monitoring bodemdaling. • Voortzetting eigen CO2-metingen met Eddy Covariance. • Voortzetting monitoring bodemdaling. • Voortzetting monitoring grondwaterpeilen en bodemvocht bij aangepast peilbeheer. • Voortzetting vervolgonderzoek naar preventie van en risico’s op ontstaan en/of toename dierziekten bij nattere omstandigheden. • Voortzetting verkenning monitoring waterkwaliteit en ecologie. • Afronding modellering pilot onderwaterdrainage.

Figuur 12.1: Opstelling met een Eddy Covariance mast. Dit is één van de meetmethodes die gebruikt worden om de CO2-uitstoot van de Friese veenweide te meten.

39

Kosten en Financiering Werkplan Veenweide 2023

40

TOTAAL

7 Veenweide algemeen Communicatie Programmasturing

6.901

5.178

500 50 450

161 75 130 130 60 235 532 532

161 75 130 130 60 235 933 933 500 50 450

966 175

1.195 1.095 100

1.300 1.210 90

585 410 95 80

2023 100 50 50

966 175

1.195 1.095 100

4 Leefopmgeving, natuur en biodiversiteit Thema 1: Natuur en biodiversiteit Thema 2: Landschap, cultuurhistorie en archeologie Thema 3: Gebouwen en infrastructuur

5 Intergrale gebiedsaanpak 9.1 Aldeboarn-De Deelen 9.2 Hegewarren 9.3 Groote Veenpolder 9.4 Idzegea 9.5 Brekkenpolder 9.6 Grouster Leechlan diverse initiatieven buiten de KG Gebieden algemeen 6 Onderzoek en Monitoring Innovatie projecten

2.520 2.385 135

688 410 198 80

2 Bodem en Grondgebruik Thema 1: Veenoxidatie afremmen door bodemmaatregelen Thema 2: Bodemvruchtbaarheid/ bodem in balans Thema 3: Draagkracht en bodemverdichting Thema 4: Maisteelt en energiegewassen

3 It Nije Buorkjen Thema 1: Verdiencapaciteit landbouw behouden en verbreden Thema 2: Landbouw en water Thema 3: Kringlooplandbouw

100 50 50

Kostenraming

1 Waterbeheer en Klimaatadaptatie Thema 1: Peilbeheer Thema 2: Waterberging en klimaatadaptatie Thema 3: Veenweide en het grondwatersysteem

Maatregel

Versie 2.0, 7 december 2022 Bedragen x € 1.000

600

0

127 127

0

0

661

0

126 126

0

0

440 425 15

95

8

465 450 15

95

2025 0

8

2024 0

463

0

148 148

0

0

315 300 15

0

2026

3.928

300 50 250

392 392

161 75 130 130 60

606 50

1.195 1.095 100

850 760 90

585 410 95 80

300

0

127 127

0

0

165 150 15

8

8

361

0

126 126

0

0

140 125 15

95

95

163

0

148 148

0

0

15 0 15

0

500

200

200

60 140 140

60

0

0

0

300

0

175 0

300 125

0

0

0

1.350

0

0

0

0

1.350 1.350

0

Bijdrage Investerings Exploitatie Exploitatie Exploitatie Exploitatie Wetterskip geld Bijdrage Provincie Provincie Provincie Provincie Fryslan Wetterskip Groeifonds 2023 2024 2025 2026 2023 2023 2023-2026 0 0 0 0 100 0 0 50 50

Dekking

Bijlage 1 Overzicht kosten en financiering

Bijlage 2 Overzicht personeelsinzet Overzichten personele inzet voor werkplan 2023

Personeelsinzet in euro's (x 1.000)

Provincie

Wetterskip Overige

Totaal

Inzet basis capaciteit veenweide

614

Inzet extra capaciteit veenweide

500

500

Inzet capaciteit op projecten

641

641

Totaal gedekte capaciteit

1.755

Personeelsinzet in fte

Provincie

1.274

1.274

187

187

Wetterskip Overige

2.075

3.216

Totaal

Inzet basis capaciteit veenweide

7

Inzet extra capaciteit veenweide

6

6

Inzet capaciteit op projecten

8

8

Totaal gedekte capaciteit

21

41

13

13

2

2

22

35

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=5752b5b2-fd94-4f05-81b0-aa7f0f8df833