Bijlage 1b - Wolvega - Groene hart van Wolvega - Toelichting (0098603886)
Tekst van het document
Op basis van het onderzoek blijkt dat de gemeente Weststellingwerf in de komende twintig jaar te maken krijgt met vele veranderingen. Allereerst zal het aantal huishoudens, mede onder invloed van de woningbouwprogrammering, nog toenemen tot 2033 maar vanaf 2036 gaat het aantal huishoudens dalen. De huishoudensontwikkeling is bepalend voor de kwantitatieve woningbehoefte. Daarnaast is er sprake van verschuivingen in de samenstelling van de huishoudens die te maken hebben met demografische, maatschappelijke en economische veranderingen: vergrijzing, individualisering en meer alleenstaanden, en relatief meer hogere inkomens. Deze trends zijn niet uniek voor Weststellingwerf maar treden ook regionaal en landelijk op, al kan het tempo daarin verschillen. Als gevolg van deze verschuivingen zal ook de kwalitatieve woningbehoefte veranderen. De vraag naar koopwoningen neemt verder toe en die naar eengezinshuurwoningen neemt af. Tegelijkertijd neemt de vraag naar geschikte ouderenwoningen toe, door de vergrijzing en de wens van ouderen langer zelfstandig thuis te wonen en het extramuraliseringsbeleid van de overheid. De mogelijkheden om aan de kwalitatieve woonwensen van alle typen huishoudens te voldoen zijn beperkt. De bestaande woningvoorraad is er immers al en kan maar ten dele worden aangepast, het aandeel van de nieuwbouw daarin is doorgaans beperkt.
Daarom is het van belang dat de juiste keuzes worden gemaakt om de nieuwbouwprogrammering verder in te vullen. Resumerend wordt geacht dat de realisatie van de appartementen een meerwaarde zal zijn voor de gemeente Weststellingwerf en ook het dorp Wolvega en daarmee aan de ladder voor duurzame verstedelijking voldoet.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
22
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld
4.2
Provinciaal beleid
4.2.1
Omgevingsvisie Fryslân
4.2.1.1 Algemeen De provinciale Omgevingsvisie, De Romte Diele, is op 23 september 2020 door Provinciale Staten vastgesteld. De Omgevingsvisie is één van de instrumenten van de nieuwe Omgevingswet. Veel provinciaal beleid, programma’s en projecten raken de Friese leefomgeving waarin mensen wonen, werken, zich verplaatsen, elkaar ontmoeten en recreëren. In de Omgevingsvisie staat waar de provincie met de leefomgeving van Fryslân naar toe wil: de ambitie en doelen voor de toekomst. Het is een visie voor de lange termijn op een tamelijk hoog abstractieniveau. Het is geen blauwdruk voor hoe Fryslân er over 20 à 30 jaar bij ligt. Wel geeft de visie de richting aan waar de provincie met allerlei partijen naar toe wil werken. Samen met verschillende organisaties, inwoners en ondernemers in Fryslân geeft de provincie nu invulling aan deze visie. Dit gebeurt in programma’s, concrete projecten en initiatieven, en zo nodig ook in regels. Vier Opgaven De provinciale Omgevingsvisie vervangt het strategisch beleid van de provincie in het Streekplan, Milieubeleidsplan, Waterhuishoudingsplan en het Verkeer- en vervoerplan. In de visie is aangegeven wat de provincie doet om de huidige basiskwaliteiten van de Friese leefomgeving op orde te houden. Daarnaast wil de provincie extra inzetten op vier urgente, integrale opgaven: • • • •
Fryslân vitaal, leefbaar en bereikbaar houden; Energietransitie met kracht voortzetten; Fryslân klimaatadaptief inrichten; Versterken biodiversiteit.
4.2.1.2 Aanbod woningen en voorzieningen Hieronder wordt verstaan dat het aanbod aan woningen en voorzieningen moet worden afgestemd op de verandering van de bevolking. Met het opknappen van steden en dorpen kunnen meerdere opgaven worden gecombineerd. Het verbeteren van bestaand bebouwd gebied moet gecombineerd worden met optimale benutting ervan voor nieuwe woningen en bedrijvigheid. Het ontwikkelen van uitleglocaties is weliswaar vaak eenvoudiger, maar heeft tot gevolg dat herstructurering en transformatie moeilijker van de grond komen en het leidt tot een verspilling van ruimte. De provincie stelt dat door renovatie, sloop, hergebruik en nieuwbouw in de samenhang te bezien, woonkwaliteiten tot ontwikkeling kunnen komen die optimaal aansluiten op erfgoed en het cultuurhistorisch DNA van steden en dorpen. Tegelijk kunnen deze woonkwaliteiten wervend werken en nieuwe doelgroepen aantrekken. Zulke sociaaleconomische impulsen zijn goed voor de vitaliteit van gebieden en sluiten bij uitstek aan op de Friese context. Hierbij dient dan te worden gezorgd voor een goede bereikbaarheid, waarbij van bestaande infrastructuur optimaal gebruik dient te worden gemaakt. 4.2.1.3 Leefbaarheid & sociale samenhang De provincie streeft naar behoud en versterking van de leefbaarheid en de vitaliteit van het platteland, vooral ten behoeve van de inwoners van het platteland zelf.
Deze doelstelling komt tot uitdrukking in: • • • •
het bevorderen van een evenwichtige bevolking- en huishoudensamenstelling op het platteland door ruimte te bieden voor de opvang van de plaatselijke woningbehoefte; het vasthouden van de plaatselijke werkgelegenheid door ruimte te bieden voor de ontwikkeling van lokale en regionale bedrijvigheid; het verbeteren van de ruimtelijke (kern)kwaliteiten van het platteland; het verbeteren van de bereikbaarheid van voorzieningen door het draagvlak voor bovenlokale en regionale voorzieningen in de regionale centra te behouden en te versterken en in te zetten op bereikbaarheid van deze voorzieningen vanuit de kleine kernen;
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
23
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld •
4.2.2
het vergemakkelijken van de combinatie van arbeid en zorgtaken op het platteland. Verordening Romte Fryslân 2014
4.2.2.1 Algemeen Provinciale Staten hebben in hun vergadering van 25 juni 2014 de Verordening Romte Fryslân 2014 vastgesteld. De verordening stelt regels die ervoor moeten zorgen dat de provinciale ruimtelijke belangen doorwerken in de gemeentelijke ruimtelijke plannen. De verordening voorziet niet in nieuw beleid. Uitsluitend geldend provinciaal ruimtelijk beleid is omgezet in algemeen geldende regels. Het gaat met name om beleid in het Streekplan Fryslân 2007, het Derde provinciale Waterhuishoudingsplan 2010-2015 en het Provinciaal Verkeer- en Vervoerplan. Uitgangspunt is dat de verordening niet meer regelt dan noodzakelijk is. Wat elders al goed geregeld is (in de AMvB Ruimte of in andere wet- en regelgeving) hoeft niet over te worden gedaan. Verder is bij de wijze van regeling rekening gehouden met de verantwoordelijkheid van gemeenten. Binnen randvoorwaarden is ruimte voor lokaal maatwerk. 4.2.2.2 Relevante artikelen Ten aanzien van de voorgenomen ontwikkeling zijn de volgende artikelen van belang. In artikel 1 van de verordening worden regels gegeven gericht op het bundelen van ‘stedelijke functies in stedelijk gebied’. Indien dit niet mogelijk is, kan aansluitend op bestaand stedelijk gebied een uitbreidingslocatie worden toegestaan.
