Aangepaste versie - Jaarstukken 2022 gemeente Weststellingwerf d.d. 02-06-2023.pdf
Tekst van het document
Begin 2023 is deze opleiding afgerond en gaan de netwerkcoaches aan de slag. Opbouwwerkers organiseren en ondersteunen initiatieven met en vanuit de inwoners van de verschillende dorpen. Het jongerenwerk en het buurtsportwerk hebben hun inzet in de eerste maanden van 2022 gericht op het organiseren van allerlei groepsactiviteiten waarbij het samen bezig zijn de focus was. Hier bleek na de lockdown van begin 2022 grote behoefte aan. Het jongerenwerk heeft gesprekken met jongeren. Activiteiten die daaruit zijn opgezet door jongeren zijn bijvoorbeeld een tekencursus en een game-event. Vanuit de tentoonstelling ‘Van nozems tot hipsters’ zijn allerlei activiteiten opgezet, waaronder een debatavond in het gemeentehuis in november. Het contact tussen de deelnemers (jong en oud) en de opbouwwerkers en jongerenwerkers geeft veel inzicht in elkaar en hoe over verschillende thema’s in de samenleving gedacht wordt. Met deze vorm van participatie gaan we in 2023 verder.
53
Maatschappelijke voorzieningen Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? In 2022 is contact onderhouden met diverse maatschappelijke voorzieningen. De stijgende energieprijzen leveren ook bij de maatschappelijke voorzieningen een flinke kostenpost en de nodige zorgen op. Na de coronaperiode heeft een aantal voorzieningen weinig financiële buffers meer om deze stijgende kosten op te vangen. De gemeenteraad heeft in november een motie aangenomen voor een "Noodfonds energie", waarop o.a. maatschappelijke organisaties een beroep moeten kunnen doen als tegemoetkoming in de stijging van deze kosten. Ter uitvoering van deze motie is gestart met de uitwerking van een subsidieregeling. Deze wordt in 2023 opengesteld. Een integrale notitie maatschappelijke voorzieningen is niet opgestart.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Dorpshuizen Met dorpshuizen is contact onderhouden over de uitvoering van het onderhoud en de gevolgen van de coronacrisis. Gedurende het jaar is daarbij ook de energiecrisis door dorpshuizen als zorgpunt onder de aandacht gebracht. Er is uitvoering gegeven aan de prestatieovereenkomst met Harten 10. Deze prestatieovereenkomst loopt van 2020 tot en met 2023. Hiermee is het onderhoud van de aangesloten dorpshuizen ook in 2022 geborgd.
Ondersteuning corona In 2022 is een tijdelijke financiële regeling opengesteld voor maatschappelijke organisaties die in 2021 schade hebben geleden als gevolg van de coronacrisis. Met deze tegemoetkoming van de gemeente kunnen deze organisaties blijven voortbestaan. In totaal hebben acht organisaties een beroep gedaan op de subsidieregeling Noodfonds.
Integrale aanpak laaggeletterdheid, armoede en schulden Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Door vroegsignalering van schulden hebben we veel inwoners bereikt met beginnende betaalachterstanden. Door samen te werken met woningbouwverenigingen, zorgverzekeraars en partijen die water, gas en elektra aanbieden komen we eerder in contact met inwoners en lopen schulden van inwoners minder ver op. Ook worden woningontruimingen en afsluitingen voorkomen. Minder inwoners hoeven hierdoor een schuldregelingstraject te doorlopen. Ook komen inwoners met geldzorgen en inwoners voor wie het lastig is om rond te komen eerder in beeld. We hebben passende trajecten aangeboden zodat de financiële zelfredzaamheid vergroot kan worden en inwoners als dat mogelijk is weer zelfstandig de financiële administratie bij kunnen houden. We werken hiervoor samen met schuldhulpverleningspartijen en bewindvoerders. De integrale aanpak rond laaggeletterdheid, armoede en schulden heeft inwoners geholpen om zelfredzamer te zijn. Samen met partijen die actief zijn in de gemeente rond het thema armoede hebben we inwoners bereikt die door onder andere de stijgende energiekosten en kosten voor boodschappen in de financiële problemen zijn gekomen.
54
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Ondersteunen doelgroep Bijna 1500 inwoners hebben een beroep gedaan op de energietoeslag. De vooraf ingeschatte omvang van de doelgroep hebben we bereikt. Het aantal verdere hulpvragen, zoals een beroep op de bijzondere bijstand, van deze groep inwoners is niet direct toegenomen. Stichting Leergeld heeft bijna 370 kinderen bereikt die mee hebben gedaan aan sport, cultuur of andere activiteiten. Ook heeft Leergeld een bon voor winterkleding aan de gezinnen verstrekt. In de loop van 2022 is het ook voor volwassenen met een laag inkomen mogelijk gemaakt om te sporten of culturele activiteiten uit te oefenen. Zij ontvangen hiervoor een vergoeding vanuit het Volwassenenfonds. De Papierwinkel heeft mensen ondersteund bij het begrijpen van formulieren en indienen van aanvragen.
