Bijlage 1 - Definitieve Jaarstukken 2023 (0098606673)
Tekst van het document
51
Zicht op jeugdhulp De monitor sociaal domein is in 2023 twee keer uitgebracht. Gedurende het jaar hebben we de kostenontwikkeling in het jeugddomein gevolgd. Daarbij hebben we gekeken of de ingezette ondersteuning passend was ten opzichte van de kosten die daarvoor gemaakt werden. Hierin spelen ook de contractuele afspraken een rol.
Aan de slag met Wmo In 2023 hebben we met verschillende ontwikkelingen te maken gehad in het zorglandschap en op de arbeidsmarkt. Samen met aanbieders hebben wij ons ingezet om desondanks de juiste ondersteuning op de juiste plek te bieden. We hebben maatwerk geleverd en zetten waar mogelijk het sociale netwerk en het voorliggende veld in. Om deze inzet te ondersteunen en te versterken hebben in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord een plan van aanpak voor de jaren 2023 -2026 opgesteld. Dit plan richt zich met name op preventie en samenwerking met de 1e lijns zorgprofessionals, als huisartsen, thuiszorg en fysiotherapeuten. We hebben in 2023 te maken gehad met krapte op de arbeidsmarkt en dit was direct voelbaar bij de al overspannen vraag naar huishoudelijke hulp. In samenwerking met aanbieders werd gekeken naar een aantal oplossingen. Een van deze oplossingen was een informatiefolder voor inwoners over de verwachtingen en mogelijkheden rondom huishoudelijke hulp. Alle Friese gemeenten hebben gezamenlijk het Regioplan Beschermd Wonen vastgesteld. Dit plan richt zich op het langer in eigen omgeving laten wonen van mensen met psychische of psychosociale problematiek. De decentralisatie is uitgesteld tot 1 januari 2025. In december 2023 is de Woonzorgvisie in samenhang met de Woonvisie vastgesteld (zie ook programma 8).
Hierin is beschreven dat de komende jaren ingezet gaat worden op het nieuwbouwen van levensloopbestendige woningen en het aanpassen van de bestaande woningen. Tevens is besloten om provinciaal een urgentieverordening op te stellen, waarin bepaald wordt welke doelgroepen voorrang krijgen bij de toewijzing van een sociale huurwoning en de wijze waarop dit uitgevoerd gaat worden. Hierin wordt samengewerkt met zorginstanties en woningbouwcorporaties.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Aan de slag met WMO Grip op Wmo, voorliggende en indicatie vrije voorzieningen De maatregelen van grip op Wmo zijn samengevoegd met en ingevoerd in de dagelijkse gang van zaken. Ze zijn daarmee onderdeel geworden van onze uitvoering. We hebben Powerful ageing, het programma dat zich richt op de fysieke veerkracht van ouderen, doorontwikkeld. Voor een aantal deelnemers resulteert dit in het uitstellen van de noodzaak om een voorziening op basis van de Wmo. De Dorpskamer in Wolvega is in oktober 2022 weer gestart. In 2023 is hier verder op ingezet om hier meer gebruik van te laten maken. Wetswijziging inkomensafhankelijke eigen bijdrage Afgelopen jaar is het wetsvoorstel voor inkomensafhankelijke eigen bijdrage bij hulp bij het huishouden ingetrokken. In plaats daarvan is een nieuw voorstel aangeboden om de inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor alle Wmo maatwerkvoorzieningen per 2026 in te voeren. Wij hebben dit proces gevolgd en namen deel in consultatierondes.
52
Normenkader begeleiding Begin 2023 hebben wij het normenkader begeleiding voorgesteld en ingevoerd bij de uitvoering. Dit normenkader is, net als het kader voor hulp bij het huishouden, opgesteld door een extern onderzoeksbureau. Het normenkader begeleiding ondersteunt onze Vlechtwerkers bij het indiceren van de juiste begeleidingsvorm. Het geeft handvatten om tot de juiste duur, zwaarte en omvang van de begeleiding te komen. Daarnaast geeft het kader inzicht in het indicatieproces en duiding aan de keuzes die worden gemaakt. Daarmee zorgt het voor transparantie naar de inwoner en de zorgaanbieder. Het normenkader was en is gericht op maatwerk en de juiste zorg op de juiste plek. Herziening Wmo verordening & beleidsregels In de zomer van 2023 zijn een aantal uitspraken gedaan door de Centrale Raad van Beroep die invloed hadden op onze verordening. Deze gingen bijvoorbeeld over pgb’s voor informele zorg en de landelijke stijging van de eigen bijdrage. Wij hebben naast deze wijzigingen de verordening ook op andere punten herzien. Zo zijn bijvoorbeeld ook de artikelen over kwaliteit van zorg aangescherpt. Hiermee hebben we ervoor gezorgd dat de verordening past bij onze gemeente en bij onze inwoners. In december heeft de gemeenteraad de vernieuwde verordening vastgesteld. Daarnaast is een start gemaakt met het herzien van de beleidsregels Wmo van gemeente Weststellingwerf.
Dit werd gedaan in samenwerking met team beleid, de uitvoering en het Burgerplatform. Om zo tot een gedragen document te komen. Progressieve ziekten De gemeente heeft gesprekken gevoerd met de hulpmiddelenleverancier over zorg voor mensen met progressieve ziekten. Wij hebben stappen gemaakt om de processen rondom zorg en ondersteuning voor mensen met progressieve ziekten te versnellen en te verduidelijken. Hierdoor kan in de toekomst beter ingespeeld worden op de zorg- en ondersteuningsbehoeften van deze inwoners. De exacte afspraken worden nog opgesteld. Nieuw model om Wmo tarieven te berekenen De OWO-gemeenten hebben in 2023 een nieuw rekenmodel gebruikt om de Wmo tarieven voor 2024 te berekenen. Wij maken nu gebruik van de VNG rekentool. Dit is een tool die landelijk door meer gemeenten worden gebruikt. Hierdoor laten wij op een transparante manier zien hoe wij tot de tariefberekeningen komen. Om aan te sluiten bij onze gemeente, regio en zorglandschap hebben wij de samenwerking met onze zorgaanbieders opgezocht. Samen hebben wij de rekentool toegespitst op onze gemeenten om zo tot reële prijzen te komen.
Versterken ketensamenwerking ouderen Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? In het kader van de samenwerking tussen het zorgdomein (ziekenhuis, huisarts en thuiszorgorganisaties) en het sociaal domein is Regioplan Heerenveen opgezet. In deze samenwerking is een programma met meerdere projecten vastgesteld. De projecten Wijkgericht werken en Welzijn op Recept zijn in onze gemeente uitgerold en worden beleidsmatig ondersteund door medewerkers van Ros Friesland en Dokterszorg. We zien dat er verschillende financieringsstromen en werkwijzen zijn in de ketensamenwerking. Dit is een aandachtspunt om tot gezamenlijke oplossingen te komen.
Hebben we gedaan wat we wilden doen?
53
Aan de slag met het versterken van de ketensamenwerking ouderen De uitvoering is betrokken bij de driehoeksoverleggen met de huisartsen, wijkverpleging en casemanagers dementie. Door de periodieke afspraken kennen de partijen elkaar goed. Rondom mantelzorg en mantelzorgondersteuning is Wmo goed betrokken. We hebben ingezet op versterking van het team, o.a. door heldere werkafspraken te maken. Daarnaast is een start gemaakt met een plan voor valpreventie (onderdeel van het GALA). Hierin wordt samen met fysiotherapeuten een bewegingsprogramma voorbereid voor mensen met een verhoogd valrisico. We hebben een ketenbijeenkomst en voorlichting over ouderenmishandeling gerealiseerd. Het onderzoek naar gewenste dagactiviteiten van mensen met (beginnende) dementie heeft opgeleverd dat men vooral de activiteiten die al gedaan werden wil voortzetten. Daarbij hebben activiteiten, waar ze ook mensen ontmoeten die geen dementie hebben, de voorkeur. Mantelzorgers geven aan behoefte te hebben aan lotgenotencontact en ondersteuning van de zorg. Dit resultaat is meegenomen in de activiteiten van de Sociale basis (opbouwwerkers, mantelzorgconsulent en welzijnscoach).