Tot het bestaand stedelijk gebied van een kern rekent de provincie het (aaneengesloten) gebied met stedelijke functies (woonbebouwing, bedrijfsbebouwing in brede zin en maatschappelijke functies), waaronder mede begrepen de daarbij behorende voorzieningen (inclusief groenvoorzieningen) en verkeersinfrastructuur. In artikel 3.1.1 van de verordening zijn regels opgenomen ten aanzien van ‘Wonen’. Daarin is aangegeven dat een ruimtelijk plan een woningbouwproject kan bevatten dat niet is opgenomen in een woonplan indien het project niet meer dan elf woningen bevat en in de plantoelichting is gemotiveerd dat en op welke wijze overschrijding van het woningbouwprogramma van het woonplan kan worden voorkomen door uitwisseling of fasering van projecten. 4.2.3
Toetsing van het initiatief aan het provinciaal beleid
Middels voorliggend bestemmingsplan wordt er een nieuw duurzaam toekomstperspectief gecreëerd voor het centrumgebied van Wolvega. Het huidige gebruik van dit gebied draagt momenteel, tezamen met de inrichting van de openbare ruimte en de stedenbouwkundige uitstraling van de bestaande panden, onvoldoende bij aan de gewenste stedenbouwkundige en cultuurhistorische waarde van het centrum. Door de leegstand van deze panden en de gemeentelijke behoefte aan een levendige en attractieve verblijfsplek in het centrum, zijn er kansen om dit gebied als geheel aan te pakken. De gemeente Weststellingwerf is daarom voornemens om dit gedeelte van het centrumgebied te herontwikkelen. Enkele bestaande verouderde panden wordt gesloopt, ten behoeve van de realisatie van nieuwe gestapelde woongebouwen (60 appartementen) met een commerciële plint (1.445 m²) op de begane grond, parkeergelegenheid in twee te realiseren parkeergarages en de aanleg van openbaar groen/inrichting openbare ruimte op maaiveldniveau. De realisatie van het planvoornemen zorgt ervoor dat het plangebied weer waardig is als onderdeel van een beeldbepalend plek in Wolvega. De huidige situatie van het plangebied doet immers afbreuk aan de bedoeling van een beeldbepalend plek. Middels de realisatie van nieuwbouw wordt de ruimtelijke kwaliteit van het plangebied en de omgeving verhoogd.
Daarbij is in het kader van de ladder voor duurzame verstedelijking aangetoond dat er behoefte is aan de voorgenomen ontwikkeling en dat deze ontwikkeling als een meerwaarde kan worden gezien voor de kern Wolvega en de gemeente Weststellingwerf. Het plangebied in het voorliggende bestemmingsplan is daarnaast gelegen binnen bestaand stedelijk gebied. Daarmee wordt voldaan aan artikel 1 van de Verordening Romte Fryslân. Voor artikel 3 van de verordening geldt dat de beoogde woningen zijn opgenomen in het woningbouwprogramma van de gemeente. In de nieuwe regionale woningbouwafspraken is deze ontwikkeling ook door de gemeente Weststellingwerf
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
24
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld benoemd als potentiele woningbouwlocatie van 50 - 60 appartementen. Hier is ambtelijk door de provincie mee ingestemd, waardoor wordt geacht dat de voorgenomen ontwikkeling geen belangen van de provincie Friesland raakt. In hoofdstuk 5 van deze toelichting wordt nog beschreven dat de voorgenomen ontwikkeling past binnen de milieukundige kaders. Geconcludeerd wordt dat het plan passend is binnen het provinciale beleid.
4.3
Gemeentelijk beleid
4.3.1
Omgevingsvisie ‘Ruimte voor kwaliteit’
4.3.1.1 Algemeen In juni 2019 is de omgevingsvisie ‘Ruimte voor kwaliteit’ vastgesteld. Met deze visie speelt de gemeente Weststellingwerf in op de toekomstige Omgevingswet en is een nieuwe koers ingezet. De nieuwe koers is gebaseerd op loslaten, vertrouwen, samenwerken en faciliteren. De omgevingsvisie is opgesteld in nauwe samenspraak met de bevolking, het bedrijfsleven, de agrarische sector, de politiek en andere belanghebbenden. In de visie komen de volgende thematische visies aan de orde: -
leefbaarheid en zorg; landbouw en buitengebied; wonen en omgevingskwaliteit; duurzaamheid
Daarbij komt dat de omgevingsvisie ruimte biedt voor initiatieven vanuit de samenleving. Binnen de gemeente Weststellingwerf zijn twee hoofdkernen aan te merken. Het gaat hierbij om Noordwolde en Wolvega. Met name door de ligging aan hoofdinfrastructuur is Wolvega door de jaren heen harder gegroeid dan de overige Weststellingwerfse dorpen. De gemeente heeft daar op ingespeeld door de grotere woonwijken en belangrijke voorzieningen in deze beide kernen te concentreren. Momenteel woont tweederde van de bevolking van Weststellingwerf in Wolvega en Noordwolde. Wolvega heeft daarbij een duidelijk verzorgingsfunctie op de schaal van de gemeente als geheel. Als gevolg van dit beleid kunnen in Weststellingwerf voorzieningen worden aangeboden die anders naar alle waarschijnlijkheid niet (meer) aanwezig zouden zijn. Er is dan ook alle reden om dit beleid voort te zetten. Weststellingwerf zal daarom in Wolvega en Noordwolde blijven investeren in kwaliteitsverbetering van woonwijken en centrumvoorzieningen. 4.3.1.3 Toetsing initiatief aan de Omgevingsvisie ‘Ruimte voor kwaliteit’ Het plangebied behoort volgens de omgevingsvisie van gemeente Weststellingwerf tot een gebied waar een proces bezig is voor het compacter en multifunctioneler maken van het centrum van Wolvega.
Dit houdt in dat men bezig is om winkelhart compacter te maken en te verbreden naar een nog steviger en levendiger combinatie van winkels, werk, horeca en cultuur. Volgens de visie doen lege (winkel)panden of verwaarloosde delen in een winkelstraat daar afbreuk aan, zie ook hoofdstuk 2 van deze toelichting. Zoals reeds beschreven wordt in het voorliggende plan het plangebied weer leefbaar en wordt de ruimtelijke kwaliteit van het gebied verhoogd. Daarnaast kan worden gesteld dat de realisatie van onderhavige ontwikkelingen een positieve invloed met zich zal meebrengen voor de meerdere voorzieningen die op een korte afstand van het plangebied liggen. Dit omdat de toekomstige bewoners van de appartementen en ook de gebruikers van de commerciële ruimtes van die voorzieningen gebruik zullen maken. Geconcludeerd wordt dat voorliggend initiatief in overeenstemming is met de omgevingsvisie ‘Ruimte voor kwaliteit’.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
25
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld 4.3.3
Conclusie toetsing aan het gemeentelijk beleid
Geconcludeerd wordt dat het initiatief in overeenstemming is met de uitgangspunten uit het gemeentelijk beleid zoals genoemd in het hiervoor genoemde beleidsstuk.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
26
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld
HOOFDSTUK 5
MILIEU- EN OMGEVINGSASPECTEN
Op grond van artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening moet in de toelichting op het bestemmingsplan een beschrijving worden opgenomen van de wijze waarop de milieukwaliteitseisen bij het plan zijn betrokken. Daarbij moet rekening gehouden worden met de geldende wet- en regelgeving en met de vastgestelde (boven)gemeentelijke beleidskaders. Bovendien is een bestemmingsplan vaak een belangrijk middel voor afstemming tussen de milieuaspecten en ruimtelijke ordening. In dit hoofdstuk worden de resultaten van het onderzoek naar de milieukundige uitvoerbaarheid beschreven. Het betreft de thema’s geluid, bodem, luchtkwaliteit, externe veiligheid, milieuzonering, geur, ecologie en archeologie & cultuurhistorie en het Besluit milieueffectrapportage.
