CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - ISHP Weststellingwerf def 250821a (0098751525)

Raadsvergadering 27 oktober 2025, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Integraal Strategisch Huisvestingsplan Weststellingwerf 2026 - 204116.983 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

De uitwerking is maatwerk, omdat elke situatie anders is. Als er geen consensus is over de uitwerking, is de gemeente degene die uiteindelijk belangen afweegt en een besluit neemt.

In bestaande bouw kan de doorgaande leerlijn met partners worden ingevuld in de normatieve leegstand met verhuur aan een kinderopvangorganisatie. Als sprake is van groei van de school/ scholen heeft het behouden van ruimte voor peuteropvang en bso prioriteit. In bestaande bouw wordt bij groei van de school de peuteropvang er niet ‘uitgedrukt’. In samenspraak met de gemeente wordt, op basis van maatwerk, gezocht naar een passende oplossing voor de huisvesting. Lukt dat niet, dan wordt de gemeente betrokken. Uiteindelijk is de gemeente de beslisser in deze.

Uniformiteit verhuurovereenkomsten In de gemeente hebben de schoolbesturen op dit moment geen uniformiteit in de huurovereenkomsten met kinderopvangpartners. Voor kinderopvangpartners en schoolbesturen is het wenselijk hier meer eenduidigheid in te brengen, zodat het speelveld voor de partners vergelijkbaar is. Typisch Weststellingwerf! De gemeente gaat samen met schoolbesturen en kinderopvang een modelovereenkomst ontwikkelen voor meer transparantie en uniformiteit. Hierin worden ook de afspraken en de mogelijke verschillen in huurtarieven vastgelegd. Daarbij is er ruimte voor maatwerk per locatie omdat elke situatie net verschillend is, denk daarbij aan:  Lokale situatie: kleine of grote kern.  Staat van de huisvesting, bestaand of nieuwbouw.  Type huurovereenkomst, meerjarig of kortlopend. Dit thema komt op de ontwikkelagenda en sluit hierbij aan op de ontwikkelingen binnen het landelijk Programma Onderwijshuisvesting (www.pohv.nl), waar dit ook ontwikkeld wordt.

5.2 Inclusie De overheid werkt aan wetgeving om in 2035 volledig inclusief onderwijs te realiseren: ieder kind, ongeacht ondersteuningsbehoefte, moet onderwijs kunnen volgen op een reguliere school in de eigen wijk, dorp, regio. Dit vraagt om een nauwe samenwerking tussen onderwijs, zorg en gemeente. Van Passend naar Inclusief Onderwijs Passend onderwijs (sinds 2014) zorgt ervoor dat elk kind een plek krijgt die aansluit bij zijn of haar behoeften, met als uitgangspunt: regulier

22

als het kan, speciaal als het moet. Inclusief onderwijs gaat verder en streeft naar volledige integratie van álle kinderen, ongeacht beperking. Dat vraagt om met elkaar op zoek te gaan naar onderwijsomgevingen om samen leren, gelijke kansen en fysiek toegankelijke scholen steeds meer mogelijk te maken. In Weststellingwerf hebben schoolbesturen de behoefte om hier nog beter invulling aan te geven. Dat vraagt om extra voorzieningen. Het Rijk stelt hiervoor qua huisvesting nog geen extra middelen voor beschikbaar. Typisch Weststellingwerf!  Onderwijsgebouwen moeten flexibel en toegankelijk zijn.  Inclusief onderwijs en Passend Onderwijs worden structureel meegenomen in de planvorming bij elk project uit dit ISHP.  Omdat het Rijk nog geen middelen beschikbaar heeft gesteld voor de huisvestingsconsequenties, spreken we af dat we vooralsnog binnen de bestaande middelen kijken naar de mogelijkheden.  Bij wijzigende wetgeving en het beschikbaar komen van additionele middelen, passen we de uitgangspunten aan.

5.3 Effectieve spreiding Schoolbesturen en gemeente werken samen aan een goede spreiding van onderwijsvoorzieningen in de gemeente. Daarbij zijn thuisnabij onderwijs, toegankelijkheid en leefbaarheid belangrijke pijlers. Typisch Weststellingwerf!  Verspreid over de gemeente is er voldoende keuzevrijheid voor ouders.  Kwaliteit en het stichten of sluiten van scholen is conform onderwijswetgeving de verantwoordelijkheid van schoolbesturen.  Investeringen in onderwijshuisvesting vinden plaatsen bij scholen met een toekomstperspectief.



De MJOP’s vormen de onderlegger voor schoolbesturen aangaande het onderhoud van de schoolgebouwen. Afhankelijk van de toekomstige ontwikkelingen, kan hiervan worden afgeweken. Gemeente en betreffend schoolbestuur maken maatwerkafspraken over de staat van overdracht als een gebouw vervangen of gerenoveerd gaat worden.

5.5 Capaciteit schoolgebouwen Het is van belang om enerzijds overbezetting van schoollocaties te voorkomen en anderzijds leegstand tegen te gaan. Dat geldt voor schoolbesturen en de gemeente. Het streven is om 'passende schoolgebouwen' te realiseren. Hierbij wordt altijd gekeken vanuit de visie en ambitie inzake kindcentra en dus ook de behoefte en het gebruik van ruimten ook door kinderopvangorganisaties. Typisch Weststellingwerf! Bij de uitwerking en uitvoering van scenario’s in dit ISHP wordt gekeken hoe onderwijsvoorzieningen ‘passend’ zijn of kunnen worden. Dat houdt bij nieuwbouw in dat gebouwd wordt op basis van de normatieve ruimtebehoefte, uitgaande van de prognoses waar schoolbestuur en gemeente het over eens zijn. In het geval van bestaande bouw (renovatie of vernieuwbouw) kijken schoolbestuur en de gemeente of de beschikbare capaciteit passend te maken is. Dit kan betekenen verhuur aan (onderwijs gerelateerd partners) of eventueel slopen van een deel van het schoolgebouw. Bij groei van een school zijn de volgende mogelijkheden aan de orde:  Bij tijdelijke extra ruimtebehoefte verwijst de gemeente bij het PO met minimaal twee groepen naar een locatie binnen een straal van 2 km met beschikbare capaciteit. Bij één groep wordt zoveel mogelijk een oplossing gezocht in het bestaande gebouw en lukt dat niet, dan is doorverwijzing een optie.

Bij doorverwijzing wordt de ruimte die wordt (mede)gebruikt door de kinderopvang (in ieder geval de peuteropvang) niet beschouwd als onderwijscapaciteit c.q. normatieve leegstand.  Uitbreiding van het schoolgebouw in de vorm van permanente of met tijdelijke huisvesting, afhankelijk van de duur van de benodigde behoefte.

5.4 Huisvesting en verantwoordelijkheden Uitgaande van toekomstbestendige onderwijshuisvesting zijn afspraken over het daarbij behorende kwaliteitsniveau nodig. Typisch Weststellingwerf!  Het Kwaliteitskader van Ruimte OK, opgesteld op initiatief van VNG, PO-Raad en VO-Raad, het uitgangspunt is voor (ver)nieuwbouw.  Het basisreferentieniveau dat in dit Kwaliteitskader is gedefinieerd vormt de norm. Alleen in overleg kan hiervan worden afgeweken.

5.6 Eigendom gebouwen en bouwheerschap De gemeente kent verschillende eigendomsconstructies. Er zijn zes MFA’s waarvan de gemeente eigenaar is en die naast onderwijs ook andere partners huisvesten. Schoolbesturen hebben geen ambitie om beheerder te zijn van een MFA. Zij hechten eraan om binnen hun eigen takenpakket (onderwijs geven en onderwijsgebouw exploiteren) en de bijbehorende wetgeving te blijven.

23

Typisch Weststellingwerf! Naar de toekomst geldt dat schoolbesturen enkel verantwoordelijk (kunnen) zijn voor het onderwijsdeel van een multifunctioneel gebouw. Bij kindcentra en MFA’s waar ook kinderopvangpartner is, zijn de schoolbesturen bereid om ook het kinderopvangdeel voor hun rekening te nemen. Dat ligt in lijn met de visie op doorgaande leer- en ontwikkellijnen, vorming van (integrale) kindcentra en de ontwikkelingen aangaande 2-4 jarigen. Het is van belang goede afspraken vast te leggen over het construct voor de kinderopvang. Belangrijk daarbij is dat schoolbesturen geen risico dragen voor huur- en exploitatiekosten (gederfde inkomsten) bij eventuele toekomstige leegstand en hooguit een inspanningsverplichting hebben om de leegstand terug te dringen.