Ontwikkelen integrale aanpak De integrale aanpak is zichtbaar geweest bij de vroegsignalering van schulden en schuldhulpverlening. Schulden, armoede en laaggeletterdheid gaan vaak hand in hand. Vanuit de vroegsignalering gaan we op huisbezoek als inwoners niet reageren op brieven en telefoontjes. Zo proberen we zo veel mogelijk inwoners te bereiken en te informeren over de mogelijkheden van hulp. Schuldhulpverleningstrajecten worden integraal ingezet waarbij aandacht is voor het ontstaan van de schulden. We werken samen met partijen zoals Stichting Leergeld, het Volwassenenfonds, Humanitas, Voedselbank, Kledingbank en het Taalplein van de bibliotheek om armoede aan te pakken en inwoners die ondersteuning kunnen gebruiken te bereiken.
Vroegsignalering en nazorg bij schulden Het aantal signalen dat we ontvangen hebben vanuit de vroegsignalering van schulden van betaalachterstanden is in 2022 niet erg toegenomen. Het gaat hierbij om ongeveer 70 signalen per maand. Wel merken we dat inwoners, die achterstanden hebben, meer moeite hebben om rond te komen en vaker behoefte hebben aan budgetadvies. Na afloop van schuldhulpverleningstrajecten is nazorg nodig om te voorkomen dat inwoners opnieuw in de financiële problemen komen. In 2023 en verder willen we nog meer aandacht aan nazorg besteden zodat inwoners duurzaam financieel zelfredzaam zijn.
Grip krijgen op de jeugdhulp Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Voor het toewijzen van jeugdhulp willen we meer grip op de inhoud. Dit doen we via de onderwerpen preventie, toegang en controle. De invoering van het hulpvraagbeleid in 2022 bij de gebiedsteams heeft met al deze onderwerpen raakvlakken. Met het volgen van het hulpvraagbeleid worden de stappen van de beoordeling van een hulpvraag beter inzichtelijk. Ook heeft de eventuele inzet van voorliggende voorzieningen hierin een belangrijke plek gekregen. De ingangsdatum van de nieuwe contracten voor specialistische jeugdhulp is nogmaals met een jaar uitgesteld naar 2024. Dit betekent dat de transformatie van dit stuk jeugdhulp ook met een jaar is uitgesteld. Deze inkoop doen we gezamenlijk met de Friese gemeenten in SDF-verband. Onze invloed op dit proces is klein.
55
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Controle op jeugdhulp De inkoopondersteuners hebben vanuit hun reguliere taken weer veel controles op casussen uitgevoerd waardoor we minder hebben uitgegeven. Vanwege de veronderstelling dat per 2023 nieuwe contracten voor specialistische jeugdhulp ingevoerd zouden worden, zijn er geen specifieke accenten gelegd in de werkzaamheden van de inkoopondersteuning. Een deel van hun capaciteit is ook ingezet in de voorbereiding op de nieuwe inkoop.
Preventie op jeugdhulp Door een complexe scheiding kan uiteindelijk specialistische jeugdhulp nodig zijn. Door scheidende ouders zo snel mogelijk in een goed proces te krijgen, willen we voorkomen dat er een complexe scheiding ontstaat. In een interne werkgroep bij de gebiedsteams is een werkwijze opgesteld voor het werken in casussen met scheidingsproblematiek. Deze werkwijze is door de interne werkgroep getest en moet nog aangepast worden. Daarna kan de werkwijze in de gebiedsteams toegepast worden. Eind 2022 zijn we gestart met het project Kind aan Huis. Via Kind aan Huis kan een kind worden gekoppeld aan een gastgezin waar het geregeld terecht kan, waar het positieve aandacht krijgt en waar het meedraait in de alledaagse gang van zaken in het gastgezin. Met deze inzet wordt voorkomen dat problemen erger worden en dat kinderen in jeugdhulp terecht komen.
Toegang naar jeugdhulp De praktijkondersteuners (hierna poh) jeugd hebben in 2022 wederom veel jeugdigen geholpen en consulten voor medicatiecontrole afgehandeld. Ouders en ketenpartners weten de poh jeugd inmiddels goed te vinden. Ook zijn in 2022 de poh’s jeugd vaak om advies gevraagd. Dit maakt dat de poh’s jeugd minder tijd hebben voor overleg met ketenpartners of het kunnen mee denken in mogelijke collectieve voorzieningen voor problemen die zij vaak tegen komen. Met hun inzet voorkomen we voor een deel dat kinderen instromen in specialistische jeugdhulp. We kunnen de poh’s jeugd mogelijk wel beter benutten voor de ontwikkeling van collectieve voorzieningen. Dit moet in 2023 verder vorm krijgen. Het werken met het hulpvraagbeleid zit nog in de opstartfase. In de tweede helft van 2022 is gekeken naar het versterken van eigen kracht van inwoners met een hulpvraag en het gebruik van het familiegroepsplan bij het afhandelen van een hulpvraag. Hieruit kwamen een aantal aanbevelingen naar voren die in 2023 verder opgepakt worden. Voor het bieden van passende ondersteuning aan jonge kinderen en daarmee het voorkomen van instroom in specialistische jeugdhulp, is in 2022 de start van een peuterplusgroep onderzocht. De uitkomst is dat we in samenwerking met een lokale peuteropvang-aanbieder en de lokale SBO-school medio maart 2023 een peuterplusgroep starten.
