Bijlage 3 Begroting 2023 Gemeenteraad.pdf
Tekst van het document
Begroting 2023
2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................................................. 3 Voorwoord ..................................................................................................................................................... 5 Leeswijzer ...................................................................................................................................................... 6 Begroting op hoofdlijnen ................................................................................................................................ 9 Begroting 2023 in één oogopslag ................................................................................................................ 14 Kerngegevens.............................................................................................................................................. 15 Programma 0 | Bestuur en Ondersteuning .................................................................................................. 16 Programma 1 | Veiligheid ............................................................................................................................ 21 Programma 2 | Verkeer, Vervoer en Waterstaat .........................................................................................
25 Programma 3 | Economie ............................................................................................................................ 28 Programma 4 | Onderwijs ............................................................................................................................ 31 Programma 5 | Sport, Cultuur en Recreatie ................................................................................................ 35 Programma 6 | Sociaal domein ................................................................................................................... 41 Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu ................................................................................................. 52 Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing ................................... 59 Overzicht Algemene dekkingsmiddelen ...................................................................................................... 64 Overhead, Vennootschapsbelasting en Overige baten & lasten ................................................................. 69 Overzicht kosten overhead ......................................................................................................................
70 Vennootschapsbelasting ......................................................................................................................... 71 Overige baten & lasten ............................................................................................................................ 72 Paragrafen ................................................................................................................................................... 73 Paragraaf Lokale heffingen ..................................................................................................................... 74 Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ........................................................................... 82 Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen ................................................................................................ 91 Paragraaf Financiering ............................................................................................................................ 95 Paragraaf Bedrijfsvoering ........................................................................................................................ 99 Paragraaf OWO-samenwerking ............................................................................................................
101 Paragraaf Verbonden Partijen ............................................................................................................... 104 Paragraaf Grondbeleid .......................................................................................................................... 113 Paragraaf Regiodeal .............................................................................................................................. 116 Paragraaf Dynamisch investeringsprogramma ..................................................................................... 118 Uiteenzetting van de financiële positie ...................................................................................................... 120 Overzicht van baten en lasten ............................................................................................................... 121 Overzicht van incidentele lasten en baten ............................................................................................. 122 Geprognosticeerde balans 2023-2026 .................................................................................................. 126 Reserves en Voorzieningen ..................................................................................................................
127 Meerjareninvesteringsplan 2023-2026 .................................................................................................. 131 3
Bijlagen ...................................................................................................................................................... 132 Bijlage 1: Taakvelden overzicht ............................................................................................................. 133 Bijlage 2: Subsidieplafonds ................................................................................................................... 136 Bijlage 3: Beleidsindicatoren ................................................................................................................. 138 Bijlage 4: Lijst met afkortingen............................................................................................................... 141 Bijlage 5: Lijst met financiële begrippen ................................................................................................ 144
4
Voorwoord Voorwoord Beste leden van de raad van de gemeente Weststellingwerf, Hierbij bieden wij u de programmabegroting 2023-2026 aan. Wij vertrouwen er op dat deze begroting u in staat stelt om uw kaderstellende en controlerende rol inhoud te geven. Twee documenten, één missie: 'Samen blijven bouwen aan een sterk Weststellingwerf!' Dit is onze eerste begroting binnen deze bestuursperiode. De bestuursperiode waarin 'samen blijven bouwen aan een sterk Westellingwerf!' centraal staat. Hoe wij deze missie vormgeven en wat onze plannen voor de komende vier jaar zijn staat in ons collegeprogramma. Normaal gesproken staan de plannen voor het komende jaar in de begroting. Dit jaar vullen het collegeprogramma en de begroting elkaar aan. In de begroting staan de taken en doelen die wij, los van een coalitieakkoord of collegeprogramma, altijd uitvoeren. De zogenaamde going concern taken. Het collegeprogramma beschrijft de nieuwe doelen. Het collegeprogramma en deze begroting vormen samen de nieuwe programmabegroting 2023-2026. We zijn financieel gezond Mede dankzij extra inkomsten vanuit het Rijk kunnen we een begroting laten zien die met een positief saldo sluit. Deze extra inkomsten zijn helaas grotendeels tijdelijk van aard. Om die reden moeten we waakzaam blijven. Zeker gezien de ontwikkelingen en de onzekerheden die op ons afkomen.
We zien een wereld die in beweging is De samenleving verandert in een rap tempo en ontwikkelingen volgen elkaar snel op. We noemen de onderwerpen stikstof, veenweide, de woningopgave, de huisvesting van statushouders en spoedzoekers en niet te vergeten de prijsontwikkelingen. Maar ook klimaat, duurzaamheid en vergrijzing. Daarnaast hebben we te maken met een krappe arbeidsmarkt. Dat maakt dat het vinden van geschikt personeel, net als bij andere gemeenten, een opgave is. Om mee te gaan met de wereld die in beweging is en om te bouwen aan een sterk Weststellingwerf hebben we wel mensen nodig om samen te kunnen bouwen. Met deze ontwikkelingen in het achterhoofd en met de informatie en kennis die we nu hebben leggen we u een goed onderbouwde begroting voor die structureel sluitend is. Het collegeprogramma gaat verder in op hoe wij de ontwikkelingen het hoofd willen bieden. De woonlasten voor onze inwoners Een steeds groter wordende groep huishoudens heeft het moeilijk door de enorme prijsstijgingen. Dat is in onze gemeente niet anders. Om deze groep niet ook nog eens te confronteren met sterk stijgende woonlasten willen we de geplande stijging van de ozb-opbrengsten loslaten. De financiële gevolgen hiervan kunnen we opvangen binnen de begroting en daarmee verzachten we wellicht de pijn van alle prijsontwikkelingen iets. We moeten het immers samen doen.
Samen blijven bouwen aan een sterk Weststellingwerf! Burgemeester en wethouders van Weststellingwerf
5
Leeswijzer Leeswijzer De leeswijzer vertelt hoe deze begroting is opgebouwd.
Begroting op Hoofdlijnen Als eerste hebben we de onderdelen:
Begroting op Hoofdlijnen
Begroting in één oogopslag
Kerngegevens
Beleidsbegroting Daarna volgt de beleidsbegroting die bestaat uit een programmaplan en uit paragrafen. Programmaplan In het programmaplan staan de programma's en drie overzichten. De cijfers uit deze onderdelen samen vormen het begrotingssaldo. Programma’s De indeling van de programma’s is als volgt:
Taakvelden
Beleidsnota’s
Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid
Doelstellingen
In deze programmabegroting staan de doelstellingen centraal. Per doelstelling zijn er twee W-vragen uitgewerkt. De twee W-vragen luiden: “Wat willen we bereiken?” (gewenste maatschappelijke ambities en effecten) en “Wat doen we daarvoor?” De doelstellingen zijn deze keer gebaseerd op de going concern taken. De going concern taken zijn de standaard acties en taken van de gemeente. De nieuwe taken die voortkomen uit het coalitieakkoord worden verwerkt in het collegeprogramma. De begroting 2023-2026 (going-concern) en het collegeprogramma 2022-2026 ( nieuwe taken, doelstellingen) worden gelijktijdig in de raad behandeld en vormen daarmee gezamenlijk de begroting 2023-2026. In de begroting 2024-2027 worden de doelstellingen uit het collegeprogramma samengevoegd met de going concern begroting.
Beleidsindicatoren
De voorgeschreven beleidsindicatoren staan niet meer in de programma's maar zijn als bijlage opgenomen. Deze gegevens komen rechtstreeks van de website www.waarstaatjegemeente.nl. De beleidsindicatoren die wij als gemeente zelf willen presenteren staan wel in de betreffende programma's.
Wat mag het kosten?
Per programma worden de baten en lasten per taakveld aangegeven. Daaronder wordt een vergelijking gemaakt tussen de ramingen uit de begroting jaarschijf 2023 met die van de vorige begroting jaarschijf 2022. En ook een vergelijking tussen de ramingen uit de begroting jaarschijf 2023 met die van het meerjarenperspectief (2024, 2025 en 2026).
