CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 - RKC Onderzoeksrapport naar de doorwerking en de kwaliteit van de aanbevelingen van de rekenkamercommissie 2023.pdf

Algemene Raadscommissie 13 februari 2023, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Rekenkamercommissierapport inzake de doorwerking en de kwaliteit van de aanbevelingen van de rekenkamercommissie 202320.462 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Ondanks al die gebeurtenissen zegt de gemeentelijke organisatie hard te hebben gewerkt om ook haar bestaande taken zo goed mogelijk uit te voeren. In dit maatschappelijke en bestuurlijk geweld zit de gemeente niet altijd te wachten op scherpe rekenkamerrapporten waarin beperkt rekening wordt gehouden met al deze externe gebeurtenissen en de standaard taken. Dat laatste zou terecht zijn als het college en de ambtelijke organisatie voortdurend zou aangeven, dat ze de aanbevelingen niet kunnen uitvoeren omdat ze het veel te druk hebben met die andere zaken. Dat doen ze echter niet. Het meest in het oog springende voorbeeld is het inclusie-onderzoek. Hier concludeert de rekenkamercommissie terecht dat er geen beleid is. De rekenkamercommissie heeft echter geen begrip voor de politieke keuze dat de gemeente besloten heeft voor deze groep geen afzonderlijk beleid op te stellen, terwijl er wel zichtbare maatregelen worden getroffen om mensen bij de samenleving te betrekken. Volgens de gemeentelijke organisatie zit het inclusiebeleid in de cultuur van de gemeente. Door niet te vragen hoe dat zichtbaar kan worden gemaakt, miskent de rekenkamer de mogelijkheid te noteren wat de gemeente op dit terrein wel presteert.

In plaats van een beleidsdocument, zit het inclusiebeleid tussen de oren van een belangrijk deel van het personeel en het college en wordt er bij elk beleidsterrein rekening gehouden met inclusie. Er mag worden gesproken van ongeschreven, impliciet, beleid.

45

Rapportage van het rekenkameronderzoek naar de doorwerking van de aanbevelingen van de rkc

De rekenkamercommissie heeft uiteraard gelijk, dat zonder omschreven inclusiebeleid de raad ook niet kan meten of de problemen adequaat worden opgepakt. Er zijn geen statistische indicatoren hoeveel slechtzienden, slechthorenden, laaggeletterden, fysiek gehandicapten en ga zo maar door, geholpen zijn door de inzet van gemeentelijke middelen. Er zijn wel kwalitatieve indicatoren die de gemeente ophaalt bij klankbordgroepen. De informatie die de gemeente daar ophaalt, kan de raad ook gebruiken om na te gaan of het niet opgeschreven beleid werkt. Het gaat uiteindelijk niet om de vraag of er beleid is, maar of mensen voor wie inclusie noodzakelijk is bij de gemeente voor een dichte deur staan, of dat ze steun ervaren. Het gaat er niet om, of het beleid is gemeten, maar of de raad een bruikbare indruk kan hebben op de effectiviteit van de getroffen maatregelen..

Uit De meetmaatschappij, Van der Kolk (2021).

In Weststellingwerf wordt overigens momenteel overwogen om bij het opstellen van nieuw beleid voor het sociaal domein ook expliciet aandacht te geven aan inclusie. Hoewel dat geen gevolg is van het rekenkamerrapport, maar van een in 2022 door de raad aangenomen motie, zouden de aanbevelingen alsnog hun doorwerking vinden. Maar zelfs als dat document er is, is de gemeente niet klaar. Inclusie begint bij het dagelijks handelen van alle ambtenaren te maken hebben met allochtonen, kansarmen en mensen met een functiebeperking. Het onderwerp raakt allerlei beleidsterreinen. Vraagt de gemeente bij het ontwerp van een speeltuin input vanuit mensen met een fysieke beperking? Wordt er bij het opstellen van formulieren gekeken of ongeletterden en personen met een andere taalachtergrond de formulieren kunnen invullen? De gemeente maakt gebruik van een Burgerplatform dat tussen de elf en twintig deelnemers heeft. Daarbij wordt uitdrukkelijk gestreefd om diverse groepen in dat platform te laten deelnemen, die lid zijn van verschillende groepen waar inclusie-activiteiten van de gemeente zich op richten. Dat levert geen meetbaarheid op, maar, zoals bovenstaande figuur laat zien: doet het er toe of het meetbaar is? Soms is dat wel het geval, maar niet altijd.