 

Voor schoolbesturen ligt het primaire belang bij integratie met kind gerelateerde partners/voorzieningen (kindcentra). Daar waar huisvesting met andere partners wordt gedeeld (MFA) is voor hen een voorwaarde dat gebouwdelen in de huisvesting onder één dak qua eigendom gescheiden zijn en afzonderlijk kunnen functioneren en geëxploiteerd kunnen worden. Partijen trekken bij huisvesting onder één dak samen op in het bouwproces om dit goed te borgen.

In de overeenkomst worden sowieso afspraken vastgelegd over:  Bouwheerschap  Financiële afspraken en verantwoording  Afspraken omtrent de projectorganisatie en projectkaders  Aanbestedingsvorm  Van toepassing zijnde inkoopbeleid en inkoopvoorwaarden (in basis zijn die van de aanbestedende dienst van toepassing).

De volgende varianten zijn uitgangspunt, waarbij gemeente en schoolbesturen met elkaar per situatie afstemmen welke variant het beste passend is.

De gemeente behoudt het economisch claimrecht. Afhankelijk van de afspraken aangaande de kinderopvang (zelf investeren of door de gemeente) worden hier contracten voor opgesteld conform afspraken in dit ISHP.

Ten aanzien van het bouwheerschap is uitgangspunt dat gemeente en schoolbestuur hier vooraf heldere afspraken over maken en samen optrekken in het bouwproces. De gekozen projectorganisatie borgt dit. Afspraken worden vastgelegd in een nader uit te werken projectplan. Hierbij geldt de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs als onderlegger.

Zelfstandige school Er is sprake van één schoolgebouw.  Het schoolbestuur is bouwheer, tenzij anders overeengekomen.  Het juridisch eigendom wordt overgedragen aan het schoolbestuur.  De gemeente behoudt het economisch claimrecht.

5.7 Duurzaamheid

(Integraal) kindcentrum Er is sprake van één gebouw waarin één of meerdere scholen het grootste gedeelte in gebruik hebben en een gedeelte verhuurt aan kinderopvang of een andere maatschappelijke (en voor het kindcentrum relevante) partij.  Het schoolbestuur is bouwheer, tenzij anders overeengekomen.  Het juridisch eigendom wordt overgedragen aan het schoolbestuur.  De gemeente behoudt het economisch claimrecht  Afhankelijk van de afspraken aangaande de kinderopvang (zelf investeren of door de gemeente) worden hier contracten voor opgesteld conform afspraken in dit ISHP.

De gemeente streeft naar een gezonde en fijne leefomgeving, niet alleen voor vandaag maar juist voor de toekomst. Duurzaamheid kent een brede context. Samengevat omvat het de volgende aspecten:  Energie: (o.a. energieprestatie, besparingspercentages, duurzame energie, aanvullende energiemaatregelen);  Gezondheid/binnenmilieu: o.a. luchtkwaliteit, thermisch comfort, visueel comfort, akoestisch comfort;  Milieu: o.a. water, afval, materialen;  Duurzame materialen: o.a. FSC-hout, milieuvriendelijke verf e.d.;  Gebruikskwaliteit: o.a. toegankelijkheid, functionaliteit, technische kwaliteit, schoonmaakbaarheid, sociale veiligheid;  Circulair bouwen: o.a. vermindering materiaalgebruik, hergebruik van donorgebouwen, circulair slopen, gebruik van biobased/ hernieuwbare grondstoffen;  Aardgasloos bouwen: o.a. afkoppelen van aardgas/voorsorteren op aardgasloos;  Toekomstwaarde: o.a. toekomstgerichte functionaliteit, voorzieningen, flexibiliteit, belevingswaarde;  Natuurinclusief bouwen: o.a. toevoegen biodiversiteit en groen, aanpassen aan veranderend klimaat.

MFA (multifunctionele accommodatie) Er is sprake van een gebouw waarin één of meerdere scholen zijn gehuisvest, aangevuld met andere voorzieningen dan alleen kinderopvang (bv. wijkvoorziening, dorpshuis, bibliotheek).  De gemeente is bouwheer, tenzij anders overeengekomen.  Het gebouw is zodanig ontworpen dat splitsing ten behoeve van eigendom, beheer en exploitatie eenvoudig te regelen is.  Het juridisch eigendom van het onderwijsdeel en eventuele kinderopvang van het gebouw blijft in principe bij de gemeente. Als het wel naar het schoolbestuur gaat, kan dit alleen mits er een duidelijke scheiding is en passende huurcontracten zijn.  De gemeente is en blijft eigenaar van overige gebouwdelen van andere partners.

De komende jaren staat de gemeente Weststellingwerf voor een opgave om onderwijsgebouwen aan te passen aan veranderende onderwijsbehoeften, duurzaamheidseisen, toekomstbestendigheid en maatschappelijke ontwikkelingen.

24

In mei 2020 heeft het VNG de Sectorale Routekaart Maatschappelijk Vastgoed voor gemeenten gepubliceerd. Deze routekaart is een landelijke ambitie en is een richtlijn voor het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed. Gemeenten krijgen de opdracht om door middel een Portefeuille Routekaart te voldoen aan de landelijke ambities in 2030 en 2050. Het uitgangspunt in Weststellingwerf is dat de gemeentelijke vastgoedportefeuille in 2050 energieneutraal is. De duurzaamheidsvisie is nadrukkelijk gekoppeld aan de concrete doelen van het Klimaatakkoord. In het collegeprogramma is de ambitie voor Klimaat en Duurzaamheid opgenomen: Van Klimaatakkoord Parijs naar een duurzaam Weststellingwerf. Het Nationaal Klimaatakkoord (reductie van 55% CO2 uitstoot in 2030 en 95% in 2050 t.o.v. 1990) is een belangrijke leidraad voor het uitvoeren van het gemeentelijk klimaat- en duurzaamheidsbeleid. In het collegeprogramma is benoemd te werken aan de vier pijlers: energietransitie, circulaire economie, klimaatrobuust en communicatie & samenwerken. De gemeente Weststellingwerf werkt op het thema duurzaamheid samen met de gemeenten Ooststellingwerf en Opsterland.

 

Wetgeving verplicht tot aardgasloos. Waarbij de netcongestie hierbij voor uitdagingen zorgt, naar verwachting tot minimaal 2029 en wellicht nog langer. Per project gemiddeld Frisse Scholen klasse B voor een gezond binnenklimaat.

Bij verduurzamings- en (ver)nieuwbouwprojecten wordt aansluiting gezocht bij ontwikkelingen in de buurt. Als bijvoorbeeld een wijk wordt aangesloten op een warmtenet, onderzoekt de bouwheer of het schoolgebouw daar ook op aangesloten kan worden.

Voor schoolgebouwen sluiten we qua duurzaamheidsambities aan bij de Sectorale routekaart voor verduurzaming van schoolgebouwen1. Hierin komen de PO- en VOraad en VNG samen in actie voor duurzame schoolgebouwen.

Total Cost of Ownership (TCO) benadering Landelijk wordt er binnen het ‘Programma Onderwijshuisvesting’2 onderzoek gedaan naar het denken in levensduurkosten (Total Cost of Ownership, TCO) en restwaarde benadering. Bij de TCO-benadering wordt breder gekeken dan alleen naar de stichtingskosten. Dat wil zeggen dat ook gekeken wordt naar:  Onderhoud en exploitatie  Energiegebruik  Sloop/hergebruik  Maatschappelijke waarde (zoals gezondheid, flexibiliteit, functionaliteit en toekomstbestendigheid)

Het ISHP is niet los te zien van de Weststellingwerfse duurzaamheidsambities. Scholen zijn ‘maatschappelijke etalages’ van een stad, wijk of dorp. Daar laten we zien hoe we omgaan met wat de aarde ons te bieden heeft. Dat verdient en vereist een gedegen aanpak qua duurzaamheid. Niet alleen vanuit het exploitatiebelang van scholen, maar vooral ook als voorbeeldfunctie voor de vele bezoekers ervan.

Door deze benadering ontstaat inzicht in de werkelijke kosten én baten over de gehele levensduur van schoolgebouwen. Dit voorkomt keuzes die op korte termijn goedkoop lijken, maar op lange termijn duur blijken. Het toepassen van de TCObenadering zorgt voor een integrale afweging, voorkomt ondoordachte keuzes en bevordert toekomstbestendige investeringen.