5.1
Geluid
5.1.1
Wettelijk kader
De Wet geluidhinder (Wgh) bevat geluidnormen en richtlijnen over de toelaatbaarheid van geluidniveaus als gevolg van rail- en wegverkeerslawaai en industrielawaai. De Wgh geeft aan dat een akoestisch onderzoek moet worden uitgevoerd bij het voorbereiden van de vaststelling van een bestemmingsplan of het nemen van een omgevingsvergunning indien het plan een geluidgevoelig object mogelijk maakt binnen een geluidszone van een bestaande geluidsbron of indien het plan een nieuwe geluidsbron mogelijk maakt. Het akoestisch onderzoek moet uitwijzen of de wettelijke voorkeurswaarde bij geluidgevoelige objecten wordt overschreden en zo ja, welke maatregelen nodig zijn om aan de voorkeurswaarde te voldoen. 5.1.2
Situatie plangebied
De geplande woningen worden op basis van de Wgh aangemerkt als een geluidsgevoelige object. Hierna wordt achtereenvolgens ingegaan op de aspecten wegverkeer-, railverkeer- en industrielawaai als bedoeld in de Wgh. 5.1.2.1 Wegverkeerslawaai In artikel 74 van de Wgh is aangegeven dat wegen aan weerszijden van de weg een wettelijke geluidszone hebben waarvan de grootte is opgenomen in de onderstaande tabel. Wettelijke geluidszones van wegen: Aantal rijstroken
Stedelijk gebied
Buitenstedelijk gebied
1 of 2 rijstroken
200 m
250 m
3 of 4 rijstroken
350 m
400 m
5 of meer rijstroken
350 m
600 m
De hiervoor genoemde zones gelden niet voor: -
wegen die zijn aangeduid als woonerf (art 74.2); wegen waarvoor een maximumsnelheid van 30 km/uur geldt (art 74.2).
Het plangebied ligt niet binnen de wettelijke geluidzone van een weg. Het plangebied ligt wel in de nabijheid van meerdere 30 km/uur wegen. Deze wegen hebben geen formele wettelijke geluidszone, maar dienen in het kader van een goede ruimtelijke ordening wel te worden meegenomen in de beoordeling van het aspect ‘wegverkeerslawaai’. In voorliggend geval is de geluidsbelasting van de Kerkstraat, Van Baerdstraat en de Van Harenstraat op het planvoornemen daarom onderzocht, hiertoe is een akoestisch onderzoek uitgevoerd welke is opgenomen in bijlage 2 bij deze toelichting.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
27
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld De bevindingen uit dit onderzoek zijn dat de geluidbelasting ten gevolge van het verkeer van de Kerkstraat, inclusief 5 dB reductie, hoogstens 38 dB bedraagt. Met deze waarde wordt voldaan aan de voorkeurswaarde van 48 dB. De geluidbelasting ten gevolge van het verkeer van de Van Baerdstraat bedraagt, inclusief 5 dB reductie, hoogstens 56 dB. De geluidbelasting ten gevolge van het verkeer van de Van Harenstraat bedraagt, inclusief 5 dB reductie, hoogstens 58 dB Met deze waarden wordt niet voldaan aan de voorkeurswaarde van 48 dB, maar wel aan de maximale ontheffingswaarde van 63 dB. De bron- en overdrachtsmaatregelen die getroffen kunnen worden om aan de voorkeurswaarde te voldoen ontmoeten bezwaren van stedenbouwkundige, landschappelijke of financiële aard. Met het nemen van gevelmaatregelen met een reductie van hoogstens 31 dB kan worden voldaan aan binnenwaarde van 33 dB uit het Bouwbesluit. Ten tijde van de vergunningverlening voor de daadwerkelijke bouw van de appartementen dient middels een bouwakoestisch onderzoek aangetoond te worden dat wordt voldaan aan het binnenniveau van 33 dB, zoals gesteld in het Bouwbesluit 2012. Gelet op vorenstaande is er sprake van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat ter plaatse van de te realiseren woningen met betrekking tot het aspect wegverkeerslawaai.
5.1.2.2 Railverkeerslawaai Railverkeerslawaai wordt in dit geval buiten beschouwing gelaten, omdat er in de directe nabijheid van het plangebied geen spoorlijn is gelegen. De spoorlijn Zwolle-Leeuwarden is gelegen ten oosten van het plangebied op minimaal 590 meter afstand, met daartussen allerlei bestaande centrumbebouwing welke een afschermende werking heeft, nader onderzoek is derhalve niet nodig. 5.1.2.3 Industrielawaai Het plangebied ligt niet binnen of nabij een geluidszone van een gezoneerd bedrijventerrein, als bedoeld in de Wet geluidhinder. Wat betreft de invloed van individuele bedrijven op de nieuwe functies wordt verwezen naar paragraaf 5.5 (milieuzonering). Overige functies De overige in dit bestemmingsplan besloten ontwikkeling betreffen geen nieuwe geluidsgevoelige objecten. Gelet op vorenstaande zijn de aspecten wegverkeers-, railverkeer- en industrielawaai dan ook niet van toepassing op deze functies. 5.1.3
Conclusie
De ‘Wet geluidhinder’ vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van het plan.
5.2
Bodemkwaliteit
5.2.1
Algemeen
Bij de vaststelling van een bestemmingsplan dient te worden bepaald of de aanwezige bodemkwaliteit past bij het toekomstige gebruik van die bodem en of deze aspecten optimaal op elkaar kunnen worden afgestemd. Om hierin inzicht te krijgen, dient doorgaans een bodemonderzoek te worden verricht conform de richtlijnen NEN 5740. In voorliggend geval is een verkennend bodemonderzoek en indicatief funderingsonderzoek uitgevoerd, welke is opgenomen in bijlage 3 bij deze toelichting. 5.2.2
Situatie plangebied
Met het uitgevoerde bodemonderzoek is de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem ter plaatse van het plangebied in Wolvega vastgelegd. Op basis van de onderzoeksresultaten wordt gesteld dat de aan het plangebied grenzende (potentieel milieuhygiënisch) bodembelastende activiteiten voor het overgrote deel geen noemenswaardig negatieve invloed hebben (gehad) op de milieuhygiënische bodemkwaliteit binnen het beoogde plangebied (met uitzondering van de in tabel 4.1 van het onderzoek genoemde deellocaties). De resultaten van de overige locaties geven dan ook geen aanleiding voor vervolgonderzoek.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
28
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld Nader onderzoek Van Harenstraat 37 Wolvega Op basis van de resultaten van het bodemonderzoek zijn er vanuit milieuhygiënisch oogpunt aandachtspunten betreffende de voorgenomen eigendomstransactie en het gebruik van de locatie. Opgemerkt wordt dat ter plaatse van het (in ieder geval) te verkopen terreindeel, ter plaatse en rondom Huize Lindenoord, geen sterke verontreinigingen zijn aangetoond. 5.2.3
Conclusie
Het aspect ‘bodem’ vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van het plan.
5.3
Luchtkwaliteit
5.3.1
Beoordelingskader
Om een goede luchtkwaliteit in Europa te garanderen heeft de Europese Unie een viertal kaderrichtlijnen opgesteld. De hiervan afgeleide Nederlandse wetgeving is vastgelegd in hoofdstuk 5, titel 2 van de Wet milieubeheer. Deze wetgeving staat ook bekend als de Wet luchtkwaliteit. In de Wet luchtkwaliteit staan ondermeer de grenswaarden voor de verschillende luchtverontreinigende stoffen. Onderdeel van de Wet luchtkwaliteit zijn de volgende Besluiten en Regelingen: • •
Besluit en de Regeling niet in betekenende mate bijdragen (luchtkwaliteitseisen); Besluit gevoelige bestemmingen (luchtkwaliteitseisen);
5.3.1.1 Besluit en de Regeling niet in betekenende mate bijdragen Het Besluit niet in betekenende mate bijdragen (NIBM) staat bouwprojecten toe wanneer de bijdrage aan de luchtkwaliteit van het desbetreffende project niet in betekenende mate is. Het begrip “niet in betekenende mate” is gedefinieerd als 3% van de grenswaarden uit de Wet milieubeheer. Het gaat hierbij uitsluitend om stikstofdioxide (NO2) en fijn stof (PM10). Toetsing aan andere luchtverontreinigende stoffen uit de Wet luchtkwaliteit vindt niet plaats. In de Regeling NIBM is een lijst met categorieën van gevallen (inrichtingen, kantoor- en woningbouwlocaties) opgenomen die niet in betekenende mate bijdragen aan de luchtverontreiniging. Enkele voorbeelden zijn: • • •
woningen: 1.500 met een enkele ontsluitingsweg; woningen: 3.000 met twee ontsluitingswegen; kantoren: 100.000 m2 bruto vloeroppervlak met een enkele ontsluitingsweg.
