I-03c Bijlage 2 - Trimbos - rapport GGZ uit de knel - 2023 (0098710294)
Tekst van het document
Beide aanpakken veronderstelden specialistische kennis. Anderen beschouwden zich per definitie minder deskundig en waren daarom geneigd hun handen van de psychische problemen af te trekken. Problemen werden al met al door de ggz toenemend medisch-psychiatrisch behandeld en gedecontextualiseerd, dus los van iemands leef- en arbeidssituatie.
Trimbos-instituut
99
Ook in de zorg voor tijdelijke zorgvragers was er dus sprake van een additieve aanpak. Dit was niet alleen het gevolg van halfslachtige keuzes in de ggz, maar overheid, cliënten en naasten hechtten volgens de commissie ook aan deze pluriformiteit. Ondertussen voelden ggz-professionals zich vervreemd door kwaliteitsmaatregelen, interne bureaucratie en wet- en regelgeving. In de ogen van de commissie stimuleerde de pluriformiteit zorgafhankelijkheid van cliënten en hun naasten; de suggestie van steeds meer gespecialiseerde alternatieven in de zorg werkte in de hand dat burgers zelf steeds minder deden om problemen te lijf te gaan. De commissie wilde een eind maken aan deze halfslachtigheid en pleitte voor radicale keuzes. De zorg voor de geestelijke volksgezondheid was te zeer belegd bij de ggz. Dit zou een zorg van velen moeten zijn. Er moest een vergaande echelonnering en decategoralisering worden doorgevoerd volgens de principes van stepped care. De bestaande ggz moest worden ontmanteld en ingepast binnen algemene gezondheidszorg en welzijn. In de nulde lijn zouden burgers toenemend voor hun eigen en elkaars gezondheid zorg moeten dragen, met een steun in de rug van maatschappelijke organisaties, zoals scholen en werkgevers. Het ging immers meestal niet om exclusief psychische problemen, maar om psychosociale problemen.
Deze aanpak zou moeten bijdragen aan de zo gewenste demedicalisering. De ggz zou grotendeels vanuit de huisartspraktijk moeten worden aangeboden, met steun van andere eerstelijnswerkers. Deze zou geflankeerd moeten worden door nieuw te ontwikkelen contextuele zorg, bijvoorbeeld arbeidsgerelateerde hulpverlening en hulpverlening rond opvoeding, gezin en relaties. De tweedelijns-ggz zou bij voorkeur moeten worden onderbracht in het algemeen ziekenhuis. Behandeling zou moeten worden gericht op het opheffen van de stoornis en vermindering van acute problematiek. En als ook deze behandeling niet volstond, was specialistische vervolgbehandeling in de derde lijn geboden. Deze getrapte zorg zou niet moeten leiden tot splitsing van verantwoordelijkheden. De commissie pleitte voor stevige samenwerking tussen de verschillende echelons, vanuit gezamenlijke verantwoordelijkheid. De tweedelijns-ggz zou de eerste lijn moeten bijstaan via consultatie, bijscholing en protocollen. Behandeling in de tweede lijn diende nadrukkelijk zo kort mogelijk en afgebakend te zijn. Tijdens de tweedelijnsbehandeling zou de eerste lijn betrokken moeten blijven bij behandelbeslissingen.
100
Trimbos-instituut