Bestemming Noordwolde Wat willen we bereiken? Bestemming Noordwolde is onderdeel van het provinciale project Aandachtsgebieden Stellingwerven. Tot en met 2023 werkten we samen met inwoners, professionals, organisaties en de provincie om te komen tot een stijging van het gemiddelde inkomen, een stijging van de participatie en betrokkenheid van inwoners en een daling van de werkloosheid. Fase 6 is de laatste fase van het project Bestemming Noordwolde en is in 2021 gestart.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Opzet fase 6 (2021-2023) Opzet fase 6 (2021-2023) De thema’s voor fase 6 zijn: - Maak werk van Noordwolde - Opgroeien en ouder worden - Je straat en je buurt - Samen met anderen 2023 was het laatste jaar van het project Aandachtsgebieden Stellingwerven. Daarom hebben we onze focus in Bestemming Noordwolde op basis van ervaringen bijgestuurd. We richtten ons vooral op de thema’s Opgroeien en ouder worden en Je straat en je buurt. Voor deze bijsturing is aan de provincie Fryslân goedkeuring gevraagd en gekregen. In 2023 is de Talentenplek Noordwolde ook onderdeel geworden van het project Maatschappelijke DienstTijd (MDT). Dit project loopt nog tot en met 2025 en heeft ook een ontwikkelplek voor jongeren in Wolvega gestart. Voor dit MDT, de werkwijze van de Talentenplek, de Dorpsvlechter, de Buurtbakkies, de methodiek voor straatschouwen en de gesprekstechniek KOEK (Klimmen Op Eigen Kracht) zijn in de kadernota 2024 met succes middelen aangevraagd bij de raad. Daarmee zijn deze activiteiten geborgd in de reguliere organisatie.
54
Samenwerking met dorp versterken In het laatste jaar van Bestemming Noordwolde hebben we de prioriteit gelegd bij de thema’s die juist inwoners het belangrijkst vonden bij het begin van fase 6. Zo zetten we meer capaciteit in om zo veel mogelijk jongeren de kans te geven om mee te doen aan de Talentenplek. Samen met inwoners voerden we een straatschouw uit bij Krommestede om na te gaan of er verbeteringen in de leefomgeving nodig waren. En met een nieuwe subsidieregeling konden inwoners zelf initiatieven organiseren. Dit leverde bijvoorbeeld het Winterfestival op en een initiatief om de verhalen van oude vlechters op te halen en vast te leggen. De borging van succesvolle onderdelen van het project zoals de klussendienst en initiatieven van inwoners heeft het project nadrukkelijk in samenwerking met ’t Buurthuus ingeregeld. Een belangrijk resultaat wat betreft samenwerking is verder dat de werkgroep van Je straat en je buurt heeft besloten ook na het project te blijven samenwerken. Hierin zitten vertegenwoordigers van Plaatselijk belang en woningcorporaties, de wijkagent en opbouwwerk.
Toelichting - Wat mag het kosten De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, programma 6. Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2023
Actuele begroting 2023
Primitieve begroting 2023
Verschil begroot werkelijk
Lasten
38.505
40.697
34.033
Baten
12.278
12.185
7.987
-93
Saldo van lasten en baten
26.227
28.512
26.045
2.285
Onttrekkingen Resultaat
2.192
98
164
25
66
26.129
28.348
26.020
2.219
55
Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu Portefeuillehouder(s)
Den Hartigh, Hartog en Zonderland
Organisatie
Beleid en Sport & Leefstijl
Taakvelden
Riolering
Volksgezondheid
Milieubeheer
Afval
Begraafplaatsen en crematoria
Beleidsnota's
2023 Plan van aanpak van GALA Brede Spuk 2023-2026
2023 Uitvoeringsprogramma Fysieke leefomgeving
2023 Beleidsbrief Klimaat & Duurzaamheid
2021 Transitievisie Warmte OWO
Plan van aanpak Jongeren Op Gezond Gewicht 2019-2021
2019 Uitvoeringsprogramma Drank- en Horecawet 2019-2021
2018 Watergangen waarop via een riooloverstort wordt geloosd
Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP 2021-2025)
Grondstoffenbeleidsplan (2021)
Lokaal gezondheidsbeleid gemeente Weststellingwerf 2022-2025
2020 Bodembeheerplan (geactualiseerde bodemkwaliteitskaart)
2012 Geurverordening Weststellingwerf
2017 Evenementenbeleid
2011 Gebiedsvisie Wet geurhinder en veehouderij
2010 Notitie Geurbeleid
2008 Notitie Beleidskaders nieuwe Wet geluidshinder
2007 Notitie Mestvergisting
Actuele ontwikkelingen en gerealiseerd beleid Klimaat en duurzaamheid Wij hebben verder gewerkt aan een duurzaam en energieneutraal Weststellingwerf. In 2023 is het volgende gerealiseerd.
56
Beleidsbrief Klimaat en Duurzaamheid 2023 In december ontving u de Beleidsbrief Klimaat en Duurzaamheid 2023. We zijn gestart met de voorbereiding van de Beleidsbrief 2024. Warmtetransitie bebouwde omgeving Het door uw raad vastgestelde Transitievisie OWO hebben wij uitgewerkt in een OWO-Uitvoeringsprogramma en OWO-Actieplan. Het Uitvoeringsprogramma en OWO-Actieplan heeft u ontvangen. Tijdens de informatieve OWO-raadsbijeenkomst in het Biocentrum te Oosterwolde bent u hierover bijgepraat. In deze fase wordt vooral ingezet op energie besparen het uitvoeren van het Nationaal Isolatieprogramma (zie hierna) en het bieden van handelingsperspectief (haalbaar en betaalbaar voor iedereen). Wij doen dat vanuit, het nog op te zetten OWO-Energiebureau. De eerste stappen zijn gezet voor het werven van personeel hiervoor. Deze nieuwe OWO medewerkers gaan in eerste aanleg onze inwoners, en dan vooral de minder ‘zelfredzame’ woningeigenaren, helpen bij het alles wat nodig is om de woning aardgasvrij(ready) te maken. Nationaal Isolatieprogramma (NIP) In 2023 is bij het Rijk gefaseerd geld aangevraagd om particuliere woningeigenaren in onze gemeente (woningen met een energielabel D, E, F of G en een WOZ-waarde lager dan € 308.000) financieel te ondersteunen bij woningisolatie. De aanvragen zijn door het Rijk gehonoreerd.
Het verstrekken van subsidie gaan wij in samenwerking doen met de Friese gemeenten en de provincie Fryslân. De deelnemende Friese gemeenten zijn gestart met het opzetten van een digitaal subsidieplatform en bijbehorend communicatietraject. Met ondersteuning van de provincie Fryslân is hiertoe gestart met een Europese Aanbesteding (de subsidieregeling komt in de eerste helft van 2024 in uitvoering). De provincie Fryslân is begonnen met het opzetten van een aanvullende financiële regeling, die het mogelijk moet maken om met inkomsten uit Windpark Fryslân het subsidiebedrag voor particuliere woningeigenaren te verhogen. Soortenmanagementplan (SMP) Het (na-)isoleren van woningen kan negatieve effecten hebben op onder andere de vleermuizenpopulatie. Dat is in strijd met de Wet natuurbescherming. Samen met Ooststellingwerf en Opsterland is een Europese aanbesteding gestart voor het opstellen van een SMP. Op basis van een SMP kan vervolgens bij de provincie Fryslân onder voorwaarden een ontheffing worden aangevraagd in het kader van de Wet Natuurbescherming. Voor periode van ruim twee jaar dat het SMP wordt opgesteld is bij de provincie een tijdelijke ontheffing aangevraagd. Deze ontheffing is onder voorwaarden verleend. De voorbereiding van te realiseren alternatief huisvesting voor vleermuizen is gestart.