Wellicht is voor inclusie voldoende dat er een adequaat piepsysteem is die in de eerste plaats de ambtelijke organisatie en het college waarschuwt als bepaalde groepen buiten de boot vallen en mochten zij onvoldoende (kans zien om te) reageren, in de tweede plaats de raad waarschuwen dat er een probleem is. Het Inclusie-rapport is niet het enige waar de rekenkamer veel nadruk legt op het produceren van beleidsstukken, het informeren van de raad en het vastleggen van meetbare doelen. Hieronder zijn de drie andere onderzoeken beschreven:

46

Rapportage van het rekenkameronderzoek naar de doorwerking van de aanbevelingen van de rkc

Schipsloot Beleidsstukken

Bij start drie scenario’s opnemen; Risicoparagraaf toevoegen;

Informeren

Betere monitoring bij grote projecten; Voortgang rapporteren; Jaarlijks informeren over marketing en communicatie bij grote projecten;

Meetbare doelen

Jeugdwet

Vergunningverlening Verordening; Vergunningsbeleid

Gedetailleerder begroten; Kwartaalanalyse opstellen;

Meetbare doelen

Het is niet zo dat hier wordt betoogd dat het slechte aanbevelingen zijn, maar het zijn veel aanbevelingen van dezelfde soort. Het richt zich sterk op de vraag of de raad kan zien of beleid doelmatig of doeltreffend is, de controlerende taak, en niet of het beleid zelf doelmatig en doeltreffend is. Dat laatste past beter bij de kaderstellende taak van de raad. De rekenkamercommissie oordeelt duidelijk in haar conclusies en aanbevelingen en verdedigt die daarna scherp tegen eventuele kritiek uit het college. Die kritiek is zeker soms groot. Een reactie die, zoals bij het onderzoek Financiële Sturing Jeugdwet, eindigt met de woorden dat het rekenkameronderzoek ‘geen inzichten heeft opgeleverd, die niet al door andere stuurgroepen, taskforcegroepen of lokale werkgroepen naar voren zijn gebracht’ richt zich direct op de vraag welke waarde de rekenkamer heeft. Gelukkig is dit het enige onderzoek dat zo fel door het college wordt bejegend. Verder wordt in hoofdstuk 5 worden geconstateerd dat er sprake is van een behoorlijke doorwerking. Alleen is het college nog steeds niet van plan om de raad via de begroting meer nauwgezet te informeren. Er is een monitor Sociaal Domein samen met de raad ontwikkeld waarin de raad twee maal per jaar zeer gedetailleerde informatie kan vinden.

Op zich is het te waarderen dat een rekenkamercommissie niet automatisch elke reactie van een college overneemt, want een rekenkamercommissie die dat doet, biedt geen meerwaarde voor de raad. Toch zou iets minder scherpe formulering van aanbevelingen het college soms eenvoudiger maken om aanbevelingen over te nemen. Zo hoeft de rekenkamercommissie niet te concluderen dat het college de raad matig informeert (de raad mag daar blij om zijn, want er is domweg te veel informatie in het gemeentekantoor), maar kan de rekenkamercommissie vaststellen dat het college meer relevante informatie kan geven. Soms ontstaat in het college en de ambtelijke organisatie de indruk dat de

47

Rapportage van het rekenkameronderzoek naar de doorwerking van de aanbevelingen van de rkc

rekenkamercommissie zich opstelt als een auditor die scherp op de informatiestroom let en te weinig op het nut van de informatiestroom voor het gesprek tussen raad, college en organisatie. Voordat we het beeld schetsen dat u te maken heeft met een volstrekt onvermurwbare rekenkamer, moet wel opgemerkt worden dat de start van het onderzoek in Opsterland werd uitgesteld, omdat daar werd aangegeven dat de werkdruk in het sociale domein in de winter en het voorjaar van 2022 te hoog opliep. De rekenkamercommissie wil dus best meedenken over oplossing voor problemen in de ambtelijke organisatie. Maar de rekenkamercommissie zou bij het formuleren van conclusies en aanbevelingen kunnen overwegen op een iets minder scherpe toon iets meer aandacht te hebben voor de praktische oplossingen die de gemeente toepast om haar inwoners zo veel mogelijk van dienst te zijn. Dit zou de doorwerking ook bevorderen. Het inclusie-onderzoek heeft geen doorwerking, doordat het uitgaat van een andere beleidstheorie dan de gemeente toepast. Het gaat uit van expliciet doelgroepenbeleid in plaats van impliciet doelgroepenbeleid. Expliciet in de vorm van uitgeschreven beleid met meetbare beleidsindicatoren. Het is wel zo dat de scherpe wijze van communiceren de discussie in de raad bevordert. Die discussie is van groot belang voor de doorwerking.

Het gaat dan niet zozeer om directe doorwerking van de aanbeveling, maar om de toename van kennis en toename van de kwaliteit van het politieke debat. Daarin slaagt de rekenkamer. De aandacht die de onderzoekers met bovenstaande kanttekening en observatie vragen is dat het aan te bevelen is om onderzoek niet alleen langs het externe normenkader te leggen, maar ook te bezien vanuit de intentie van raad en college, met andere woorden, welk maatschappelijk effect is bereikt.