Als een ruimtelijke ontwikkeling niet genoemd staat in de Regeling NIBM kan deze nog steeds niet in betekenende mate bijdragen. De bijdrage aan NO2 en PM10 moet dan minder zijn dan 3% van de grenswaarden. 5.3.1.2 Besluit gevoelige bestemmingen Dit besluit is opgesteld om mensen die extra gevoelig zijn voor een matige luchtkwaliteit aanvullend te beschermen. Deze ‘gevoelige bestemmingen’ zijn scholen, kinderdagverblijven en verzorgings-, verpleeg- en bejaardentehuizen. Woningen en ziekenhuizen/ klinieken zijn geen gevoelige bestemmingen. De grootste bron van luchtverontreiniging in Nederland is het wegverkeer. Het Besluit legt aan weerszijden van rijkswegen en provinciale wegen zones vast. Bij rijkswegen is deze zone 300 meter, bij provinciale wegen 50 meter. Bij realisatie van ‘gevoelige bestemmingen’ binnen deze zones is toetsing aan de grenswaarden die genoemd zijn in de Wet luchtkwaliteit nodig.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
29
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld 5.3.2
Situatie plangebied
In paragraaf 5.3.1.1 is een lijst met categorieën van gevallen beschreven, die niet in betekende mate bijdragen aan de luchtverontreiniging. Gelet op de aard en omvang van voorliggende ontwikkeling in vergelijking met voorgenoemde voorbeelden van categorieën, kan worden aangenomen, vooral omdat er geen onevenredige toename van het aantal verkeersbewegingen te verwachten is, dat voorliggende ontwikkeling ‘niet in betekende mate bijdraagt’ aan de luchtverontreiniging. Ten slotte wordt opgemerkt dat deze ontwikkeling niet wordt aangemerkt als een gevoelige bestemming in het kader van het Besluit gevoelige bestemmingen. 5.3.3
Conclusie
Het aspect ‘luchtkwaliteit’ vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van dit plan.
5.4
Externe veiligheid
5.4.1
Algemeen
Externe veiligheid is een beleidsveld dat is gericht op het beheersen van risico's die ontstaan voor de omgeving bij de productie, de opslag, de verlading, het gebruik en het transport van gevaarlijke stoffen. Bij nieuwe ontwikkelingen moet worden voldaan aan strikte risicogrenzen. Een en ander brengt met zich mee dat nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen moeten worden getoetst aan wet- en regelgeving op het gebied van externe veiligheid. Concreet gaat het om risicovolle bedrijven, vervoer gevaarlijke stoffen per weg, spoor en water en transport gevaarlijke stoffen via buisleidingen. Op de diverse aspecten van externe veiligheid is afzonderlijke wetgeving van toepassing. Voor risicovolle bedrijven gelden onder meer: • • • • •
het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi); de Regeling externe veiligheid inrichtingen (Revi); het Registratiebesluit externe veiligheid; het Besluit risico's Zware Ongevallen 2015 (Brzo 2015); het Vuurwerkbesluit.
Voor vervoer van gevaarlijke stoffen geldt de ‘Wet Basisnet vervoer gevaarlijke stoffen’ (Wet Basisnet). Dat vervoer gaat over water, spoor, wegen of door de lucht. De regels van het Basisnet voor ruimtelijke ordening zijn vastgelegd in: • • •
het Besluit externe veiligheid transportroutes (Bevt); de Regeling basisnet; de (aanpassing) Regeling Bouwbesluit (veiligheidszone en plasbrandaandachtsgebied).
Voor het transport van gevaarlijke stoffen per buisleiding geldt het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb). Het doel van wetgeving op het gebied van externe veiligheid is risico's waaraan burgers in hun leefomgeving worden blootgesteld vanwege risicovolle inrichtingen en activiteiten tot een aanvaardbaar minimum te beperken. Het is noodzakelijk inzicht te hebben in de kwetsbare en beperkt kwetsbare objecten en het plaatsgebonden risico en het groepsrisico. 5.4.2
Situatie in en bij het plangebied
Aan hand van de Risicokaart is een inventarisatie verricht van risicobronnen in en rond het plangebied. Op de Risicokaart staan meerdere soorten risico's, zoals ongevallen met brandbare, explosieve en giftige stoffen, grote branden of verstoring van de openbare orde. In totaal worden op de Risicokaart dertien soorten rampen weergegeven. In afbeelding 5.1 is een uitsnede van de Risicokaart weergegeven. Hierin is het plangebied indicatief aangeduid met een blauwe ster.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
30
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld
Afbeelding 5.1
Uitsnede Risicokaart (Bron: Atlas Leefomgeving)
Uit de inventarisatie blijkt dat het plangebied: • • • •
5.4.3
zich niet bevindt binnen de risicocontour van Bevi- en Brzo-inrichtingen danwel inrichtingen die vallen onder het Vuurwerkbesluit (plaatsgebonden risico); zich niet bevindt binnen een gebied waarbinnen een verantwoording van het groepsrisico nodig is; niet ligt binnen de veiligheidsafstanden van het vervoer gevaarlijke stoffen; niet ligt binnen de veiligheidsafstanden van buisleidingen voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. Conclusie
Een en ander brengt met zich mee dat het aspect externe veiligheid voor dit project geen belemmeringen oplevert.
5.5
Milieuzonering
5.5.1
Algemeen
Zowel de ruimtelijke ordening als het milieubeleid stellen zich ten doel een goede kwaliteit van het leefmilieu te handhaven en te bevorderen. Dit gebeurt onder andere door milieuzonering. Onder milieuzonering verstaan we het aanbrengen van een voldoende ruimtelijke scheiding tussen milieubelastende bedrijven of inrichtingen enerzijds en milieugevoelige functies als wonen en recreëren anderzijds. De ruimtelijke scheiding bestaat doorgaans uit het aanhouden van een bepaalde afstand tussen milieubelastende en milieugevoelige functies. Die onderlinge afstand moet groter zijn naarmate de milieubelastende functie het milieu sterker belast. Milieuzonering heeft twee doelen: • •
het voorkomen of zoveel mogelijk beperken van hinder en gevaar bij woningen en andere gevoelige functies; het bieden van voldoende zekerheid aan bedrijven dat zij hun activiteiten duurzaam onder aanvaardbare voorwaarden kunnen uitoefenen.
Voor het bepalen van de aan te houden afstanden wordt de VNG-uitgave “Bedrijven en Milieuzonering” uit 2009 gehanteerd. Deze uitgave bevat een lijst, waarin voor een hele reeks van milieubelastende activiteiten (naar SBI-code gerangschikt) richtafstanden zijn gegeven ten opzichte van milieugevoelige functies. De lijst geeft richtafstanden voor de ruimtelijk relevante milieuaspecten geur, stof, geluid en gevaar. De grootste van de vier richtafstanden is bepalend voor de indeling van een milieubelastende activiteit in een milieucategorie en daarmee ook voor de uiteindelijke richtafstand. De richtafstandenlijst gaat uit van gemiddeld moderne bedrijven. Indien bekend is welke activiteiten concreet zullen worden uitgeoefend, kan gemotiveerd worden uitgegaan van de daadwerkelijk te verwachten milieubelasting, in plaats van de richtafstanden. De afstanden BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
31
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld worden gemeten tussen enerzijds de grens van de bestemming die de milieubelastende functie(s) toelaat en anderzijds de uiterste situering van de gevel van een milieugevoelige functie die op grond van het bestemmingsplan/wijzigingsplan mogelijk is. Hoewel deze richtafstanden indicatief zijn, volgt uit jurisprudentie dat deze afstanden als harde eis gezien worden door de Raad van State bij de beoordeling of woningen op een passende afstand van bedrijven worden gesitueerd. 5.5.2
Gebiedstypen
Volgens de VNG-uitgave “Bedrijven en Milieuzonering” dient eerst te worden beoordeeld of in de omgeving sprake is van een ‘rustige woonwijk’ of een ‘gemengd gebied’. Een ‘rustige woonwijk’ is een woonwijk die is ingericht volgens het principe van functiescheiding. Overige functies komen vrijwel niet voor. Langs de randen is weinig verstoring van verkeer. In de VNG-uitgave wordt het buitengebied gerekend tot een met het omgevingstype ‘rustige woonwijk’ vergelijkbaar omgevingstype. Een ‘gemengd gebied’ is een gebied met een matige tot sterke functiemenging. Direct naast woningen komen andere functies voor zoals winkels, horeca en kleine bedrijven. Ook lintbebouwing in het buitengebied met overwegend agrarische en andere bedrijvigheid kan als gemengd gebied worden beschouwd. Gebieden die direct langs de hoofdinfrastructuur liggen, behoren eveneens tot het omgevingstype gemengd gebied. Hier kan de verhoogde milieubelasting voor geluid de toepassing van kleinere richtafstanden rechtvaardigen. Geluid is voor de te hanteren afstand van milieubelastende activiteiten veelal bepalend. Het plangebied ligt in de kern van Wolvega, het centrumgebied specifiek. Er is sprake van diverse functies in dit gebied, daarom is sprake van functiemenging in de omgeving van het plangebied. Er wordt in dit geval dan ook uitgegaan van het omgevingstype ‘gemengd gebied’.