Gezond leerklimaat en energie Een gezonde leer- en werkomgeving is onmisbaar voor het welzijn van de gebruikers. Vanuit de duurzaamheidseisen en – ambities is een slim energetisch ontwerp is van belang om te reduceren in de energielast en om de benodigde energie zo veel mogelijk zelf en lokaal op te wekken.

Typisch Weststellingwerf! Bij (ver)nieuwbouw- en renovatieprojecten wordt de TCO-analyse waar mogelijk gedaan en betrokken bij de besluitvorming.

Typisch Weststellingwerf!  Alle opgaven dragen bij aan CO2-reductie (en overige broeigassen) en tegengaan van klimaatverandering. Hiermee gaat Westellingwerf voor de landelijke doelen: * In 2030: minimaal 49% CO2-reductie in de eigen vastgoedportefeuille * In 2050: minimaal 95% CO2-reductie, een energie neutrale en aardgasvrije vastgoedportefeuille, volledig circulair en water- & klimaat robuust.  Uitgangspunt is minimaal ENG (energieneutraal) of ENG-gereed (als door nutscapaciteit ENG nog niet haalbaar is) bij nieuwbouw of permanente uitbreiding. Bij vernieuwbouw en renovatie minimaal BENG (bijna energieneutraal) en streven naar ENG.  NOM (Nul op de Meter) is aanvullend mogelijk (geen eis) en verantwoordelijkheid voor schoolbesturen. Per project maakt een schoolbestuur de afweging op basis van financiële mogelijkheden, geldende wetgeving en project specifieke uitgangspunten of zij hier aanvullende investeringen voor doet. 1 https://www.poraad.nl/bedrijfsvoering/onderwijshuisvesting/sectorale-routekaart-verduurzamingschoolgebouwen

In dit ISHP wordt deze wijze van kijken binnen de huidige mogelijkheden meegenomen, omdat de wens er is om vanuit dit perspectief keuzes te maken. Er is echter nog onvoldoende zicht op deze thematiek als het gaat over onderwijshuisvesting. Verder onderzoek en pilotprojecten, mede vanuit het Programma Onderwijshuisvesting, zullen de komende jaren meer inzichten geven. Dit thema wordt ook op de ontwikkelagenda geplaatst. Circulariteit De gemeente werkt samen met de Vereniging Circulair Friesland aan de ambitie om van de provincie Fryslân de meest circulaire regio te maken. Om aan te sluiten bij de doelstelling om in 2050 volledig circulair te zijn, moeten we hierop in de projecten anticiperen. Ondanks dat de financiële mogelijkheden nog beperkt zijn en middelen in de onderwijshuisvesting (nog) ontbreken, hechten partners eraan om dit onderwerp wel in het ISHP op te nemen. Oog voor hergebruik en waardebehoud is ook in het ISHP van belang.

2 www.pohv.nl

25

Omdat kaders voor circulair bouwen (nog) niet exact gedefinieerd zijn en er geen aanvullende budgetten voor volledig circulair bouwen zijn, bekijken we per project de mogelijkheden voor circulaire toepassingen en bekostiging. Dit wordt opgenomen in de businesscase vna het project. Typisch Weststellingwerf! Aandacht voor circulariteit betekent voor de gemeente en de schoolbesturen nu dat we oog hebben voor:  Gebruik van herbruikbare en losmaakbare materialen, zodat gebouwen aanpasbaar en remontabel zijn.  Hergebruik van bestaande gebouwen en materialen waar mogelijk, om verspilling te voorkomen.  Gebouwen als grondstoffenbank: materialen behouden hun waarde en kunnen opnieuw worden ingezet bij renovatie of sloop. We doen dit vooralsnog binnen de huidige financiële mogelijkheden en zonder additionele middelen vanuit het Rijk. Er wordt nog niet gewerkt met toepassing van restwaarde of aangepaste afschrijvingstermijnen. Dit onderwerp staat op de ontwikkelagenda.

Netcongestie Bij het aardgasvrij maken en daarbij het elektrificeren van de huisvesting bij renovatie en (ver)nieuwbouw kan netcongestie de uitvoering belemmeren. Er zijn een aantal beheersmaatregelen om het net optimaal te benutten, waarbij elke locatie vraagt om maatwerk. Om die reden is het van belang om al in de haalbaarheid- en initiatiefase een maatwerkplan te op te stellen en de risico’s en opties tijdig in beeld te hebben. 5.8 Buitenruimte Vergroten biodiversiteit en klimaat adaptief bouwen In het kader van duurzaamheid zijn er naast het gebouw ook in de omgeving mogelijkheden om bij te dragen. Bij onderwijsvoorzieningen betreft dit onder meer de keuzes in de buitenruimte om het schoolgebouw. Groenere pleinen Schoolpleinen zijn vaak verhard (‘grijs’) en dragen beperkt bij aan klimatologische uitdagingen qua hittestress, wateroverlast en biodiversiteit. De gemeente en schoolbesturen hebben nog geen beleid c.q. afspraken over vergroenen van schoolpleinen. Dit onderwerp komt op de Ontwikkelagenda.

 

zoals een wadi. Waar mogelijk en wenselijk toepassen van een groen dak en groene gevels. Plaatsen van nestkastjes en creëren van plekken voor kleine dieren, zoals egels.

Buitenspelen De gemeente kent geen speelbeleid. Inrichting van buitenruimte bij scholen is verantwoordelijkheid van schoolbesturen. De normen voor de buitenruimte zijn vastgelegd in de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs. De gemeente hanteert voor de buitenruimte geen separaat c.q. vastgesteld beleid anders dan wat landelijk is afgesproken. De normafspraken voor buitenruimte in het PO zijn 3 m² (verhard oppervlak) per leerling met een minimum van 300 m². Voor scholen met meer dan 200 leerlingen kan worden volstaan met 600 m². Het VO kent geen norm. Schoolbesturen en gemeente willen de buitenruimte graag optimaliseren om bewegen en buiten spelen te bevorderen. Dit vraagt een grotere omvang (het wordt ook intensiever gebruikt) dan de minimale norm in de verordening. Het kwaliteitskader van Ruimte OK raadt minimaal 5 m2 (PO/(V)SO) / 0,8 m2 (VO) per kind aan. Indien mogelijk (qua inpassing locatie/stedenbouwkundig) is het kwaliteitskader van Ruimte OK het minimale uitgangspunt. Het maximum van 600 m2 verhard bij >200 leerlingen laten we daar ook los. We streven te allen tijde naar voldoende buitenspeelruimte voor de leerlingen. Binnen de mogelijkheden op de kavel. Typisch Weststellingwerf! Bij realisatie van ISHP-projecten wordt in samenspraak gekeken wat mogelijkheden op de locatie zijn.

Voor toekomstbestendige leer- en ontwikkelomgevingen wordt er aandacht besteed aan het groen en beweegvriendelijk inrichten van de schoolpleinen. Uitgangspunten zijn:  Ruimte voor gevarieerde speel- en leeractiviteiten.  Ruimte voor ontspanning.  Klimaat adaptieve elementen (bv. waterretentie, hittereductie).  Toegankelijk, ook voor leerlingen met een beperking.  Waar mogelijk de minimale norm van 5 m² hanteren als uitgangspunt.

Typisch Weststellingwerf! Bij de realisatie van projecten in dit ISHP wordt bij de uitwerking en realisatie daar waar het kan rekening gehouden met de volgende klimaat adaptieve mogelijkheden:  Minder verhard schoolplein, meer inheemse (klim-)planten,hagen en bomen.  Regenwater afvloeien op eigen terrein, rekening houdend met een waterbuffer

26

5.9 Toekomstbestendig ISHP Met dit ISHP loopt de gemeente Weststellingwerf vooruit op de wetgeving omtrent het ontwikkelen van een IHP. Met de nieuwe wetgeving “doelmatige aanpak onderwijshuisvesting” wordt de huidige jaarcyclus in de verordening voor aanvragen voor onderwijshuisvesting vervangen door een langere, meerjarige planningscyclus. Hiermee wordt voor een periode van 16 jaar een gezamenlijke planning gemaakt. Zo ontstaat er meer stabiliteit en voorspelbaarheid in de planning en realisatie van onderwijshuisvesting. Hiervan profiteren schoolbesturen en gemeente. Tot de nieuwe wetgeving van kracht is, blijft het ISHP een consensus document waarin schoolbesturen en de gemeente met elkaar een visie op beleidskaders en een lange termijnplanning vastleggen. Het OOGO is en blijft de plek waar aanpassingen op dit ISHP besproken en doorgevoerd worden. Het ISHP is leidend en kan enkel via een OOGO tot aanpassing leiden. Afwijken van het vastgestelde ISHP betreft enkel de volgende redenen:  Bij leerlingengroei die niet voorzien was in het ISHP, wordt deze op basis van de onderwijshuisvestingsverordening beoordeeld.  Spoedaanvragen die zich voordoen.  Onvoorziene ontwikkelingen die niet zijn vastgelegd in het ISHP.