6
Overzicht algemene dekkingsmiddelen De algemene dekkingsmiddelen vormen de financiële dekking van de bestedingen in de programma’s 0 tot en met 8. Hier staan de taakvelden die betrekking hebben op de gemeentefondsuitkering, de gemeentelijke belastingen en het renteresultaat. Andere overzichten Er is een afzonderlijk overzicht van de kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces, het Overzicht Overhead, de (eventueel) verschuldigde vennootschapsbelasting en de overige baten en lasten. Hierin staat de verplichte post voor onvoorziene uitgaven, maar ook stelposten. Paragrafen Naast de programma's moeten gemeenten minimaal zeven programma overstijgende paragrafen in de begroting opnemen (BBV-verplichting). In de paragrafen staat belangrijke informatie waarmee u inzicht krijgt in de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige aspecten en de risico's. Deze 7 verplichte paragrafen gaan over:
lokale heffingen
weerstandsvermogen en risicobeheersing
onderhoud kapitaalgoederen
financiering
bedrijfsvoering
verbonden partijen
grondbeleid
Daarnaast hebben wij nog extra paragrafen opgenomen voor de OWO-samenwerking, de regiodeal en het Dynamisch investeringsprogramma.
Financiële begroting In de financiële begroting kunt u lezen hoe we er financieel voor staan. Overige baten en lasten In de overige baten en lasten staat het totaaloverzicht van de geraamde baten en lasten voor de komende jaren. Ook staan daar de cijfers van de afgelopen jaarrekening en de vorige begroting. Om het structurele evenwicht van de begroting te kunnen bepalen worden deze cijfers gecorrigeerd met de bedragen van de incidentele baten en lasten. Overzicht van incidentele lasten Omdat de gemeente structurele taken uitvoert zijn structurele baten en lasten de regel. Incidentele baten en lasten zitten echter wel in het totaaloverzicht van de baten en lasten. Door te laten zien welke budgetten incidenteel zijn, weet je in principe ook de structurele budgetten. Geprognosticeerde balans 2023-2026 Om inzicht te geven in de belangrijkste mutaties in het vermogen (investeringen en financieringen) geven wij een geprognosticeerde balans weer. Dit is op basis van een schatting of raming voorspellen hoe de balans wordt de komende jaren. Deze balans geeft de geraamde stand in de vaste activa, het eigen vermogen, de opgenomen langlopende geldleningen en de voorzieningen. Reserves en voorzieningen Hier staat het meerjarige beeld van de reserves en voorzieningen met een toelichting daarop. De structurele reservemutaties staan ook apart genoemd in een tabel.
Meerjareninvesteringsplan 2023-2026 Dit is het totaaloverzicht van de geplande investeringen voor de begrotingsperiode 2023-2026. Bij vaststellen van de begroting worden de investeringen voor de 1e jaarschijf door de raad geautoriseerd. 7
Bijlagen Er zijn 5 bijlagen. Bijlage 1: Taakvelden overzicht. Bijlage 2: Een overzicht van de subsidies voor het begrotingsjaar 2023. Bijlage 3: De verplichte beleidsindicatoren van de website www.waarstaatjegemeente.nl. Bijlage 4: De lijst van afkortingen die in deze begroting voorkomen. Bijlage 5: Hierin leggen we de financiële termen die voorkomen in deze begroting uit.
8
Begroting op hoofdlijnen Financieel beeld 2023-2026 In deze begroting op hoofdlijnen lichten wij het financiële beeld voor de komende jaren van de gemeente Weststellingwerf toe. We leven in bijzonder onzekere tijden. Toch staat onze gemeente er financieel gezien heel anders voor dan vorig jaar. Waar we eerder nog rekening hielden met een tekort op onze begroting van 2023, zien we nu een structureel sluitende begroting. Toch zijn de onzekere tijden voor de Nederlandse gemeenten nog niet voorbij. Hieronder lichten we een en ander toe. Veel extra inkomsten, het merendeel is incidenteel De inkomsten vanuit het gemeentefonds zijn van grote invloed op ons begrotingssaldo. In de afgelopen periode vonden er veel ontwikkelingen plaats binnen dit gemeentefonds. Zo is de lang aangekondigde herijking van het gemeentefonds nu daadwerkelijk verwerkt. Dit betekent dat het gemeentefonds volgens een nieuwe berekening verdeeld wordt over de Nederlandse gemeenten. Onze gemeente krijgt volgens deze nieuwe berekening een groter aandeel en dus meer inkomsten uit het gemeentefonds. Er is een maximum gesteld aan het herverdeeleffect. Wij ontvangen daardoor ongeveer € 1 miljoen structurele extra inkomsten vanaf 2025. Onze inkomsten zijn ook toegenomen doordat het regeerakkoord van de nieuwe regering verwerkt is in het gemeentefonds.
Dit heeft alles te maken met de systematiek 'samen trap op - samen trap af' waarmee wordt gerekend. Geeft het Rijk meer uit, door in dit geval het regeerakkoord, dan krijgt de gemeente ook meer geld van het Rijk. Ook ontvangen we meer inkomsten vanwege de hogere loon- en prijsontwikkeling. Tot slot zijn er afspraken gemaakt tussen het Rijk, de VNG en de provinciale toezichthouders over extra middelen in 2024 tot en met 2026 naar aanleiding van tekorten op het gebied van jeugdzorg. De extra inkomsten door de nieuwe verdeling van het gemeentefonds zijn structureel. De andere extra inkomsten zijn grotendeels incidenteel. Het ravijnjaar 2026 De VNG en diverse media spreken, als ze het over de financiële situatie van de Nederlandse gemeenten hebben, over het ravijnjaar 2026. Ook ons saldo daalt in 2026 behoorlijk ten opzichte van 2025. Anders dan sommige andere gemeenten hebben wij echter geen negatief saldo in 2026. Wij behouden een structureel sluitend saldo. Toch zijn er nog veel onzekerheden, denk bijvoorbeeld aan de middelen voor jeugd, klimaat, stikstof, veenweide, enzovoort. Het kabinet heeft aangekondigd om in september meer duidelijkheid te geven over de financiële situatie van gemeenten vanaf 2026. In de 'Contourennota financieringssystematiek medeoverheden' geeft het kabinet aan dat het de zorgen van gemeenten over de financiële situatie vanaf 2026 begrijpt.
Het kabinet herhaalt in de Contourennota de ambitie om voor de periode vanaf 2026 een nieuwe financieringssystematiek uit te werken en daarbij een verruiming van het gemeentelijke belastinggebied te betrekken. We blijven uiteraard de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten houden. Ook voor onze inwoners zijn het onzekere tijden We hebben als gemeente te maken met veel onzekerheden en we merken de gevolgen van de enorme prijsstijgingen. Maar dat geldt ook voor onze inwoners. Er is een steeds groter wordende groep huishoudens die de eindjes niet meer aan elkaar kan knopen. Het Rijk houdt zich uiteraard bezig met deze problematiek en heeft maatregelen aangekondigd. Als gemeente willen en kunnen we ook iets doen. Dat willen we doen door geen indexatie te berekenen over de ozb-opbrengst. Eerder namen we ons bij de voorjaarsnota 2022 voor om de ozb-opbrengst te indexeren met 2,4%. Om de pijn voor onze inwoners iets te verzachten en omdat het financieel gezien mogelijk is, willen we de aangekondigde stijging loslaten. Met de informatie en kennis die we nu hebben komen we tot een structureel sluitende begroting. Via de reguliere planning en controlcyclus houden we, zoals u gewend bent, de vinger aan de pols en houden we de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten.
