Bijlage 1 - GVVP Weststellingwerf 2025 (0098689220)
Tekst van het document
Denk aan uitgangspunten voor: de breedte, hoogte, draai/manoeuvreerruimte, rustmogelijkheden, loopoppervlak, valbeveiliging, sociale veiligheid en verlichting, trappen, hellingen, oversteekplaatsen, straatmeubilair en routegeleiding. 3
27 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
5 Fiets Opgave: Realiseren van een veilig en aantrekkelijk fietsnetwerk Speerpunten: •
• •
Toename van het utilitaire fietsgebruik met 10% in 2032 ten opzichte van 2022 (26%) op fietsverplaatsingen tot 7,5 kilometer. Deze substantiële toename lijkt haalbaar vanwege het hogere aandeel fietsgebruik in vergelijkbare omliggende gemeenten. De fiets is binnen de bebouwde kom het snelste en comfortabelste vervoermiddel; Fietsers op hoofdfietsroutes hebben voorrang op het overige verkeer. Bevorderen van veilige schoolomgevingen en -routes.
•
Inrichting van primaire utilitaire hoofdfietsroutes buiten de bebouwde kom en afstemmen op het gebruik door (e-)fietsen.
•
Waarborgen van de verkeersveiligheid van fietsers en overige weggebruikers door een duurzaam veilige inrichting van de infrastructuur.
•
Realiseren van samenhangende, comfortabele en veilige fietsverbindingen tussen de kernen. Realiseren van voldoende (veilige) stallingsvoorzieningen (inclusief laadpunten) bij de belangrijke fietsaantrekkende voorzieningen.
• •
Realiseren van veilige kruispunten. Utilitaire en recreatieve fietsroutes moeten gebiedsontsluitingswegen veilig kruisen.
5.1 Visie Het fietsgebruik wordt gestimuleerd door het in stand houden en realiseren van veilige, comfortabele en snelle fietsverbindingen. Door het aanbieden van een fijnmazig fietsnetwerk is het mogelijk fietsen snel en aantrekkelijk te maken. Het aantrekkelijk
28 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
maken van de fiets gaat samen met het prioriteren van de fiets (voorrangssituatie) op rotondes en hoofdfietsroutes. In de huidige situatie is dit niet het geval. Naast het verder verbeteren en vervolmaken van het netwerk krijgt ook het stallen van de fiets meer aandacht. Bij woningen, werklocaties maar zeker ook bij publiekaantrekkende functies (zoals scholen, winkels, sportvoorzieningen, station) zijn hoogwaardige fietsparkeervoorzieningen dicht bij de ingang gewenst. Het eenvoudig en veilig stallen van de fiets moet vanzelfsprekend zijn! Het is tot slot belangrijk om aan gedragsbeïnvloeding te doen. Fietsen is leuk en gezond. Een fietsende werknemer is minder vaak ziek, heeft een betere conditie en is daardoor productiever dan een collega die met de auto komt. Er zijn verschillende onderzoeken die aantonen dat consumenten op de fiets meer besteden bij de lokale detailhandel dan consumenten die met de auto komen. Dit geldt ook voor boodschappen doen. Fietsers halen weliswaar kleinere hoeveelheden dan automobilisten, maar komen vaker. De hiervoor geschetste visie is in lijn met het landelijke breed gedragen ‘Toekomstbeeld Fiets’ van de Fietsersbond.
5.2 Fietsnetwerk Het fietsnetwerk van de gemeente Weststellingwerf omvat alle wegen en paden die zijn opengesteld voor het fietsverkeer. Echter niet overal kunnen/zullen maatregelen worden getroffen en of nodig zijn. Het primaat ligt in eerste instantie bij de wegen en paden die fietsers intensief gebruiken: de hoofdfietsroutes. Veelal zijn dit de verbindingswegen tussen de kernen. Daarnaast zijn de recreatieve fietsroutes en aanvullende verbindingen van belang. De recreatieve fietsroutes zijn voor een groot deel onderdeel van het fietsknooppuntennetwerk. Het aanvullende netwerk bestaat uit verbindingsroutes binnen kernen richting voorzieningen en tussen een hoofdfietsroute en een kern. Zowel het recreatieve netwerk als het aanvullende netwerk verwerken een mindere grote hoeveelheid
Figuur 11: Fietsnetwerk gemeente Weststellingwerf
29 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
fietsers dan het hoofdfietsnetwerk. Het fietsnetwerk van Weststellingwerf is te zien in figuur 11. 5.2.1 Ontbrekende fietsverbindingen Het fietsnetwerk zoals in figuur 11 is opgenomen verloopt voor een groot deel over bestaande wegen en fietspaden. Binnen het aangegeven netwerk ontbreken echter enkele verbindingen die het netwerk compleet maken. Daarnaast zijn niet alle routes voorzien van de gewenste fietsvoorzieningen (fietsstroken of fietspaden). • Wolvega Zoals eerder in de analyse zichtbaar is geworden ligt vooral aan de oostkant van Wolvega een uitdaging rondom de fietsbereikbaarheid. Alle fietsers moeten nu gezamenlijk met het autoverkeer het spoor ter hoogte van de Lycklamaweg kruisen. Vanwege de hoge
Figuur 12: Fietsnetwerk kern Wolvega
intensiteit van het auto- en fietsverkeer zorgt dit voor een onveilige verkeersituatie en rijden veel fietsers over het trottoir. Een extra fietsverbinding tussen het ten oosten en ten westen van het spoor gelegen deel van Wolvega is dan ook gewenst. Vanwege de ligging van de belangrijke fietsaantrekkende voorzieningen in deze omgeving (Lindecollege en sportaccommodaties aan de oostzijde en het centrum van Wolvega aan de westzijde) ligt het zoekgebied voor deze verbinding in de omgeving van het NS Station. Binnen Wolvega ontbreken er verder geen verbindingen, maar zijn op diverse hoofdroutes geen (solitaire) voorzieningen (fietspaden of fietsstroken) voor fietsers aanwezig. Fietsers rijden hier op de rijbaan. Vooral op de zwaarder met autoverkeer belaste (ontsluitings)routes is het realiseren van een eigen voorziening voor fietsverkeer noodzakelijk om de fietsbereikbaarheid, de veiligheid en het comfort voor de fietser te verbeteren.
30 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
• Buitengebied In het buitengebied ontbreekt vooral een schakel tussen Noordwolde en Wolvega langs de Vinkegavaartweg vanaf de Kontermansweg. Vanwege de hoge snelheid, de verkeersintensiteit en het belang van deze route voor fietsende scholieren en toeristen, is het wenselijk om hier fietsvoorzieningen te realiseren. In het beste geval zal deze fietsverbinding via de Molenburen lopen. Dit is vanuit Noordwolde richting Wolvega namelijk de meest directe route. Om deze route aantrekkelijk te maken voor fietsers dienen er maatregelen getroffen te worden die voorkomen dat deze route als sluiproute wordt gebruikt door het auto- en landbouwverkeer. Een deel van de hoofdfietsroutes loopt over huidige parallelwegen. Om de veiligheid op deze wegen te vergroten en conflicten tussen autoverkeer/landbouwverkeer en fietsers te vermijden dient het landbouwverkeer geweerd te worden van de parallelwegen en gebruik te maken van de hoofdrijbaan. Hierbij blijft er wel steeds een afweging nodig met betrekking tot de veiligheid van de landbouwvoertuigen, die meestal gerelateerd kan worden aan de geldende maximumsnelheid op de hoofdrijbaan. 5.2.2 Recreatief netwerk Een deel van de recreatieve fietsroutes valt samen met het hoofdfietsnetwerk. Het hoofdfietsnetwerk betreft de routes tussen woon-, werk- en winkelgebieden en routes naar bijvoorbeeld sportvoorzieningen.