Grip krijgen op de Wmo Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Lokale (Wmo)-voorzieningen Het lijkt erop dat de indicaties voor begeleiding, vooral bij ouderen, licht dalen. Dit kan komen doordat de Wet Langdurige Zorg (Wlz) verder open is gesteld en mensen eerder uitstromen uit de Wmo. Daarnaast is in 2022 Powerful Ageing nog beter op de kaart gezet waardoor hulp bij het huishouden langer uitgesteld kan worden of in sommige gevallen zelfs kon worden voorkomen. Door de Powerful Ageing training is in sommige gevallen ook de behoefte voor een hulpmiddel voorkomen.
56
Regionale (Wmo)-voorzieningen Beschermd Wonen Er is ook in 2022 een positief resultaat voor Beschermd Wonen. Er is een doorgaande afname van het aantal inwoners met een indicatie voor Beschermd Wonen (intramuraal en ambulant). Het lijkt erop dat nog steeds veel inwoners een aanvraag doen voor een Wlz-indicatie en deze ook toegekend krijgen. Daarnaast is er een toename van de rijksvergoeding geweest en is het innovatiebudget niet (volledig) ingezet. Het verdeelmodel, waarbij de financiering naar de lokale gemeenten gaat, is wederom uitgesteld, tot 1 januari 2024. De inhoudelijke transformatie voor Beschermd Wonen gaat wel door. Maatschappelijke opvang De maatschappelijke opvang blijft voorlopig onder de centrumgemeente vallen. Met het uitvoeringsplan Brede Aanpak Dakloosheid Fryslân (BAD) wordt gewerkt aan een tiental projecten om dak en thuisloosheid in Friesland terug te dringen. De looptijd van het uitvoeringsplan is van 2021 tot einde 2024.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Aan de slag met WMO 1. Maatregelen gericht op een kostenbewust uitvoering In 2022 zijn de vlechtwerkers op verschillende onderwerpen geschoold. Werkbegeleiders bieden ondersteuning op inhoud. Vlechtwerkers zijn goed op de hoogte van aanpalende wetgeving, zoals de Wlz. Er is extra aandacht besteed aan het vastleggen van werkprocessen. Daarnaast is de monitoring in het Sociaal Domein in het afgelopen jaar verder opgepakt, ook met het oog op de financiële vertaling. Hierdoor kan het effect van de verschillende maatregelen beter gemeten worden en werd de cliëntenstroom beter gevolgd. 2. Beleidsmaatregelen die op korte termijn leiden tot het terugdringen van het tekort Het blijkt dat het starttarief voor het Wmo-vervoer en de alternatieve vervoersmiddelen een positieve invloed hebben op Grip op Wmo. De buurtauto in Noordwolde heeft in 2022 aan bekendheid gewonnen en wordt dan ook veelvuldig gebruikt door inwoners in die regio. Door de buurtauto is een daling ontstaan in het gebruik van Wmo-taxivervoer in de omgeving van Noordwolde. Daarnaast zien wij in 2022 de invloed van Powerful Ageing toenemen op de indicaties voor hulp bij het huishouden. Het gebruik van het normenkader huishoudelijke hulp werd in het afgelopen jaar doorgezet. Deze laatste maatregel heeft moeten landen en wordt inmiddels voor alle HH indicaties gebruikt.
Daarmee wordt continuïteit bewaard in de uitvoering. Daarnaast zijn we in 2022 gestart met de voorbereiding om ook voor begeleiding gebruik te maken van een normenkader. Dit wordt verder uitgerold in 2023. 3.
Maatregelen gericht op transformatie In 2022 is er verder gewerkt aan de transformatie. Een voorbeeld hiervan zijn de Dorpskamers in Wolvega en Noordwolde. Deze locaties dienen als laagdrempelige en indicatievrije ontmoetingsplek voor inwoners. Inwoners kunnen hier terecht voor sociale contacten en zinvolle activiteiten. In 2021 was de start in de Coronaperiode minder goed dan verwacht, maar in 2022 is hieraan een nieuwe impuls gegeven en wordt er meer gebruik gemaakt van de voorziening. Een tweede speerpunt voor 2022 was het in beeld krijgen van kwetsbare groepen. In samenwerking met Heerenveen en Opsterland is een onderzoek uitgevoerd naar de behoeften van inwoners met dementie en hun mantelzorgers. Dit onderzoek heeft eraan bijgedragen dat deze kwetsbare groep en hun wensen beter in beeld zijn. Dit geeft de kans om beter in te spelen op ontwikkelingen en behoeften van mensen met dementie.