9
Structureel begrotingssaldo 2023-2026 In de begroting moet duidelijk zijn welke lasten en baten structureel zijn en welk incidenteel. Als de structurele lasten gedekt zijn door de structurele baten (de structurele baten zijn groter dan de structurele lasten), dan is er sprake van structureel evenwicht. Als de eerste jaarschijf van de begroting (het jaar 2022) niet structureel en reëel in evenwicht is, dan moet aannemelijk zijn dat het evenwicht in de begroting in de eerstvolgende jaren er wel is. Uit de tabel hierna blijkt dat we zowel in 2023 als alle jaren daarna voldoen aan het structurele evenwicht. Daarmee voldoen we aan de eis van onze toezichthouder om in aanmerking te komen voor het repressief toezicht (controle achteraf). Uiteraard past dit ook bij onze eigen wens om te streven naar een financieel gezond perspectief. x € 1.000 Saldo van de begroting
Begroot 2023
MJB 2024
MJB 2025
MJB 2026
Saldo baten en lasten (eindstand programmabegroting 2023-2026)
-233
1.096
2.770
684
Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
395
354
339
339
Begrotingssaldo na bestemming
162
1.451
3.108
1.022
Structureel saldo van de begroting
Begroot 2023
MJB 2024
MJB 2025
MJB 2026 1.022
x € 1.000 Begrotingssaldo na bestemming
162
1.451
3.108
Waarvan Incidentele baten en lasten
2.047
2.606
2.500
459
Structureel saldo van de begroting
2.209
4.057
5.608
1.481
Uitgangspunten bij de begroting 2023-2026 In deze begroting gaan we uit van de onderstaande technische uitgangspunten. Deze hebben betrekking op specifieke onderdelen van de begroting, zoals te hanteren percentages voor rente en loon- en prijsstijging en de berekening van het gemeentefonds. We lichten ze hieronder toe. Rente Bij het bepalen van de rekenrente (renteomslag-percentage) volgen we de notitie rente van de commissie BBV. Voor 2022 hanteren we afgerond 1,5%. Gemeentefonds Bij de inkomsten uit het gemeentefonds zijn de verwachte compensatie voor lonen en prijzen en de mutaties op basis van de meicirculaire 2022 meegenomen. Daarnaast hebben het Rijk, de VNG en de provinciale toezichthouders een akkoord bereikt over de extra middelen naar aanleiding van de tekorten bij de jeugdzorg. De gemeente mag 100% van de middelen volgens de berekening van de commissie van Wijzen opnemen in de begroting. Wij hebben dit uitgangspunt gevolgd. Loonontwikkelingen Voor de ramingen van de salarissen van het ambtelijk personeel vormen de cao-afspraken het uitgangspunt. De cao gemeenten heeft een looptijd tot 1 januari 2023. Er is nog geen nieuwe cao afgesloten. Om die reden baseren we ons op het indexatiecijfer (cao-loon (b)) uit de raming van het Centraal Economisch Plan door het CPB. De raming uit maart 2022 geeft een verwachte indexatie weer van 3,4%.
De pensioenpremie van het ABP is nog niet bekend. De laatste prognose (juli) gaat uit van een lichte daling van de premie. Binnen de OWO-gemeenten is een loonontwikkeling van 3,4% afgestemd. Prijsstijgingen (inflatie) We hanteren in principe de nullijn, ook voor prijsgevoelige ramingen. Het uitgangspunt is dat noodzakelijke verhogingen binnen het budget (door bijvoorbeeld efficiëntiemaatregelen) moeten worden opgevangen. Bij uitzondering kan van deze nullijn worden afgeweken als blijkt/vaststaat dat dit uitgangspunt niet is uit te voeren. Dan is er een mogelijkheid tot budgetbijstelling. Dat is dit jaar het geval. Door de huidige marktwerking en prijsontwikkelingen is een aantal budgetten bij de voorjaarsnota 2022 verhoogd. Ook in deze begroting is een aantal budgetten verhoogd waarbij het budget voor gas en elektra het meest in het oog springt. Ook is de mogelijkheid tot budgetbijstelling er als we als gemeente op basis van een overeenkomst/contract verplicht zijn subsidie-instellingen te compenseren voor loon/prijsstijgingen. 10
Ontwikkeling van de lokale heffingen Uitgangspunt bij de riool- en afvalstoffenheffing is 100% kostendekkendheid. De overige gemeentelijke heffingen zijn in 2023 verhoogd met de inflatiecorrectie van 2,4%. Dit percentage is de verwachte consumentenprijsindex uit het Centraal Economisch Plan. Een uitzondering hierop is de ozb-opbrengst. Deze is niet verhoogd. Dit wordt toegelicht onder de kopjes 'financieel beeld', 'toelichting mutaties' en 'woonlasten'.
Toelichting programmabegroting 2023-2026 Het vertrekpunt van deze programmabegroting is de Voorjaarsnota 2022 inclusief het meerjarenperspectief 2023-2026. Voor de volledigheid is het overzicht hierna opgebouwd vanuit de eindstand van de programmabegroting 2022-2025. Verder is het overzicht aangevuld met de diverse mutaties die verwerkt zijn in deze begroting. Het verwerken van deze mutaties heeft geleid tot het eindsaldo van de programmabegroting 2023-2026. De mutaties lichten we toe na de tabel. x € 1.000 Eindstand programmabegroting
Begroot 2023
MJB 2024
MJB MJB 2026 2025
Eindstand programmabegroting 2022-2025
-346
87
366
1.017
1. Mutaties Voorjaarsnota 2022 (structurele gevolgen), incl. september- en decembercirculaire 2021
-892
-732
-458
-872
-1.238
-645
-92
145
2. Mutaties gemeentefonds (meicirculaire 2022) en extra middelen van het Rijk
Eindstand Voorjaarsnota 2022
5.348
7.227
8.387
3.532
3. Mutaties op basis van herijking exploitatie
-1.266
-1.253
-1.309
-1.277
4. Opnemen stelpost coalitieakkoord
-2.565
-3.760
-3.760
-1.260
5. Geen verhoging Ozb-opbrengst
-118
-118
-118
-118
Eindstand programmabegroting 2023-2026
162
1.451
3.108
1.022
1. Mutaties Voorjaarsnota 2022 en meerjarenperspectief 2023-2026 Op 4 juli 2022 nam de raad kennis van de Voorjaarsnota 2022 en het meerjarenperspectief 2023-2026. De structurele gevolgen van de Voorjaarsnota 2022 zijn verwerkt in de begroting. Voor een toelichting op de mutaties verwijzen wij naar de Voorjaarnota 2022.
2. Mutaties gemeentefonds en extra middelen van het Rijk In juli 2022 is de raad geïnformeerd over de uitkomsten van de meicirculaire van het gemeentefonds. De uitkomsten zijn conform de memo aan de raad verwerkt in de begroting 2023. Voor een uitgebreidere toelichting op de mutaties verwijzen wij u naar de raadsmemo en het hoofdstuk Algemene Dekkingsmiddelen in deze begroting. Verder zijn er afspraken gemaakt tussen het Rijk, de VNG en de provinciale toezichthouders over de extra jeugdzorggelden voor de jaren 2024-2026. Tot op heden was de afspraak dat gemeenten 75% van de extra rijksgelden naar aanleiding van de commissie van Wijzen op mochten nemen in hun begroting. De nieuwe afspraak is dat het totale bedrag (100%) van de commissie van Wijzen opgenomen mag worden in de begroting 2023-2026. Dat betekent een positief effect voor onze algemene middelen. Let wel, er is nog geen sprake van structurele middelen van het Rijk (geen budgettaire garantie) en is er dus nog steeds geen definitieve duidelijkheid.