Jaarlijks programma en overzicht In de onderwijshuisvestingsverordening is vastgelegd dat een gemeente een programma opstelt op basis van de jaarlijkse huisvestingsaanvragen van de schoolbesturen. Hiervoor worden de volgende afspraken gemaakt:  Schoolbesturen dienen een compacte formele huisvestingsaanvraag in, zodat het juridisch mogelijk is om ook een beschikking af te kunnen geven. De aanvraag beperkt zich tot het invullen van het aanvraagformulier en een verwijzing naar de afspraken in het ISHP. Bij een voorziene afwijking van de gehanteerde uitgangspunten voor een project in het ISHP (bv. leerlingaantal of scenario) wordt aanvullende informatie aangeleverd.  Overige aanvragen voor voorzieningen die niet in het ISHP zijn opgenomen, worden conform de onderwijshuisvestingsverordening ingediend.  De gemeente stelt op basis van de aanvragen het programma en het overzicht op. Deze worden besproken in het OOGO (aanvragen in lijn met het ISHP staan niet opnieuw ter discussie en worden ter kennisgeving gedeeld). OOGO en actualisatie ISHP Gemeente en schoolbesturen spreken af het volgende af:  Er is minimaal eenmaal per jaar een OOGO.  Elk jaar, tijdens het OOGO, worden de projecten voor het volgende jaar geactualiseerd. Bij deze projecten worden de prognoses en financiën getoetst en waar nodig aangepast.

 Planning van dit ISHP bespreken voor het komende jaar en de volgende jaren.  Prognoses worden 2-jaarlijks geactualiseerd op basis van de 1 oktobertelling.  Elke 4 jaar vindt er een actualisatie van het ISHP plaats. Hierbij worden visie, prognoses, financiën, begrotingsbedragen en de planning uitgewerkt.  Het juridische vangnet van de onderwijshuisvestingsverordening blijft onder dit ISHP liggen als borging van de onderwijshuisvesting in de gemeente. Als

gemeente en schoolbesturen er niet samen uitkomen, wordt teruggevallen op de onderwijshuisvestingsverordening. Aanpassingen in het ISHP worden bij het College ter goedkeuring voorgelegd. Projectplan Gemeente en schoolbesturen willen de taken en uitgangspunten over een onderwijshuisvestingsproject goed met elkaar vastleggen. Heldere afspraken, duidelijke kaderstelling en verdeling van taken en verantwoordelijkheden zijn daarbij essentieel. In de komende jaren staan diverse projecten op stapel. Om de benodigde afspraken goed en uniform vast te leggen, spreken gemeente en schoolbesturen af het komende kalenderjaar de inhoud van het projectplan met elkaar te formuleren. Dit projectplan wordt dan voor alle aanstaande projecten als basis gebruikt om afspraken vast te leggen. Dit onderwerp is ook toegevoegd aan de Ontwikkelagenda. Het projectplan wordt bij voorkeur twee jaar voorafgaand aan de geplande (ver)nieuwbouw opgestart. De kosten worden gedragen door de bouwheer en betaald uit het voorbereidingskrediet voor het project. In principe start de bouwheer een projectplan op. 5.10 Bouwvormen In dit ISHP worden de volgende bouwvormen onderscheiden:  (vervangende) nieuwbouw, vernieuwbouw of uitbreiding  (levensduurverlengende) renovatie  Upgrade (ver)Nieuwbouw Bij nieuwbouw of vernieuwbouw wordt de levensduur verlengd met minstens 40 jaar.

Renovatie Renovatie is een grootschalige, integrale aanpak van een bestaand gebouw waarmee we de levensduur verlengen met minstens 25 jaar en het gebouw indien mogelijk weer voldoet aan actuele functionele en technische kwaliteitseisen. Om meerdere redenen wordt hier steeds vaker voor gekozen:  Duurzaam alternatief voor nieuwbouw (hergebruik bestaand vastgoed en materialen.  Geeft schoolbesturen meer flexibiliteit en zo kunnen ze (nog) meer inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen. De termijn van renovatie is korter dan voor nieuwbouw, waardoor een reëlere inschatting te maken is over deze ontwikkelingen.  Een gebouw, plek en functie blijft behouden. Dit is bv. het geval bij een (gemeentelijk) monument, een beschermd dorpsgezicht of andere culturele waarde van een object.  Alhoewel de inhoud leidend is, kan renovatie ook financieel voordeel bieden. Denk aan kosten voor tijdelijke huisvesting,

27



 

hergebruik van materialen, flexibel bouwen of stedenbouwkundige voordelen (opbrengsten vrijkomende locaties). Sommige onderwijsvoorzieningen hebben normatieve overcapaciteit die bij vervangende nieuwbouw verloren gaat omdat dan ‘op de norm’ wordt gebouwd. Wanneer overcapaciteit qua exploitatie te dragen is, heeft dit voor hedendaagse onderwijs vaak meerwaarde. Renovatie kan soms sneller en tijd besparen. De afweging voor (vervangende) nieuwbouw of renovatie is in dit ISHP door gemeente en schoolbesturen samen gemaakt. Voor renovatie gelden dezelfde ambities als bij nieuwbouw. Dus ook hiervoor geldt dat een gebouw na renovatie, bij voorkeur, voldoet aan de ENG-eisen. Mocht dat technisch niet haalbaar zijn, dan wordt op basis van argumenten het ambitieniveau of de bouwvorm aangepast. Dit gebeurt in gezamenlijk overleg. Wanneer een schoolbestuur bij renovatie inzet op een NOM-gebouw, zijn de meerkosten om van ENG naar NOM te komen voor rekening van het schoolbestuur. Dit geldt ook bij nieuwbouw.

Upgrade In sommige situaties is een huisvestingsingreep wel noodzakelijk, maar is (ver) nieuwbouw of renovatie op dit moment geen passende, toekomstbestendige keuze. Bijvoorbeeld als de toekomstige instandhouding van een kleine school onduidelijk is. In dat geval kunnen gemeente en schoolbestuur ervoor kiezen om een tussentijdse upgrade te doen waarmee het gebouw voor een periode van ca. 10 jaar vooruit kan. De te nemen maatregelen zijn maatwerk. Tussentijdse verduurzaming en vervolgonderzoek in blok 1 We streven binnen het ISHP-tijdpad te zorgen dat alle onderwijshuisvesting aan de gezamenlijke ambities voldoet. Sommige gebouwen zitten rond de helft van hun levensduur. Deze zijn vaak qua duurzaamheid nog niet op het niveau van het ISHP. Schoolbesturen staan hier voor keuzes over onderhouds- en vervangingsinvesteringen. Het is zaak die keuzes af te stemmen op het toekomstige huisvestingsscenario en slim combinaties te zoeken met de verduurzamingsopgave. Voor de meeste gebouwen voor (bewegings)onderwijs is een huisvestingsscenario (bouwvorm) als uitgangspunt gekozen en zijn investeringen integraal geraamd. Voor te verduurzamen gebouwen zijn de kosten nog niet geraamd. In het ISHP is in blok 1(2026-2029) een verduurzamingsonderzoek opgenomen voor aanscherping van definities, een technische scan van gebouwen, raming van kosten en het opstellen van een dekkingsplan.

Ook subsidiemogelijkheden en eigen bijdragen van schoolbesturen in relatie tot de meerjaren onderhoudsplanningen worden daarin meegenomen. Zo kan een gezamenlijke 'routekaart voor de verduurzaming' worden geïntegreerd in het ISHP. Voor de bijbehorende financiële consequenties, zie hoofdstuk 8. 5.11 Kwaliteitsniveau ISHP ‘Typisch Weststellingwerf’ De onderwijsvoorzieningen in Weststellingwerf leveren een belangrijke bijdrage aan het woon-, werk- en leefmilieu. Het maatschappelijke kapitaal dat nodig is om deze voorzieningen (inclusief bewegingsonderwijs) op orde te brengen en houden, vraagt van zowel de gemeente als de schoolbesturen zorgvuldige afwegingen en keuzes. Integraal en vanuit een langjarige, samenhangende visie met commitment over afspraken voor een periode van 16 jaren.