Versterken ketensamenwerking jeugd Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Het samenwerken met de ketenpartners hebben we goed kunnen onderhouden of weer kunnen opstarten. Een aantal initiatieven waarmee we de samenwerking kunnen versterken zijn gestart. Zie hieronder. 57
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Kansrijke start Kansrijke Start richt zich op de eerste 1000 dagen, vanaf tien maanden voor de geboorte tot ongeveer twee jaar, van een kind. Door te investeren in een goede, kansrijke start voor elk kind, bouwen we aan een gezonde generatie in de toekomst. In 2022 is met de verloskundigen afgesproken dat ze bij zwangeren de ALPHA-NL vragenlijst afnemen. De ALPHA-NL is een vroegsignaleringsinstrument om te signaleren over mogelijk ongunstige opgroei-omstandigheden voor kinderen. Het helpt verloskundigen om met de zwangeren hierover in gesprek te gaan. De positieve benadering staat centraal: wat hebben ouders nodig voor een goede start met hun baby? De verloskundigen kunnen de zwangeren gericht verwijzen voor hulp naar bijvoorbeeld het consultatiebureau of het gebiedsteam. In 2022 is gestart met het verkennen van de mogelijkheden van het programma Nu niet zwanger. Dit wordt in 2023 verder uitgewerkt. Ook is in 2022 samen met de ketenpartners geboortezorg, de voorbereiding gestart voor fysieke prenatale voorlichting. In 2023 wordt de fysieke prenatale voorlichting gerealiseerd.
Preventieve werkwijze scholen In 2022 heeft het schoolmaatschappelijk werk de samenwerking met de scholen weer opgebouwd. Ook de jongerenwerkers hebben hun werk weer op kunnen pakken in contact met verschillende groepen binnen de gemeente. Verschillende thema’s hebben hierbij extra aandacht gekregen, van persoonlijk welzijn (en de invloed van de coronajaren) tot ondermijnende criminaliteit. In 2022 is gewerkt aan het beter in beeld krijgen van de vragen en behoeften die de scholen en jongeren hebben en hoe de schoolmaatschappelijk werkers hier het best op in kunnen spelen. Dit proces gaat in 2023 verder.
Versterken ketensamenwerking ouderen Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? In de uitvoering wordt gewerkt met een uitvoeringsagenda Ouderenbeleid 2021-2024 waarbij gewerkt wordt aan een aantal doelen. Het ouderenbeleid moet aansluiten op de visie die de gemeente heeft op het voorliggend veld en het sociaal domein. Deze visie wordt in 2023 ontwikkeld.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Aan de slag met het versterken van de ketensamenwerking ouderen In 2022 zijn we verder gegaan met deelname aan het regionale netwerk Regioplan Integrale Zorg Heerenveen e.o. Er is een programmamanager aangesteld en de verschillende projecten binnen dit plan worden de komende jaren verder uitgerold. Door deelname aan dit netwerk is er een goede samenwerking tussen ziekenhuis, thuiszorg, huisartsen en het sociaal domein. Er is een actieve deelname aan de driehoeksoverleggen vanuit het Wijkgericht werken. Hierbij is een nauwe samenwerking tussen de thuiszorg, huisartsen, casemanagers dementie en het sociaal domein. Door deze samenwerking is de zorg voor onze inwoners beter en effectiever georganiseerd. De manier waarop we invulling geven aan de ketensamenwerking ouderen sluit goed aan op de provinciale programma’s zoals de Friese Samenwerkingsagenda, waarvan het college in 2022 heeft besloten hierbij aan te sluiten. Dit programma is gericht op een integrale samenwerking tussen de verschillende partijen waarmee inwoners met een ondersteuningsvraag in aanraking komen. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan gemeenten, het zorgkantoor en de zorgverzekeraar.
58
Bestemming Noordwolde Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Bestemming Noordwolde is onderdeel van het provinciale project Aandachtsgebieden Stellingwerven. Tot en met 2023 werken we samen met inwoners, professionals, organisaties en de provincie in de aanpak om te komen tot een stijging van het gemiddelde inkomen, een stijging van de participatie en betrokkenheid van inwoners en een daling van de werkloosheid. In 2021 zijn we gestart met de laatste fase in dit project.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Opzet fase 6 (2021-2023) Fase 6 is in 2022 voortgezet met dezelfde thema’s: maak werk van Noordwolde; opgroeien en oud(er) worden; je straat en je buurt; samen met anderen. Het Plan van aanpak voor fase 6 is verder uitgevoerd. Een pop-up uitzendbureau heeft zijn deuren in het dorp geopend. Uit maandelijkse Buurtbakkies zijn Lief- en Leedstraten voortgekomen. In 2022 is ook het nieuwe Collegeprogramma vastgesteld. Daarin is de centrumontwikkeling in Noordwolde als separaat project opgenomen. De aandachtspunten uit Bestemming Noordwolde op het vlak van centrumontwikkeling en samenwerking tussen ondernemers worden in het nieuwe, separate project uitgevoerd met ondersteuning van Bestemming Noordwolde. Bij de vraagverkenning en projectdefinitie wordt ook het Mandehofplein betrokken.