3. Mutatie op basis van de herijking exploitatie Bij de herijking van de exploitatie berekenen we jaarlijks de terugkerende posten volgens de uitgangspunten van de begroting. Dit zijn technische aanpassingen. Zo is onder ander een cao-verhoging toegepast op personeelslasten en de kapitaallasten zijn geactualiseerd, inclusief nieuwe investeringen. Daarnaast zijn autonome ontwikkelingen verwerkt. Het gaat hierbij om een aanpassing van de uitgaven van programma 6 Sociaal domein en een aanpassing van de uitgaven voor energie. Deze twee ontwikkelingen worden hieronder toegelicht. 11
Aanpassing programma 6 Sociaal domein In de afgelopen periode heeft een analyse plaatsgevonden van programma 6 Sociaal domein. Hierbij zijn de cijfers van de jaarrekening 2021, de huidige stand van zaken van de budgetten 2022 en de prognoses voor 2023 en verdere jaren betrokken. Uit deze analyse blijkt dat we het budget voor de WMO € 100.000 lager kunnen ramen en dat we het budget voor Jeugd bij moeten stellen met € 650.000 meer uitgaven. Aanpassing indexatie energie De huidige energiemarkt is vanwege de vele onzekerheden behoorlijk in beweging. De energieprijzen laten daardoor ook een enorme ontwikkeling zien. Dit heeft invloed op onze uitgaven voor energie, deze nemen toe. De exacte omvang van de toename is moeilijk in te schatten. We hebben een stelpost opgenomen van € 550.000. Bij de voorjaarsnota 2023 wordt dit opnieuw beoordeeld.
4. Stelpost uitgaven coalitieakkoord Het coalitieakkoord en de uitwerking daarvan in het collegeprogramma is niet opgenomen in deze begroting. De verwerking van het collegeprogramma in de begroting gebeurt via een apart raadsvoorstel inclusief begrotingswijziging. Dit wordt dan de 1e begrotingswijziging van de begroting 2023. Omdat voor de uitvoering van het coalitieakkoord middelen nodig zijn, hebben we in deze begroting alvast een stelpost opgenomen voor uitgaven van het coalitieakkoord. We hebben structurele middelen opgenomen, conform bijlage I van het coalitieakkoord. De incidentele middelen van € 6,47 miljoen (conform bijlage II van het coalitieakkoord) zijn verdeeld over drie jaren. In 2023 betreft dit € 1,47 miljoen, in 2024 € 2,5 miljoen en in 2025 € 2,5 miljoen. De middelen staan op een stelpost. Dat wil zeggen dat de middelen nog niet beschikbaar worden gesteld en het zegt ook niets over de realisatie van het coalitieakkoord. De concrete financiële uitwerking van het coalitieakkoord en het beschikbaar stellen van de middelen volgt bij het vaststellen van het collegeprogramma inclusief bijbehorende begrotingswijziging door de gemeenteraad. Bij de 1e begrotingswijziging van de begroting 2023 worden de middelen geconcretiseerd en ten laste van de stelpost gebracht. De financiële vertaling van de incidentele middelen komt via separate voorstellen in de begroting.
5. De OZB-opbrengst niet verhogen In de voorjaarsnota 2022 hadden we als uitgangspunt een inflatiecorrectie van 2,4% opgenomen voor de opbrengsten uit de onroerende-zaakbelasting (OZB) voor woningen en OZB niet-woningen. Wij stellen nu voor om deze inflatiecorrectie niet toe te passen en om de raming van de OZB opbrengsten gelijk te houden aan afgelopen jaar. Er is namelijk een steeds groter wordende groep inwoners/huishoudens die de eindjes niet meer aan elkaar kunnen knopen door de enorme prijsontwikkelingen. De Rijksoverheid houdt zich natuurlijk ook bezig met deze problematiek. De OZB is echter een knop waar wij als gemeente aan kunnen draaien om zo de pijn voor onze inwoners wellicht iets te verzachten. Daarnaast laat het begrotingssaldo het op dit moment toe.
Woonlasten De gemiddelde woonlast - bestaande uit de OZB voor woningen, de riool- en afvalstoffenheffing - bedroeg in 2022 € 796. Voor het komende begrotingsjaar is het voorstel om geen inflatiecorrectie toe te passen op de OZB, zie de toelichting hiervoor. De tarieven voor de afvalstoffen- en rioolheffing nemen toe. Het tarief voor de rioolheffing neemt toe als gevolg van maatregelen die wij moeten nemen door klimaatverandering. Deze maatregelen moeten er voor zorgen dat de overlast voor onze inwoners en bedrijven zoveel mogelijk wordt beperkt. OZB De aanslag OZB voor het belastingjaar 2023 is gebaseerd op (nog door de raad vast te stellen) tarieven voor 2023 en de waardepeildatum per 1 januari 2022. De definitieve vaststelling van de OZB-tarieven vindt in de raad van december plaats. De totale opbrengst voor 2023 blijft ten opzichte van 2022 gelijk.
12
Afvalstoffenheffing Voor de afvalstoffenheffing neemt het tarief met 2,1% toe. Het uitgangspunt is een 100% kostendekking. Het tarief 2023 is zodanig verhoogd, dat de opbrengst uit de afvalstoffenheffing de te maken kosten 100% dekken. Rioolheffing De kosten voor het beheren en in stand houden van het rioolstelsel worden door een heffing betaald. Hierbij heeft de gemeente naast de zorgplicht voor afvalwater en hemelwater ook de zorgplicht voor grondwater. De tarieven zijn voor 2023 in lijn gebracht met het Gemeentelijk RioleringsPlan 2021 - 2025. In dit plan zijn diverse klimaatmaatregelen opgenomen om met name wateroverlast in de wijken te voorkomen. Dit leidt tot een verhoging van de rioolheffing voor 2023 en de komende jaren. Evenals bij de afvalstoffenheffing is het uitgangspunt een 100% kostendekking. De kostendekkendheid op dit taakveld is in 2023 net geen 100%. Voor 2023 berekenen we naast de inflatiecorrectie, een klein deel van de toegenomen kosten door in het tarief. Dit omdat de reserve rioolheffing ruim voldoende is om het exploitatietekort vooreerst nog op te vangen. Op deze manier dempen we de stijging van de woonlasten als gevolg van de verhoging van de rioolheffing.
13
Begroting 2023 in één oogopslag
14
Kerngegevens Kerngegevens
Kerngegevens Sociale structuur
Jaarstukken 2021
Begroting 2022
31-12-2021
Begroting 2023
Prognose 2024
Prognose 2025
Prognose 2026
1-1-2022
1-1-2023
1-1-2024
1-1-2025
1-1-2026 1.330
Inwoners van 0-4 jaar
993
960
1.180
1.330
1.330
van 5-19 jaar
4.086
4.175
4.120
4.140
4.140
4.140
van 20-64 jaar
14.344
14.300
12.490
12.540
12.590
12.640
vanaf 65 jaar
6.849
6.700
8.660
8.600
8.580
8.560
Totaal inwoners
26.272
26.135
26.450
26.610
26.640
26.670
442
450
430
430
430
430
Uitkeringsgerechtigden Fysieke structuur Oppervlakte gemeente in km² binnenwater
7,72
8,15
8,15
8,15
8,15
8,15
land
220,71
220,30
220,30
220,30
220,30
220,30
Totaal oppervlakte
228,43
228,45
228,45
228,45
228,45
228,45
Koopwoningen (excl.recreatie)
7.916
7.976
8.030
8.130
8.230
8.330
Huurwoningen
3.333
3.332
3.315
3.290
3.265
3.270
Recreatiewoningen
156
183
167
167
167
167
Totaal woonruimten
11.405
11.491
11.512
11.587
11.662
11.767
Woonwagens
16
16
16
16
16
16
Woonschepen
1
1
1
1
1
1
Binnen de bebouwde kom
122.094
121.251
122.854
123.349
124.324
124.324
Buiten de bebouwde kom
284.740
284.740
284.740
284.740
284.740
284.740
Totaal lengte van de wegen
406.834
405.991
407.594
408.089
409.064
409.064
Woonruimten
Lengte van de wegen in meters
Lengte van de fietspaden in meters Aantal m2 openbaar groen
85.029
87.854
87.854
87.854
87.854
87.854
1.133.543
1.129.559
1.133.741
1.133.741
1.133.741
1.133.741
15
Programma 0 | Bestuur en Ondersteuning Programma 0 | Bestuur en Ondersteuning
Portefeuillehouder(s)
Van de Nadort en Rikkers
Organisatie
Advies & Ondersteuning en Publiek & Communicatie
Taakvelden
Bestuur
Burgerzaken
Beleidsnota's 2018 Verordening op de OWO rekenkamer 2019 Notitie OWO-samenwerking 2022 Visie Dienstverlening Gemeente Weststellingwerf
Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Bestuurlijke vernieuwing De coalitie wil de ingezette koers van de afgelopen vier jaren voortzetten. ‘De komende vier jaren gaan we verder met het uitvoeren van de plannen die de afgelopen jaren zijn voorbereid en (deels) door de raad zijn vastgesteld. Ook willen we de bestuursstijl en organisatie verder ontwikkelen, waarbij een benaderbare en meedenkende gemeente het uitgangspunt is.’ De gemeenteraad van Weststellingwerf werkt ook in de raadsperiode 2022-2026 aan het versterken van de drie rollen die de raad heeft: 1. Het staan voor hun inwoners als volksvertegenwoordigers. 2. Het op hoofdlijnen vaststellen van het beleid en aangeven van de grenzen waarbinnen bestuurlijke bevoegdheden mogen worden uitgevoerd. 3. De kaderstellende en controlerende rol. De gemeenteraad wil in de toekomst zijn taak goed blijven uitvoeren. Daarvoor is het nodig goed aan te sluiten op vooruitgang, op veranderingen en de samenwerking tussen gemeente en inwoners, waarbij de gemeenteraad een meer verbindende rol neemt.