Douwe Jan Elzinga Jan R. Lunsing Elias de Haan Jeen Everaarts November 2022

48

Rapportage van het rekenkameronderzoek naar de doorwerking van de aanbevelingen van de rkc

Bijlage I: Overzicht gesprekspartners André van de Nadort

burgemeester

Algemeen en Schipsloot

Mariska Rikkers

wethouder

Jeugdwet en Inclusie

Hanneke Zonderland

wethouder

Vergunningverlening

Remco van Maurik

gemeentesecretaris

Algemeen

Klarien de Wrede

ambtenaar

Schipsloot

Hendrieka Sinnema

ambtenaar

Schipsloot

Gerben Nijholt

ambtenaar

Vergunningverlening

Remco Kappers

ambtenaar

Inclusie

Sjoukje Heidinga

ambtenaar

Jeugdwet

Janneke Kampinga

raadsgriffier

Algemeen

Raadsleden Weststellingwerf

raadsleden

Algemeen

49

Rapportage van het rekenkameronderzoek naar de doorwerking van de aanbevelingen van de rkc

Bijlage II: Bronnen • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Convention on the rights of persons with disabilities, New York, 2006. Begroting Weststellingwerf 2019 Begroting Weststellingwerf 2020 Begroting Weststellingwerf 2021 Jaarstukken Weststellingwerf 2021 Dienstverlening Gemeente Weststellingwerf, Visie: leidende principes en thema’s, Wolvega 2021. Verslag Controlecommissie 5 maart 2019. Doemee onderzoek VN-verdrag handicap, rekenkamerbrief gemeente Weststellingwerf, NVRR, 2019. Financiële sturing jeugdwet - Onderzoek naar de financiële sturing door de gemeente Weststellingwerf op de uitvoering van de jeugdwet, Rekenkamercommissie Weststellingwerf, 2020 Presentatie werkvergadering 22 juni 2020, Grip op Sociaal Domein. Gerritsen, M., & Lemmens, E. (2018). Handreiking meten van doorwerking rekenkamerrapport. Nijkerk: NVRR. Monitor Sociaal Domein, 2021. Memo 8 februari 2021, uitvoering aanbevelingen RKC-rapporten financiële sturing Jeugdwet en gebiedsteams in monitor Sociaal Domein. Governance: Tussenstand en Aanbevelingen, t.a.v. Algemeen Bestuur FUMO, 16-12-2021.

https://weststellingwerf.begrotingsapp.nl/begroting-2020/programma/programma-6--sociaaldomein#1000686-doelstelling-aan-de-slag-met-jeugdhulp https://weststellingwerf.begrotingsapp.nl/begroting-2021/programma/programma-6--sociaaldomein#1000686-doelstelling-aan-de-slag-met-jeugdhulp https://weststellingwerf.begrotingsapp.nl/begroting-2022/programma/programma-6--sociaaldomein#1000686-doelstelling-aan-de-slag-met-jeugdhulp https://weststellingwerf.begrotingsapp.nl/begroting-2023/programma/programma-6--sociaaldomein#1000686-doelstelling-aan-de-slag-met-jeugdhulp Implementatieplan Kwaliteit Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving OWO-gemeenten, 2020. Inclusie binnen de Gemeente Weststellingwerf – Iedereen doet mee - Stand van zaken, 2020. Jaarverslag 2019 en Uitvoeringsprogramma 2020 VTH Fysieke leefomgeving Weststellingwerf. Jaarverslag 2020 en Uitvoeringsprogramma 2021 VTH Fysieke leefomgeving Weststellingwerf. Motie vreemd aan de orde van de dag Weststellingwerfse Lokale Inclusie Agenda, 7 maart 2022, Lijst Postma, GroenLinks, CDA, D66, VVD, SDW. Samen zijn wij kwaliteit, Frysk Peil F2, criteria voor kritieke massa, FUMO, 2020. Samen zijn wij kwaliteit, Frysk Peil F2, Kaders en uitgangspunten Kwaliteitscriteria VTH, FUMO, 2020. Uitbreiding Schipsloot, onderzoek naar de uitbreiding van het bedrijventerrein Schipsloot, Rekenkamercommissie Weststellingwerf, 2018.

Vergunningverlening door OWO-VTH Rekenkamercommissies Weststellingwerf, Weststellingwerf en Opsterland, Rekenkamercommissie Weststellingwerf, 2019. Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte, geraadpleegd 2022.