Deze routes dienen goed onderhouden te zijn, comfortabel en veilig. Ook dienen de routes optimaal te zijn ingepast binnen de landschappelijke kenmerken van het gebied. Er is afstemming nodig tussen de verschillende recreatieve routes en aansluitingen en de categorisering van het wegen- en fietsnetwerk. Hierbij dienen de belangrijkste oversteeklocaties van recreatieve routes te worden getoetst op veiligheid. Deze oversteeklocaties bevinden zich veelal buiten de bebouwde kom waar de snelheid van het gemotoriseerd verkeer hoog is. Zien en gezien worden is hierbij belangrijk. Uit de inventarisatie blijkt dat een aantal oversteeklocaties extra aandacht vraagt. Zoals de fietsoversteken van het Lindepad ter hoogte van de Steenwijkerweg en de Vinkegavaartweg. Het verbeteren van de oversteek valt samen het verlagen van de maximumsnelheid en het aanpassen van de huidige weginrichting. 5.2.3 Doorfietsroutes Vanuit de provincie Friesland komt er steeds meer aandacht voor fietsroutes voor langere afstanden. De zogeheten ‘Doorfietsroutes’. Deze aantrekkelijke fietsverbindingen liggen tussen de grotere plaatsen en moeten een goed alternatief bieden voor de auto. In Friesland is hiermee een begin gemaakt en ook voor Weststellingwerf liggen hier kansen, omdat er landelijk aandacht voor is en geld voor wordt vrijgemaakt.
Het creëren van een snelle fietsverbinding vanuit Wolvega richting Heerenveen, Oosterwolde of Steenwijk helpt om het fietsgebruik in de regio te vergroten. De opkomst van snelle fietsen zoals de speed pedelec biedt kansen om de fietsbereikbaarheid te vergroten. Door de hogere snelheid kan dit voor forenzen een reden zijn om de auto te laten staan en steden als Steenwijk en Heerenveen al fietsend te bereiken. Binnen de provincie hebben deze trajecten de aandacht, maar om uiteindelijk van een streep op de kaart naar een daadwerkelijke fietsverbinding te komen, is nauwe samenwerking met de provincie en buurgemeenten nodig. Daarnaast ligt er de opgave om binnen de gemeente het fietsnetwerk op orde te krijgen, zodat de nieuwe routes hier naadloos op kunnen aansluiten. Hier ligt de hoogste prioriteit.
31 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
Figuur 13:Trajecten gewenste doorfietsroutes
5.3 Inrichting Er zijn veel verschillende typen fietsen. Zowel qua snelheid als afmeting. Om voor alle fietsers voldoende ruimte te creëren worden vier basissituaties onderscheiden: • Fietspaden: solitaire, vrijliggende en aanliggende (fietspad met kleine tussenberm) fietspaden in één of twee richtingen bereden; • Fietsstraten: wegen waarbij de fietsers prioriteit krijgen boven de auto; auto/landbouwvoertuig is te gast; • Fietsstroken: door rode stroken, voorzien van fietssymbool en markering hebben fietsers een eigen gedeelte op de rijbaan. Fietsstroken zijn minimaal 1,7 meter breed waardoor de fietser een meer prominente plek krijgt ten opzichte van de auto;
•
Fietssuggestiestroken: Een (in afwijkende kleur vormgegeven) strook (niet rood) voorzien van markering. Hiermee wordt visueel, zonder juridische status, meer plaats geboden aan de fietsers in de weginrichting.
Het toepassen van het type fietsvoorziening is afhankelijk van de functie van de weg en de fietsroute.
32 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
de op
Fietsstrook
●
● -
● -
●
● ● -
●
● ● -
● ● ●
●
Fietsers rijbaan
Fietsstraat
Fietssuggestiestrook
Fietspaden
Snelheid
● ● -
Buiten de bebouwde kom Gebiedsontsluitingsweg 80 Erftoegangsweg 1 60 Erftoegangsweg 2 60 Binnen de bebouwde kom Gebiedsontsluitingsweg 50 Gebiedsontsluitingsweg 30 Erftoegangsweg 1 30 Erftoegangsweg 2 30 Figuur 14: Fietsvoorzieningen naar type weg
In figuur 14 is aangegeven welk type fietsvoorzieningen waar toepasbaar is. Voor de gebiedsontsluitingswegen (50 km/uur) betekent dit dat vrijliggende fietspaden wenselijk zijn. Op gebiedsontsluitingswegen met een maximumsnelheid van 30 km/uur zijn fietsstroken in beginsel de aangewezen voorziening. Op erftoegangswegen type 2 worden in principe geen fietsvoorzieningen toegepast. In bijzondere situaties is eventueel wel een vormgeving als fietsstraat denkbaar. Belangrijk is dat er in principe geen bestaande fietspaden worden opgeheven, ook al is dat op basis van de figuur 14 gewenst. 5.3.1 Voorrangssituatie Zoals ook in de analyse naar voren is gekomen heeft de fietser binnen de gemeente Weststellingwerf op geen enkele locatie prioriteit boven het autoverkeer. Vooral binnen de bebouwde kom is dit opmerkelijk. De auto heeft de afgelopen decennia binnen de gemeente Weststellingwerf prioriteit gekregen. Om het fietsgebruik te stimuleren en vooral binnen de bebouwde kom het verplaatsen met de fiets aantrekkelijker te maken, is het wenselijk om de voorrangssituaties op wegen binnen de gemeente aan te passen, zodat de fietsers voorrang hebben. Dit geldt in de volgende situaties: doorgaande fietspaden (hoofdfietsroutes) die gebiedsontsluitingswegen kruisen en op rotondes. Dit doet zich vooral voor binnen de kern Wolvega.
Figuur 15:Rotondes en kruispunten in Wolvega binnen de bebouwde kom zonder fietsers in de voorrang
Voor het gehele netwerk zal worden vastgesteld waar nog aanvullende voorzieningen noodzakelijk zijn en waar kansen liggen om de fietsveiligheid en bereikbaarheid te
33 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
verbeteren. In het op te stellen uitvoeringsprogramma zal hiervoor een netwerkscan worden opgesteld. 5.3.2 Fietscomfort De fietser is een kwetsbare verkeersdeelnemer. Het voorkomen van ongevallen waarbij fietsers betrokken raken is hoofdprioriteit. Het verbeteren van het fietscomfort draagt in grote mate bij aan het verhogen van het gebruik van de fiets. Een goede inrichting van het fietsnetwerk en fietsroutes voldoet aan de volgende kenmerken: • Fietspaden worden in asfaltverharding uitgevoerd en voldoen wat betreft breedte en inrichting aan de landelijk geldende richtlijnen (Ontwerpwijzer Fietsverkeer, CROW); • Hoofdfietsroutes liggen (bij voorkeur) in de voorrang. Echter de veiligheid op de fietsroute heeft een hogere prioriteit dan de voorrangssituatie; • Daar waar hoofdfietsroutes en recreatieve fietsroutes samenvallen met woonstraten wordt het aandeel autoverkeer zoveel mogelijk beperkt. Geparkeerde voertuigen mogen het fietsverkeer niet hinderen; • Op kruispunten en oversteekplaatsen is er voldoende zicht van de automobilist op de fietsers; • De bestaande fietsvoorzieningen dienen goed te worden onderhouden; • Er wordt meer ruimte gecreëerd voor de fiets, ook als dat ten koste gaat van de auto en de doorstroming van autoverkeer (met uitzondering op stroomwegen en gebiedsontsluitingswegen).
Dit bijvoorbeeld door het aanbrengen of verbreden van fietsstroken; • Bij onderhoud en reconstructies van wegen is het comfort van de fietser en de uitstraling van de fietsroute een belangrijk aspect. Door het fietsen comfortabeler te maken wordt ook winst geboekt in het voorkomen van ongewenst gedrag van fietsers. Fietsers die rekeninghouden met andere weggebruikers, maken het voor iedereen in het verkeer prettiger. 5.3.3 Sociale veiligheid (Hoofd)fietsroutes moeten niet alleen verkeersveilig maar ook sociaal veilig zijn. Het aanbrengen van openbare verlichting is daarbij niet genoeg. De routes moeten door het tracé en de inrichting op alle momenten van de dag sociaal veilig zijn. Doordat LED verlichting minder strooilicht met zich meebrengt is het bij vervanging van verlichting langs wegen belangrijk dat er aandacht wordt gegeven aan de afstelling. Vooral op wegen met vrijliggende fietspaden waarbij de openbare verlichting zowel de rijbaan als het fietspad verlicht, is dit een aandachtspunt. Donkere, onprettige locaties op een fietsroute moeten worden voorkomen. Fietstunnels en andere voorzieningen worden goed verlicht. Continuïteit in de route is belangrijk. Vanuit verkeersoogpunt is het wenselijk om het hoofdfietsnetwerk te verlichten. Maar hier spelen ook ecologische argumenten een rol. De prioriteit ligt om die reden op de hoofdfietsroutes binnen de bebouwde kom.