Doelstellingen Een nieuw communicatiebeleid Wat willen we bereiken? In 2023 vernieuwen we de communicatievisie, zodat die aansluit bij het programma van het nieuwe college. We gaan hierbij kijken naar: • de trends en ontwikkelingen in de maatschappij; • wie we willen zijn als organisatie; • hoe we met onze inwoners (willen) communiceren. Hierbij is het collegeprogramma 2023-2026 richtinggevend. De nieuwe communicatievisie leggen we ter instemming voor aan de raad.
16
Onderstaande doelstellingen zijn de basis voor de gemeentelijke communicatie activiteiten. We vullen en/of scherpen deze aan met doelstellingen uit de nieuwe communicatievisie. Wat doen we ervoor?
Goede informatievoorziening blijft de basis. We bieden actuele en juiste informatie die iedere inwoner van de gemeente Weststellingwerf gemakkelijk kan vinden en gebruiken.
Optimaal online én offline. In een digitale samenleving willen we ook de minder digitaal vaardige inwoners goed blijven bereiken.
Herkenbaar zijn en begrepen worden. Een herkenbare afzender maakt het mogelijk een gesprek aan te gaan; met een begrijpelijke boodschap kun je het ergens over hebben.
Doelstellingen Faciliteren werkwijze college en raad op bestuurlijke vernieuwing Wat willen we bereiken?
Het verkleinen van de afstand tussen gemeenteraad, bestuurders en inwoners.
Inspraakmogelijkheden zichtbaar maken voor inwoners.
Inwoners actief mee laten denken met de gemeentelijke politiek.
Betrokkenheid van de raad(sleden) bij initiatieven van inwoners.
Een gemeenteraad die tussen de bevolking staat en actief in de omgeving aanwezig is.
Participeren Workshops, gastlessen en rondleidingen (eventueel in de vorm van webinars) worden ingezet voor mensen die interesse hebben in de gemeentelijke politiek en daarbij betrokken willen zijn. In 2021 hebben de leden van de werkgroep bestuurlijke vernieuwing een overdrachtsdocument opgesteld voor de nieuwe leden van de werkgroep bestuurlijke vernieuwing tijdens de raadsperiode 2022-2026. De nieuwe leden van de werkgroep bestuurlijke vernieuwing beginnen in september 2022 met het inventariseren en uitwerken van liggende en nieuwe opdrachten en ideeën op het gebied van bestuurlijke vernieuwing. De hiervoor benodigde middelen volgen de reguliere P&C cyclus. Raadscommunicatie Het is belangrijk dat inwoners de raad en de raadsleden weten te vinden, zodat de raadsleden goede invulling kunnen geven aan hun vertegenwoordigende rol. De inspraakmogelijkheden, waaronder het inloopspreekuur en de inspreekmogelijkheden in de Algemene Commissie en de Raadsvergadering, worden actief gepromoot. Wat doen we ervoor?
Gebruikelijke media kanalen en door het gebruik van sociale media.
Contacten met scholen.
Gast van de raad.
17
Doelstellingen Het faciliteren van initiatieven vanuit de samenleving (wijken en kernen) Wat willen we bereiken? Onze inwoners vinden een goede, gezonde, veilige en uitdagende leefomgeving belangrijk, voelen zich betrokken en hebben daar ideeën over. We stimuleren het eigen initiatief en de daarbij horende eigen verantwoordelijkheid van onze bewoners en ondersteunen als dat nodig is. De dorps-, wijk- en buurtverenigingen (de PB) zijn van oudsher belangrijke aanjagers van die goede ideeën en vormen belangrijke voelsprieten voor de gemeente. Daarnaast zijn zij een waardevol aanspreekpunt voor onze organisatie. Bijzondere ontwikkelingen in de samenleving, andere prioriteiten en beschikbare tijd zijn onder andere bepalend voor de beschikbaarheid van vrijwilligers en de slagkracht van de besturen. Daarnaast zorgen moeilijke vraagstukken ervoor dat ze nadenken over hun eigen rol en verantwoordelijkheden. We zien dat deze organisaties voortdurend in beweging zijn. Vanwege de rol die de PB vervullen voor de leefbaarheid in de dorpen en wijken, bewegen wij daarin mee en geven wij ondersteuning waar mogelijk. Ook blijven we nieuwsgierig naar de ideeën van onze bewoners en stimuleren hen om ons in een vroeg stadium te betrekken. Daarom zetten wij in op korte lijnen.
Als college zoeken wij daarom geregeld onze bewoners op en is er regelmatig contact met de vertegenwoordigers van de dorpen en wijken. In dit samenspel van goede plannen, vragen, overleg en samenwerking speelt de dorpencoördinator een belangrijke rol als verbinder tussen gemeente en de dorpen. De dorpsplannen die voor en door het dorp worden gemaakt, helpen ons om nog betere afspraken te maken en duidelijkheid te geven over de rol en mogelijkheden van de gemeente. Afhankelijk van onze prioriteiten zullen die per onderwerp verschillen. Samen met onze partners blijven we ons inzetten om leefbaarheid te versterken en de sociale samenhang in de dorpen en wijken te vergroten.
Wat doen wij ervoor Dichtbij besturen Het vertrouwen over en weer vormt de basis voor succes in de samenwerking met onze bewoners. Een zichtbaar en benaderbare organisatie hoort daarbij. Wij doen dit door te werken met gebiedswethouders. Als eerste aanspreekpunt namens het college voor onze dorps- en wijkorganisaties. Wij willen weten wat ze vinden van nieuwe ontwikkelingen, wat hun ervaringen, ideeën en zorgen zijn. Dit horen wij onder andere tijdens de bezoeken aan onze bewoners en verenigingen. Daardoor weten wij nog beter wat er speelt en komen wij tot betere plannen. De gemeente zet in op het goed informeren, bevragen en betrekken van onze bewoners, passend bij de aard van een initiatief. Per thema verschilt de aanpak. Digitaal overleg is niet meer weg te denken in de samenwerking en het is een mooie en effectieve aanvulling op het reguliere contact dat wij hebben met onze bewoners.