In dit ISHP zijn gezamenlijk inhoudelijke, financiële en planningsafspraken gemaakt ten aanzien van opgroeien en ontwikkelen, duurzaamheid en (onderwijs)huisvesting. Dit afsprakenkader is onder de noemer ‘typisch Weststellingwerf’ uitgewerkt. Het bestaat uit kenmerken die iedereen belangrijk vindt en zoveel mogelijk nastreeft:

Weststellingwerf 

Duurzaam Voorzieningen hebben een gezond binnenklimaat, zijn flexibel/ aanpasbaar en ‘groen’. Gebouwen en hun omgeving sluiten optimaal aan bij eisen, ambities en opgaven qua duurzaamheid (energie, klimaatadaptatie & biodiversiteit en circulariteit)



Passend Gebouwen zijn passend bij de functie en afgestemd op de behoefte



Stimulerend Voorzieningen bundelen krachten en expertise voor kinderen en jongeren van 0–18 jaar; het is een inspirerende ontmoetingsplek voor iedereen, die uitnodigt tot ontwikkeling en verbinding



Minimaal ENG Bij nieuwbouw (mogelijk NOM door eigen bijdrage van het schoolbestuur) en zo mogelijk ook bij renovatie

Verder gelden bij dit afsprakenkader de volgende uitgangspunten: Kwantiteit Er zijn voldoende toekomstbestendige schoolgebouwen en gymzalen voor alle huidige en toekomstige leerlingen. Door te anticiperen op groei/krimp (m2) wordt de aansluiting van vraag en aanbod verbeterd. Door ook leegstand te betrekken bij de capaciteitsvraagstukken, wordt gestreefd naar een zo efficiënt mogelijke inzet van beschikbare voorzieningen en middelen. Daarom investeert de gemeente alleen in scholen waarvan de leerlingenprognoses aangeven dat de school toekomst heeft. Een aanvulling op deze afspraak betreft de zeer oude gebouwen waar het voortbestaan ter discussie kan staan. Voor deze gebouwen geldt dat deze in aanmerking kunnen komen voor een upgrade voor een periode van 10 jaar.

28

Kwaliteit Er is sprake van een kwalitatief goed gebouw als de functionaliteit, techniek en beleving met elkaar in balans zijn. Het Kwaliteitskader Huisvesting van Ruimte OK 20253 beschrijft dit uitgebreid. Hierin zijn ook de uitgangspunten van Frisse Scholen verwerkt. Het ISHP stelt zich als doel om gedurende de looptijd te zorgen voor een onderwijslandschap met duurzame, passende en stimulerende gebouwen dat voldoet aan de uitgangspunten van het kwaliteitskader (inclusief de uitgangspunten van Frisse Scholen klasse B (gemiddeld)). Dit met inachtneming van ieders eigen verantwoordelijkheid. Realistisch financieel kader Het financiële kader dat bij de ambities in Weststellingwerf hoort, is realistisch en sluit aan bij actuele kengetallen, ervaringscijfers en werkelijke kosten. Daarmee worden in dit ISHP de VNG-normbedragen losgelaten. Ook op basis van de verordening was investeren op basis van ‘werkelijke kosten’ (altijd al) mogelijk en ook door de gemeente Weststellingwerf regelmatig gekozen in de afgelopen jaren. In dit ISHP is gekozen voor de normen van het Bureau Documentatie Bouwwezen (BDB) uit het Kwaliteitskader Huisvesting van Ruimte OK. Planning Het ISHP heeft een looptijd van 16 jaren. Gemeente en schoolbesturen stemmen hier hun financiële planning op af. Dat vereist wederzijds vertrouwen.

Zo kan de gemeente de investering in de gebouwen voor haar rekening nemen en kunnen de schoolbesturen daaraan bijdragen. Het uitvoeringsplan dat voortvloeit uit dit ISHP is de leidraad voor de toekomst.

3 https://www.ruimte-ok.nl/sites/default/files/2025-05/Kwaliteitskader_Huisvesting_2025_Def.pdf

29

6. Bewegingsonderwijs De gemeente moet voorzien in genoeg ruimte voor bewegingsonderwijs.Landelijk en ook in Weststellingwerf is er toenemende aandacht voor sport en bewegen.

6

Bewegingsonderwijs Vanaf 2023 zijn basisscholen in Weststellingwerf, net als in de rest van Nederland, verplicht om minimaal 2 lesuren bewegingsonderwijs per week te geven aan hun leerlingen. Deze wettelijke norm betekent in de praktijk twee keer 45 minuten per week, dus in totaal 90 minuten bewegingsonderwijs per week per groep leerlingen van groep 3 tot en met 8. Hoewel in lokale beleidsregels soms wordt gesproken over klokuren (bijvoorbeeld minimaal 1,5 klokuur per week voor leerlingen van 6 jaar en ouder), volgt de landelijke verplichting sinds 2023 het aantal lesuren, niet klokuren. Een lesuur wordt doorgaans als 45 minuten gerekend, maar mag door de school langer zijn. Voor het voortgezet onderwijs (vo) geldt sinds de reparatiewet van april 2024 een duidelijke landelijke urennorm voor lichamelijke opvoeding (LO). Scholen moeten het vak LO elk leerjaar en gespreid over de weken van het schooljaar aanbieden. De inspectie hanteert daarbij de volgende richtlijnen, uitgaande van lesuren van 50 minuten en 40 schoolweken per jaar:  vmbo: gemiddeld 2,5 uur per week  havo: gemiddeld 2,2 uur per week  vwo: gemiddeld 2 uur per week Deze norm geldt voor alle leerjaren, behalve het examenjaar, waar LO tot halverwege het jaar moet worden aangeboden.

30

Capaciteitsonderzoek sportaccommodaties Weststellingwerf In maart 2025 heeft het Mulier Instituut een notitie1 geschreven. Onderdeel daarvan is een capaciteitsonderzoek naar de binnensportaccommodaties. De voor onderwijs relevante conclusies zijn als volgt:  De bezettingsgraad van gymzalen verschilt fors per locatie. Met name in de kleinere dorpen is de bezetting lager (maximale (100%) bezetting van een gymzaal voor bewegingsonderwijs is 26 klokuren).  5 scholen zitten op afstand van een gymvoorzieningen. Leerlingen worden hier met de bus vervoerd naar de gymvoorziening. Nadeel is dat dit de nodige onderwijstijd in beslag neemt en kosten voor leerlingvervoer met zich meebrengt. Capaciteitsonderzoek bewegingsonderwijs Op basis van de leerlingprognoses, de onderwijshuisvestingsverordening en de beleidsregel bekostiging bewegingsonderwijs, is het aantal klokuren bewegingsonderwijs bepaald. Uitgangspunt is dat de totale maximale capaciteit van een sportaccommodatie als volgt is:  26 klokuren voor primair onderwijs.  40 klokuren voor voortgezet onderwijs.



Bewegingsonderwijs kan ook buiten plaatsvinden (past bij ‘bewegend leren’ dat op steeds meer scholen wordt ingezet in het curriculum).

Gemeentelijke gymzalen die verouderd zijn of niet meer voldoen aan de huidige eisen worden - indien mogelijk en noodzakelijk aangepast. Eventuele verduurzaming van gymzalen i.c.m. regulier onderhoud moet bekostigd worden via de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed. Gymzalen die onderdeel zijn een ISHPproject worden gelijktijdig meegenomen. In de scenarioplanning in dit ISHP zijn voor een aantal gymzalen maatregelen opgenomen voor (vervangende) nieuwbouw, renovatie of vernieuwbouw. Dat betreft enkel locaties die niet in eigendom van derden zijn of waar de gemeente een huisvestingsverantwoordelijkheid heeft.