Samenwerking met dorp versterken Integraal werken, bewonersbetrokkenheid (van onderop) en samenwerking zijn essentieel. Daarom is er voor de laatste fase van het project aan de inwoners van Noordwolde gevraagd wat zij graag willen veranderen in het dorp en of zij ideeën hebben wat daarvoor moet worden gedaan. Heel veel inwoners hebben ideeën aangeleverd die uitgewerkt zijn in de projecten van fase 6. In 2022 hebben we gefocust op thema’s die inwoners volgens de uitvraag voor fase 6 heel belangrijk vonden. Voorbeelden daaruit zijn de Talentenplek Noordwolde, de vele Buurtbakkies, de opbouw van een jongerennetwerk en de Lief- en Leed-straten.
Toelichting - Wat mag het kosten De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, programma 6. Exploitatie
Rekening 2022 Actuele begroting 2022
Primitieve begroting 2022
Verschil begroot - werkelijk
Lasten
36.707
36.974
33.664
267
Baten
9.198
9.921
8.037
-723
Saldo van lasten en baten
27.509
27.053
25.627
990
Onttrekking reserves
25
102
25
-77
Saldo van mutatie reserves
25
102
25
-77
27.534
27.155
25.652
913
Resultaat
59
Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu Portefeuillehouder(s)
Den Hartigh, Rikkers en Zonderland
Organisatie
Beleid en Sport & Leefstijl
Taakvelden
Riolering
Volksgezondheid
Milieubeheer
Afval
Begraafplaatsen en crematoria
Beleidsnota's
2021 Uitvoeringsprogramma Fysieke leefomgeving
Plan van aanpak Jongeren Op Gezond Gewicht 2019-2021
2019 Uitvoeringsprogramma Drank- en Horecawet 2019-2021
2018 Watergangen waarop via een riooloverstort wordt geloosd
Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP 2021-2025)
Grondstoffenbeleidsplan (2021)
Plan van Aanpak gezondheidsachterstanden 2019-2021 - De GIDS-aanpak in Weststellingwerf
Lokaal gezondheidsbeleid gemeente Weststellingwerf 2022-2025
2020 Bodembeheerplan (geactualiseerde bodemkwaliteitskaart)
2012 Geurverordening Weststellingwerf
2017 Evenementenbeleid
2011 Gebiedsvisie Wet geurhinder en veehouderij
2021 Beleidsbrief Klimaat & Duurzaamheid (inclusief Strategische Planning)
2010 Notitie Geurbeleid
2008 Notitie Beleidskaders nieuwe Wet geluidshinder
2007 Notitie Mestvergisting
Actuele ontwikkelingen en gerealiseerd beleid Klimaat en duurzaamheid Wij hebben verder gewerkt aan een duurzaam en energieneutraal Weststellingwerf. De beleidsbrief Klimaat & Duurzaamheid is hiervoor een belangrijk uitvoeringskader geweest. Het volgende is gerealiseerd.
60
Regionale Energiestrategie Fryslân (RES-Fryslân) In 2022 hebben zich binnen de eerder ook door de gemeenteraad vastgestelde RES-Fryslân 1.0 geen nieuwe ruimtelijke initiatieven aangediend voor het grootschalig opwekken van hernieuwbare energie. Provincie-breed is een groot deel van de pijplijn-projecten gerealiseerd. In onze gemeente moet nog één grootschalig pijplijn-zonneparkproject worden uitgevoerd (locatie: voormalig entrainement industrieterrein Schipsloot Wolvega). Er is een start gemaakt met het herijken van de regionaal vastgestelde ambities, dat als opmaat voor de totstandkoming van de RES 2.0. (verwachte besluitvorming medio 2023). Er is gewerkt aan de uitvoering van de intentieovereenkomst om de provincie-brede samenwerking in de Energietransitie vanaf 2023 te vervolgen en te verstevigen. Doel is om deze samenwerking te borgen in de Friese Energie Tafel (FET). Samenwerken, meer dan alleen bij de grootschalige opwek van elektriciteit, is hierbij ook in beeld, bijvoorbeeld op het gebied van de warmtetransitie, de energie-infrastructuur en ‘Mienskips-energie’, en dat dan ook nadrukkelijker in onderlinge samenhang. De kosten, die voortkomen uit het vervolg geven aan deze regionale samenwerking, zijn in het collegeprogramma 2022-2026 opgenomen als stelpost.