De kosten die voortkomen uit het SMP-traject worden voor circa de helft betaald door de provincie (via een door het Rijk aan de provincie uit te keren bijdrage, die vervolgens als subsidie wordt uitgekeerd aan de gemeente). Binnen het eind 2023 resterende budget Uitvoering Energietransitie en SpUk CDOKE is het resterende geld gereserveerd. Regionale Energiestrategie Fryslân (RES-Fryslân) en Friese Energie Tafel (FET) In 2023 is de RES Fryslân 1.0 provincie-breed geëvalueerd en herijkt. Eén van de conclusies is dat de opwek van duurzame energie onlosmakelijk is verbonden met de warmtetransitie/energiebesparing, de energie-infrastructuur en mienskips-energie. In 2023 zijn deze vier programmapijlers bijeen gebracht in de Friese Energie Tafel (FET). Onze gemeente neemt deel aan deze bredere provinciale samenwerking. Met een memo informeerden wij uw raad hierover. Regiodeal Zuidoost Friesland -Samen doen geeft energieDuurzame lokale energie is in de Regiodeal opgenomen als een verbindend thema tussen de pijlers Vitale Kernen en Veerkrachtig Landschap. In 2023 is bij het Rijk verlenging aangevraagd (zie ook paragraaf Regiodeal Zuidoost Friesland).
Met financiële steun vanuit deze Regiodeal is verder gewerkt aan het onderzoek naar technische, juridische, sociale en financiële kansen (en belemmeringen) bij het opstellen van wijk- en dorpsuitvoeringsplannen voor de warmtetransitie bebouwde omgeving. Dit kan de gemeenten en inwoners in Zuidoost Fryslân in de toekomst helpen bij het planmatig aardgasvrij(ready) maken van woningen in de dorpen en wijken. 57
Maatregelen aanpak energiearmoede Het Rijk heeft in verschillende tranches geld beschikbaar gesteld voor het nemen van maatregelen aanpak energiearmoede. De bestedingsperiode is verlengd tot eind 2025. Met inzet van het in de eerste tranche ontvangen geld, is in 2023 voor de huishoudens met de laagste inkomens (de huishoudens die eerder de energietoeslag hebben ontvangen) uitvoering gegeven aan het project Energiecoachgesprek met witgoedwissel. Het project is afgerond en geëvalueerd (met een informatieve memo hebben wij uw raad hierover geïnformeerd). Het project was succesvol. Eind 2023 zijn wij gestart met de voorbereiding om hieraan een vervolg te geven. Communicatie en samenwerken In 2023 hebben wij het onderwerp duurzaamheid structureel meegenomen in de reguliere basiscommunicatie. Er zijn voorbereidende stappen gezet om voor Klimaat & Duurzaamheid een communicatieplan met bijbehorende jaaragenda op te stellen. CO2 prestatieladder In 2023 zijn wij samen met Ooststellingwerf en Opsterland voor onze eigen organisatie gestart met het traject CO2 prestatieladder. Er is data verzameld om onze CO2-voetafdruk in de jaren 2022 en 2023 te gaan bepalen. Het is de aanloop naar verder reduceren van de CO2 uitstoot en het meetbaar maken van deze reductie. Er is een begin gemaakt met het opstellen van het hierbij behorende communicatieplan.
Uitvoeringcapaciteit Klimaat en Duurzaamheid Begin 2023 hebben wij bij het Rijk een SpUk-aanvraag Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE) ingediend. Deze aanvraag is gehonoreerd en met ingang van 2023 ontvangt de gemeente jaarlijks geld voor extra personele capaciteit Klimaat en Duurzaamheid. In de loop van het jaar zijn de eerste stappen gezet tot deze capaciteitsuitbreiding. Riolering In 2023 is verdere uitvoering gegeven conform het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025. Lokaal gezondheidsbeleid Begin 2022 heeft de gemeenteraad het nieuwe lokaal gezondheidsbeleid vastgesteld. Hiermee richten we ons samen met interne en externe partijen op het bevorderen en beschermen van de gezondheid van onze inwoners. We zetten ons in om de sociaaleconomische gezondheidsverschillen te verkleinen door een gezonde leefstijl te stimuleren en een gezonde fysieke en sociale leefomgeving te realiseren. De komende jaren wordt uitvoering gegeven aan de volgende uitgangspunten • We benaderen gezondheid positief en breed; • We zetten in op kansengelijkheid; • Alle fases in de levensloop doen ertoe; • Iedereen levert een bijdrage. Hieraan werken we in de periode van 2022-2025 vanuit de volgende ambities: • Een gezonde leefstijl; • Een gezonde leefomgeving; • Een gezonde geest. Landelijk zijn er op het gebied van gezondheid ook verschillende ontwikkelingen.
Er zijn verschillende akkoorden vastgesteld, zoals het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Beoogd wordt een meer integrale aanpak op het gebied van zorg, preventie en het voorliggend veld te bereiken. Deze integraliteit op het gebied van preventie moet zorgen voor een gezondere samenleving en minder ondersteuningsvragen in 2040, om zo de druk op de zorg zoveel mogelijk te stabiliseren of af te zwakken. Om dit te bereiken is er een brede Specifieke Uitkering (SPUK) opgezet gericht op sport en bewegen, gezondheid en preventie en de sociale basis. De voorbereidingen hierop zijn in 2022 in gang gezet en hieraan is in 2023 een uitgebreid vervolg gegeven.
58
Invoering Diftar+ Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? De voorbereidingen voor de invoering van het nieuwe grondstoffenbeleid ‘invoering diftar+’ is in 2023 voortvarend opgepakt. Het college heeft de raad uitvoerig en actief geïnformeerd over het nut en de noodzaak van het invoering van diftar+. Hierbij is het perspectief meegenomen om het inzamelen van huishoudelijk afval in onze gemeente voor de komende jaren te garanderen. Ook zijn geleerde lessen van andere gemeenten rondom de invoering van diftar+ zoals flankerende maatregelen meegewogen. De klankbordgroep vanuit de gemeenteraad is hier nadrukkelijk bij betrokken. Tijdens de goed bezochte informatiebijeenkomst voor de leden van de raad over de invoering van diftar+ is veel informatie gedeeld over planning, procesgang en wijze van invoering. Er is een plan van aanpak ten aanzien van de communicatie gemaakt en er zijn excursies georganiseerd om de route van ons huishoudelijk afval te volgen.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Grondstoffenbeleid Met het vaststellen van de strategienota Grondstoffenbeleid is belangrijke stap richting een circulaire economie gezet. Hierin staan het nastreven van de VANG-doelstellingen. VANG staat voor Van Afval Naar Grondstoffen. Door het invoeren van Diftar+ wordt uitvoering gegeven aan het behalen van deze doelstelling. Je betaalt met Diftar+ namelijk een vast basisbedrag én een variabel tarief per kilo restafval die je aanbiedt. Hoe minder afval je hebt, hoe minder je dus betaalt. Diftar+ helpt om de hoeveelheid restafval te verminderen. Dat is nodig omdat nog veel restafval wordt verbrand. Het verbranden van restafval is slecht voor het milieu. Daarnaast blijven de kosten voor het verbranden maar stijgen door de verbrandingsbelasting en de komst van de Co2 heffing.
Klimaat en duurzaamheid Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Binnen de programmapijlers van de Beleidsbrief Klimaat & Duurzaamheid hebben wij verder uitvoering gegeven aan het gemeentelijk klimaat- en duurzaamheidsbeleid.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Programmapijler Communicatie & Samenwerken • Met de geactualiseerde beleidsbrief hebben wij u inzicht gegeven in de actuele acties/projecten binnen programma Klimaat & Duurzaamheid; • Via de gemeentepagina in de Westwijzer en social media posts communiceerden wij over Klimaat & Duurzaamheid. • Een communicatieagenda Klimaat & Duurzaamheid is in ontwikkeling. • Wij hebben duurzame dorpsinitiatieven verder gestimuleerd en gefaciliteerd; • De vindbaarheid, herkenbaarheid en toegankelijkheid van het digitaal energieloket is verbeterd; • Wij zijn gestart met het oprichten van het OWO-energiebureau, met als doel het energieloket ook door te ontwikkelen naar de mogelijkheid van meer menselijk contact, om zo onze inwoners nog beter te kunnen bereiken en te helpen bij het nemen van maatregelen naar aardgasvrij(ready).