In onderstaande tabel zijn de richtafstanden behorende bij zowel het omgevingstype rustige woonwijk als het gemengd gebied weergegeven. Milieucategorie 1 2 3.1 3.2 4.1 4.2 5.1 5.2 5.3 6
5.5.3
Richtafstanden tot omgevingstype rustige woonwijk 10 m 30 m 50 m 100 m 200 m 300 m 500 m 700 m 1.000 m 1.500 m
Richtafstanden tot omgevingstype gemengd gebied 0m 10 m 30 m 50 m 100 m 200 m 300 m 500 m 700 m 1.000 m
Situatie plangebied
5.5.3.1 Algemeen Aan de hand van vorenstaande regeling is onderzoek verricht naar de feitelijke situatie. De VNG-uitgave “Bedrijven en Milieuzonering” geeft een eerste inzicht in de milieuhinder van inrichtingen. Zoals reeds hiervoor genoemd, wordt bij het realiseren van nieuwe bestemmingen gekeken naar de omgeving waarin de nieuwe bestemmingen gerealiseerd worden. Hierbij spelen twee vragen en rol: 1. 2.
past de nieuwe functie in de omgeving? (externe werking); laat de omgeving de nieuwe functie toe? (interne werking).
Voorliggend bestemmingsplan heeft betrekking op een deel van het centrumgebied van de kern Wolvega, gelegen in de gemeente Weststellingwerf. Het betreft specifiek het pastorieplein tussen de Hervormde kerk en het Huize Lindenoord, onderdeel van het ‘hart van Wolvega’ en dit gebied is van grote cultuurhistorische waarde. Tevens voorziet in een verruiming (c.q. toestaan op een andere plek/ danwel het wegbestemmen van mogelijkheden van de reeds bestaande mogelijkheden ten aanzien van appartementen als ook bedrijvigheid BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
32
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld en commerciële ruimtes). Daarom dient rekening te worden gehouden met het aspect ‘milieuzonering’ ten aanzien van hindergevoelige objecten in de directe nabijheid van de nieuwe panden. •
•
Het begrip 'gebied met functiemenging' wordt gebruikt om een gebied aan te duiden waar men te maken heeft met milieubelastende en milieugevoelige functies die op korte afstand van elkaar zijn gesitueerd of waar men een grote levendigheid tot stand wil brengen. Een gebied met functiemenging wordt gebruikt om aan te geven welke functies binnen een gebied met functiemenging onder welke voorwaarden toelaatbaar zijn. De VNG-brochure bevat daarvoor geen richtafstanden, maar kent drie milieucategorieën aan de hand waarvan de toelaatbaarheid van activiteiten wordt beoordeeld. Bedrijven van categorie A zijn toelaatbaar aanpandig aan woningen. Bedrijven van categorie B zijn toelaatbaar wanneer bouwkundig afgescheiden van woningen en bedrijven van categorie C zijn toelaatbaar indien gesitueerd aan een hoofdweg.
5.5.3.2 Externe- en interne werking De gemeente Weststellingwerf is voornemens om binnen het plangebied levendigheid creëren. Bij het toekennen van de op de plankaart van dit voorliggende bestemmingsplan opgenomen bestemmingen is daarom gebruik gemaakt van de 'A,B,C-lijst' van de VNG. Binnen een gebied waar functies met een milieubelastende activiteit van elkaar gescheiden worden, kan gebruik worden gemaakt van de VNG-lijst in bijlage 1 van de publicatie “Bedrijven en milieuzonering” (editie 2009). In deze lijst zijn indicatieve richtafstanden voor woningbouw nabij verschillende typen bedrijven opgenomen. De richtafstanden gelden tussen enerzijds de grens van de bestemming die bedrijven (of andere milieubelastende functies) toelaat en anderzijds de uiterste situering van de gevel van een woning die volgens het bestemmingsplan of via vergunningsvrij bouwen mogelijk is. Binnen deze richtafstanden is hinder ten gevolge van het betreffende bedrijf niet uit te sluiten. Woningbouw binnen deze richtafstand is inpasbaar, indien aangetoond wordt dat (eventueel na het treffen van maatregelen) voor het betreffende bedrijf een kleinere richtafstand van toepassing is. Het plangebied omvat het dorpscentrum van Wolvega en de nabije omgeving hiervan.
Verder zijn er reeds woon- en werkgebieden aanwezig met kleinschalige en ambachtelijke bedrijvigheid en zijn er in en om het plangebied (centrum)toegangswegen gelegen (getuige ook de realisatie van de parkeergarages en de huidige parkeervoorzieningen in het plangebied ten behoeve van de omliggende centrumfuncties). Om deze redenen is het plangebied te typeren als 'gebied met functiemenging'. Er is geïnventariseerd welke bedrijvigheid voorkomt in de (de omgeving) van het plangebied. Alle bedrijven die in de buurt van het gebied voorkomen beschikken over een milieuvergunning op grond van de Wet Milieubeheer of over een melding ingediend op grond van een Algemene Maatregel van Bestuur. De aanwezige kleinschalige bedrijvigheid heeft geen tot weinig invloed op de milieusituatie aldaar. Eveneens gaat het bij het aspect ‘millieuzonering’ om de vraag of de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling leidt tot een situatie die, vanuit hinder of gevaar bezien, in strijd is te achten met een goede ruimtelijke ontwikkeling. Daarvan is sprake als het woon- en leefklimaat van omwonenden in ernstige mate wordt aangetast. De functie ‘wonen’ (de maximaal 60 appartementen) wordt beschouwd als een niet milieubelastende functie voor de omgeving. Er is daarom geen sprake van een aantasting van het woon- en leefklimaat van omwonenden.
De ‘overige functies’ (commerciële plinten, de parkeergarages en de herinrichting van de openbare ruimte) die in het plangebied worden toegestaan kunnen worden geschaard onder de 'A,B,C-lijst' van de VNG. Binnen het plangebied kan, waar van toepassing daarom gebruik worden gemaakt van deze VNG-lijst. Deze functies zijn naar aard en omvang goed inpasbaar in een gemengd (centrum)gebied en vormen daarom naar verwachting geen belemmeringen voor het woon- en leefklimaat van omwonenden als bewoners zowel binnen als buiten het plangebied. Omliggende functies worden daarnaast niet in hun bedrijfsvoering belemmerd als gevolg van het planvoornemen. Gezien het vorenstaande wordt geconcludeerd dat er ter plaatse van het plangebied en haar ontwikkelingen welke zij mogelijk maakt sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
33
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld 5.5.4
Conclusie milieuzonering
Het aspect ‘milieuzonering’ levert geen belemmering op voor de in dit bestemmingsplan besloten ontwikkeling.