Netwerk dorps- en wijkorganisaties vormt basis voor beleid Onze dorps- en wijkverenigingen weten wat er speelt. We zetten in op de contacten met hen, zodat wij kunnen inspelen op lokale vragen en advies kunnen geven. De dorpencoördinator is daarbij een laagdrempelig aanspreekpunt. De regelmatige overleggen op bestuurlijk en projectniveau met de plaatselijke belangen en wijkverenigingen vormen een stevige basis voor verdere samenwerking. De vele contacten leiden tot honderden vragen, wensen en ideeën die gemeente en dorpen op praktische wijze oppakken. De ontwikkelingen binnen de Vereniging Kleine Dorpen Weststellingwerf volgen wij op de voet en wij verkennen met hen nieuwe mogelijkheden tot samenwerking. Blijvend aandachtspunt is de druk op onze actieve bewoners; onze bewoners willen graag meedenken en zelf de plannen uitvoeren, maar er zijn grenzen aan wat onze bewoners zelf willen en kunnen doen. Dit heeft ook impact op de bezetting van bijvoorbeeld de plaatselijk belang-besturen en werkgroepen. We geven daarom de ruimte voor een creatieve aanpak die past bij de mogelijkheden van een dorp of wijk.
18
Ondersteunen van initiatieven Veel initiatieven ontstaan "van onder op". Vanuit de grote verscheidenheid aan organisaties en inwoners in onze gemeente bereiken ons regelmatig wensen en ideeën die bijdragen aan een mooier Weststellingwerf. De gemeente vindt eigen initiatief belangrijk en wil dit blijven stimuleren. Daar waar mogelijk, stellen wij ons netwerk en onze kennis beschikbaar om initiatieven te ondersteunen. De gemeente neemt een project niet automatisch over, we zien daar een belangrijke verantwoordelijkheid voor de initiatiefnemers, zeker als het gaat om draagvlak voor nieuwe ideeën. Het dorpenfonds is een voorbeeld van hoe wij snel aan financiële verzoeken tegemoet kunnen komen en onze bewoners op weg helpen. De Subsidieregeling Dorpenfonds gemeente Weststellingwerf 2019 eindigt in 2022 en wordt in aangepaste vorm voortgezet: belangrijk doel is en blijft om onze actieve bewoners financieel te kunnen ondersteunen bij de uitvoering van goede plannen.
Doelstellingen Beleidsplan (digitale) dienstverlening Wat willen we bereiken? In de visie op de dienstverlening zijn vijf leidende principes bepaald: 1. Wij zijn er voor iedereen en hebben oog voor de verschillen in wensen en behoeften van onze inwoners, ondernemers en organisaties. 2. Wij zijn een bereikbare gemeente die snel reageert en acteert. 3. Wij zijn een vriendelijke en betrouwbare organisatie die begrijpelijk communiceert. 4. Wij zijn digitaal waar het kan en persoonlijk waar het moet. 5. Wij staan met twee benen in de samenleving. In de visie op de dienstverlening zijn verschillende thema's benoemd die verder uitgewerkt worden. Zo wordt de stap gemaakt van visie naar concrete doelen. Hierbij is de invulling van de gegeven kaders belangrijk. Bij de uitwerking van de thema's en alles wat wij doen vormen de leidende principes het toetsingskader waar wij ons aan houden. Aan de hand van de benoemde thema's worden (project)plannen gemaakt ter verbetering van de dienstverlening.
Wat doen wij ervoor Verbeteren dienstverlening De genoemde thema's hebben bijvoorbeeld betrekking op: digitalisering, inwoners- en overheidsparticipatie en het contact met onze inwoners, ondernemers en overige organisaties. Daarnaast zijn de afspraken die in het coalitieakkoord gemaakt worden van belang op de verdere ontwikkeling van de dienstverlening. Om het verbeteren van de dienstverlening inzichtelijk te maken, moeten wij hiervan resultaten kunnen laten zien. Dat betekent dat je zaken meetbaar maakt en mede op basis daarvan actie onderneemt.
Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren vanuit het rijk Eenheid
Peiljaar 2022 Peiljaar 2023
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
12,13
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
11,31
12,17 11,05
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
825,20
889,36
Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
5,00%
5,00%
Overhead
% van totale lasten
12,70%
11,96%
Bron: eigen gegevens
19
Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.8C Overige baten en lasten Totaal Lasten
1.811
1.645
1.670
1.670
1.670
1.670
992
1.027
1.040
1.024
1.039
1.039
0
0
0
0
0
0
2.803
2.672
2.710
2.694
2.709
2.709
Baten 0.1 Bestuur
425
51
51
51
51
51
0.2 Burgerzaken
293
236
207
189
189
189
0.8C Overige baten en lasten Totaal Baten Saldo van lasten en baten
6
0
0
0
0
0
724
287
258
240
240
240
2.079
2.385
2.452
2.454
2.469
2.469
-20
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Onttrekkingen 0.10 Mutaties reserves Stortingen 0.10 Mutaties reserves Mutaties reserves Resultaat
-20
0
0
0
0
0
2.059
2.385
2.452
2.454
2.469
2.469
Toelichting wat mag het kosten Begroting 2023 ten opzichte van de begroting 2022 Lasten Bestuur Het verschil tussen begroting 2022 en begroting 2023 komt door de indexatie van de lonen en de doorbelasting hiervan. Burgerzaken In 2022 was er een extra incidenteel budget van € 37.000 voor meerkosten verkiezingen in verband met corona. Baten Burgerzaken In 2023 worden minder leges en rechten voor rijbewijzen en reisdocumenten verwacht dan voor 2022. Begroting 2023 en meerjarenperspectief Geen toelichting.
20
Programma 1 | Veiligheid Programma 1 | Veiligheid Portefeuillehouder(s)
Van de Nadort
Organisatie
Advies & Ondersteuning
Taakvelden
Crisisbeheersing en brandweer
Openbare orde en veiligheid
Beleidsnota's 2019 Regionaal beleidsplan crisisbeheersing 2019-2022 2019 Beleidsplan Brandweerzorg 2019-2022 2020 Beleidsplan integrale veiligheid 2020-2023 2020 Nota Regionaal beleidsplan veiligheid Noord Nederland 2020-2023 2022 Regionaal risicoprofiel 2022-2025
Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Landelijk is er veel aandacht voor ondermijnende criminaliteit. Het Rijk heeft dit onderwerp geprioriteerd en extra middelen beschikbaar gesteld aan onder ander het Regionale Inlichtingen en Expertise Centra (RIEC) voor de bestrijding van ondermijnende criminaliteit. Ook politie Zuidoost Fryslân heeft het geprioriteerd en hier capaciteit voor ingericht. In samenwerking met onze ketenpartners werken we onder andere aan het actualiseren van het BIBOB beleid en worden in 2023 een aantal branchescans uitgevoerd. Daarnaast zijn ook de aanpak Cybercrime en aanpak van personen met verward gedrag en de ketensamenwerking Zorg en Veiligheid actuele thema's. De gemeentelijke rol in de keten rondom aanpak Cybercrime is in beweging.
Doelstellingen Uitvoeren van beleidsplan integrale veiligheid Wat willen we bereiken? De gemeenteraad krijgt jaarlijks via de begrotingscyclus inzicht in de activiteiten die worden gepland en uitgevoerd. De verantwoording over de uitvoering van de prioriteiten is kwantitatief van aard, namelijk welke acties zijn uitgevoerd, welke doelgroep is bereikt en wat het bereik is geweest. Criminaliteitscijfers worden waar mogelijk ondersteunend gebruikt. Communicatie en participatie Afhankelijk van de prioriteit wordt een passende vorm gekozen om te communiceren. Bij alle vijf prioriteiten uit het beleidsplan Integrale Veiligheid wordt nadrukkelijk ingezet op contact met de inwoners. Bijvoorbeeld door voorlichting te geven aan ondernemers in het buitengebied over de gevaren van deelnemen in hennepteelt.