Transitievisie Warmte Weststellingwerf De eind 2021 door de gemeenteraad vastgestelde Transitievisie Warmte Weststellingwerf is in 2022 uitgewerkt in een Uitvoeringsprogramma. Vervolgens is een start gemaakt met het opstellen van een actieplan, met daarin concrete acties, benodigde uitvoeringscapaciteit, planning en benodigd structurele uitvoeringsbudget. Deze vervolgstappen hebben wij samen met Ooststellingwerf en Opsterland gezet. Het Rijk heeft aangegeven vanaf 2023 geld beschikbaar te stellen voor structurele uitvoeringscapaciteit. In het collegeprogramma 2022-2026 is voor het resterende benodigde geld een stelpost opgenomen. Vooruitlopend hierop zijn (verkennende) gesprekken gevoerd met dorpen die met de eigen inwoners aan de slag willen met het aardgasvrij (ready) maken van de woningen in het eigen dorp. Diverse initiatieven vanuit de gemeenschap zijn (financieel) ondersteund. Deze waren gericht op samenwerken, onderlinge verbondenheid en het vergroten van draagvlak. Bestemmingsreserve Energietransitie Weststellingwerf Voor 2022 stelde de gemeenteraad vanuit de Bestemmingsreserve Energietransitie Weststellingwerf éénmalig € 75.000 beschikbaar. Doel was om hiermee initiatieven uit de gemeenschap financieel te ondersteunen. Het merendeel van deze initiatieven kon echter worden bekostigd uit het door het Rijk beschikbaar gestelde incidenteel geld.
Het resterende deel van het door de raad beschikbaar gestelde geld vloeit terug naar genoemde Bestemmingsreserve. Aansluitend op de verwachte geldstromen van het Rijk komen wij later met een passend bestedingsvoorstel terug bij de raad. Regeling Reductie Energieverbruik Woningen (RREW) en Subsidieregeling energiecoaches voor gemeenten in Fryslân Wij hebben van het Rijk en de Provincie Fryslân respectievelijk € 100.000 en € 50.000 ontvangen voor het stimuleren van het treffen van energiebesparende maatregelen in woningen en het coachen van huurder of eigenaar-bewoner bij het besparen van energie. In 2021 is gestart met de uitvoering. In 2022 werd de uitvoering afgerond. Het totaal beschikbare geld werd daadwerkelijk besteed. Er zijn ruim 1600 Groene Bonnen uitgegeven aan huurwoningen of koopwoningen, voor deel met een WOZ-waarde van onder de € 200.000. Alle bonnen zijn besteed bij de deelnemende winkels in onze gemeente. Inwoners werden opgeleid tot energiecoach. Er werden onder deze regeling 57 energiecoachgesprekken gevoerd. Er werden webinars en inloopbijeenkomsten -verduurzamen van je woning- georganiseerd. Regiodeal Zuidoost Friesland -Duurzame Lokale EnergieDuurzame Lokale Energie is in de Regiodeal opgenomen als een verbindend thema tussen de pijlers Vitale Kernen en Veerkrachtig Landschap.
In paragraaf Regiodeal Zuidoost Friesland wordt een toelichting gegeven op de actuele ontwikkelingen en de behaalde resultaten. Ontwikkeling en monitoring van het klimaat- en duurzaamheidsbeleid Er is een eerste verkenning gedaan. Hieraan wordt een vervolg gegeven, waarbij ook naar mogelijke samenwerking met andere gemeenten wordt gekeken. Zo willen meer grip krijgen op de huidige stand van zaken en de actuele ontwikkelingen om zo de juiste keuzes te kunnen maken.
61
Duurzame mobiliteit Na het afgeronde aanbestedingstraject Laadinfra Fryslân van de gezamenlijke Friese overheden zijn in 2022 ook in onze gemeente vanuit deze samenwerking de eerste publieke laadpalen geplaatst. Het betreft een vraaggerichte uitrol binnen het met elkaar afgesproken plaatsingskader. Riolering In 2022 is verder uitvoering gegeven aan het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025. In 2021 is voor vijf van de negen klimaatmaatregelen die in het GRP 2021-2025 genoemd zijn, een rijksbijdrage ontvangen in het kader van de Impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027. In 2022 is door personeelstekort maar voor twee projecten de voorbereiding gestart. De uitvoering van die twee projecten zal in 2023 van start gaan. Dit omdat er ook nog een stikstof berekening moest plaats vinden. Deze kon pas in januari 2023 uitgevoerd worden omdat toen de nieuwe versie van de rekenmethode beschikbaar werd gesteld. Afval - Grondstoffen Met het vaststellen van de strategienota Grondstoffenbeleid Weststellingwerf, heeft de gemeenteraad besloten om diftar in te gaan voeren. Diftar staat voor ‘gedifferentieerd tarief’. Inwoners betalen voor de hoeveelheid restafval die ze aanbieden. Restafval bestaat nu nog voor een deel uit herbruikbare grondstoffen. Zoals etensresten, groente-, fruit- en tuinafval (GFT), papier en glas. Dit hoort daar niet thuis.