5.6
Geur
5.6.1
Wet geurhinder en veehouderij
De Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) vormt het toetsingskader voor vergunningsplichtige veehouderijen, als het gaat om geurhinder. Voor meldingsplichtige veehouderijbedrijven is het beoordelingskader voor geurhinder opgenomen in het Activiteitenbesluit. De Wgv stelt één landsdekkend beoordelingskader met een indeling in twee categorieën. Voor diercategorieën waarvan de geuremissie per dier is vastgesteld, wordt deze waarde uitgedrukt in een ten hoogste toegestane geurbelasting op een geurgevoelig object. Voor de andere diercategorieën is die waarde een wettelijke vastgestelde afstand die ten minste moet worden aangehouden. Voor diercategorieën waarvoor in de Wgv een geuremissie per dier is vastgesteld geldt dat, buiten een concentratiegebied, de geurbelasting op geurgevoelige objecten binnen de bebouwde kom niet meer dan 2 odeur units per kubieke meter lucht mag bedragen. Voor geurgevoelige objecten buiten de bebouwde kom mag deze niet meer bedragen dan 8 odeur units per kubieke meter lucht. Op grond van de Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) dient voor diercategorieën waarvoor per dier geen geuremissie is vastgesteld (bijvoorbeeld melkkoeien en paarden) en een geurgevoelig object de volgende afstanden aangehouden te worden: • •
ten minste 100 meter indien het geurgevoelige object binnen de bebouwde kom is gelegen, en ten minste 50 meter indien het geurgevoelige object buiten de bebouwde kom is gelegen.
Voor meldingsplichtige veehouderijbedrijven gelden tevens vaste afstandseisen. Deze eisen zijn gebaseerd op en komen overeen met de vaste afstanden zoals opgenomen in de Wgv. Op grond van het bepaalde in artikel 1 van de Wgv is een geurgevoelig object als volgt gedefinieerd: gebouw, bestemd voor en blijkens aard, indeling en inrichting geschikt om te worden gebruikt voor menselijk wonen of menselijk verblijf en die daarvoor permanent of een daarmee vergelijkbare wijze van gebruik, wordt gebruikt. 5.6.2
Activiteitenbesluit
Vanaf 1 januari 2013 is het Activiteitbesluit ook van toepassing op agrarische activiteiten. Het Besluit landbouw milieubeheer is tegelijkertijd komen te vervallen. Agrarische bedrijven hebben geen vergunning meer nodig als al hun activiteiten onder de reikwijdte van het Activiteitenbesluit vallen. Dit zijn type B-bedrijven, zoals veehouderijen, kinderboerderijen (en andere bedrijven die kleinschalig dieren houden), glastuinbouwbedrijven, bedrijven met teelt in gebouwen, bedrijven met open teelt, agrarische loonwerkers en losse opslagen (bijvoorbeeld mest). Voor geurhinder is in het Activiteitenbesluit een soortgelijk beoordelingskader opgenomen als in de Wet geurhinder en veehouderij (Wgv). Zo gelden binnen en buiten de bebouwde kom dezelfde normen als in de Wgv. Ook de geurbelasting wordt bepaald volgens het bepaalde in de Wgv. Hetzelfde geldt voor het meten van de afstanden. 5.6.3
Situatie plangebied
De meest nabijgelegen veehouderijen zijn gelegen buiten de woonwijken van de kern Wolvega en leggen daarmee ruimschoots buiten het plangebied. Gelet op de grote afstand tot aan de voorgenoemde veehouderijen is te verwachten dat in het plangebied sprake zal zijn van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Daarnaast worden de veehouderijen door de voorgenomen ontwikkeling niet belemmerd in de bedrijfsvoering.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
34
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld 5.6.4
Conclusie
Het aspect ‘geur’ vormt geen belemmering voor de gewenste ontwikkeling.
5.7
Ecologie
5.7.1
Algemeen
Bescherming in het kader van de natuur wet- en regelgeving is op te delen in gebieds- en soortenbescherming. Sinds 1 januari 2017 is het wettelijk kader ten aanzien van gebieds- en soortenbescherming vastgelegd in de Wet natuurbescherming. Bij gebiedsbescherming heeft men te maken met Natura 2000-gebieden en het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Soortenbescherming gaat uit van de bescherming van dier- en plantensoorten. 5.7.2
Gebiedsbescherming
5.7.2.1 Natura 2000-gebieden Natura 2000 is een samenhangend netwerk van natuurgebieden in Europa. Natura 2000 bestaat uit gebieden die zijn aangewezen in het kader van de Europese Vogelrichtlijn (79/409/EEG) en gebieden die zijn aangemeld op grond van de Europese Habitatrichtlijn (92/43/EEG). Deze gebieden worden in Nederland op grond van de Wet natuurbescherming beschermd. Het plangebied bevindt zich op circa 5,6 kilometer van het dichtstbijzijnde stikstofgevoelige Natura 2000gebied ‘Rottige Meenthe & Brandemeer’. Om de stikstofdepositie van het voornemen op Natura 2000gebieden te bepalen wordt, na actualisatie van de AERIUS-calculator, door BJZ.nu een AERIUS-berekening gemaakt. De onderzoeksresultaten zijn bijgevoegd in bijlage 4 bij deze toelichting. Om de stikstofdepositie van te bepalen zijn twee berekeningen gemaakt, namelijk: een berekening van de stikstofdepositie als gevolg van de aanlegfase en als gevolg van de gebruiksfase. Uit de AERIUS-berekening met betrekking tot de aanlegfase blijkt dat in de aanlegfase van de voorgenomen ontwikkeling geen sprake is van rekenresultaten hoger dan 0,00 mol/ha/j. Er is daarmee geen sprake van een stikstofdepositie met significant negatief effect op Natura 2000-gebieden.
Uit de AERIUS-berekening met betrekking tot de gebruiksfase blijkt dat in de gebruiksfase van de voorgenomen ontwikkeling geen sprake is van rekenresultaten hoger dan 0,00 mol/ha/j. Er is daarmee geen sprake van een stikstofdepositie met significant negatief effect op Natura 2000-gebieden. Geconcludeerd wordt dat voor zowel de aanlegfase als de gebruiksfase geen sprake is van rekenresultaten hoger dan 0,00 mol/ha/j. Er is daarmee geen sprake van een stikstofdepositie met significant negatief effect op Natura 2000-gebieden. De voortoets voor het plan voldoet, ten aanzien van de effecten van de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden aan artikel 2.7, lid 1 van de Wet natuurbescherming. 5.7.2.2 Natuurnetwerk Nederland Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) vormt de kern van het Nederlandse natuurbeleid. Het NNN is in provinciale structuurvisies uitgewerkt. In of in de directe nabijheid van het NNN geldt het 'nee, tenzij'principe. In principe zijn er geen ontwikkelingen toegestaan als zij de wezenlijke kenmerken of waarden van het gebied aantasten. De locatie ligt niet binnen het concreet begrensde NNN. Het dichtstbijzijnde NNN/ecologische verbindingszone ligt op circa 850 meter afstand ten zuidoosten van het plangebied.
Gezien de onderlinge afstand, de aard en omvang van de ontwikkeling en lokale invloedsfeer van de voorgenomen activiteit wordt gesteld dat als gevolg van voorliggend initiatief geen aantasting plaatsvindt van de wezenlijke kenmerken en waarden van het NNN.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
35
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld 5.7.3
Soortenbescherming
5.7.3.1 Algemeen Wat betreft de soortbescherming is de Wet natuurbescherming van toepassing. Hierin wordt onder andere de bescherming van dier- en plantensoorten geregeld. Bij ruimtelijke ontwikkelingen dient te worden getoetst of er sprake is van negatieve effecten op de aanwezige natuurwaarden. Als hiervan sprake is, moet ontheffing of vrijstelling worden gevraagd. In dit geval is een Quickscan flora en fauna uitgevoerd door Ecofect. Het gehele onderzoek is in bijlage 5 bij deze toelichting gevoegd. Hieronder wordt ingegaan op de resultaten. 5.7.3.2 Situatie plangebied Uit de quickscan ecologie is gebleken dat bij het uitvoeren van de geplande werkzaamheden de Wet natuurbescherming mogelijk wordt overtreden. Nadere onderzoeken zijn noodzakelijk. Soortenbescherming Flora Geen overtreding Wet natuurbescherming. Vleermuizen Mogelijk overtreding Wet natuurbescherming. Nader onderzoek gebouw- en boombewonende vleermuizen wordt geadviseerd. Zoogdieren Geen overtreding Wet natuurbescherming. Vogels Mogelijk overtreding Wet natuurbescherming. Nader onderzoek huismus en gierzwaluw wordt geadviseerd. Overige soorten Geen overtreding Wet natuurbescherming. Houtopstanden Er worden geen bomen gekapt zoals bedoeld in de Wet natuurbescherming die vallen onder het onderdeel houtopstanden.