In de tabel in bijlage 3 is een overzicht opgenomen van de klokuren en op basis van de actuele roosters aangegeven welke scholen waar gymmen. Op basis van de leerlingenprognoses verwachten we niet dat er extra gymcapaciteit nodig is. Dit moet echter periodiek geactualiseerd en gemonitord worden in relatie tot woningbouwontwikkelingen en leerlingenprognoses.  Kijkend naar capaciteit en bezetting is er de komende jaren in de dorpen en in Wolvega voldoende capaciteit.  Bij verhuizingen/verschuivingen of woningbouw is het zaak de bezetting van de sportvoorzieningen te monitoren.  Bij investeringen in sportaccommodaties moet een goede afweging worden gemaakt in relatie tot de benodigde capaciteit, bereikbaarheid (reisafstanden, leerlingenvervoer) en de kosten voor de investering versus kosten voor leerlingvervoer. Eigendom, beheer en voorwaarden huisvesting Gymzalen en sporthallen kennen verschillende eigenaren. De meeste zijn eigendom van de gemeente en worden ook door de gemeente (afdeling Vastgoed) beheerd. Enkele gymvoorzieningen zijn eigendom van de schoolbesturen of een derde. Als een school eigenaar is van een gymzaal, ontvangt zij een klokurenvergoeding voor de instandhouding van de gymzaal.

Om huisvestingsmaatregelen voor bewegingsonderwijs te bepalen zijn een aantal beleidsregels door gemeente en schoolbesturen vastgelegd:  Voorzieningen worden benut door scholen die zo nabij mogelijk gelokaliseerd zijn (logische geografische benutting).  Voorzieningen zijn functioneel ingericht (passend bij de behoefte).  Voorzieningen zijn duurzaam en comfortabel (vooral qua ventilatie).

1 Ruimte voor sport in Weststellingwerf, inzichten voor nieuw sportaccommodatiebeleid

31

7. Scenario’s en meerjarenplanning Het voornemen is om in 2026-2041 te investeren in onderwijshuisvesting om te komen tot duurzame, passende en stimulerende voorzieningen. De projecten en maatregelen zijn tot stand gekomen in co-creatie met het onderwijsveld. Er is bepaald hoe huisvestingsknelpunten op te lossen en ambities te realiseren. Samen is nagedacht over een realistische prioritering en planning en een efficiënte en effectieve inzet van middelen.

7

Uitvoeringsprogramma In het ISHP is er onderscheid tussen diverse soorten maatregelen en scenario’s:  Aanpassingen: geschikt maken van bestaande onderwijshuisvesting (herschikking of uitbreiding binnen bestaande voorzieningen).  Uitbreiding: het uitbreiden van bestaande onderwijshuisvesting.  (ver)nieuwbouw: nieuwbouw of vernieuwbouw op huidige of nieuwe locatie (levensduur 40 jaar).  Renovatie: grootschalige, integrale aanpak van bestaande onderwijshuisvesting waarmee de levensduur verlengd wordt met tenminste 25 jaar, het gebouw weer voldoet aan de actuele functionele en technische kwaliteitseisen en ruimtelijk op maat wordt gemaakt.  Upgrade: kleinschalige maatwerk aanpak van bestaande onderwijshuisvesting waarmee de levensduur verlengd wordt met ca. 10 jaar en het gebouw ruimtelijk, functioneel en technisch passender wordt gemaakt.  Verduurzaming/optimalisatie: verduurzaming/optimalisatie: upgraden van bestaande onderwijshuisvesting qua duurzaamheid (optimalisatie van BENG naar ENG) en binnenklimaat.  Afstoten: afstoten van bestaande onderwijshuisvesting.

32

In de factsheets (bijlage 1) zijn de maatregelen per school weergegeven. In het volgende overzicht is het uitvoeringsprogramma voor 2026-2029 (blok 1) en 20302041 (blok 2, 3 en 4) opgenomen. Hierin zijn de voorgenomen projecten beschreven en in de tijd uitgezet. Bijlage 4 bevat een uitgebreider overzicht van dit programma inclusief de investering per project. Onderbouwing plannen In de factsheets en het uitvoeringsprogramma zijn voorgenomen projecten op hoofdlijnen beschreven. Voor een realistische raming van de benodigde investeringen zijn voor elk project uitgangspunten bepaald. Op onderdelen betreffen het nog aannames en is een inschatting gedaan. Het gaat dan bijvoorbeeld om:  Het al dan niet samenvoegen van scholen samen onder één dak.  Inschatting van de omvang i.r.t. te ontwikkelen woningbouwprogramma's.  Het bepalen van de locatie voor nieuwbouw.  Benodigde tijdelijke huisvesting.  Realisatie van ruimte voor opvang en wijkvoorzieningen.  Aanpassingen van de openbare ruimte (verkeer, parkeren, pleinen). De gehanteerde uitgangspunten zijn ook afgestemd met de schoolbesturen. Disclaimer verduurzaming De planning van de verduurzamingsslag is mede afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek in blok 1.

Mogelijk slaagt het (zoals nu in de scenarioplanning ook aangegeven) niet om alle schoolgebouwen voor 2035 verduurzaamd te hebben in lijn met het Klimaatakkoord van Parijs.

33

Meerjarenprogramma ISHP 2026-2041 Schole Scholen

BLOK 2

BLOK 3

BLOK 4

U

JKC Sint Franciscus

O

vb

CBS De Adelaar

O

vb

N

Daltonbasisschool Fredericus

O

vb

N

IKC Scholtens

O

V

OBS De Aventurijn (MFA 3 Turven)

O

V

OBS Dorpsschool De Blesse Dalton OBS De Oosterbrink (MFA Boijl)

O vb

vb

O

AP

O

OBS Heidepolle (MFA Futura)

2041

2040

2039

2038

2037

2036

2035

2034

2033

2032

2031

AP/UP?

N

N N

Sporthal Ni'je Steense O

O

V

O vb

N

Gymzaal de Duker Gymzaal Matthijsje

N

Sporthal De Schakel Gymzaal de Triade

BLOK 2

BLOK 3

BLOK 4

V N

O

vb

AP/UP?

vb

AP/UP?

O

O

V

O

Linde College

vb

BLOK 1

O

OBS De Klaeter

2030

2029

2028

2027

2026 vb

AP/UP?

BLOK 4

Sporthal de Duker

N

V

vb

O

OBS 't Holtpad (MFC De Nije Stienze)

O

V

Linde College Algemeen - verduurzamingsonderzoek

vb

O

U|V

OBS De Lamer

SBO De Triade

Gymzaal De Blesse

O

vb vb

BLOK 3 N

Gymzaal Terra College

N

OBS Tuindorp (MFA Vlindertuin) OBS Dorpsschool

Gymzaal Steggerda

O

Sporthal Linde College

V

O vb

vb

Sporthal Oolde Steeense

AP/UP?

O

vb

N O

vb vb

O

Gymzaal Zuid vb

V

OBS De Striepe

OBS Tuindorp (MFA Vlindertuin)

BLOK 2 O

Gymzaal Lamer

Gymzaal Heide

OBS De Velden

Dalton OBS Wolvega Zuid

AP/V

AP

Dalton OBS De Oosterbrink (MFA Boijl) OBS Vensterschool

BLOK 1

Gebouw Gymzaal Striepe

N

CBS De Wegwijzer (MFA Futura) JKC Sint Franciscus

2025

2041

2040

2039

2038

2037

2036

2035

2034

2033

2032

2031

2030

2029

BLOK 1

Gebouw Basisschool Matthijsje

2028

2027

2026

2025

Bewegingsonderwijs

O vb

O

AP

V

Toelichting

O

Algemeen - capaciteit uitrol ISHP

€

BLOK 1

BLOK 2

BLOK 3

BLOK 4

N

N = nieuwbouw/vernieuwbouw

R

R = levensduurverlengende renovatie (incl. verduurzaming)

AP/UP

AP = aanpassing / upgrade

U

U = uitbreiding

V

V = verduurzaming/optimalisatie binnenklimaat

* NB: per aug. '25 zijn Cbs de Adelaar en Cbs de Wegwijzer samengegaan in fusieschool Cbs de Patrijs op locatie

vb

vb = start voorbereiding (voorbereidingskrediet)

van vml. Cbs de Adelaar (bij de eerstvolgende actualisatie van het IHP wordt deze wijziging verwerkt).

O

O = onderzoek (bv. verduurzaming, instandhouding, visie, scenario, locatie)

A

A = afstoten

…

grijs = ontwikkeling nog onzeker (financieel nog niet doorgerekend)

34

8. Financiën 8.1 Kaders en uitgangspunten Het meerjaren huisvestingsprogramma is financieel doorgerekend en vertaald in te verwachten investeringskosten. Hierbij zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd.