En waar mogelijk wordt ook verlichting buiten de bebouwde kom aangebracht. Het onderdeel sociale veiligheid zal ook onderdeel uitmaken van de eerder genoemde in het uitvoeringsprogramma op te nemen netwerkscan.
5.4 Stallingsmogelijkheden Om het fietsen te stimuleren is het, naast een goede fietsinfrastructuur, belangrijk dat er voldoende en kwalitatief goede stallingsmogelijkheden voor fietsen zijn bij de herkomsten bestemmingslocaties; bij openbaar vervoer haltes, winkelcentra, toeristisch rustplaatsen, scholen en bij sportvoorzieningen. Fietsers stallen daar hun fiets zonder risico op diefstal, vandalisme of andere kans op schade (omvallende fiets); dit is een van de voorwaarden voor daadwerkelijk gebruik van de fiets als alternatief voor de auto. Voor het aantal benodigde plaatsen om een fiets te stallen vormen de kentallen zoals opgenomen in Fietsberaad publicatie Fietsparkeerkencijfers 2019 de basis. Voor de vormgevingseisen van parkeervoorzieningen ligt de basis in de richtlijn zoals opgesteld
34 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
door het CROW (Publicatie 291, Leidraad fietsparkeren) en het Normstellend Document Fietsparkeersystemen van de Stichting FietsParKeur 4. Dit keurmerk is opgesteld om de veiligheid en het gemak van fietsenstallingen te verbeteren. Ondanks dat FietsParKeur het uitgangspunt is, is maatwerk onontkoombaar vanwege de inpasbaarheid en budgettaire mogelijkheden. Naast voldoende capaciteit is het van belang goede voorzieningen te realiseren en deze op de juiste locaties aan te bieden. Ook zorgen goede parkeerplekken voor een verbetering van de buitenruimte, doordat het aantal los-gestalde of rondslingerende fietsen wordt beperkt. In ruimtelijke (her)ontwikkelingsprojecten en herinrichtingen van de openbare ruimte wordt het fietsparkeren integraal onderdeel. Bij de keuze voor een locatie gelden verder de volgende uitgangspunten. Stallingsvoorzieningen worden optimaal gebruikt als ze: • Niet ver van de bestemming liggen (maximale loopafstand circa 50 meter); • Gesitueerd zijn aan de aanvoerroutes; • Duidelijk zichtbaar en als zodanig herkenbaar zijn; • Qua vormgeving (type beugels en stalling) voldoen aan de wensen van de parkeerder. Denk hierbij aan de toename van het aantal elektrische fietsen en bakfietsen; • Beschikken over stopcontacten voor het opladen van elektrische fietsen. Alleen bij stallingsvoorzieningen waar (sociale)controle aanwezig is.
Om de verrommeling door gestalde fietsen in de dorpscentra tegen te gaan is het uitgangspunt om voor langparkeerders verschillende plekken aan te wijzen waar veel fietsen geclusterd geparkeerd kunnen worden. Daarnaast dient het stallen van de fiets te worden gefaciliteerd dicht bij de winkel voor een kort verblijf.
5.5 Stimuleren gebruik (elektrische) fiets De gemeente Weststellingwerf heeft veel potentie om het aandeel van de (elektrische) fiets verder te vergroten. De komende periode wordt onderzocht bij welke doelgroepen een toename in fietsgebruik mogelijk is als vervanging van minder schone vormen van mobiliteit. Hiervoor zal een gericht en continu promotieprogramma worden opgesteld. Fietspromotie wordt hierbij integraal benaderd vanuit maatschappelijke ontwikkelingen en relaties met andere beleidsvelden binnen de gemeente. Vanuit duurzaamheidsoogpunt wordt de elektrische fiets gepromoot en vanuit sociaal klimaat wordt ingezet op het fietsen door groepen zoals gepensioneerden en recreanten. Vanuit de link met gezondheid vindt promotie plaats met betrekking tot het fietsgebruik bij scholen en (sport)verenigingen. Om het gebruik van de (elektrische) fiets te stimuleren zal actief worden gecommuniceerd. “Fietsen is leuk, gezond, snel en goed voor de wereld”.
Het stimuleren van het fietsgebruik vindt plaats op verschillende manieren: • Aansluiten op regionale, provinciale en landelijke initiatieven, projecten of campagnes, door daar op lokaal niveau en via eigen media medewerking aan te verlenen (mensgericht); • Incidentele communicatie en medewerking verlenen bij bijvoorbeeld het realiseren van oplaadpunten voor fietsers; • In samenwerking met scholen stimuleren van fietsgebruik bij het halen en brengen van de kinderen.
Onafhankelijk Keurmerk wat het gemak, de veiligheid en duurzaamheid van fietsenstallingen waarborgt en toetst. Hierin worden wensen van fietser, inkoper en beheerder meegenomen. 4
35 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
5.6 Acties thema fiets •
• • • • • • •
Uitvoeringsprogramma opstellen voor het aanpassen van de voorrang op rotondes, het instellen van voorrang op hoofdfietsroutes en het aanbrengen van fietsvoorzieningen op gebiedsontsluitingswegen binnen de bebouwde kom. Hierbij ligt de eerste prioriteit bij de ontsluitingswegen in Wolvega; Opstellen van een uitvoeringsprogramma waarin landbouwverkeer wordt geweerd van parallelwegen die zijn aangeduid als hoofdfietsroute; In samenwerking met de provincie en de gemeenten Heerenveen en Steenwijkerland verkennen van de mogelijkheden om een comfortabele doorfietsverbinding (F32 en verbinding N351 richting Oosterwolde); Uitvoeren netwerkscan naar de inrichtingskenmerken en sociale veiligheid van fietsvoorzieningen met prioritering verbetermaatregelen; Verkenning uitvoeren naar kwaliteit en ligging stallingsvoorzieningen bij publiekaantrekkende voorzieningen; Onderzoek naar een nieuwe fietsverbinding tussen het centrum van Wolvega en het zwembad en Lindecollege (ongelijkvloerse spoorkruising); Onderzoek naar het doortrekken van de fietsverbinding tussen Wolvega en Noordwolde via, en in het verlengde van de Vinkegavaartweg; Opstellen promotiecampagne ten behoeve van stimulering fietsgebruik, aansluitend op regionale en landelijke campagnes.
36 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
6 Openbaar vervoer en deelmobiliteit Opgave: Het stimuleren van openbaar vervoer en deelmobiliteit Speerpunten: • Realiseren van goede voor- en natransportmogelijkheden op OV-knooppunten. • Realiseren van hoogwaardige en goed bereikbare haltevoorzieningen. • Meewerken aan nieuwe initiatieven om het openbaar vervoer in de haarvaten van het systeem te verbeteren. • Streven naar betaalbaar OV voor mensen met een laag inkomen.
6.1 Visie De trein en de bus vervullen een zeer belangrijke sociaal-maatschappelijke functie voor de gemeente Weststellingwerf. Een deel van de inwoners is voor mobiliteit afhankelijk van het openbaar vervoer. Het OV biedt daarnaast een duurzaam alternatief voor de auto en draagt bij aan een leefbare gemeente waar iedereen meetelt en mee kan doen. De afgelopen jaren versoberde het openbaar vervoer in Nederland. Covid-19 zette het openbaar vervoer verder onder druk. Vooral in landelijk gebied waar het aantal reizigers laag is heeft dit geleid tot een nog verdere afname van het vervoeraanbod. Het behoud van openbaar vervoer is onmisbaar om Weststellingwerf voor iedereen bereikbaar te houden. Het is belangrijk dat de kernen binnen de gemeente ontsloten zijn. De grotere bij voorkeur met het reguliere streekvervoer, eventueel met een buurtbus of een andere vorm van flexibel openbaar vervoer. De kleinere kernen kunnen gebruik maken van een buurtbus of een andere vorm van flexibel openbaar vervoer.