Resultaten van toetsing aan wet- en regelgeving voor beschermde soorten en gebieden samengevat: • • 5.7.4
Nader onderzoek vleermuizen uitvoeren; Nader onderzoek huismus en gierzwaluw uitvoeren; Conclusie
Er is geen sprake van significante negatieve effecten op de NNN en Natura 2000-gebieden. Daarnaast wordt het benodigde nadere onderzoek naar beschermde diersoorten gedurende deze vastgestelde/protocolonderzoeksperiode uitgevoerd. Ter borging hiervan is in de regels een omgevingsvergunningsstelsel (artikel 9.3) opgenomen.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
36
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld
5.8
Archeologie & Cultuurhistorie
5.8.1
Archeologie
5.8.1.1 Algemeen Initiatiefnemers hebben op basis van de Erfgoedwet een archeologische zorgplicht bij projecten waarbij de bodem wordt verstoord. Hiervoor is onderzoek noodzakelijk: het archeologisch vooronderzoek. Als blijkt dat in het plangebied behoudenswaardige archeologische vindplaatsen aanwezig zijn, dan kan de initiatiefnemer verplicht worden hiermee rekening te houden. Dit kan leiden tot een aanpassing van de plannen, waardoor de vindplaatsen behouden blijven, of tot een archeologische opgraving en publicatie van de resultaten. Op basis van het gemeentelijk beleid dient archeologisch onderzoek uitgevoerd te worden om aan te tonen dat eventueel aanwezige archeologische waarden niet onevenredig worden of kunnen worden geschaad door de geplande bouwactiviteiten. In het vigerende bestemmingsplan is het aspect ‘Archeologie’ niet opgenomen. De gemeente beschikt over twee beleidskaarten (een voor de periode steentijd tot en met bronstijd en een voor de periode IJzertijd tot en met Late Middeleeuwen). Op deze kaarten is het plangebied niet gewaardeerd (bebouwde kom). Op de provinciale archeologische verwachtingskaart (FAMKE) ligt het plangebied in een zone karterend onderzoek 3 (IJzertijd – Middeleeuwen). Bij ingrepen groter dan 5000 m² wordt geadviseerd een historisch en karterend onderzoek uit te voeren.
Op de kaart steentijd – Bronstijd ligt het plangebied in een zone karterend onderzoek 2. Advies is hier om bij ingrepen groter dan 2500 m² een karterend booronderzoek uit te voeren waarbij minimaal 6 boringen per ha worden gezet. De omvang van de geplande verstoringen overschrijdt de vrijstellingsgrenzen zoals die in het vigerende gemeentelijk archeologiebeleid zijn aangegeven. Daarom is in dit geval door Laagland Archeologie een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd. Dit rapport is als bijlage 6 bijgevoegd. In de komende alinea worden de belangrijkste resultaten en conclusies uiteengezet. 5.8.1.2 Situatie plangebied Resultaten Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002 en 4003. Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd. Het plangebied ligt op een relatief lage stuwwal. De bovenste circa 2 m bestaat vermoedelijk uit dekzand, waarin (eveneens vermoedelijk) een veldpodzolbodem is gevormd. Vermoedelijk is een tuindek of zijn stadsophogingen aanwezig. Wolvega wordt in oude bronnen genoemd in 1218.
Pas vanaf 1850 is het plaatsje aanmerkelijk in omvang toegenomen. In het deel aan weerszijden van de Van Harenstraat zijn de oudste resten te verwachten: op oude kaarten vanaf 1718 is voornamelijk daar bebouwing geconcentreerd. Op basis van oude kaarten zijn in het uiterste noordoostelijke deel mogelijk resten van een pastoriewoning te verwachten onder een huidige parkeerplaats. Aan de zuidkant van de Van Harenstraat ligt huis Lindenoord, dat in ieder geval is te herleiden tot 1728. Rondom het huis lag een lusttuin. Het oorspronkelijke huis was vermoedelijk ergens in de huidige tuin gesitueerd. Het latere gebouw (vanaf 1733) stond op de huidige locatie en had tot circa 1880 een inmiddels verdwenen oostvleugel. Met name aan weerszijden van de Van Harenstraat zijn resten uit de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd te verwachten. Dit betreft resten van de oude kern van Wolvega. Resten uit die periode zijn ook elders in het plangebied te verwachten en dan met name in het noordelijke deel. In het zuidelijke deel zijn specifiek resten uit de Nieuwe Tijd te verwachten; deze hangen samen met huis Lindenoord. Op basis van de landschappelijke situatie kan een middelhoge verwachting worden aangehouden voor resten uit de periode Neolithicum tot en met Vroege Middeleeuwen.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
37
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld Het uitgevoerde verkennende booronderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen en zonodig aan te vullen. Hiertoe zijn verspreid over het toegankelijke deel van het plangebied verkennende boringen gezet. In dit stadium is verkennend booronderzoek de meest efficiënte onderzoekswijze om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen. Uit het onderzoek blijkt dat er sprake is van een dik ophoogpakket en/of verstoord pakket. In het zuidelijke plangebied is sprake van een zeer diepe en recente verstoring. Voor dit zuidelijke deel wordt geen vervolgonderzoek geadviseerd. In het resterende plangebied is het niet goed mogelijk onderscheid te maken tussen oude en recente bodemverstoringen. In enkele boringen op te verstoren locaties is een podzolprofiel aangetroffen. In rondomliggende boringen is waarschijnlijk sprake van een slechts geringe verstoring van het onderliggende dekzand. Hier kunnen nog archeologische resten (vanaf het Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd) worden verwacht. In de ophooglagen/verstoorde pakket kunnen resten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd niet uitgesloten worden. Laagland adviseert daarom om een vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek. Als alternatief kan gekeken worden naar een archeologische begeleiding.
De implementatie van dit advies is in handen van de gemeente Weststellingwerf, hierin vertegenwoordigd door de archeologisch adviseur van de gemeente Weststellingwerf. Geconcludeerd wordt dat een archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk is. Dit kan geschieden in de nadere planuitwerkingen, en aangezien de gemeente de planeigenaar is, op deze manier geborgd worden middels een dubbelbestemming (opgenomen in artikel 7 van de regels). Mochten bij graafwerkzaamheden archeologische resten worden aangetroffen, dan geldt conform de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. 5.8.2
Cultuurhistorie
5.8.2.1 Algemeen Onder cultuurhistorische waarden worden alle structuren, elementen en gebieden bedoeld die cultuurhistorisch van belang zijn. Zij vertellen iets over de ontstaansgeschiedenis van het Nederlandse cultuurlandschap. Vaak is er een sterke relatie tussen aardkundige aspecten en cultuurhistorische aspecten. In de Bro is sinds 1 januari 2012 (artikel 3.1.6, vijfde lid, onderdeel a) opgenomen dat een bestemmingsplan “een beschrijving van de wijze waarop met de in het gebied aanwezige cultuurhistorische waarden en in de grond aanwezige of te verwachten monumenten rekening is gehouden” dient te bevatten. 5.8.2.2 Situatie plangebied Algemeen Het plangebied bevindt zich in de kern van Wolvega. Het Pastorieplein (in het noordelijke gedeelte van het plangebied) tussen ‘Hervormde kerk en Huize Lindenoord’ vormt onderdeel van het hart van Wolvega en is van grote cultuur-historische waarde. Het huidige gebruik, de inrichting van de openbare ruimte (hoofdzakelijk parkeren op maaiveldniveau op het pastorieplein en bestaand groen rondom Huize Lindenoord wat een forse impuls kan gebruiken) en uitstraling van de panden (verloederd of kans op verloedering door leegstand) dragen hier momenteel onvoldoende aan bij.