8

Kwaliteitsuitgangspunten  (ver) Nieuwbouw en uitbreiding (permanent): minstens ENG en zoveel als mogelijk minimaal gemiddeld klasse B Frisse scholen.  Levensduurverlengende renovatie: minstens BENG, zo mogelijk ENG & Frisse Scholen.  Upgrade: zoveel als mogelijk BENG en Frisse scholen.  Verduurzaming/optimalisatie binnenklimaat: minstens BENG, zo mogelijk ENG en Frisse Scholen. Afschrijvingstermijnen  (ver)Nieuwbouw/uitbreiding (permanent): 40 jaar.  Levensduurverlengende renovatie: 25 jaar.  Upgrade: 10 jaar.  Aanpassingen (verduurzaming/optimalisatie binnenklimaat): n.t.b. (in combinatie met verduurzamingsonderzoek).  Aanpassingen openbare infra: 25 jaar (infra voor zover niet schoolpleinen 'binnen de hekken' betreft). Normbedrag per m² nieuwbouw  PO/VO: norm BDB (Kwaliteitskader RuimteOK '25, levensduurscenario voor basisreferentie + kwaliteitskader, prijspeil jan. ’25, geïndexeerd naar jan. ’26

35

Vergelijk normbedragen VNG & RuimteOK Onderstaande figuur geeft de normbedragen van RuimteOk weer. Voor PO en VO is dit gebaseerd op referentiegebouwen van 221 leerlingen (PO klein, 1.312 m2 bvo, 8 lokalen), 442 leerlingen (PO groot, 2.423 m2 bvo, 16 lokalen), resp. 693 leerlingen (VO havo-vwo, 5.000 m2 bvo, 30 lokalen).

Normbedrag per m² levensduurverlengende renovatie  Bedrag: 65% van het budget voor (ver)nieuwbouw.  Grondslag berekening: er wordt uitgegaan van de normatieve ruimtebehoefte behorend bij het gemiddelde leerlingenaantal gedurende de komende 15 jaren.  Inpassingsmarge: we houden rekening met 10% inpassingsverlies aanvullend op de normatieve ruimtebehoefte. Over nut, noodzaak en wijze van financiering van de renovatie van de normatieve overcapaciteit worden per project nadere afspraken gemaakt tussen gemeente, schoolbestuur en eventuele externe huurpartners zoals de kinderopvanginstellingen. Het staat schoolbesturen vrij dit renovatiebedrag aan te vullen met eigen middelen, mits toegestaan vanuit de wetgeving.

Voor VO-scholen met minder dan 500 leerlingen hanteren we de PO-normbedragen. Bij kleine scholen (< 50 leerlingen) of kleinschalige uitbreidingen is het aannemelijk dat de feitelijke kosten hoger zijn dan het normbedrag.

Normbedrag per m² upgrade  Bedrag: maatwerk (raming o.b.v. noodzakelijke aanpassingen indien bekend, anders schatting 25% (ver)nieuwbouwnorm.

De normbedragen in de tabellen zijn van prijspeil jan. ’25 (KKHV RuimteOK, mei '25).

BENG, ENG & NOM  ENG & NOM: verwachting is dat duurzaamheidsinvesteringen in gebouwen niet leiden tot 'winst' voor schoolbesturen. Middelen van schoolbesturen voor de gebouwexploitatie zijn al ontoereikend en grote exploitatievoordelen in energie en onderhoud zijn niet direct te verwachten. Ook speelt het investeringsverbod van schoolbesturen een rol. De normvergoeding gaat mede daarom uit van ENG. - ENG: bekostigt gemeente; - Maatregelen ambities boven ENG: bekostigt schoolbestuur (zij maken bij project afweging of NOM wenselijk en haalbaar is rekening houdende met de wettelijke vereisten).  (B)ENG en verduurzaming/optimalisatie binnenklimaat: bij alle (ver)nieuwbouw- en renovatieprojecten is dit meegenomen.  Aanvullend onderzoek: er zijn ook gebouwen die niet op (B)ENG- niveau zijn en in blok 1-4 niet zijn opgenomen voor renovatie of (ver)nieuwbouw. Voor deze gebouwen gaan we in blok 1 onderzoek doen naar verduurzamings-/ optimalisatiemogelijkheden. Eventuele uitvoering van maatregelen is beoogd in blok 2-4. Kosten daarvan zijn nog niet geraamd, omdat maatregelen lastig in te schatten zijn. Dit vraagt nader onderzoek naar bijvoorbeeld de gebouwconstructie, installaties en terugverdientijd. Bij de volgende vierjaarlijkse actualisatie van het ISHP worden de uitkomsten van het onderzoek meegenomen.

 



o.b.v. BDB-forecast). SBO: toeslag op norm BDB (% o.b.v. verschil PO VNG bij zelfde m2). Grondslag (permanente huisvesting): als grondslag voor de berekening wordt conform de verordening uitgegaan van de normatieve ruimtebehoefte behorend bij het gemiddelde leerlingenaantal gedurende de komende 15 jaren. Aanvulling: Het staat de schoolbesturen (binnen wettelijke kaders) vrij om het normbedrag aan te vullen met eigen middelen.

Figuur 1. Vergelijking VNG normering en BDB bedragen per m2 bvo. Prijspeildatum januari 2025, bedragen inclusief btw (Kwaliteitskader Huisvesting RuimteOK, mei '25)

Investeringsbedragen en berekening kapitaalslasten  Investering: normbedragen (prijspeil jan. '26) zijn voor dekking van stichtingskosten voor de bouw van gebouw en schoolplein. Ze bestaan uit bouwkosten, directiekosten en bijkomende kosten zoals honoraria voor architect en adviseurs, onvoorzien, leges en nutsvoorzieningen.  BTW: bedragen zijn inclusief BTW.

36

 

   

Rekenrente: 1,5%. Prijsindexering: voor de actualisatie van de normbedragen wordt de prijsindex (conform BDB) en actualisatie van de normen van RuimteOK gevolgd. Er is geen indexering in het ISHP toegepast (indexering gebeurt jaarlijks bij de kadernota). Afschrijvingsmethode: lineair. Eenmalige lasten: lasten die niet geactiveerd mogen worden (bijvoorbeeld huur tijdelijke huisvesting, verhuiskosten). Boekwaarden: afboeking van restant boekwaarden is meegenomen. Prijspeil normbedrag voor project: voor projecten geldt het prijspeil van het normbedrag van het jaar waarin het (Definitief) Ontwerp wordt aanbesteedt als uitgangspunt voor de budgetbepaling.

Bijkomende kosten Voor de volgende onderdelen zijn separate budgetten geraamd aanvullend op de normbedragen.  Extra projectondersteuning/ambtelijke inzet: voor de uitrol van het ISHP is in blok 1 tot en met 3 jaarlijks een aanvullend budget opgenomen voor extra capaciteit/inhuur.  Verduurzamingsonderzoek: in blok 1 is een aanvullend budget opgenomen voor het in samenspraak met de schoolbesturen uitvoeren van een verduurzamingsonderzoek voor een aantal schoolgebouwen en gymzalen.  Openbare infra: aanpassingen aan de openbare inrichting voor parkeren, halen en brengen, verkeer met betrekking tot het onderwijshuisvestingsproject (met uitzondering van schoolpleinen 'binnen de hekken' dat onderdeel is van het normbedrag). Overige bijkomende kosten Alhoewel is getracht zo goed mogelijk een inschatting te maken, is het op voorhand niet goed mogelijk alle bijkomende kosten in te schatten en te ramen. Daarom is voor bijkomende kosten over het gehele ISHP een opslag van 10% opgenomen. Dit betreft bijkomende kosten voor:  Tijdelijke huisvesting.  Verhuizen.  Verwerving van grond.  Sloop van gebouwen op beoogde bouwlocatie en bouwrijp maken.  Investeringen voor bredere voorzieningen voor kinderopvang of wijk/buurt (uitgangspunt is dat hier een marktconforme huur tegenover staat).  Onderzoekskosten (bv. onderzoek locatie of scenario vernieuwbouw/nieuwbouw).

Exclusief Bij de normbedragen en 10% bijkomende kosten is nog geen rekening gehouden met extra bijkomende kosten voor:  Asbestsanering, archeologische vondsten, bodemverontreiniging, paalfundering.  Losse inrichting gebouw en terrein (onderwijsleerpakket en meubilair).  Gemeentelijke plan- en apparaatskosten (met uitzondering van de hierboven genoemde ambtelijke ondersteuning/projectleiding in relatie tot de uitvoeringsplanning).  Extra kosten voor specifieke stedenbouwkundige eisen (beeldkwaliteitplan).  Extra kosten als gevolg van netcongestieproblematiek.  Vergroening van (school)pleinen.  Opslag voor inclusie op normatieve m2 (maatwerk, indicatie gemiddeld 5%).