6.2 Gesprekspartner van de provincie Friesland De provincie Friesland is de concessieverlener op het grondgebied van de gemeente Weststellingwerf. Dat betekent dat zij in de eerste instantie gaat over de routes, tarieven en frequentie van het openbaar vervoer. De directe invloed van de gemeente
37 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
Weststellingwerf op het OV-beleid is beperkt. Gemeente Weststellingwerf is net als de andere Friese gemeenten gesprekspartner voor de provincie. Er wordt periodiek overleg gevoerd met de provincie (concessieverlener OV) over een toekomstbestendig OV met behoud van kwaliteit. Dit is een punt van aandacht en zorg. De nieuwe concessieperiode, die start in december 2024 en loopt tot 2034, biedt nieuwe kansen in het behouden en uitbreiden van de huidige verbindingen en de verduurzaming van het OV.
6.3 OV-netwerk en inrichting De gemeente Weststellingwerf heeft een uitgebreid busnetwerk. Wolvega is naast de aanwezige busverbindingen ook nog verbonden met het treinnetwerk ZwolleLeeuwarden. Hierdoor is het ov-aanbod in Wolvega aanzienlijk beter dan in omliggende dorpen. Alle dorpen worden direct ontsloten via een busverbinding. Alleen de Hoeve en ter Idzard zijn twee kernen zonder een OV-verbinding. De buslijnen met de meeste reizigers zijn buslijn 17 en 116. Buslijn 17 ontsluit de grootste kernen (de Blesse, Noordwolde en Oldeholtpade) met Wolvega en omliggende dorpen. Veel buslijnen komen samen bij het Vlechtmuseum in Noordwolde en rond station Wolvega waar veel busreizigers hun reis vervolgen met de trein.
Een OV-vriendelijke weginrichting Voor het openbaar vervoer is een vlotte doorstroming en een comfortabel te berijden weg belangrijk. Op wegen die onderdeel zijn van het OV-netwerk worden minder (heftige) fysieke snelheidsremmende maatregelen getroffen die rekening houden met het OV-gebruik. Als fysieke snelheidsremmende maatregelen noodzakelijk zijn binnen het OV-netwerk, wordt bij voorkeur voor dezelfde maatregelen gekozen als die de voorkeur hebben voor landbouwverkeer. Die zijn het meest geschikt voor grote, lange en/of zware voertuigen.
Figuur 16: Netwerk openbaar vervoer Weststellingwerf
38 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
6.3.1 Buurtbus De buurtbus (lijn 108) is naast het reguliere openbaar vervoer in de gemeente een belangrijke en onmisbare aanvulling. De lijn van en naar Wolvega langs onder andere Munnekeburen, Langelille en Oldetrijne verbindt alle kleine kernen in de westhoek van de gemeente. De buurtbus heeft vooral een verbindende functie voor scholieren die op school zitten in Wolvega of die in Wolvega op de trein stappen richting Heerenveen of Steenwijk. Ook gebruiken inwoners die niet (meer) de mogelijkheid hebben om met de auto te gaan de buurtbus als verbinding richting het centrum van Wolvega. Om de kleine kernen ook in de toekomst bereikbaar te houden is het belangrijk dat de buurtbus in stand wordt gehouden. In samenwerking met de provincie zal de gemeente zich daarvoor blijven inzetten. Het in stand houden van een grote groep vrijwilligers is hierbij onmisbaar.
6.4 Lelylijn De ontwikkeling van de planvorming rondom de Lelylijn is in volle gang. In het najaar van 2024 wordt er besloten of er een MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur)-verkenning wordt opgestart voor de uitvoer van de Lelylijn. Omdat er nog geen duidelijkheid is over het definitieve tracé (en de mogelijke realiseringstermijn) is lastig in te schatten welke effecten de mogelijk realisatie van de Lelylijn heeft op de bereikbaarheid van Weststellingwerf. Het is daarom van belang de vinger aan de pols te houden met betrekking tot deze ontwikkeling.
6.5 Kwaliteit OV-voorzieningen De gemeente draagt zorg voor de kwaliteit van de haltevoorzieningen langs de wegen. Het streven is erop gericht om de haltes voor iedereen toegankelijk te maken, voor zover dat nog niet het geval is. • Halteperrons worden op de juiste hoogte gebracht om in- en uitstappen makkelijker te maken; • Haltes zijn goed bereikbaar en voorzien van logische looproutes die vrij zijn van obstakels.
6.6 Doelgroepenvervoer en nieuwe vervoervormen Er zijn diverse vormen van doelgroepenvervoer in de gemeente, Verzorgd door bijvoorbeeld een zorgverzekeraar, school of oudereninstelling. De Griffioenbus die ouderen binnen de gemeente voor een vast bedrag vervoert is hiervan een voorbeeld. Deze vorm van mobiliteit is belangrijk voor de bereikbaarheid van ouderen in de gemeente. Vanuit de samenleving of via ondernemers kunnen nieuwe vormen van gezamenlijk vervoer tot stand komen. Indien nodig kan de gemeente de totstandkoming van het initiatief faciliteren of voorzieningen treffen (denk aan via een verkeersbesluit een parkeerplaats instellen). In ieder geval wordt er gestreefd naar een adequaat systeem van openbaar en/of collectief doelgroepenvervoer.
6.7 Deelmobiliteit Mensen die een auto delen maken veel minder autoritten. In plaats daarvan reizen ze meer met het openbaar vervoer, de fiets en te voet. Autodelen draagt daarom bij aan een lager autogebruik- en bezit. Naast de deel-auto zijn ook andere vormen van deelmobiliteit van belang. Hier ligt in eerste instantie een kans bij station Wolvega. Door in te zetten op de plaatsing van deelfietsen (OV-fiets) kan worden aangesloten bij de wensen van de NS. Er is met het plaatsen van een deelauto op station Wolvega een eerste stap gezet in het aanbieden van deelmobiliteit in Wolvega. Daarnaast is er al meerdere jaren een elektrische buurtauto beschikbaar in de omgeving van Noordwolde. De mogelijkheden/wensen met betrekking tot de uitbreiding hiervan dienen ander te worden verkend.
39 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
6.7.1 Smart Mobility Op het gebied van Smart Mobility zijn er steeds meer ontwikkelingen. Voorbeelden hiervan zijn: • Mobility as a Service (MaaS); • Informatievoorziening; • Mobiliteitsmanagement en gedragsverandering. Binnen de gemeente is er op dit vlak nog weinig ontwikkeling. Wel wordt de vinger aan de pols gehouden en wordt indien gewenst aangesloten op initiatieven binnen de regio. 6.7.2 Mobiliteitshubs Mobiliteitshubs maken het makkelijker en leuker om te kiezen voor duurzame vervoerswijzen. De belangrijkste functies van een hub zijn: • overstappen makkelijker maken bij multimodaal personen- en goederenvervoer; • het bundelen van vervoerstromen en de clustering van voorzieningen; • het faciliteren van deelmobiliteit en elektrificatie van vervoer. Het station in Wolvega is al een hub (P+R), welke mogelijk met meer deelvervoer kan worden uitgebreid.
6.8 Acties thema OV en deelmobiliteit • • • • • •
Lobby bij de provincie en vervoerder om het bestaande niveau van het openbaar vervoer in stand te houden en mogelijk uit te breiden; Onderzoek naar nut en noodzaak van het toevoegen van bushaltes aan bestaande lijnvoering; Onderzoek naar de kwaliteit van de haltevoorzieningen en de mogelijkheden om deze te optimaliseren en daar waar nodig toe te voegen (perronhoogte, stallingen, abri’s, toegankelijkheid). Hierbij wordt prioriteit gegeven aan haltes met veel instappers; Verkennen mogelijkheden van het gemeentebreed faciliteren van deelmobiliteit en alternatieve vervoerconcepten in verschillende kernen; Stimuleren initiatieven op het gebied van aanvullend lokaal openbaar vervoer; Uitbreiden aanbod deelmobiliteit NS-station Wolvega door nauw in contact te blijven met NS en de behoefte aan te kaarten.