59
Programmapijler Energietransitie • Wij zijn verder gegaan met het verduurzamen van onze gemeentelijke vastgoedportefeuille; • Voor het opwekken van duurzame energie bij het gemeentehuis in Wolvega is een PV-installatie gerealiseerd (solar carport parkeerterrein); • Wij hebben met de woningcorporaties nieuwe prestatieafspraken gemaakt over het verder verduurzamen van de woningvoorraad; • Wij leverden een bijdrage aan de cyclische uitwerking van de Regionale Energiestrategie Fryslân (RES-Fryslân); • De uitvoering van RES-Fryslân 1.0 heeft in onze gemeente niet geleid tot nieuwe grootschalige initiatieven voor duurzame energieopwekking; • Met inzet van het geld uit de reserve Investeringsambities hebben wij het (OWO-)voorstel Maatwerkadvies naar aardgasvrij voor de woningeigenaar in voorbereiding; • In samenwerking met de vier ander regiogemeenten in Zuidoost Fryslân is verder invulling gegeven aan de Regiodeal duurzame lokale energie als één van verbindende thema’s tussen de regiopijlers vitale kernen en veerkrachtig landschap (onder andere door samen het actieplan voor duurzame lokale energie uit te werken); • Als gevolg van de toenemende beperkingen voor het (terug)leveren van duurzaam opgewekte elektriciteit hebben we intensief overleg gehad met de netbeheerder en is opdracht verstrekt voor het uitvoeren van een Systeemstudie.
Programmapijler Klimaat-Robuust • Om wateroverlast zoveel mogelijk te beperken, werkten wij verder aan klimaatmaatregelen die voortkomen uit het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025; • Er is gestart met het opstellen van het Maatregelenplan Waterbewust, waarbij wordt ingezet op het vergroten van het waterbewustzijn; • Een gemeentelijk ambitieplan voor herstel en versterken van de biodiversiteit is in voorbereiding.
Programmapijler Circulaire Economie • Wij voerden het door onze gemeente ondertekende manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen uit (inclusief de borging daarvan); • Ons huishoudelijk restafval ging naar Omrin in Heerenveen, waar machines ons restafval sorteren op soort (blazers, zeven en infrarood-installaties halen plastics, drinkpakken en metalen uit de afvalstroom). • Omrin is gestart met het gebruik een zogenaamde dano-trommel, die luiers en ander organisch afval fijnmaalt voor de productie van biogas wat vervolgens wordt opgewerkt naar gas van aardgaskwaliteit; • Wij hebben verdere voorbereidingen getroffen om ‘Diftar+’ in te voeren.
Gezondheidsbeleid Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? In 2023 is er gewerkt aan het plan van aanpak GALA/Brede SPUK 2023-2026. In dit plan staat benoemd welke interventies voor de aankomende jaren worden uitgevoerd. Deze interventies worden ingezet voor een gezondere samenleving en dragen voor een groot gedeelte bij aan de doelstellingen binnen het gezondheidsbeleid. Het plan van aanpak GALA/Brede SPUK 2023/2026 is in het najaar van 2023 door ons vastgesteld en landelijk goedgekeurd door de VNG. Het GALA zorgt voor een integrale aanpak tussen de sociale en fysieke beleidsterreinen. Landelijk is in 2023 het Integraal Zorgakkoord (IZA) akkoord vastgesteld. Dit vraagt een regionale samenwerking tussen alle Friese gemeenten en belangrijke zorgaanbieders. Eind 2023 is er vanuit deze intensieve samenwerking het Regioplan FrIZA (Fries integraal Zorgakkoord) opgesteld en vastgesteld.
60
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Een gezonde leefstijl In 2023 is er vanuit het programma NIX18 op het Linde College, een van de voortgezet onderwijs scholen in Weststellingwerf, het voorlichtingsprogramma vanuit theater SMOAR gegeven Het supermarktconvenant is geëindigd en zal begin 2024 geëvalueerd worden met de supermarkten. NIX18 heeft in 2023 verschillende social media campagnes gedraaid, waaronder de campagne ‘zien drinken doet drinken’. Het uitvoerplan van NIX18 is in 2023 geschreven en wordt in 2024 door ons vastgesteld. Het programma JOGG was bij verschillende evenementen aangesloten. Om jongeren bewust te maken van gezonde voeding en actief bewegen. Het uitvoeringsplan van JOGG is in 2023 geëvalueerd en bijgesteld. Het uitvoerplan van JOGG zal 2024 door ons worden vastgesteld. Het JOGG programma krijgt meer een plek binnen de verschillende beleidsterrein. Er is 2023 een eerste stap gezet met de ketenaanpak overgewicht en obesitas. Er is een actieve samenwerking met de GLI (gezonde leefstijl interventie) coaches binnen de gemeente. De GLI coaches hebben een actieve samenwerking met de buurtsportcoaches Eind 2023 is er en Masterclass geweest (door Henk-Jan Koershuis) over gezonde voeding voor deelnemers aan de GLI. In 2024 zal er meer vorm worden gegeven aan de ketenaanpak overgewicht en obesitas. In 2023 is de ketenaanpak Kansrijke Start opgezet.
De verloskundige praktijk werkt sinds 2023 met de verlengende intake. De verlengende intake wordt afgenomen aan de hand van de Alpha-NL lijst. Deze vragen lijst gaat langs alle leefgebieden van de zwangere. Mochten er hulpvragen zijn kan de verloskundige op tijd extra ondersteuning aanbieden of doorverwijzen naar de GGD. In 2024 wordt de verlengende intake geëvalueerd beoordeeld.
Een gezonde leefomgeving In 2023 was het Gezondheidsbeleid actiever betrokken bij het fysieke domein. Binnen het plan van aanpak GALA/Brede SPUK 2023/2026 zijn er doelen opgesteld om aan de slag te gaan met een positieve gezonde leefomgeving. Een omgeving die uitnodigt om te bewegen, stimuleert om gezonder te eten en elkaar te ontmoeten. In 2023 hebben wij positief besloten voor de herinrichting van het park in de Haenepolle in Noordwolde. De huidige speeltuin wordt gerenoveerd. Er is tijdens het ontwerp gekeken dat er voor elke doelgroep een passend aanbod is om te kunnen bewegen en om te kunnen recreëren. In het tweede kwartaal van 2024 zal de herinrichting van het park in de Haenepolle plaats vinden.
Een gezonde geest In 2023 zijn er Rots en Water trainingen in groepsverband aangeboden aan onze basisschool kinderen. In 2024 wordt er onderzocht welke interventie passend is voor het bevorderen van de welzijn onder jongeren binnen de gemeente Weststellingwerf. Uit de jongeren monitor vanuit de GGD die in 2023 is gepubliceerd komt naar voren dat de eenzaamheid onder jongeren toe neemt. In 2023 is Welzijn op Recept uitgebreid. Deze interventie sluit aan bij de behoefte bij onze ouderen en bevordert het welzijn onder ouderen.