Door deze grondstoffen beter te scheiden, vermindert de hoeveelheid restafval. Met diftar stimuleert de gemeente inwoners om dit te doen. Hoe beter je afval scheidt, hoe minder je betaalt. In lijn met het raadsbesluit is een klankbordgroep opgericht bestaande uit raadsleden. Deze klankbordgroep denkt mee over maatregelen om diftar zo goed mogelijk in te voeren,. In het najaar van 2022 is de klankbordgroep diftar, waaraan alle fracties deelnemen bijeen geweest. In dat overleg is geconstateerd dat de invoering van diftar met ingang van 1 januari 2023 niet mogelijk bleek. De materialen voor de benodigde aanpassingen op de wagens en containers zijn niet leverbaar. Huishoudens in Weststellingwerf blijven daarom de komende jaren een vast bedrag betalen voor de verwerking van hun restafval. Vanaf 2026 of 2027 gaan ze, naast een vast tarief, betalen voor elke kilo restafval die ze aanbieden. Dit systeem heet diftar+. Voortgang diftar+ In 2025 gaan de afvalinzamelwagens de grijze containers met restafval wegen. Zo krijgen inwoners inzicht in de hoeveelheid restafval die ze aanbieden. En kan de gemeente het diftar+-systeem alvast testen. Vanaf 2026 of 2027 gaat de gemeente diftar+ invoeren. Dan betalen huishoudens een vast tarief én voor elke kilo restafval. Lokaal gezondheidsbeleid Begin 2022 heeft de gemeenteraad het nieuwe lokaal gezondheidsbeleid vastgesteld.
Hiermee richten we ons samen met interne en externe partijen op het bevorderen en beschermen van de gezondheid van onze inwoners. We zetten ons in om de sociaaleconomische gezondheidsverschillen te verkleinen door een gezonde leefstijl te stimuleren en een gezonde fysieke en sociale leefomgeving te realiseren. De komende jaren wordt uitvoering gegeven aan de volgende uitgangspunten:
We benaderen gezondheid positief en breed;
We zetten in op kansengelijkheid;
Alle fases in de levensloop doen ertoe;
Iedereen levert een bijdrage.
Hieraan werken we in de periode van 2022-2026 vanuit de volgende ambities:
Een gezonde leefstijl;
Een gezonde leefomgeving;
Een gezonde geest.
62
Landelijk zijn er op het gebied van gezondheid ook verschillende ontwikkelingen. Er zijn verschillende akkoorden vastgesteld, zoals het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Beoogd wordt een meer integrale aanpak op het gebied van zorg, preventie en het voorliggend veld te bereiken. Deze integraliteit op het gebied van preventie moet zorgen voor een gezondere samenleving en minder ondersteuningsvragen in 2040, om zo de druk op de zorg zoveel mogelijk te stabiliseren of af te zwakken. Om dit te bereiken is er een brede Specifieke Uitkering (SPUK) opgezet gericht op sport en bewegen, gezondheid en preventie en de sociale basis. De voorbereidingen hierop zijn in 2022 in gang gezet en hieraan wordt in 2023 een uitgebreid vervolg gegeven.
Uitvoering lokaal gezondheidsbeleid Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Met ingang van 2022 is een nieuw lokaal gezondheidsbeleid opgesteld. Met de uitvoering hiervan hebben we ingezet op het verkleinen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen. Dit is gedaan door vanuit de verschillende programma's in te zetten op een gezonde leefstijl en op een gezonde fysieke en sociale leefomgeving. Dit hebben we met samenwerkingspartners op integrale wijze gedaan.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Bevorderen lokale samenwerking publieke en private partijen voor JOGG, NIX 18 en GIDS In 2022 is een vervolg gegeven aan de samenwerking met lokale publieke en private partijen op de gebieden van JOGG, NIX18 en GIDS. Vanwege de hoge energielasten voor inwoners is er vanuit GIDS nadrukkelijk ingezet op de samenwerking met partijen zoals de kledingbank en de voedselbank. Vanuit JOGG is ingezet op de samenwerking met basisscholen en sportverenigingen, bijvoorbeeld via het concept " de gezonde sportkantine", de gezonde school en het Burgemeestersontbijt.
Geven van het goede voorbeeld In 2022 heeft Weststellingwerf zich aangesloten bij de landelijke campagnes op het gebied van gezondheid. Hieraan is via de eigen communicatiekanalen uiting gegeven.
Uitvoeren en evalueren plan van aanpak GIDS Wegens de brede SPUK regeling die vanaf 2023 geldt, is ervoor gekozen om geen nieuw plan van aanpak GIDS te schrijven. GIDS wordt onderdeel van het grotere plan van aanpak dat in 2023 wordt opgesteld. In 2022 zijn de uitgangspunten van het laatste plan van aanpak aangehouden. Hiermee is actief ingezet op een integrale samenwerking tussen de verschillende beleidsterreinen. Er was aandacht voor actief en bereikbaar bewegen, gezondheid voor vrouwen en meisjes vanuit menstruatiearmoede. De implementatie hiervan volgt in 2023. Daarnaast werken we eraan om ook voor laaggeletterde inwoners een bereikbare gemeente te zijn.