40 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
7 Auto Opgaven: - Een duurzaam veilige indeling en inrichting van het wegennet - Realisatie van een toekomstbestendige ontsluitingsstructuur van Wolvega - Een goede parkeerbalans in de centra en woongebieden • • • • • • • •
Er wordt een risicogestuurde aanpak gehanteerd volgens de principes van Duurzaam Veilig. Wegen en kruispunten met een groot veiligheidsrisico krijgen prioriteit. Wegen worden herkenbaar ingericht volgens het gewenste snelheidsbeeld. Er is sprake van een goede doorstroming op de hoofdwegen, waardoor weggebruikers worden gestimuleerd om van deze routes gebruik te maken. Doorgaand verkeer door de kernen wordt ontmoedigd. Bij knelpunten wordt gezocht naar een oplossing, waarbij de prioriteit niet ligt op het verbeteren van de doorstroming. Een maximumsnelheid van 30 km/u in de kom is de standaard. Bij hogere maximale snelheden in de kom worden fietsvoorzieningen aangebracht. Het gebruik van stiller en schoner gemotoriseerd verkeer wordt gestimuleerd. Het aantal oplaadpunten neemt toe en mogelijkheden voor autodelen worden gestimuleerd. Bij (ver)nieuw(en van) parkeerplaatsen wordt bij voorkeur gekozen voor waterdoorlatende verharding. Zo kan regenwater beter worden afgevoerd. Bestaande parkeerplaatsen worden optimaal benut. Een goede en duidelijke parkeerroute kan hierin een rol spelen. Voor locaties met een hoge parkeerdruk wordt ingespeeld op een optimale verdeling en dubbelgebruik van parkeerplaatsen. Het gebruik van duurzame alternatieven kan de parkeerdruk laten afnemen.
41 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
Inwoners van kleinere kernen zijn voor veel voorzieningen aangewezen op de grotere kernen (Wolvega en Noordwolde). Dit heeft tot gevolg dat de (elektrische) auto een belangrijk vervoermiddel is en naar verwachting ook blijft. Een goede bereikbaarheid van deze voorzieningen is dan ook van belang. Dit geldt ook voor de bereikbaarheid van arbeidsplaatsen en voorzieningen in omliggende gemeenten. In dit hoofdstuk komt de autobereikbaarheid van de gemeente Weststellingwerf aan de orde.
7.1 Wegencategorisering
Figuur 17: Toekomstige wegencategorisering Weststellingwerf
Het gecategoriseerde wegennet is weergegeven in figuur 17. Deze visie vormt het vertrekpunt voor te nemen maatregelen op een weg en in de omgeving. De wegencategorisering is een instrument om bij de verscheidenheid van verkeer- en omgevingsinvloeden een afgewogen keuze te maken voor de beste opbouw en inrichting van het wegennet. Hierdoor ontstaat voor weggebruikers een herkenbaar en veilig wegennet. Het proces om te komen tot de categorisering staat beschreven in bijlage II. In de basis zijn er drie typen wegen: • Stroomweg (STW); • Gebiedsontsluitingsweg (GOW); • Erftoegangsweg (ETW).
42 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
Stroomwegen en gebiedsontsluitingswegen zijn gericht op het verbinden en ontsluiten van het autoverkeer. Op erftoegangswegen ligt de nadruk op het verblijven en uitwisselen van verkeer. De A32, N351, N353, de Heerenveenseweg, en Steenwijkerweg vormen gezamenlijk de dragers van het netwerk. Hierop zijn de grote stromen gemotoriseerd verkeer gebundeld en wordt het doorgaande verkeer gefaciliteerd. De wegen in het gebied grenzend aan deze wegen worden idealiter alleen gebruikt door (inter)lokaal verkeer van en naar de verschillende kernen zoals Wolvega, Noordwolde, de Blesse, Boijl en Scherpenzeel. De verbindende wegen binnen de kom zijn als GOW30 gecategoriseerd. 7.1.1 Wolvega Binnen Wolvega is een duidelijke verkeerstructuur terug te zien. De stroomweg A32 ligt aan de oostkant van Wolvega. Het grootste deel van het verkeer bevindt zich dan ook aan deze zijde van de kern. Rondom Wolvega bevindt zich aan de noordkant een rondweg die het doorgaande verkeer vanuit de westhoek van de gemeente om de kern heen leidt. Ook de Heerenveenseweg komend vanaf de afslag Wolvega-Noord is een belangrijke ontsluitingsweg van Wolvega richting de A32. Binnen de kern Wolvega liggen de ontsluitingswegen rondom het centrum (Stationsweg-Spoorlaan-Geraniumstraat-Oranje Nassaulaan en Julianaweg). Deze wegen verbinden de Om den Noort en de Steenwijkerweg met de omliggende woonwijken en het centrum.
De Hoofdstraat West, Lycklamaweg en Grindweg zijn belangrijke inprikkers die veel verkeer afwikkelen.
Figuur 18: Toekomstige wegencategorisering Wolvega
Door het ontbreken van een duidelijke doorgaande route aan de zuidkant van Wolvega wordt veel verkeer afgewikkeld over wegen binnen de kern. Deze wegen zijn relatief smal. Er wordt op sommige delen langs de rijbaan geparkeerd en er staan woningen op korte afstand. Ook rijdt op deze wegen veel fietsverkeer, zonder dat hiervoor voorzieningen zijn aangebracht. Het gaat hier om de Julianaweg, Oranje Nassaulaan, Geraniumstraat, Spoorlaan, Hoofdstraat-West en Lycklamaweg. Door de belangrijke ontsluitende functie van deze wegen en het ontbreken van een alternatieve route zal de verkeersintensiteit hier
43 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
hoog blijven, tenzij nieuwe alternatieve infrastructuur kan worden gerealiseerd. Dit zal echter niet op korte termijn het geval zijn. Het grootste doel op deze wegen is voor de korte en middellange termijn dan ook het verbeteren van de verkeersveiligheid, waarbij de relatief hoge intensiteiten geaccepteerd (zullen moeten) worden. Het is wenselijk om deze wegen allen aan te duiden als GOW 30, waarbij de ontsluitingsfunctie gehandhaafd blijft, maar de snelheid omlaag gaat en er daardoor kansen ontstaan om de oversteekbaarheid en fietsveiligheid te verbeteren. De overige wegen binnen de bebouwde kom zijn allen als erftoegangsweg 30 aangeduid, dit blijft onveranderd. De Grindweg is de verbinding tussen de Hoofdstraat West en de Om den Noort. Het deel tussen de Om den Noort en de Keiweg is onderdeel van het bedrijventerrein, waardoor hier veel vrachtverkeer rijdt. Het deel tussen de Keiweg en de Hoofdstraat West is ingericht als woonstraat. De gehele Grindweg is een belangrijke ontsluitingsroute voor het zuiden en westen van Wolvega. Vooral voor het deel van de Grindweg dat als woonstraat is ingericht, is het ongewenst dat hier zo veel verkeer rijdt. Het zou wenselijk zijn als dit verkeer wordt afgewikkeld via de rotonde Om den Noort-Hoofdstraat West. De Grindweg tussen de Hoofdstraat West en de Keiweg is dan ook aangeduid als erftoegangsweg.
Dit biedt mogelijkheden om een knip aan te brengen in de Grindweg ter hoogte van de Keiweg, waardoor dit deel van de Grindweg wordt ontlast van doorgaand autoverkeer en beter als (hoofd)fietsroute kan worden ingericht. 7.1.2 Noordwolde In de kern Noordwolde wordt het meeste verkeer afgewikkeld over de N353 (Industriestraat-Dominee Reitsmastraat-Dokter Mulderstraat). Deze hoofdader loopt van zuid naar noord dwars door het dorp. Een groot deel van deze route is ingericht als 30 km/uur zone. Het doorgaande verkeer zorgt hierdoor voor zo min mogelijk overlast, maar kan zonder veel obstakels het dorp doorkruisen. Door de belangrijke doorgaande functie is Figuur 19: Toekomstige wegencategorisering Noordwolde deze weg dan ook als GOW 30 aangeduid en zal als zodanig moeten worden ingericht. Aan de noordzijde van Noordwolde heeft de Geldering een doorgaande functie. Deze weg is ook nog als 50 km/uur weg aangeduid. Het is vanwege de veiligheid en overlast voor omwonenden wenselijk om de snelheid hier terug te brengen naar 30 km/uur. Omdat het wel wenselijk is om de doorgaande functie te behouden is deze weg als GOW 30 aangeduid. Doordat aan de zuidkant van Noordwolde geen geschikte verbinding aanwezig is, blijft het sturen van het verkeer via de Geldering wenselijk, hierdoor blijft de overlast op omliggende wegen zoals de Haenepolle, Mauritsweg en Elsweg beperkt.