21
Wat doen wij ervoor De aanpak van ondermijnende criminaliteit verbeteren. De gemeente Weststellingwerf weerbaarder maken door misbruik van de gemeentelijke faciliteiten en regelgeving te minimaliseren. De gemeente heeft een herkenbare rol als regiehouder en is ingericht als centraal punt voor informatie voor zowel in- als externe partners. Er is een aanpak op risicobranches, drugs, witwassen en ongebruikelijk bezit. Inwoners en bedrijven zijn bewust van de risico’s van ondermijning. Voor inwoners is zichtbaar dat er opgetreden wordt tegen ondermijnende criminaliteit. Het uitvoeringsplan Ondermijning is opgesteld met daarin aandacht voor het voeren van een robuust Bibob-beleid voor de kwetsbare sectoren in de gemeente en integrale controles door politie en vergunningen, toezicht en handhaving (VTH). De aanpak van diefstal, met een accent op cybercrime. Wij werken aan de bewustwording van ondernemers en inwoners. Wij willen gericht communiceren op specifieke doelgroepen, locaties en jaargetijden. Het ontwikkelen van de persoonsgerichte aanpak, maakt dat criminele individuen gevolgd kunnen worden. Tot slot willen wij, daar waar mogelijk, bestuurlijke maatregelen nemen om aan dit doel bij te dragen. Binnen deze prioriteit worden de mogelijkheden om vormen van cybercrime gerichte diefstal meegenomen.
Het verbinden van zorg en veiligheid voor een veilige woon- en leefomgeving. De balans vinden in het tegengaan van overlast en onveiligheid en het bieden van tijdige en goede zorg. De geïmplementeerde persoonsgerichte aanpak zorgt ervoor dat we ernstige overlast door personen in de woonomgeving bij huiselijk geweld, zorgmijders, als ook (jeugd)criminaliteit tegengaan. Verstevigen van de samenwerking op zorg en veiligheid, zowel intern als extern op uitvoerend en bestuurlijk niveau. Enkele voorbeelden hiervan zijn het verder uitdragen en borgen van de Aanpak voorkomen escalatie (AVE).
Het stimuleren wenselijk verkeersgedrag door in te zetten op bewustwording (preventie). Het verbeteren van verkeersgedrag door preventieve maatregelen. In samenwerking met onze partners organiseren wij gerichte acties voor het verbeteren van de veiligheid. Samenwerkingspartner Veilig Verkeer Nederland organiseert in 2023 bewustwordingsactiviteiten voor de inwoners. Met behulp van verkeersmeting apparatuur gaan wij samen met politie meldingen van verkeersoverlast onderzoeken. Dit kan leiden tot het treffen van de nodige maatregelen.
Lokale verbinding en betrokkenheid bij brandveiligheid. De gemeente is een veilige samenleving op het gebied van de brandveiligheid. Volgens de Wet op de veiligheidsregio’s voert VRF de brandweertaken uit. Wij zijn een verbindende rol tussen het regionale beleid en de lokale uitvoering. De gemeentelijke inzet richt zich op het vergroten van de bewustwording van risico’s op brand en op de eigen verantwoordelijkheid van inwoners voor brandpreventie.
Doelstellingen Vernieuwen van beleidsplan integrale veiligheid Wat willen we bereiken? Het huidig beleidsplan integrale veiligheid loopt tot en met 2023. Dit betekent dat wij de gemeenteraad in 2023 een nieuw beleidsplan integrale veiligheid 2024 - 2027 gaan voorleggen. Vooruitlopend op de inhoud van het beleidsplan integrale veiligheid 2024 - 2027 worden in ieder geval de volgende veiligheidsthema's geprioriteerd: 22
Aanpak ondermijnende criminaliteit
Aanpak Cybercrime
Andere veiligheidsthema's zijn in ontwikkeling.
Beleidsindicatoren Het verbinden van zorg en veiligheid voor een veilige woon- en leefomgeving aantal x 1 Lokale beleidsindicator Burenruzies voorgelegd aan mediator*
2018 2019 2020 2021 0
0
1
0
Geregistreerde meldingen over burengerucht**
121
Meldingen van overspannen/gestoorde personen**
111 113
89 144
Nazorg ex-gedetineerden trajecten***
13
19
3
Waarvan begeleiding vanuit zorg mbt ex- gedetineerden****
5
9
1
0
Incidenten vernieling en. zaakbeschadiging**
83 156
96
77
Incidenten overlast**
269 397 475 522
VVN vrijwilligers acties op scholen in samenwerking met scholen en plaatselijke belangen / verkeerswerkgroepen politie*****
9
96 129 103
14
4
9
5
*Bron: Interne registratie veiligheid **Bron: 12 maand rapportage politie ***Bron: Justid ****Bron: Interne registratie procesregisseur sociaal Domein *****Bron: Registratie verkeerskundige afdeling Ruimte De gemeente is een veilige samenleving op het gebied van de objectieve veiligheid en de criminaliteit aantal x 1 Lokale beleidsindicator
2018 2019 2020 2021
Aangiftes woninginbraken*
42
68
14
12
Aangiftes inbraken in schuren/bijgebouwen*
6
10
7
10
Aangiftes mishandelingen*
52
45
43
38
Aangiftes bedreigingen*
25
32
45
26
Opgelegde huisverboden**
4
3
5
5
128 100
91
77
Registraties huiselijk geweld* *Bron: 12 maand rapportage politie **Bron: Online registratie huisverboden Khonrad Brandveiligheid
aantal x 1 Lokale beleidsindicator
2018 2019 2020 2021
Controles op brandveiligheid bedrijven*
123
59
37
45
Voorlichtingen op scholen**
5
8
3
1
Oefeningen in de wijk**
0
2
0
0
Voorlichtingen na brand**
3
5
0
0
*Bron: Jaarrapportage VTH 2021 **Bron: Jaarrapportage brandweer 2021
23
Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal Lasten
1.560
1.584
1.667
1.682
1.698
214
213
212
212
212
1.698 212
1.774
1.797
1.879
1.894
1.910
1.910
Baten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer
5
0
0
0
0
0
1.2 Openbare orde en veiligheid
9
51
51
51
51
51
Totaal Baten
14
51
51
51
51
51
Saldo van lasten en baten
1.760
1.746
1.828
1.843
1.859
1.859
Resultaat
1.760
1.746
1.828
1.843
1.859
1.859
Toelichting wat mag het kosten Begroting 2023 ten opzichte van de begroting 2022 en meerjarenperspectief Lasten Crisisbeheersing en brandweer Het verschil komt door een hogere bijdrage aan de Veiligheidsregio Fryslân. We baseren dit op de meerjarenbegroting van de veiligheidsregio.
24
Programma 2 | Verkeer, Vervoer en Waterstaat Programma 2 | Verkeer, Vervoer en Waterstaat Portefeuillehouder(s)
Rikkers, Hoen en Zonderland
Organisatie
Beleid en Vastgoed, Grondzaken & Facilitair
Taakvelden
Openbaar vervoer
Economische havens en waterwegen
Openbaar groen en (openlucht) recreatie (in de openbare ruimte)
Verkeer en vervoer
Recreatieve havens
Parkeren (geen lasten en baten)
Beleidsnota's 2000 Gemeentelijk Verkeer en Vervoerplan (GVVP 2000) inclusief de uitgevoerde evaluatie (2007) 2000 Structuurplan 2000-2015 2010 Nota Openbare verlichting 2011 Ontwikkelagenda Versterking economische structuur 2012 Beleidsplan Kwaliteitsambitie openbare ruimte 2012-2016 2017 Bomenbeleidsplan 2017-2027 2017 Investeringskalender 2017 - 2027 2018 Landschapsbeleidsvisie Zuidoost Friesland 2018- 2028 2019 Omgevingsvisie Weststellingwerf 2021 Centrumvisie Wolvega 2021
Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Veenweideprogramma 2021-2030 Het Rijk heeft in de Startnotitie voor het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) uitgesproken dat er één beleidsprogramma wordt opgesteld voor de opgaven die er zijn voor de natuur, stikstof, landbouw, water, bodem en klimaat. De provincies zijn verantwoordelijk voor de uitwerking. Het is waarschijnlijk dat het Veenweideprogramma 2021-2030 ondergebracht wordt in de Friese uitwerking van het NPLG. Samen met de andere Veenweidegemeenten hebben wij een medewerker aangesteld en toegevoegd aan de programmaorganisatie, om de positie van de gemeenten te borgen. Er loopt een herijking van het Veenweideprogramma 2021-2030. De Funderingsaanpak is voorgelegd aan de dagelijkse besturen van de betrokken overheden. Andere onderdelen worden ondergebracht bij het NPLG. Gevolgen van Veenweideproblematiek op gemeentelijke wegen We hebben 110 km asfaltwegen in het veenweidegebied. Deze wegen worden steeds zwaarder en zakken weg in de slappe bodem van het veenweidegebied. Een duurzame oplossing moet onderzocht worden en leidt de komende jaren tot nieuwe investeringen.