61
Toelichting - Wat mag het kosten De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, programma 7. Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2023
Actuele begroting 2023
Primitieve begroting 2023
Verschil begroot werkelijk
Lasten
8.337
10.303
8.035
1.966
Baten
6.375
7.970
6.065
1.595
Saldo van lasten en baten
1.962
2.332
1.970
371
Onttrekkingen
446
803
31
357
Stortingen
208
170
25
-38
Saldo mutatie reserves
-238
-633
-6
-395
Resultaat
1.723
1.699
1.965
-24
62
Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Portefeuillehouder(s)
Zonderland, Hartog en Hoen
Organisatie
Beleid
Taakvelden
Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
Ruimtelijke ordening
Wonen en bouwen
Beheer overige gebouwen en gronden
Beleidsnota's
Woonvisie gemeente Weststellingwerf 2023
Bestemmingsplannen voor de dorpen
Vastgestelde nota’s van uitgangspunten in het kader van nieuw bestemmingsplan buitengebied (2010 en 2011)
Handleiding schaalvergroting agrarische sector 2011
2017 Evenementenbeleid
Beheersverordening agrarische percelen bestemmingsplan buitengebied (1 juli 2013)
Streekagenda Zuidoost (juni 2013) + jaarplan 2017
Bestemmingsplan Buitengebied 2014
Bestemmingsplan Buitengebied 2016 (versie VA03) aangepast naar aanleiding van uitspraak Raad van State
Bestemmingsplan Buitengebied intensieve veehouderij
Huisvestingswet 2014
Omgevingsvisie Weststellingwerf juni 2019
Notitie strategisch omgaan met gemeentelijk vastgoed
Plan van aanpak Verduurzamen gemeentelijke vastgoedportefeuille 2020
Collegeprogramma 2018-2022
Facetbestemmingsplan kernen Weststellingwerf (2012)
Facetbestemmingsplan Geitenhouderijen (2022)
Facetbestemmingsplan kleine windturbines Weststellingwerf (2022)
Beleidsnotitie kleinschalige recreatie (2022)
Bestemmingsplan Lindewijk Deelgebied 2 (2021)
63
Actuele ontwikkelingen en gerealiseerd beleid Lindewijk In aansluiting op het landelijk beleid en de vastgestelde gemeentelijke woonvisie wordt het toevoegen van betaalbare woningen in de Lindewijk uitgewerkt. De grondexploitatie is daarom programmatisch met 28 woningen toegenomen ten opzichte van 2022. Deze toename is ingepland in de vlekken 1, en 33 tot en met 35. Verder worden mogelijke subsidies onderzocht. In september2023 is een Sbi-subsidie (Start bouwimpuls) aangevraagd bij het ministerie van BZK, deze is helaas afgewezen. Aansluitend is een Wbi-subsidie (Woningbouw impuls) aanvraag voorbereid in het najaar van 2023. Deze subsidieaanvraag is begin 2024 ingediend bij het ministerie van BZK. In Lindewijk deelgebied 1 zijn geen kavels meer beschikbaar. De omgevingsvergunning ten behoeve van de bouw van 27 appartementen aan het Tijgerblauwtje is in april 2023 verleend. De ingediende bezwaren zijn vervolgens in september 2023 afgehandeld door de bezwarencommissie. Momenteel loopt de beroepsprocedure, waardoor er nog niet kan worden gestart met de bouw. Lindewijk deelgebied 2 is inmiddels vol in ontwikkeling. De eerste particuliere woningen aan de IJsvogelvlinder zijn opgeleverd en met de projectmatige kavels is een start gemaakt op ontwikkelkavel 1a, waar inmiddels twee projectmatige kavels onder optie zijn bij een ontwikkelaar.
Hier komen uiteindelijk 32 voornamelijk betaalbare woningen. Zie verder onder paragraaf Grondbeleid. In 2023 is de besluitvorming ten behoeve van de aanbesteding van het geluidsscherm tussen de Lindewijk en het spoor voorbereid. Begin 2024 is hiertoe de uniforme openbare aanbesteding gestart. Woonvisie/woonzorgvisie Eind 2023 zijn zowel de woonvisie als de woonzorgvisie vastgesteld. Deze documenten geven richting aan Bouwen en Wonen in Weststellingwerf en zijn leidraad voor o.a. het maken van de prestatieafspraken met de corporaties en de huurdersvertegenwoordiging. In de visiedocumenten is rekening gehouden met de landelijke ontwikkelingen en -plannen voor wonen. Daarnaast biedt deze woonzorgvisie input voor de regionale woonzorgvisie die wordt opgesteld in de eerste helft van 2024. In de eerste helft van 2024 wordt de uitvoeringsagenda concreet gemaakt. Toolkit woningbouwinitiatieven van dorpen Op 12 december 2023 is de toolkit voor woningbouwinitiatieven van dorpen vastgesteld. De toolkit is samen met de Vereniging Kleine Dorpen (VKD) opgesteld en is gebaseerd op de vragen en behoeften van dorpen. In april 2023 zijn deze behoeften geïnventariseerd en samen met de VKD uitgewerkt in de toolkit. De toolkit is ook aan de gemeenteraad gepresenteerd in een werkvergadering.
Bestemmingsplan Pieterslaan 85a Wolvega In 2023 hebben gesprekken met de Woningstichting Weststellingwerf plaatsgevonden over het plangebied en de inrichting voor 18 sociale huurwoningen. Er is een ontwerpbestemmingsplan en –stedenbouwkundig plan opgesteld en deze plannen hebben tot 31 januari 2024 ter inzage gelegen. Ook heeft op 19 december 2023 een inloopbijeenkomst plaatsgevonden met de directe omwonenden bij het plangebied. Deze avond is positief verlopen en de reacties en zienswijzen worden meegenomen in het definitieve plan. Bestemmingsplan Heerenveenseweg Wolvega Op het perceel aan de Heerenveenseweg (tussen nr. 156 en 174) is in 2023 een woningbouwplan ontwikkeld voor 15 sociale huurwoningen. Op dit moment staan er nog chalets op het perceel voor tijdelijke opvang van Oekraïense vluchtelingen. Het woningbouwplan is ontwikkeld in samenwerking met WoonFriesland. Op 27 november 2023 heeft er een participatieavond plaats gevonden voor de omwonenden. Het ontwerpbestemmingsplan heeft van 21 december 2023 tot en met 1 februari 2024 ter inzage gelegen.
64
Bestemmingsplan Dwarsvaartweg 6 Noordwolde Betreft een nieuwbouwplan voor 35 woningen op het voormalige sportcentrum aan de Dwarsvaartweg 6 in Noordwolde. Het plan voorziet in het realiseren van 12 rijwoningen in het betaalbare segment, 18 twee-onder-een-kap woningen en 5 vrijstaande woningen. In 2023 heeft de projectontwikkelaar samen met de gemeente de plannen afgestemd en er is een anterieure overeenkomst afgesloten. Het ontwerpbestemmingsplan heeft van 28 november 2023 tot 9 januari 2024 ter inzage gelegen. Het plan is in de Regionale Woondeals – Zuidoost opgenomen voor de gemeente Weststellingwerf. Woningbouw kleine dorpen Het bestemmingsplan De Hoeve - Oude Jokweg en Hoeveweg is op 16 oktober 2023 vastgesteld door de gemeenteraad. Met het bestemmingsplan wordt de realisatie van een zestal woningen op een perceel van 0,5 hectare midden in het dorp De Hoeve mogelijk gemaakt. Het betreft een plan van Stichting Wonen in de De Hoeve. In het dorp Boijl is in 2023 een woningbouwplan ontwikkeld voor de bouw van 12 duurzame woningen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de wijzigingsbevoegdheid in het bestemmingsplan van Boijl. Het initiatief is opgestart door het dorp zelf en de woningen worden ook gebouwd voor de behoefte van het eigen dorp. Het ontwerpwijzigingsplan heeft van 19 december 2023 tot 30 januari 2024 ter inzage gelegen.
Huisvesten statushouders In 2023 zijn de voorbereidingen getroffen voor het realiseren van tijdelijke woonruimte voor statushouders aan de Hoofdweg in Wolvega. In 2024 worden deze tijdelijke woningen in gebruik genomen. Met woningcorporaties zijn verdere afspraken gemaakt over het realiseren van de taakstelling voor het huisvesten van statushouders. Prestatieafspraken In 2023 zijn de prestatieafspraken gemaakt voor 2024 met de corporaties en De Bewonersraad. De afspraken zijn gemaakt op vier thema's namelijk: Betaalbaarheid en beschikbaarheid, Kwaliteit – bestaande voorraad en nieuwbouw, Wonen, welzijn & zorg en als laatste Leefbaarheid. Wet goed verhuurderschap deze wet is in werking getreden per 1-7-2023. Eén van de vereisten van deze wet is het instellen van een gratis en laagdrempelig meldpunt waar huurders van particulier verhuurders en woningzoekenden die gebruik maken van een bemiddelaar/makelaar hun klachten kunnen melden daar waar het gaat om : discriminatie, intimidatie, te hoge bemiddelingskosten, een werk-huurovereenkomst, ontbreken van informatie over onderhoud e.d., te hoge servicekosten of het ontbreken van de huurovereenkomst. Wij bieden onze inwoners de mogelijkheid om digitaal, telefonisch of persoonlijk een melding te doen, eventueel anoniem.
Houdt de verhuurder of bemiddelaar zich niet aan deze wet- en regelgeving dan heeft de gemeente een aantal instrumenten in handen om de naleving af te dwingen. Zoals een waarschuwing, een boete, bestuursdwang of in beheername. In september 2024 gaan we de balans opmaken in OWO-verband. hoeveel meldingen hebben we gehad en wat was de aard van de meldingen. Dan besluiten we ook om het meldpunt in eigen huis te houden of mogelijk uit te besteden en te gaan samenwerken met een partij met meer kennis van de inhoud van huurrecht.