De Hoofdstraat West blijft ook onderdeel van de ontsluitingsroute van Noordwolde, maar is vanwege de aanwezige klinkerverharding en de korte afstand van de woningen op de weg minder geschikt als ontsluitingsweg. Het kan niet worden voorkomen
44 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
dat veel bestuurders hier de kern binnenrijden, maar deze weg wordt wel gecategoriseerd als een erftoegangsweg. 7.1.3 Overig Weststellingwerf De belangrijkste doorgaande wegen in Weststellingwerf zijn in veel gevallen nog aangeduid als GOW 80 km/uur. In het toekomstige netwerk zijn uitsluitend de Provincialeweg N351 en een deel van de Heerenveenseweg aangeduid als GOW 80. De Heerenveenseweg heeft een belangrijke ontsluitende functie voor het verkeer van en naar Wolvega richting de A32. Om het verkeer richting Heerenveen zoveel mogelijk te sturen via afslag Wolvega-Noord en hierdoor de Lycklamaweg te ontlasten, blijft het wenselijk om de maximumsnelheid hier 80 km/uur te houden. Er zijn in de gemeente nog meerdere wegen waar in de huidige situatie een maximumsnelheid geldt van 80 km/uur. Dit geldt voor de Steenwijkerweg, Hoofdstraat West/Noordwolderweg/Steggerdaweg/Pepergaweg, Vinkegavaartweg en de Boijlerweg. Deze wegen hebben een belangrijke ontsluitingsfunctie, maar vanwege de vele aanliggende woningen, aanwezigheid van landbouwverkeer en omgevingskenmerken zoals bomen en smalle bermen is het wenselijk om deze wegen af te waarderen naar een 60 km weg. Omdat deze wegen ondanks de snelheidswijziging door veel verkeer gebruikt worden zijn deze wegen aangeduid als erftoegangsweg buiten de bebouwde kom type I.
Op deze wegen is het dan ook wenselijk dat er vrijliggende fietsvoorzieningen aanwezig zijn. Overige wegen buiten de kom zijn aangeduid erftoegangsweg type II.
7.2 Verbinding op de lange termijn Wolvega Uit de analyse blijkt dat de maximale capaciteit van het wegennet aan de oostkant van Wolvega in de spitsuren wordt benaderd. De beperking van twee spoorwegovergangen zorgt ervoor dat de ontsluiting van Wolvega zeer kwetsbaar is. Dit is niet oplosbaar zonder ingrijpende maatregelen. De rotonde bij de onderdoorgang heeft vanwege de verdiepte ligging nagenoeg geen mogelijkheden tot uitbreiding en ook meer verkeer leiden via de Lycklamaweg is vanwege de omgevingskenmerken geen optie. Voor de langere termijn is de ontsluiting richting de A32 een belangrijk aandachtspunt. Een onderzoek naar de mogelijkheden van een rondweg of een nieuwe aansluiting op de A32 aan de zuidzijde van Wolvega is om die reden onderdeel van het nog op te stellen uitvoeringsprogramma. Hierbij is het van belang om te onderzoeken welk effect een nieuwe zuidelijke verbinding heeft op de ontlasting van de Lycklamaweg, Spoorlaan en Geraniumstraat in Wolvega. Het is evident dat mogelijke verdere ruimtelijke ontwikkelingen bij deze zoektocht moeten worden betrokken.
7.3 Passende weginrichting Belangrijk bij de inrichting van de wegen is dat deze zo vormgeven worden dat weggebruikers weten wat er van hen verwacht wordt. Hierbij wordt aangesloten op de landelijke lijn van Duurzaam Veilig (zie bijlage II). Voor de 60 km/uur-wegen buiten de bebouwde kom geldt dat getracht wordt om zoveel als mogelijk aan te sluiten bij de geldende inrichtingseisen. Via een risicogestuurde aanpak en door te kijken naar de onderhoudsplanning wordt de prioritering van de aan te pakken wegen bepaald. Binnen de bebouwde kom liggen relatief veel wegen die nog geen eenduidige wegfunctie hebben. De aandacht gaat dan vooral uit naar de GOW 30’s. Deze wegen hebben in de basis een ontsluitende functie met veel verkeer, maar er vindt ook veel uitwisseling plaats door oversteekbewegingen of naar aanliggende bestemmingen. In veel gevallen is er ook sprake van relatief veel fietsverkeer. Op deze wegen krijgt de fietsers een nadrukkelijke positie op de weg met een lagere snelheid van het autoverkeer.
45 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
7.3.1 Verkeersvoorzieningen Bij de afweging om een snelheidsremmende maatregel aan te brengen hanteert de gemeente verschillende voorwaarden. Snelheidsremmende maatregelen zijn kostbaar en dienen zodoende zorgvuldig te worden toegepast. Er is sprake van maatwerk. Voorwaarden waaraan minimaal voldaan moet worden zijn: • • • •
De V85-waarde (de snelheid die door 85% van de automobilisten niet wordt overschreden) ligt structureel 10 km/uur hoger dan de geldende maximumsnelheid; Er heeft één of meerdere keren een snelheidsdisplay gehangen welke niet het gewenste effect heeft gehad; De maximumsnelheid wordt duidelijk aangegeven door middel van bebording; (Diverse) omwonenden/weggebruikers hebben hierover melding gedaan en dit is ook geconstateerd door de verkeerskundige.
Bij de inrichting van 30 en 60 km/uur zones worden in eerste instantie geen fysieke snelheidsremmende maatregelen aangebracht. De snelheidsremmende maatregelen vormen hinderlijke obstakels voor de hulpdiensten, openbaar vervoer en het landbouwverkeer. Bij de inrichting van 30 en 60 km/uur zones is onderstaande voorkeursvolgorde van toepassing: 1. wettelijke maatregelen (verkeersregels, bebording (dwingende) markering); 2. educatieve maatregelen; 3. licht attentie verhogende maatregelen; 4. versmallingen en chicanes; 5. plateaus (op kruispunten); 6. verkeersdrempels. In eerste instantie worden dus alleen de wettelijke maatregelen doorgevoerd. Zoals het aanpassen van de maximumsnelheid of de voorrangsregeling. Als de wettelijke maatregelen niet leiden tot het gewenste verkeersgedrag worden educatieve maatregelen getroffen. Bijvoorbeeld in de vorm van voorlichting of campagnes. Wanneer blijkt dat aanvullende snelheidsremmende maatregelen noodzakelijk zijn, worden als eerste licht attentieverhogende maatregelen aangebracht. Bij het nemen van deze maatregelen heeft het gebruik van landschappelijke elementen de voorkeur. Ook kan wegmarkering onderdeel uitmaken van deze maatregelen. Landschappelijke en ruimtelijke elementen op en langs de weg worden ingezet om het rijgedrag te beïnvloeden. Door middel van beplanting lijkt het alsof de weg smaller is.
In situaties waarin ook de attentieverhogende maatregelen geen effect hebben of niet mogelijk zijn, worden in lange rechtstanden wegversmallingen en/of as-verschuivingen aangebracht. Bij het nemen van fysieke snelheidsremmende maatregelen zoals drempels en plateaus gelden de volgende voorwaarden: • De dichtheid van het aantal snelheidsremmende maatregelen is op het gehele wegvak voldoende gespreid volgens richtlijnen van het CROW; • De kruispuntplateaus zijn zodanig vormgegeven dat er voor de voetganger ook ruimte ontstaat om op gelijk niveau over te steken; • De locatie van de snelheidsremmende voorziening veroorzaakt geen trillingshinder volgens de daarvoor geldende richtlijnen; • Er is vastgesteld dat geen onevenredige hinder ontstaat voor hulpdiensten, openbaar vervoer, vracht- en landbouwverkeer.