Raadsvergadering: 28 januari 2019; Uitbreiding Schipsloot Raadsvergadering: 30 september 2019; Vergunningverlening Raadsvergadering: 4 november 2019; Rekenkamerbrief Inclusie Raadsvergadering: 28 september 2020; Financiële sturing jeugdwet

50

Rapportage van het rekenkameronderzoek naar de doorwerking van de aanbevelingen van de rkc

Bijlage III: Lijst van afkortingen 4K FUMO NVRR OWO P&C VNG VTH Wabo

51

kwaliteit, kosten, kwetsbaarheid en klantvriendelijkheid Friese Uitvoeringsdienst Milieu en Omgeving / Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing Nederlandse Vereniging van Rekenkamers en Rekenkamers Ooststellingwerf, Weststellingwerf, Opsterland Planning en Control Vereniging Nederlandse Gemeenten Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht

Rapportage van het rekenkameronderzoek naar de doorwerking van de aanbevelingen van de rkc

Bijlage IV: Onderzoeksverantwoording Nadat de onderzoeksopzet en het normenkader door de rekenkamercommissie zijn vastgesteld, is het onderzoek van start gegaan met een startbijeenkomst voor de rekenkamercommissie, de portefeuillehouders, ambtelijk betrokkenen en de onderzoekers. Het rekenkameronderzoek is uitgevoerd in samenwerking met onderzoeksbureau Stibabo. Het onderzoeksrapport is conform het onderzoeksprotocol van de rekenkamercommissie voor ambtelijk wederhoor voorgelegd aan de gemeentesecretaris van de gemeente Weststellingwerf om na te gaan of de feiten zoals beschreven juist en volledig zijn. Op- of aanmerkingen als gevolg van dit ambtelijk hoor en wederhoor zijn, na zorgvuldige afweging van de rekenkamercommissie, verwerkt. De wijze waarop de rekenkamercommissie dit gedaan heeft is met een memorie van antwoord teruggekoppeld aan de gemeentesecretaris. Vervolgens is een analyse gedaan en zijn een samenvatting en de conclusies en aanbevelingen geschreven. Het onderzoeksrapport is voor bestuurlijk wederhoor voorgelegd aan het college van B&W (conform artikel 7, lid d-e, onderzoeksprotocol van de rekenkamercommissie). De bestuurlijke reactie van het college is opgenomen in het onderzoeksrapport, evenals het nawoord van de rekenkamercommissie. Om antwoord te kunnen geven op de onderzoeksvragen zijn een viertal recente rekenkameronderzoeken onderzocht.

Deze vier onderzoeken zijn geselecteerd aan de hand van een aantal criteria. De criteria hiervoor worden nader besproken in paragraaf 2.1. Er is allereerst gesproken met een vertegenwoordiging van de raad, het college, de gemeentesecretaris en ambtelijk medewerkers over de vraag wat een kwalitatief goede aanbeveling is. Hierbij is nog niet direct gekeken naar de uitwerking van de aanbevelingen van de vier casussen. Deze input is betrokken bij het normenkader. Vervolgens zijn documenten opgevraagd waaruit blijkt hoe is omgegaan met de aanbevelingen en in hoeverre ze aantonen dat de aanbevelingen zijn opgevolgd. Als daaruit blijkt dat ze inderdaad zijn opgevolgd, is in gesprekken met ambtenaren en vertegenwoordigers uit het college gevraagd in hoeverre dit een gevolg is van het rapport. Een college kan immers ook al van plan zijn geweest de aanbeveling uit te voeren voordat het onderzoek startte of voordat het werd afgerond. Als uit de stukken blijkt dat een aanbeveling niet of gedeeltelijk is uitgevoerd, wordt besproken of er al eerste stappen zijn gezet om toch tot uitvoering over te gaan. Bij recente onderzoeken mag eigenlijk ook niet meer worden verwacht. Verder zijn de raads- en commissiedebatten bekeken, om na te gaan in hoeverre een onderzoek inderdaad heeft geleid tot debat- en begripsverbetering.

Het onderzoek is afgesloten met een tweede gesprek met een vertegenwoordiging van de gemeenteraad. Samen bieden deze bronnen een brede waaier van data die de basis vormt voor het onderzoeksrapport. Daarmee is het deels een kwalitatief onderzoek. Door interpretatie van de verschillende informatiebronnen ontstaat inzicht in de mate van doorwerking van de rapporten in het beleid. Een complicerende factor bij doorwerkingsonderzoek is dat de rekenkamercommissie door de aard van het onderzoek ook een oordeel moet vormen over haar eigen aandeel in het proces van doorwerking. Het is voor dit aspect van belang dat de rekenkamercommissie het onderzoek laat uitvoeren door een onafhankelijke partij. In onderhavig geval heeft de rekenkamercommissie hiervoor opdracht gegeven aan StiBaBo en bewaakt ze ook de kwaliteit van het onderzoek, maar heeft ze zich terughoudend opgesteld bij de oordelen die het onderzoeksbureau heeft gevormd over het aandeel van de rekenkamercommissie in het proces van doorwerking.

52

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=24bbf934-6131-4a0c-b8a8-9ca0714040c3