Verduurzamen gemeentelijk vastgoed Plan van aanpak verduurzamen gemeentelijke vastgoedportefeuille Voor de verduurzaming van de vastgoedportefeuille is in 2020 een plan van aanpak opgesteld, waarin een kernportefeuille is geselecteerd. In 2023 lag de focus op de verduurzaming van het gemeentehuis. Gemeentehuis Er is een ondergrondse warmte- en koudeopslag (WKO) gecreëerd in de bodem rondom het gemeentehuis. Een WKO is een duurzame methode om energie in de vorm van warmte of koude op te slaan in de bodem. 65
Het gemeentehuis is voorzien van nieuwe energiezuinige warmtepompen welke gekoppeld zijn op de nieuw gerealiseerde WKO in de bodem rondom het gemeentehuis. Deze warmtepompen zullen het gemeentehuis duurzaam gaan verwarmen en het gebruik van aardgas minimaliseren. In de basis kan het gehele gemeentehuis aardgasvrij worden verwarmd met deze nieuwe installatie. Bij een extreme koude periode bestaat de optie nog om het pand door middel van aardgas bij te verwarmen. Voordat het gemeentehuis geheel aardgasvrij wordt gemaakt, wordt onze restantbehoefte aardgas gemonitord. Zo kan later een geschikt duurzaam alternatief ingezet worden.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Solar carports Op het parkeerterrein van het gemeentehuis zijn solar carports geplaatst waarop 408 panelen bevestigd zijn met een totaalvermogen van circa 170.000 Watt piek. Vanaf eind 2023 wordt er duurzaam elektriciteit opgewekt op het parkeerterrein van het gemeentehuis. De solar carports zouden meer dan 20% van de huidige energiebehoefte van het gemeentehuis duurzaam kunnen opwekken.
Ontzorgingsprogramma Verduurzamen maatschappelijk vastgoed Er is in 2023 gebruik gemaakt van de KlimOp-regeling die de provincie Fryslan ter beschikking heeft gesteld. Hiermee zijn maatwerkverduurzamingsadviezen opgesteld voor de objecten van de kernportefeuille. In de opgestelde adviezen is een selectie gemaakt van een optimale samenstelling van energiebesparende maatregelen tezamen met bouwkundige aanpassingen. Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt welke maatregelen het meest effect hebben op de reductie van het energieverbruik. Met deze uitkomsten worden de bestaande meerjaren onderhoudsplannen (MJOP) getransformeerd tot duurzaam meerjaren onderhoudsplannen (DMJOP). Waar nodig zijn van de objecten in de portefeuille tevens de energielabels vernieuwd.
Implementatie omgevingswet Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Na een paar maal uitstel viel in de loop van 2023 het besluit om de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking te laten treden, tegelijk met de Wet kwaliteitsborging bouw. De Omgevingswet bundelt wetgeving en regels voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. Daarmee vormt de wet de basis voor de samenhangende benadering van de fysieke leefomgeving. Onze gemeente bereidde zich al enkele jaren voor op deze omvangrijke wetswijziging. In 2023 zijn deze inspanningen geïntensiveerd. Veelal gebeurde dit in OWO-verband. Per 1 januari 2024 konden onze gemeente en OWO-VTH handelen conform de wet en vragen van inwoners beantwoorden.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Voorbereiding op de omgevingswet Per 1 januari 2024 konden onze gemeente en OWO-VTH handelen conform de wet en vragen van inwoners beantwoorden. Nieuwe software is in gebruik genomen, verordeningen zijn aangepast en met ketenpartners zijn afspraken gemaakt. Ook is de intaketafel geïntroduceerd. Daar bespreken we de verschillende ruimtelijke initiatieven die zijn binnengekomen en beslissen we ook of een omgevingstafel met externe partijen nodig is. Op onze website zijn initiatiefnemers erop gewezen dat in de nieuwe manier van werken het voortraject langer zal duren bij een uitgebreide ruimtelijke procedure. En dat we per 1 januari 2024 meer werken met uitgebreide omgevingsvergunningen en op termijn met omgevingsplannen.
66
Verder is gewerkt aan inzicht in de nog uit te voeren implementatieactiviteiten. Het gaat dan om zaken die in OWO-verband moeten plaatsvinden, maar ook om werkzaamheden die voor en door Weststellingwerf opgepakt moeten worden. Er is inmiddels een begin gemaakt met een plan van aanpak om in de komende jaren een gemeente-breed integraal omgevingsplan op te stellen.
Ruimtelijke kwaliteit onder de Omgevingswet Alle voorbereidingen die genomen moesten worden voor inwerkingtreding van de omgevingswet op het gebied van ruimtelijke kwaliteit zijn uitgevoerd eind 2022 en begin 2023. Wanneer de Omgevingswet in werking is getreden is het mogelijk om de welstandstoets een andere invulling te geven. Voorlopig is besloten om de huidige werkwijze voort te zetten onder de omgevingswet. Wel zal Hûs en Hiem aan de voorkant meer betrokken worden in het proces in plaats van alleen bij een volledig uitgewerkt plan (niet alleen maar toetsen). In 2023 is door VTH voor OWO gewerkt aan het onderdeel ruimtelijke kwaliteit bij de pilot omgevingsplan Appelscha. Ook is er nieuw welstandbeleid gemaakt voor het dorp Appelscha. Dit nieuwe welstandsbeleid geeft handvaten voor het updaten van de welstandsnota in de gemeente Weststellingwerf.
Functioneren binnen de Omgevingswet In 2023 zijn de acties voor het kunnen functioneren binnen de Omgevingswet voortgezet. Deze minimale acties worden in OWO-verband opgepakt, door middel van werkgroepen per onderdeel. Onder deze acties vallen in ieder geval de volgende zaken: - Website gereedmaken voor de Omgevingswet; - Inrichten en oefenen met software DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet); - Uitwerken interactieve participatie inwoners; - Verordening toezicht en handhaving OWO-VTH; - Legesverordening aanpassen; - Kunnen toepassen procedures en regels kostenverhaal; - Medewerkers bijscholen voor de nieuwe omgevingswet.
Interactieve participatie een participatiewijzer In 2023 zijn de werkzaamheden aan de participatiewijzer afgerond en is de participatiewijzer definitief gemaakt. Initiatiefnemers kunnen aan de hand van de participatiewijzer zelfstandig participatie uitvoeren bij omwonenden bij een ruimtelijke initiatief.
Toelichting wat mag het kosten De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, programma 8. Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2023
Actuele begroting 2023
Primitieve begroting 2023
Verschil begroot werkelijk
Lasten
3.199
4.718
4.963
1.519
Baten
1.840
2.658
2.658
818
Saldo van lasten en baten
1.359
2.059
2.304
701
0
20
0
20
1.359
2.039
2.304
681
Onttrekkingen Resultaat
67
Overzicht | algemene dekkingsmiddelen Overzicht Algemene dekkingsmiddelen Portefeuillehouder(s)
Hoen
Organisatie
Advies & Ondersteuning
Taakvelden
OZB woningen
OZB niet-woningen
Belastingen overig
Economische promotie
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
Treasury
Actuele ontwikkelingen en gerealiseerd beleid Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten die een gemeente vrij kan besteden. Dit in tegenstelling tot de specifieke dekkingsmiddelen zoals de opbrengst afvalstoffenheffing en de rioolheffing. De specifieke dekkingsmiddelen staan opgenomen in de betreffende programma’s onder de baten. Woonlasten Jaarlijks voert het Coelo een benchmark woonlasten uit. Voor de uitkomsten van de benchmark 2023 verwijzen wij u naar de paragraaf lokale heffingen. Gemeentefonds We ontvingen ook afgelopen jaar geld van het Rijk uit het gemeentefonds. In 2023 was dat € 61,0 miljoen. Hiervan hebben we een groot deel van onze uitgaven betaald. Het gemeentefonds kent de volgende soorten uitkeringen: 1) de Algemene uitkering, 2) de integratie-uitkering en 3) de decentralisatie- en (overige) integratie-uitkeringen. In Weststellingwerf voegen we zowel op begrotingsbasis als bij de jaarstukken al deze verschillende soorten uitkeringen samen. Jaarlijks ontvangen we, volgens een vastgesteld verdeelsysteem, een uitkering uit het gemeentefonds. In het verdeelsysteem wordt rekening gehouden met de onderlinge verschillen in de kosten waar een gemeente voor staat en de draagkracht van gemeenten (de belastingcapaciteit). Dit jaar hebben we op drie momenten informatie over de gemeentefondsuitkering ontvangen.