46 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
Voor de aanleg van drempels of plateaus worden de richtlijnen van het CROW gehanteerd. Het is belangrijk dat de effectiviteit van dergelijke snelheidsremmende maatregelen in de hele gemeente hetzelfde is. En dat deze ook hetzelfde zijn vormgegeven. 7.3.2 Snelheidsovergangen komgrenzen Overgangen van snelheidsregimes, bij de verblijfsgebieden, maar vooral bij de bebouwde komgrenzen, moeten duidelijk herkenbaar zijn. Komgrenzen moeten een dwingend karakter hebben om de snelheid aan te passen. Ook binnen de bebouwde kom zijn er snelheidsovergangen. Daar waar mogelijk wordt hier extra aandacht aan besteed. Een komgrens is een (verkeers)technische inrichting op de weg, bedoeld om weggebruikers duidelijk te maken dat een aangepast (snelheids)gedrag noodFiguur 20:Gewenste inrichting bebouwde komgrens zakelijk is vanwege het binnengaan of verlaten van de bebouwde omgeving. Het ontbreken van eenduidige aanbevelingen voor de locatie en de inrichting van komgrenzen, heeft ertoe geleid dat de komgrenzen in de gemeente lang niet altijd aan dit doel beantwoorden. De bestaande knelpunten hebben te maken met de locatie en de inrichting van de komgrens. Een onjuiste komgrenssituatie doet zich voor als: • er slechts spaarzame bebouwing aanwezig is;
• • • •
de bebouwing zich op te grote afstand van de weg bevindt; er slechts eenzijdige bebouwing in een lage dichtheid aanwezig is; de omvang van de bebouwing (te) klein is; er door aanleg van geluidwallen geen zichtrelatie met bebouwing is.
Ook al ligt de komgrens op de goede locatie, dan nog kan de komgrens niet het gewenste effect hebben. Soms hangt dat samen met de situatie ter plaatse, bijvoorbeeld met slechte zichtbaarheid in een bocht of vlak achter een rotonde. In andere gevallen ‘valt de komgrens weg’ in de omgeving of wordt ter plaatse van de komgrens het verkeer onvoldoende duidelijk gemaakt dat ander gedrag gewenst is. In de gemeente gaat het bijvoorbeeld om de volgende overgangen: Steggerdaweg en Pepergaweg in Steggerda, Hoofdstraat West en Oldeberkoperweg in Noordwolde, Zandhuizerweg in Zandhuizen, de Meenthe in Wolvega en de Kontermansweg in de Hoeve. Daarnaast kan de grens als knelpunt worden ervaren omdat: • er geen of te weinig gebruik wordt gemaakt van inrichtingselementen die de komgrens kunnen accentueren;
• •
er te weinig inleidende maatregelen zijn toegepast; binnen en buiten de bebouwde kom hetzelfde wegprofiel is toegepast.
Op de komgrens moet het voor weggebruikers duidelijk zijn dat zij hun gedrag moeten aanpassen. Voorwaarde voor het goed functioneren van de komgrens is dat aan beide
47 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
zijden van de komgrens de weg is ingericht overeenkomstig de bij de wegcategorie passende snelheid. Bij een overgang van een gebiedsontsluitingsweg naar een erftoegangsweg wordt de overgang bij voorkeur uitgevoerd als kruispunt. Dit zal echter niet in alle situaties mogelijk zijn.
Richtlijn komgrenzen Komgrenzen moeten, zowel wat betreft vormgeving als locatie, voldoen aan de Uitvoeringsvoorschriften BABW. Daarnaast gelden de volgende richtlijnen, opgesteld door het CROW: Ter plaatse van de komgrens heeft de weggebruiker een zichtrelatie met bebouwing. De locatie van de komgrens beantwoordt aan het verwachtingspatroon van weggebruikers (herkenbare en uniforme situaties); De komgrens is duidelijk herkenbaar; De omgevingskenmerken ondersteunen de locatie en het (verkeers)technisch ontwerp van de komgrens; De komgrens is afgestemd op het karakter van de aangrenzende bebouwing; Het gebruik van aanvullende omgevingskenmerken is afgestemd op de landschappelijke en stedelijke kwaliteiten; Het aantal oplossingen is beperkt en uniform; De vormgeving bewerkstelligt het gewenste (snelheids)gedrag bij de weggebruiker; De komgrens levert geen beperking van de berijdbaarheid op voor de weggebruikers; De verkeerskundige functie is bepalend voor de vormgeving van de komgrens (‘vorm volgt functie’).
De gemeente heeft vooralsnog geen standaard ontwerprichtlijn voor het realiseren van een uniforme komgrens. In de komende periode wordt op basis van een aanvullende inventarisatie een standaard vormgeving uitgewerkt. Dit resulteert vervolgens in een verbeterplan voor de inrichting van de bestaande komgrenzen. 7.3.3 Hulpdiensten Op inrichtingsniveau wordt rekening gehouden met de specifieke kenmerken die gelden voor de hulpdienstenroutes. De hulpdiensten dienen zoveel als mogelijk en zo lang mogelijk gebruik te maken van de gebiedsontsluitingswegen. Op de routes worden passende verkeers(remmende)maatregelen toegepast, die voor de verschillende hulpdiensten acceptabel zijn. De voorkeur voor maatregelen op deze routes gaat uit naar de volgorde zoals aangegeven in paragraaf 7.3.1. Bij inrichtingsvraagstukken en uitwerkingen van de erftoegangswegen wordt aandacht geschonken aan het gebruik van de weg door de hulpdiensten. Zo wordt voorkomen dat de normtijd voor aanrijden bij calamiteiten (verder) onder druk komt te staan.
48 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
7.3.4 Schoolzones In de omgeving van scholen is het vanwege de vele kwetsbare verkeersdeelnemers en modaliteiten wenselijk dat weggebruikers hun snelheid aanpassen. Naast de infrastructurele maatregelen zoals verkeersdrempels en wegversmallingen helpt ook extra aanduiding op het wegdek of langs de weg om de weggebruiker te attenderen op het naderen van een schoolzone. Daarom wordt bij verschillende scholen, waar de herkenbaarheid van de schoolomgeving minimaal is en langs of rondom de school een doorgaande weg aanwezig is, de attentiewaarde van de schoolzone verbeterd.
7.4 Parkeren Goede parkeervoorzieningen (qua ligging en aantal) zijn een belangrijke voorwaarde voor een zorgvuldig bereikbare gemeente. Ditzelfde geldt voor parkeervoorzieningen bij de sportvoorzieningen of opstapplaatsen Figuur 21: Schoolzone de Hoeve voor fiets- en wandelroutes. Voor leefbare wijken is het daarnaast van belang dat ook in de woonstraten de vraag naar en het aanbod van parkeerplaatsen in balans is. In het algemeen is nabij basisscholen op de piekmomenten van halen en brengen vaak onvoldoende parkeercapaciteit aanwezig. Door een combinatie van dubbelgebruik van parkeerplaatsen van bewoners, handhaving, voorlichting en het stimuleren van fietsgebruik, kan het parkeerprobleem op de piekmomenten worden teruggedrongen. 7.4.1 Parkeernormen De gemeente Weststellingwerf heeft op dit moment nog geen parkeernormennota. Wel wordt dit najaar een korte parkeernotitie voorgelegd waarin de gebiedsindeling en de normen zijn opgenomen met betrekking tot de parkeercapaciteit die moet worden gerealiseerd in nieuwbouwsituaties, na functiewijzigingen en na verbouwingen. De normen in de notitie sluiten aan op de parkeerkencijfers die het CROW heeft vastgesteld en zijn afgestemd op de specifieke situatie van de gemeente Weststellingwerf. In bestaande situaties wordt het parkeerareaal niet aangepast op de actuele normen.
Alleen wanneer er sprake is van een grote parkeerdruk (bezettingsgraad structureel boven 85%) in een wijk en de toegepaste norm aanzienlijk afwijkt van de huidige norm, wordt overwogen om het parkeerareaal uit te breiden. Een goede parkeerbalans in de betreffende wijk is hierbij uitgangspunt. Dit omdat uitbreiding van parkeergelegenheden meestal ten koste gaat van groenvoorzieningen en/of speelgelegenheden. In het kader van klimaatadaptatie en hittestress is het behoud van groen in stedelijke omgeving van groot belang. Het gemeentelijke uitgangspunt is dan ook geen uitbreiding van parkeerareaal in bestaande woonwijken. Tenzij er nieuwe functies aan toegevoegd worden of er sprake is van een uitzonderlijke situatie (zie hiervoor de alinea ‘parkeren in woonwijken’). In uitzonderlijke gevallen kan gekozen worden voor uitbreiding van parkeergelegenheid in bestaande woonwijken. Hier is het uitgangspunt om naar een locatie te zoeken waar zo weinig mogelijk groen (en duurzame mobiliteitsopties) verloren gaat.