Door de leegstand van gebouwen en de behoefte aan een levendige, attractieve verblijfsplek in het centrum, zijn er kansen om dit gebied als geheel aan te pakken en tot een ‘parel van Wolvega’ te maken en een functie te geven die complementair is aan het Centrumplein. De gemeente Weststellingwerf heeft daarom met een integraal team, bestaande uit ambtelijke- en externe deskundigen op het gebied van stedenbouw en vastgoed en de vastgoedeigenaren gekeken hoe men kan komen tot de revitalisering van het ‘hart van Wolvega’. Voorliggend bestemmingsplanplan is daarvan de uitkomst. Met het initiatief vindt er dus geen aantasting plaats van de in de nabijheid van het plangebied aanwezige cultuurhistorische waarden, maar worden deze waarden juist versterkt.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
38
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld Specifiek Voorbereiding Ter voorbereiding van de visie voor het plangebied is een uitvoerige studie verricht naar het ontstaan en de karakteristieke eigenschappen van de morfologie en bebouwingsstructuur van dit deel van Wolvega, zie ook bijlage 11 en 13 bij de toelichting. De visie voor de herontwikkelingen in het centrumgebied van Wolvega (bijlage 12) is dan gebaseerd op de uitkomsten van deze studies. De landschapsontwerpers hebben studie verricht naar het ontwerpidioom van Roodbaard in het algemeen en zijn werkzaamheden in Wolvega in het bijzonder. Hiermee is voor het ontwerpstadium voldoende specifieke kennis aanwezig geweest voor het landschapsontwerp. Onder andere is gebruik gemaakt van de uitgebreide studies, zoals: Fokke Middendorp-De Van Harens en Wolvega, Stichting Stellingwarver Schrieversronte, Oosterwolde, 1989 & Rita Radetzky, Tuinarchitect Lucas Pieters Roodbaard (1782-1851) en de landschapsstijl, Universiteit Groningen 2021. Mogelijkheden in plangebied Ten behoeve van de stedenbouwkundige visie is een massastudie verricht naar de ruimtelijke en programmatische mogelijkheden van het Pastorieplein en omgeving.
Daarbij is rekening gehouden met het gegeven dat er sprake is van de context van een dorpscentrum, waar weliswaar sprake is van historische bebouwing, maar ook van schaalvergroting van meer recente datum rondom het plein. Met het verwijderen van een vrij grootschalig bouwblok ontstaat er een grotere ruimtelijke kwaliteit op het plein en een sterkere relatie tussen de beide monumenten. Dit kan worden verondersteld uit het gebrek aan architectonische kwaliteit van de te slopen panden, en het feit dat het middenblok een sta in de weg is tussen de betere ruimtelijke relatie tussen niet alleen de beide monumenten, maar ook tussen de monumenten en de historische structuuropbouw van Wolvega. Compensatie Daarbij is het evenwel ook nodig om voldoende bebouwingsmogelijkheden terug te brengen, om het verlies aan bouwmassa op het plein te compenseren. De gemeente vindt het een basisgegeven dat wanneer er een grote investering plaatsvindt in de stedelijke ruimte, kwaliteitsverbetering plaatsvindt van ruimte en gebouwen en dat daarvoor substantieel bouwmassa wordt gesloopt, dat er dan een haalbare business-case wordt gepresenteerd. Dit is de reden dat bij het slopen van bouwmassa op het plein er tevens compensatie plaatsvindt. Om een haalbaar plan te realiseren acht de gemeente het nodig om voldoende bebouwingsmogelijkheden terug te brengen.
Zou dit niet het geval zijn dan zal het gehele plan geen doorgang kunnen vinden. De in het bestemmingsplan opgenomen bouwmassa’s zijn nodig voor een haalbaar plan. Daarbij wil de gemeente overigens niet de indruk wekken dat er meer massa wordt opgenomen dan stedenbouwkundig is te verantwoorden. De bouwmassa is een gevonden optimum tussen een stedenbouwkundige studie naar ruimte-vorming en aangrenzende massa enerzijds, en een balans tussen kosten en opbrengsten anderzijds. Samensmelting van aspecten in Groene Hart van Wolvega Ten aanzien van de structuuropbouw van het centrum is van groot belang dat de gemeente niet streeft naar het bevriezen van een theoretische historische situatie. In het verleden hebben zich schaalsprongen voorgedaan, waardoor niet kan worden betoogd dat een dorpscentrum uit bebouwing van ten hoogste 2 lagen met kap. In het centrum van Wolvega zijn tal van voorbeelden aanwezig van hogere bebouwing. De essenties van de historische structuur zitten dan ook zeker niet in een absolute bouwhoogten, maar in een samenspel van structuren, kleine en grotere volumes, relaties, ruimten en bijzondere objecten. Daarnaast geven in algemene zin ontwikkelingen invulling aan maatschappelijke vraagstukken, zoals winkelleegstand, verdwijnen van centrumfuncties, de vraag naar appartementen, de wens naar meer ruimtekwaliteit en klimaatadaptatie.
De ontwikkeling ‘Groene hart van Wolvega’ is daarvan een uiting, en al deze onderwerpen komen in het plan samen. Stedenbouwkundige harmonie Er is sprake van communicerende vaten: alleen het slopen en vervolgens terugbouwen van laagbouw in maximaal 2 bouwlagen met kap, zoals elders langs de Van Harenstraat aanwezig is, biedt geen uitzicht op een haalbaar plan. Zorgvuldig is dus gekeken waar in de stedenbouwkundige ruimte bebouwing maximaal 2
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
39
Bestemmingsplan ‘Wolvega, Groene hart van Wolvega’ Status: Vastgesteld bouwlagen met kap dan wel van meer dan 2 lagen met kap kan worden gerealiseerd, zonder een te grote impact op de ruimte-structuur of de monumentale waarden. Zo zal de bebouwing aan weerszijde van Huis Lindenoord bijvoorbeeld een ‘kop’ krijgen die zich presenteert aan de winkelstraat en een ‘staart’ die rekening houdt met de bouwhoogten van Huis Lindenoord. Er is dus geen sprake van ‘minimaal 3 lagen met een kap’. In het verlengde van het bovenstaande, is heeft de gemeente een zorgvuldig plan tot stand gebracht, dat past bij het zich ontwikkelende karakter van het centrum van Wolvega. De nuancering van de massa-opbouw en het onderscheid in de hoogte-opbouw is een doorwerking van de leidende principes van centrum-stedenbouw en architectuur. Het centrum wordt juist gekenmerkt door afwisselende bouwhoogtes. Bovendien wordt met de geboden oplossing de bijzondere positie van de beide monumenten juist versterkt. De kwaliteit van de ruimte waaraan deze monumenten komen te liggen neemt substantieel toe, en daarmee ook de functioneel-ruimtelijke en visueel-ruimtelijke kwaliteit van de monumenten zelf.
Huis Lindenoord verkrijgt meer terug van haar historische tuin (nu als publiek toegankelijk park), de aangrenzende bebouwing biedt als ‘nieuwe koetshuizen’ een hoger kwaliteitsbesef dan de huidige anonieme zijkanten van winkelpanden en de goothoogte van de koetshuizen blijft onder die van het Huis. De twee woonwinkelpanden aan het lint zijn zodanig gesitueerd en van een zodanige hoogte- opbouw dat ze het primaat van het Huis niet beconcurreren. Eenzelfde nuancering geldt voor de bebouwing aan het Pastorieplein. Ook daar is een hoogte-opbouw gekozen waarbij de hoek tussen plein en winkelstraat als markant wordt geconcipieerd en de flanken de relatie zoeken met de omgeving. Dat wil overigens niet zeggen dat de flanken de bebouwing van 1 of 2 lagen met kap nabootsen. Zoals eerder verwoord is de bouwmassa in het centrum immers heel gevarieerd. De bouwmassa is afgestemd op de maat en schaal van de nieuwe ruimte die zal ontstaan na sloop van het middenblok. Dit is een gangbaar stedenbouwkundig principe: bebouwing en ruimte staan in relatie tot elkaar en hoogte-accenten in de structuur vinden daar plaats waar de ruimte beschikbaar is, of om een accentuering vraagt. Dit is tenslotte ook het geval met de locatie aan de noordwestzijde van het bouwblok aan het Pastorieplein.