Wij informeerden de raad via diverse afzonderlijke memo's over uitkering van het gemeentefonds. Per 1 januari 2023 wordt het gemeentefonds op een nieuwe manier verdeeld over de Nederlandse gemeenten. De gevolgen van dit nieuwe verdeelmodel hadden we reeds opgenomen in onze begroting. Verder was er het afgelopen jaar veel te doen over de terugval in inkomsten vanuit het gemeentefonds vanaf 2026, het zogenoemde ravijn. Naast de opschalingskorting heeft het Rijk namelijk eenzijdig besloten tot een nieuwe financieringssystematiek. Deze ontwikkelingen zorgen er voor dat het gemeentefonds en daarmee de inkomsten van de gemeenten sterk afnemen. Helaas lijken de oplossingen nog ver weg.
68
Specifieke uitkeringen Naast de algemene uitkering bestaan er specifieke uitkeringen (spuk). Deze uitkeringen mogen we niet vrij besteden. Ze zijn voor een specifiek doel. We zagen ook dit jaar weer een grote toename in het aantal specifieke uitkeringen. In 2019 hadden we 5 specifieke uitkeringen. In 2023 hadden we maar liefst 25 van deze uitkeringen. De Nederlandse gemeenten pleiten bij het Rijk voor minder specifieke uitkeringen om zo beleidsvrijheid te vergroten en administratieve lasten te verminderen. Omdat deze uitkeringen voor een specifiek doel zijn, verantwoorden we ze bij het desbetreffende programma. Ook verantwoorden we ze in de Sisa-verantwoording verderop in deze jaarrekening.
Doelstellingen P&C cyclus balans in schuldenlast, woonlast, investeringen Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? We hebben voldaan aan de voorwaarden van onze toezichthouder voor een structureel sluitende begroting. Daarmee is het genoemde resultaat behaald. De tarieven voor de onroerende zaakbelasting volgen normaal gesproken de inflatie. In 2023 kozen we er voor om geen inflatiecorrectie toe te passen vanwege de enorme prijsontwikkelingen van energie en de dagelijkse boodschappen. De tarieven voor de rioolheffing pasten we aan om de stijgende kosten te dekken. De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn voor 2023 niet verhoogd. Reden hiervan was de reeds gerealiseerde kostendekkendheid voor 2023.
Maatregelen Sturen via de reguliere P&C cyclus De P&C cyclus bestond in 2023 uit een begroting, een voorjaarnota gecombineerd met een kadernota met een meerjarenperspectief, een najaarsnota en nu de jaarrekening. Wij hebben via de P&C cyclus sturing gegeven aan de doelen. De balans in schuldenlast, woonlast en investeringen vormde daarin een continu kader. Ook werkten we via onze organisatieontwikkeling aan de verbetering van de interne beheersing.
Toelichting De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, algemene dekkingsmiddelen. Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2023
Actuele begroting 2023
Primitieve begroting 2023
Verschil begroot werkelijk
Lasten
752
975
650
223
Baten
67.133
65.269
63.153
-1.864
Saldo van lasten en baten
-66.382
-64.294
-62.502
2.087
Onttrekkingen
16.202
16.465
0
263
Stortingen
5.252
5.252
0
0
Saldo mutatie reserves
-10.950
-11.213
0
-263
Resultaat
-77.331
-75.507
-62.502
1.825
69
Overhead, Vennootschapsbelasting en Overige baten en lasten
70
Overzicht kosten overhead Overhead kosten De definitie van overhead uit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) luidt: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Alle bedrijfskosten die direct verbonden zijn aan activiteiten die gericht zijn op de externe klant vallen hier dus niet onder maar zijn in de betreffende taakvelden opgenomen. De bedrijfskosten die dus gerekend worden tot de overhead zijn:
Personele kosten (alleen leidinggevenden en interne teams)
Huisvesting
ICT
Communicatie
Overige bedrijfsvoeringskosten.
De toelichting op de cijfers staat in het onderdeel jaarrekening, toelichting op de cijfers per programma Bedragen x €1.000 Exploitatie Lasten
Rekening 2023 20.550
Actuele begroting 2023
Primitieve begroting 2023
Verschil begroot werkelijk
21.090
19.031
540
Baten
8.387
8.259
7.872
-128
Saldo van lasten en baten
12.163
12.831
11.160
668
Resultaat
12.163
12.831
11.160
668
71
Vennootschapsbelasting Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is er de Wet belastingplicht overheidsondernemingen. Dit houdt in dat gemeenten Vennootschapsbelasting (Vpb) moeten betalen op het moment dat ze activiteiten uitvoeren waarvoor ze aangemerkt worden als ondernemer. Zie ook het onderdeel toelichting op de baten en lasten, onderdeel Vennootschapsbelasting. Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2023
Actuele begroting 2023
Primitieve begroting 2023
Verschil begroot werkelijk
Lasten
0
0
0
0
Resultaat
0
0
0
0
72
Overige baten en lasten Onvoorziene uitgaven Het taakveld 'Overige baten en lasten' is hier verantwoord. De post onvoorziene uitgaven maakt deel uit van dit taakveld. De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, overige baten en lasten. Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2023
Actuele begroting 2023
Primitieve begroting 2023
Verschil begroot werkelijk
Lasten
0
30
3.495
30
Resultaat
0
30
3.495
30
73
Paragrafen
74
Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Lokale heffingen Portefeuillehouder
Hoen
Organisatie
Advies & Ondersteuning
Inleiding De lokale heffingen worden onderverdeeld in belastingen en rechten. Belastingen De opbrengsten van belastingen vallen onder de algemene middelen en kunnen vrij besteed worden. In onze gemeente geldt dit voor de onroerendezaakbelastingen (OZB), forensenbelasting, (water-)toeristenbelasting en reclamebelasting. Rechten Dit zijn vergoedingen voor concrete prestaties, die door de gemeente worden geleverd. Deze opbrengsten zijn niet vrij besteedbaar. In onze gemeente geldt dit voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing en de leges burgerzaken. Bij de afvalstoffen- en rioolheffing is het uitgangspunt dat er kostendekkende tarieven zijn. De tarieven worden opgenomen in verordeningen, die de gemeenteraad vast stelt. Voor de tarieven in 2023 is dit gedaan in de raadsvergadering van 12 december 2022. Voor de heffing van de OZB en de forensenbelasting is jaarlijks een waardering van de onroerende zaken (WOZ waarden) nodig.
Tarievenbeleid 2023 Het uitgangspunt voor 2023 was om de woonlasten voor onze inwoners stabiel te houden. Voor 2023 zijn de belangrijkste heffingen met 2,4% inflatiecorrectie verhoogd, met uitzondering van de riool- en afvalstoffenheffing. De afvalstoffenheffing is in 2023 niet verhoogd door met name lagere verwerkingskosten van Omrin. De rioolheffing is wel gestegen in 2023 conform het Gemeente RioleringsPlan 2021-2025. Daarnaast er vanaf 2023 opgenomen dat de eigenaar van een unit of garagebox, waarvan de waarde in het economische verkeer lager is dan € 50.000, vrijstelling wordt verleend voor het eigenarendeel rioolheffing afvalwater. Voor huishoudelijk- en bedrijfsafvalwater bedroeg het tarief € 136,46 en voor hemel- en grondwater € 54,60. Zowel voor eenpersoons- als meerpersoonshuishoudens is de totale woonlastendruk ten opzichte van 2022 gestegen. Zo ging de totale woonlast voor meerpersoonshuishoudens in onze gemeente van € 796 in 2022 naar € 807 in 2023. De gemeentelijke woonlasten in Weststellingwerf liggen echter nog wel ruim onder het landelijk gemiddelde van € 960 over 2023. Ook wanneer we de woonlasten in onze gemeente vergelijken met de andere 17 gemeenten in onze provincie dan zien we dat we met een vierde plek in de ranking goed scoren.