49 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
7.4.2 Parkeren centrum Wolvega Het centrum van Wolvega heeft door een divers aanbod aan voorzieningen een groot verzorgingsgebied. Veel inwoners binnen de gemeente komen hiernaartoe voor de wekelijkse boodschappen. Doordat zowel supermarkten als horeca en andere detailhandel in en rondom het centrum aanwezig zijn, trekt dit veel autobezoekers aan. Er zijn dan ook diverse parkeerterreinen rondom het centrum aanwezig. De parkeerterreinen liggen aan verschillende zijden van de winkelstraat. Het is onwenselijk dat bezoekers door de winkelstraat rijden om een parkeerplaats te vinden. Door de voorziene afsluitingen van de winkelstraat wordt dit steeds minder gefaciliteerd. Bezoekers dienen zo veel mogelijk via de omliggende ontsluitingswegen de parkeerterreinen te bereiken. Hierdoor blijft de winkelstraat autovrij/luw en wordt er zo min mogelijk verkeer afgewikkeld over smalle woonstraten. Zo is de overlast voor omwonenden het kleinst. In figuur 22 is deze routevorming aangegeven.
Figuur 22: Parkeerroute centrum Wolvega
De grotere terreinen worden hierbij op onderstaande wijze ontsloten. - Van der Sandeplein/parkeerplaats Action, via Sportlaan; - Pastorieplein, Achtpilarenplein, via Keiweg- Van Nijmegen Schonegevelstraat, Kerkstraat; - Parkeerplaatsen Gemeentehuis, Sleeswijkplein, Lidl en Jumbo via Spoorlaan en Stationsstraat. Vooral aan de noordzijde van de winkelstraat ligt op het gebied van verkeersafwikkeling een knelpunt. Met de voorziene woningbouwontwikkelingen (Groene Hart) wordt de druk op de smalle woonstraten, zoals de Kerkstraat en Van Nijmegen Schonegevelstraat, groter. Een nieuw te realiseren verbinding tussen de Heerenveenseweg en het Acht-Pilarenplein zou hierin verlichting kunnen bieden. De mogelijkheden voor een dergelijke verbinding en de consequenties hiervan voor genoemde wegen dienen nader te worden onderzocht.
50 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
7.4.3 Parkeren in woonwijken Met name in de oudere woonwijken komen problemen voor met betrekking tot de aanwezige parkeercapaciteit. Dit zien we vooral voorkomen aan de noordzijde van het centrum in Wolvega en op enkele straten in Noordwolde. Het aantal parkeerplaatsen, dat vroeger is gerealiseerd, is veelal niet meer voldoende om de parkeervraag ten gevolge van het huidige autobezit op te vangen. Voor het oplossen van de parkeerproblemen in de (oudere) wijken, is geen pasklaar antwoord beschikbaar. Maatwerk is hierbij het sleutelbegrip. De procedure hierbij is als volgt. Als eerste wordt de klacht objectief getoetst aan de hand van kencijfers en/of onderzoek. Bij een bezettingsgraad van 90% of meer (op meerdere momenten per week) is er sprake van een hoge parkeerdruk en daarmee van een parkeerprobleem. Bij problemen worden de maatregelen op volgorde doorgevoerd: • Informele afspraken tussen gebruikers van de ruimte. Denk bijvoorbeeld aan het beter gebruiken van de eigen oprit; • Verkennen mogelijkheden stimuleren duurzame alternatieven zoals introductie deelauto’s; • Formele afspraken (bijvoorbeeld parkeerverbod) om overlast te voorkomen; • Infrastructurele aanpassingen (gecombineerd met onderhoud). Vanwege de vaak beperkte ruimte in de oudere wijken, wordt de parkeercapaciteit niet zomaar uitgebreid.
Hierbij wordt een integrale afweging gemaakt tussen groen, speelruimte, wegprofiel en parkeerruimte. Aan de hand van het volgende beoordelingsschema (figuur 23) wordt vastgesteld of er aanvullende maatregelen nodig zijn.
Figuur 23: Processchema vaststellen parkeerhinder
51 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
7.5 Laadvoorzieningen Weststellingwerf is een plattelandsgemeente, groot van oppervlak met veel verspreid liggende (kleine) kernen en een hoog autobezit. Om elektrisch rijden te stimuleren is het van belang dat elke kern in de gemeente de beschikking krijgt over voldoende laadvoorzieningen. Omdat in het buitengebied de bewoners op een eigen oprit kunnen opladen wordt hier vanuit de gemeente weinig aandacht aan besteed. Er wordt toegewerkt naar een basisnetwerk van publieke laadpunten. De wijze waarop het aantal laadpalen in de gemeente Weststellingwerf wordt uitgebreid staat verwoord in het Plaatsingsbeleid laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen, dat in het najaar van 2024 ter besluitvorming wordt voorgelegd. Voor het plaatsen van laadpalen is de gemeente aangesloten bij een regionale concessie. Inwoners, forenzen en werkenden uit de gemeente Weststellingwerf kunnen hierbij online een aanvraag indienen voor het plaatsen van een openbare laadpaal bij hen in de buurt. Zo wordt het voor mensen die niet op eigen terrein een laadpaal kunnen plaatsen, aantrekkelijker gemaakt om toch een elektrische auto aan te schaffen. Daarnaast is het mogelijk om op strategische locaties (locaties met aantrekkende voorzieningen voor bezoekers en toeristen) proFiguur 24: Laadpaal elektrische voertuigen Leeuwerikstraat Wolvega actief laadpalen te plaatsen.
Omdat efficiënt gebruik van de laadvoorzieningen belangrijk is, worden de locaties waar laadpalen nodig zijn bepaald aan de hand van een strategische plankaart. Deze kaart heeft als doel om een logische en efficiënte spreiding van laadvoorzieningen te creëren.
7.6 Acties thema auto • •
•
• •
• •
Vaststellen wegvakken en kruispunten waar de functie van de weg en de feitelijke inrichting niet overeenkomen. Toewerken naar een weginrichting overeenkomstig de toegewezen wegcategorie, hier wordt eerst aandacht gegeven aan de huidige 50 en 80 km/uur wegen die teruggebracht worden naar 30- en 60 km/uur. Beoordelen bestaande drempels, plateaus en komgrenzen volgens richtlijn CROW. Opnemen in lijst ‘werk-met-werk-maken’, Hierbij is aandacht voor het verbeteren en verduidelijken van de voorrangssituaties. Uitvoeren parkeeronderzoek oude woonstraten voor vaststellen parkeerbehoefte/hinder. Verkennen mogelijkheden voor sturen parkeerdruk middels beschikbaarheid en clusteren laadpunten. Verbeteren verkeersveiligheid schoolzones en attentiewaarde door middel van infrastructurele maatregelen en/of attentieverhogende palen. Onderzoek naar mogelijkheden gewijzigde hoofdontsluitingsstructuur Wolvega en ontsluitingsstructuur centrum noordzijde.
52 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2025
8 Landbouw- en vrachtverkeer Opgaven: - Veiliger en duurzamer (verkeers) gedrag - Klimaat adaptieve inrichting en het beperken van verkeershinder • • •
Bedrijventerreinen dienen via de weg goed en veilig bereikbaar te zijn. Samen met ondernemers worden de mogelijkheden van slimmer, kleinschaliger en schoner bevoorraden van winkels in kaart gebracht. De mogelijkheden om het aantal ritten van pakketdiensten te verminderen door bv. het aanbieden van openbare pakketkluizen worden verkend.
•
Voorkomen wordt dat fietsroutes landbouwverkeer te maken krijgen.
(recreatief
of
school)
veelvuldig
met
•
In overleg met belanghebbenden worden hoofdroutes voor het landbouwverkeer vastgesteld en afgestemd op de fietsroutes.
•
Bestuurders van landbouwvoertuigen en fietsers worden gestimuleerd om hun rijgedrag op elkaar af te stemmen.
8.1 Landbouwverkeer Landbouw is een belangrijke bedrijfstak in de gemeente Weststellingwerf. Landbouwverkeer is daarmee een frequent gebruiker van de infrastructuur, vooral buiten de bebouwde kom. Doorstroming en veilig kunnen verplaatsen naast andere weggebruikers zijn belangrijk voor het landbouwverkeer en omgekeerd. 8.1.1 Routenetwerk landbouwverkeer Samen met de agrarische sector en omliggende gemeenten wordt een routenetwerk opgesteld met de hoofdroutes voor het landbouwverkeer. Dit routenetwerk landbouwverkeer vormt het vertrekpunt om het gesprek te voeren en keuzes te maken op locaties die worden ontwikkeld of waar zich knelpunten voordoen.