De bijkomende kosten zijn voor rekening van de gemeente. Dit met uitzondering van de kosten voor de losse inrichting van gebouw en terrein (meubilair en speeltoestellen), voor zover het niet de eerste inrichting (bekostiging) betreft. Overige aanvullende dekkingsmogelijkheden  Subsidies (bv. verduurzaming, energie).  Eigen bijdragen van schoolbesturen.  Verlenging van afschrijvingstermijnen.  Toekennen van restwaarde aan gebouwen bij circulair bouwen (in de huidige financiële verordening wordt afgeschreven naar nul; de gemeente wil de mogelijkheden wel verkennen i.r.t. tot de circulaire ambities).  Voordelen standaardiseren procedures en bouwwijzen (wordt nu landelijk onderzocht). Bijkomende kosten en aanvullende dekkingsmogelijkheden worden per project inzichtelijk gemaakt als de projecten in de voorbereidingsfase komen. 8.2 Eigen bijdrage schoolbesturen Schoolbesturen staan enkel aan de lat voor investeringen in maatregelen voor ambities hoger dan ENG, investeringen in de losse gebouwinrichting en speeltoestellen op het plein (voor zover het geen 1e inrichting betreft). Schoolbesturen hebben soms enkele mogelijkheden om aanvullend te investeren in onderwijshuisvesting en een aanvullende bijdrage te leveren aan (vervangende) nieuwbouw of renovatie. De schoolbesturen zijn bereidwillig binnen hun mogelijkheden te kijken of en hoe zij kunnen bijdragen.

Zij dragen sowieso ook al het nodige bij in de voorbereiding en uitvoering van alle onderwijshuisvestingsprojecten (bv. inzet stafbureau, investering in inrichting gebouw en speelterrein). Voorafgaand aan investeringen in huisvesting is het raadzaam goedkeuring van de eigen accountant te vragen. 8.3 Meerjaren investering Financiële gevolgen en effect op gemeentelijke begroting Er zijn normaliter drie momenten waarop een huisvestingsproject voor onderwijs concrete financiële gevolgen heeft. Voor de initiatief- en ontwerpfase is een bouwvoorbereidingskrediet nodig. Als het gebouwontwerp is afgerond en goedgekeurd, worden na de aanbesteding alle middelen beschikbaar gesteld aan de bouwheer (minus bouwvoorbereidingskrediet). De gemeente kan alleen een beschikking voor bouwmiddelen afgeven als er genoeg investeringskrediet beschikbaar is. Bij oplevering worden investeringen geactiveerd en op de gemeentelijke balans gezet.

37

Totale investering De uitvoering van dit ISHP vraagt een totale investering van ca. €49,8 miljoen voor de komende 16 jaar (exclusief indexering, prijspeil jan. '26). Dit bedrag betreft de optelsom van structurele en incidentele lasten en is inclusief hiervoor genoemde bijkomende kosten (genoemde posten en 10% opslag).

8.4 Looptijd ISHP Looptijd plan en dekkingsperiode Dit ISHP heeft een looptijd tot 2041. Dit biedt gemeente én schoolbesturen de kans om structureel rekening te houden met de gevraagde investeringen over een langere periode. Als partners het eens zijn over de inhoud, de planning en financiële consequenties die daaraan gekoppeld worden, kunnen middelen gereserveerd worden en zijn de investeringen verantwoord om te doen. Beoogd wordt om via de meerjarenbegroting van de gemeente telkens voor een periode van vier jaren budgetten te ramen. Tegelijkertijd blijft de intentie bestaan om tot totale planuitvoering te komen, zodat schoolbesturen en gemeente in staat zijn tijdig te anticiperen op deze projecten.

Lasten (structureel en incidenteel) en dekking Tabel 5 geeft de benodigde investeringen en de daarbij behorende structurele en incidentele lasten voor onderwijshuisvesting weer. In bijlage 4c zijn de investeringen per project opgenomen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen investeringskredieten, structurele- en incidentele lasten. Bij de voorjaarsnota 2024, kadernota 2025/2026 en begroting 2025/2026 zijn reeds investeringskredieten met bijbehorende kapitaallasten beschikbaar gesteld voor het ISHP. Deze worden in bovenstaande tabel in mindering gebracht op de benodigde middelen. Daarnaast is het nodig dat huidige investeringen, die waarschijnlijk niet in stand blijven door uitvoering van het ISHP, worden afgeboekt. Dit is een eenmalige afboeking wat zorgt voor een vrijval van kapitaallasten. Ook is een inschatting gemaakt van mogelijke investeringen in de infrastructuur per huisvestingslocatie. En is ook personele inzet en een onderzoeksbudget geraamd. Dit alles samen zorgt voor een compleet financieel beeld bij de meerjarenplanning van het toekomstbestendige ISHP. Tabel 5. Investeringen en jaarlasten onderwijshuisvesting

x € 1.000

Investering

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2036

2037

2038

2039

2040

2041

Investering ISHP

2.664

10.824

11.412

00

7.352

00

6.936

00

00

00

7.573

929

00

00

00

00

00

00

Investering Infra

00

640

200

00

150

00

50

00

00

00

250

00

00

00

00

00

00

00

-2.664

-10.074

-7.770

00

00

00

00

00

00

00

00

00

00

1.391

3.842

00

7.502

00

6.986

00

00

00

7.823

929

00

00

00

00

00

00

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2036

2037

2038

2039

2040

2041

161

254

285

553

856

856

1.340

1.340

1.340

1.618

1.618

1.669

1.972

1.972

1.972

1.972

Reeds beschikbaar gesteld Nog benodigd investeringskrediet

x € 1.000 Structureel Kapitaallast ISHP Kapitaallast Infra

00

19

21

35

38

38

54

54

54

57

57

57

71

71

71

71

Afboeken huidige kapitaallasten staat C

-01

-01

-01

-37

-42

-41

-41

-40

-40

-39

-37

-37

-48

-48

-40

-39

Personele inzet

60

60

60

60

60

60

60

60

60

60

60

60

00

00

00

00

Reeds beschikbaar gesteld

-258

-258

-276

-604

-604

-604

-604

-604

-604

-604

-604

-604

-604

-604

-604

-604

Nog benodigd stuctureel

-38

75

89

06

308

309

810

810

811

1.091

1.093

1.144

1.390

1.390

1.398

1.399

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2036

2037

2038

2039

2040

2041

Incidenteel afboeken huidige staat C

09

00

00

416

40

00

00

00

00

00

00

00

14

00

00

00

Onderzoeksbudget

70

00

00

00

00

00

00

00

00

00

Nog benodigd incidenteel

79

00

00

00

00

00

14

00

00

00

x € 1.000 Incidenteel

2024

2025

00

00

416

40

00

00

38

9. Ontwikkelagenda Niet alle thema’s zijn al volledig uit te werken en noodzakelijk om in dit ISHP op te nemen. Om te borgen dat uitwerking plaatsvindt is een ontwikkelagenda toegevoegd aan het ISHP. Hiermee worden de nader uit te werken onderwerpen voorzien van werkafspraken en een planning. De volgende onderwerpen zijn op de ontwikkelagenda gezet:  

9

     

2025 Eigendomssituatie bestaande MFA’s 2026 Actualisatie Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs, naar aanleiding van wetswijziging 2026 Volgen ontwikkelingen inclusie en zo mogelijk implementeren in het ISHP 2026 Volgen ontwikkelingen TCO-benadering en zo mogelijk implementeren in het ISHP 2026 Construct verhuurafspraken kinderopvang (uitwerken uniforme afspraken, modelovereenkomsten, tarievenstructuur) 2026 Ontwikkelen uniform projectplan voor onderwijshuisvestingsprojecten 2026 Nadenken over ontwikkelingen aangaande klimaat adaptieve speelpleinen en de bijdrage die deze oppervlakten kunnen bieden aan klimaatontwikkelingen 2026-2029 Onderzoek verduurzaming (incl. uitgangspunten duurzaamheid, circulariteit, restwaarde en afschrijvingstermijnen, budgetten, actualisatie energie labels) + in beeld brengen verduurzamingsmaatregelen en investeringen

39

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=709ce952-36b0-496b-854d-2d598e62d87b