75
Tabel opbrengst belangrijkste heffingen x € 1.000 Lokale heffingen Onroerendezaakbelastingen
Rekening 2022
Rekening 2023
Actuele begroting
Primitieve begroting
Verschil begroot werkelijk -25
4.870
4.906
4.931
4.931
Forensenbelasting
41
44
51
51
-7
Toeristenbelasting
185
188
165
150
23
Reclamebelasting
100
103
99
99
4
Afvalstoffenheffing
3.003
3.005
2.968
3.048
37
Rioolheffing
2.186
2.301
2.277
2.277
24
Marktgelden
16
16
14
14
2
Leges burgerzaken
325
288
207
207
81
Leges omgevingsvergunningen (WABO)
703
1.074
630
630
444
Begraafplaatsen Eindtotaal
139
119
142
142
-23
11.567
12.044
11.484
11.549
560
Totaalopbrengst van de belangrijkste heffingen Onroerendezaakbelastingen OZB Wet waardering onroerende zaken (WOZ) Ieder jaar taxeert de gemeente alle onroerende zaken binnen de gemeente. De WOZ-waarden van woningen zijn in onze gemeente gemiddeld met 15,8% gestegen in 2023 (bron CBS). De WOZ-waarde is niet alleen de grondslag voor de OZB en de forensenbelasting, het wordt ook gebruikt voor belastingen van het rijk en het waterschap. De aanslagen in 2023 zijn gebaseerd op de waardepeildatum 1 januari 2022. Bij het opstellen van de begroting, bepalen we met het op dat moment bekende bedrag van de WOZ-waarden, het OZB-tarief. Daarna zijn er nog tal van gebeurtenissen die van invloed zijn op de definitieve WOZ-waarden per peildatum, daardoor kan de opbrengst afwijken van de begroting. Bezwaar en beroep Over het belastingjaar 2023 zijn in totaal 526 bezwaarschriften ontvangen op basis van de Wet waardering onroerende zaken (wet WOZ). Dat is ongeveer 5,7% van het aantal opgelegde aanslagen onroerendezaakbelasting. De voornaamste redenen van bezwaar zijn de stijging van de waarde ten opzichte van de vorige peildatum en de no-cure-no-pay bureaus hanteren voor meerdere woningen dezelfde motivatie, namelijk gedateerde keuken en sanitair. Van het aantal ontvangen bezwaarschriften hebben we afgerond 41,1% gegrond verklaard.
Over het belastingjaar 2023 zijn tot nu toe 2 beroepszaken ingediend. De opbrengst De verwachte opbrengst OZB over 2023 was afgerond € 4,9 miljoen. De werkelijke opbrengst is afgerond ook €4,9 miljoen. Forensenbelasting Voor deze belasting wordt - net als bij de OZB - als grondslag de WOZ-waarde gehanteerd. De werkelijke opbrengst van € 44.000 valt lager uit dan onze raming van € 51.000. Toeristenbelasting De heffingsmaatstaf van deze belasting is de vergoeding die is verschuldigd voor de overnachting. Voor 2023 is het tarief net als de afgelopen jaren 4% van de logiesomzet. In de begroting 2023 hadden we een opbrengst geraamd van €165.000. Over het belastingjaar 2022 hebben we een meeropbrengst van € 23.000. De definitieve logiesomzet over 2022 is dus hoger dan we in eerste instantie verwachtten. De definitieve afrekening volgt zoals gebruikelijk een jaar later (de afrekening van 2023 volgt in 2024). 76
Reclamebelasting Reclamebelasting wordt geheven voor openbare aankondigingen, zichtbaar vanaf de openbare weg. We kennen deze belasting sinds 2016, waarvan de opbrengst ten goede komt aan het ondernemersfonds. Uit dit fonds worden activiteiten voor en door ondernemers en haar bezoekers in Wolvega betaald. De daadwerkelijke opbrengsten liggen in 2023 € 4.000 hoger dan begroot. Afvalstoffenheffing Het uitgangspunt is dat de kosten van afvalinzameling en -verwerking voor 100% worden opgevangen uit de opbrengst afvalstoffenheffing. Aan het begin van 2023 gingen we er vanuit dat de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing 100% zou zijn. De werkelijke kostendekkendheid (106%) is hoger dan de begrootte kostendekkendheid (100%). Dit komt door een aantal meevallers. Voor een nadere toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de financiële toelichting op programma 7 van de jaarrekening. Het daadwerkelijke bedrag wat wordt toegevoegd aan de reserve is € 177.000. Dit is inclusief de dividend- / winstuitkering (€ 58.000) van Omrin. Het saldo wordt toegevoegd aan de reserve. Deze reserve is beschikbaar voor het opvangen van onverwachte tegenvallers. De reserve maakt het mogelijk om noodzakelijke financiële aanpassingen niet schoksgewijs te laten verlopen. x € 1.000 Kostendekkendheid taakveld afval Kosten taakveld Inkomsten taakveld (exclusief heffingen) Netto kosten taakveld
Rekening 2023
Begroting 2023
2.356
2.590
466
524
1.890
2.066
Toe te rekenen kosten: straatvegen
14
17
minimabeleid
98
113
Overhead
522
522
Compensabele btw
308
329
Toe te rekenen kosten
942
982
Totale kosten
2.832
3.048
Opbrengst heffingen
3.009
3.048
Dekkingspercentage
106%
100%
c
Rioolheffing De kosten voor het beheren en in stand houden van het rioolstelsel worden door een heffing op de gebruiker verhaald. Hierbij heeft de gemeente naast de zorgplicht voor afvalwater en hemelwater ook de zorgplicht voor grondwater. Net als bij de afvalstoffenheffing is het uitgangspunt 100% kostendekkendheid. De tarieven voor 2023 zijn ten opzichte van 2022 gestegen. Zie ook tarievenbeleid 2023. De werkelijke kostendekkendheid (100%) van het taakveld riolering is hoger dan vooraf begroot (99%). Voor een nadere toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de financiële toelichting op programma 7 van de jaarrekening.
77
x € 1.000 Kostendekkendheid taakveld riolering Kosten taakveld Inkomsten taakveld (exclusief heffingen)
Rekening 2023
Begroting 2023
1.777
1.773
00
00
1.777
1.773
Overhead
320
320
Straatreiniging
14
16
Compensabele btw
186
198
Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten:
Toe te rekenen kosten
520
534
Totale kosten
2.297
2.308
Opbrengst heffingen
2.301
2.277
Dekkingspercentage
100%
99%
Markt- en staangelden Marktgeld wordt geheven voor het innemen van een standplaats voor het uitstallen, aanbieden of verkopen van goederen op locaties die zijn aangewezen voor het houden van de (wekelijke) warenmarkt, de voorjaarsmarkt en de najaarsmarkt. Staangeld wordt geheven voor het innemen van een (vaste) standplaats op voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Leges Leges zijn vergoedingen die worden betaald voor een door de gemeente geleverde (meestal administratieve) dienst, waar mensen zelf om vragen. Zo worden bijvoorbeeld leges betaald voor het voltrekken van een huwelijk, de afgifte van een uittreksel uit een bepaald register, reisdocumenten, rijbewijzen of voor vergunningen zoals een omgevingsvergunning. Kostendekkendheid Leges Binnen de leges zijn er een drietal titels. Titel 1 gaat over diverse burgerzaken (zoals rijbewijzen, reisdocumenten, gezondheidsverklaringen en documenten rondom naturalisatie), Titel 2 richt zich op de leges rondom omgevingsvergunningen en Titel 3 benoemt diensten die vallen onder de Europese dienstenrichtlijn (zoals de APV, drank & horeca wet en de winkeltijdenwet). In onze legesverordening 2023 staan de titels nader toegelicht.
78
x € 1.000 Algemene legesverordening totaal Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente Inkomsten taakvelden(en), excl. heffingen Netto kosten taakveld
Rekening 2023
Begroting 2023
1.656
1.626
-
-
1.633
1.626
313
312
Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW
4
4
Totale kosten
1.950
1.943
Opbrengst heffingen
-1.432
-940
Dekkingspercentage
73%
48%
x € 1.000 Algemene legesverordening titel 1 Algemene dienstverlening
Rekening 2023
Begroting 2023
Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente
440
428
Inkomsten taakvelden(en), excl. heffingen
-
-
440
428
224
224
Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW
-
-
Totale kosten
664
652
Opbrengst heffingen
-310
-249
Dekkingspercentage