25
Aanleg bermverhardingen In 2022 hebben wij het programma voor het aanleggen van bermverharding in het buitengebied afgerond. In totaal heeft het project in de periode van 2017 t/m 2022, ongeveer 100 km aan nieuwe bermverharding opgeleverd. Hiermee zijn alle wegen in het buitengebied waar vaak gevaarlijk situaties ontstonden door verzakte en slappe bermen aangepakt. Ook zijn de bermen voorzien van een strook ingezaaid gebiedseigen bloemenmengsel om de biodiversiteit te vergroten. Baggeren vijvers en watergangen In 2022 is gestart met het baggeren van de vijvers 'De Heide' Wolvega, in 2023 wordt dit afgerond. Biodiversiteit In de bebouwde kom van de dorpen wordt bij renovatie van het openbaar groen, waar mogelijk (natuurlijk) groen ingericht. Doel is de biodiversiteit te herstellen en versterken. Het vergroten van de biodiversiteit in de dorpen is een uitgangspunt. We gaan dit jaar een plan met uitgangspunten en kansen verder uitwerken. In het plan gaan we de herinrichtings- en beheermaatregelen voor de komende jaren benoemen en op kaart zetten. Dit plan kunnen we voor de communicatie in wijken, dorpen en bewoners gebruiken. Voorbeelden zijn het omvormen van gazons naar bloemrijke weiden. We sluiten aan op het ecologisch beheer van de bermen buiten de bebouwde kom met verbindingszones.
Met de start van het nieuwe maaiseizoen starten we (deels) met een nieuwe vorm van ecologisch bermbeheer. Eikenprocessierups Wij zijn al jaren bezig om op verschillende manieren de eikenprocessierups te bestrijden. Bijvoorbeeld via natuurlijke bestrijding met aaltjes en het verbeteren van de leefomgeving van de natuurlijke vijanden (zoals vogels, insecten). Met het vergroten van de biodiversiteit in de bermen met meer bloemen, het planten van bloembollen en het plaatsen van nestkasten voor vogels geven wij hier verder invulling aan. De resultaten hiermee zijn positief. Een natuurlijk evenwicht vraagt om een meerjarige aanpak. Wij hebben als boomeigenaar een wettelijke zorgplicht. Om daar aan te voldoen moeten we blijven investeren om te voorkomen dat er overlast ontstaat voor zowel mensen, als huisdieren en vee. We blijven investeren in maatregelen om de overlast te beperken. Binnen de begroting is hiervoor budget beschikbaar. Wij werken met veel partijen en instanties samen aan onderzoeken naar andere wijzen van behandeling van de eikenprocessierups. Wij houden u op de hoogte van deze ontwikkeling. Toedeling beheer oevers Friese vaarwegen Op 1 januari 2024 verdeelt de provincie Friesland het beheer van de oevers langs de Friese vaarwegen. Het gaat om de oevers langs de vaarwegen die benoemd zijn in het Provinciaal Verkeer en Vervoersplan.
In de afgelopen jaren hebben de Friese gemeenten, het Wetterskip en de provincie gewerkt aan de verdeling. In 2023 wordt duidelijk welke oevers wij in beheer krijgen. De uitkomsten (financieel) verwerken wij in de kadernota 2024.
Doelstellingen Herinrichting De Blesse Wat willen we bereiken? Een herinrichting van de Steenwijkerweg en omstreken in De Blesse passend bij de functies van de wegen en de wensen vanuit het dorp en het landelijke en dorpse karakter. De nieuwe inrichting heeft als doel de gereden snelheid te verlagen en daarmee de veiligheid voor gemotoriseerd-, landbouw- en vooral fietsverkeer te vergroten. Tevens zal de uitstraling van het dorp vergroten en vermindert de wateroverlast door klimaatmaatregelen op te nemen in de uitvoering.
Wat doen we ervoor Uitvoering geven aan de herinrichting De Blesse Een herinrichting van de ontsluitende infrastructuur in De Blesse passend bij de functies van de wegen en de wensen vanuit het dorp. 26
Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten 2.1 Verkeer en vervoer
4.623
4.707
4.891
4.861
4.901
4.873
2.3 Recreatieve havens
105
102
102
99
99
106
2.4 Economische havens en waterwegen
5
2
2
2
2
2
2.5 Openbaar vervoer
23
26
27
27
27
27
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
1.797
2.011
1.980
1.943
1.947
1.947
Totaal Lasten
6.553
6.848
7.002
6.933
6.977
6.955
2.1 Verkeer en vervoer
59
6
6
6
6
6
2.3 Recreatieve havens
38
31
31
31
31
31
2.5 Openbaar vervoer
2
6
6
6
6
6
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
98
58
58
58
58
58
Baten
Totaal Baten Saldo van lasten en baten
197
100
100
100
100
100
6.356
6.748
6.902
6.832
6.877
6.855
-6.960
-35
-319
-319
-319
-319
6.932
0
0
0
0
0
Onttrekkingen 0.10A Mutaties reserves Stortingen 0.10A Mutaties reserves Mutaties reserves Resultaat
-28
-35
-319
-319
-319
-319
6.328
6.713
6.583
6.513
6.558
6.536
Toelichting wat mag het kosten Begroting 2023 ten opzichte van de begroting 2022 Lasten Verkeer en vervoer Het verschil in de lasten van het onderdeel Verkeer en Vervoer wordt vooral veroorzaakt door de schommeling in de kapitaallasten bij het onderdeel wegen. Openbaar groen en (openlucht) recreatie Door het beschikbaar stellen van incidentele budgetten voor het baggeren, het bomenbeleidsplan en een digitale kaart voor de flora en fauna vallen de lasten in 2022 hoger uit dan in de jaren daaropvolgend. Mutatie reserves In 2021 is uit de reserve investeringsambities het investeringsbedrag (verhoogd met de rentekosten) voor de herinrichting De Blesse gehaald. Vervolgens is dit gestort in de dekkingsreserve kapitaallasten herinrichting de Blesse. Vanaf 2023 worden de kapitaallasten voor de Herinrichting De Blesse en Centrumontwikkeling Wolvega uit de dekkingsreserves gedekt. De overige mutaties betreffen de dekking van budgetoverhevelingen uit eerdere jaren.
Investeringen Omschrijving
2023
2024
Vervangingsbudget openbare verlichting
89.000
89.000
Totaal bruto investeringsbedrag
89.000
89.000
2025
2026
0
0
27
Programma 3 | Economie Programma 3 | Economie Portefeuillehouder(s)
Van de Nadort en Hoen
Organisatie
Beleid en Vastgoed, Grondzaken & Facilitair
Taakvelden
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
Economische ontwikkeling
Economische promotie
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
Beleidsnota's 2011 Ontwikkelagenda Versterking economische structuur 2015 Nota Recreatie en toerisme, perspectief Weststellingwerf 2017 Nota Grondbeleid 2019 Afspraken bedrijventerrein regio zuidoost 2019-2026 2020 Subsidieregeling Ondernemersfonds Weststellingwerf 2020 2021 Centrumvisie Wolvega 2021 Uitvoeringsprogramma Centrumvisie Wolvega 2021 Detailhandelsvisie gemeente Weststellingwerf 2022 Grondprijzenbrief