Uitvoeren en evalueren plan van aanpak JOGG Het plan van aanpak JOGG 2018-2021 is geëvalueerd, van de uitkomsten is een factsheet gemaakt. Hieruit blijkt dat met JOGG positieve resultaten worden behaald. Zo drinken steeds meer kinderen water en eten meer kinderen groenten. In samenwerking met het onderwijs, de sociale basis en het beweegteam wordt ook volop ingezet op leefstijlactiviteiten, de gezonde school en beweegactiviteiten. Zodra opnieuw invulling wordt gegeven aan de functie van JOGG-regisseur wordt een nieuw plan van aanpak opgesteld.
63
Werken met positieve gezondheid Verschillende samenwerkingspartners in de eerste lijn (huisartsen, wijkverpleegkundigen en apotheken) werken vanuit het gedachtengoed "positieve gezondheid". In de komende periode wordt onderzocht of we het werken vanuit dit gedachtengoed verder uit willen rollen.
Zorgen dat gezondheid onderdeel is van alle beleidsterreinen en afdelingen Binnen zowel het ruimtelijk als het sociaal domein is de samenwerking op het gebied van gezondheid van belang. Concreet betekent dit dat er ambtelijke afstemming is bij het maken van nieuwe plannen in de openbare ruimte, waarbij sprake is van een gezondheidsvraagstuk. Binnen het sociaal domein is het van belang dat er een goede afstemming is tussen de verschillende beleidsterreinen en de samenwerkingspartners zoals de GGD. De uitvoeringsplannen zijn ook gericht op integrale samenwerking binnen de gemeente, zoals Veiligheid, Ruimte, Sociaal Domein en Communicatie. Deze afdelingen zijn ook allen betrokken bij het vastgestelde gezondheidsbeleid.
Uitvoeringsprogramma drank- en horecawet Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Er wordt momenteel gewerkt aan een nieuw uitvoeringsplan DHW/NIX18. In 2022 is een start gemaakt met het onderzoeken of de gemeente aan kan en wil sluiten bij het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), dit richt zich onder andere op het voorkomen en terugdringen van middelengebruik onder kinderen en jongeren. Verder richt Theater Smoar zich op een speelse wijze op voorlichting op scholen in het voortgezet onderwijs.
Van klimaatakkoord Parijs naar een duurzaam Weststellingwerf Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Met het uitvoeren van het gemeentelijk klimaat- en duurzaamheidsbeleid hebben wij opnieuw een bijdrage geleverd aan het bereiken van de doelstellingen uit het Klimaatakkoord van Parijs.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Uitvoeren maatregelen voor beperken wateroverlast In 2021 is de voorbereiding gestart van de klimaatmaatregelen in Houtstraat in Wolvega en in de Tjerk Hiddestraat en Sickengastraat in Wolvega. De maatregelen zouden in 2022 uitgevoerd worden maar door personeelstekort en het nog uitvoeren van een stikstofberekening is dat niet gebeurd. Deze maatregelen worden in 2023 uitgevoerd.
Uitvoering geven aan het gemeentelijk klimaatbeleid Zie onder actuele ontwikkelingen en gerealiseerd beleid en werken aan een duurzaam Weststellingwerf.
Werken aan een duurzaam Weststellingwerf Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Binnen de vier programmapijlers van de Beleidsbrief Klimaat & Duurzaamheid hebben wij verder uitvoering gegeven aan het gemeentelijk klimaat- en duurzaamheidsbeleid. 64
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Programmapijler Circulaire Economie Wij hebben verder uitvoering gegeven aan het door onze gemeente ondertekend manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen en de borging daarvan. In OWO-samenwerking is een actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen opgesteld. Daarin staan voor de komende tijd vier actielijnen: eigen footprint in beeld brengen, aanbestedingskalender gebruiken, zelfevaluatie eigen inkoop en kennis en kunde ontwikkelen. De eerste medewerkers hebben hiertoe een opleiding gevolgd.
Vanuit de pilot toepassen duurzaamheidsprincipes hebben wij gekeken hoe wij hoe daar een vervolg aan kunnen geven. De ervaringen opgedaan met toepassing van het ambitieweb in de pilot de Blesse is verwerkt in het OWO-actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen. Per gemeente formeren we een koplopergroep die weet hoe het ambitieweb werkt en daarmee aan de slag is. We richten ons hierbij op Grond Weg en Waterbouw / ruimtelijk domein.
Ons huishoudelijk restafval gaat naar Ecopark De Wierde in Heerenveen. Hier staan machines die stap voor stap ons afval in een aantal deelstromen scheiden. Bijvoorbeeld plastics, drinkpakken en metalen worden uit de afvalstroom gehaald en geschikt gemaakt voor hergebruik.
Programmapijler Communicatie & Samenwerken • Op de Dag van de Duurzaamheid, zijn 15 schoolklassen (9 scholen) gestart met opleiding Junior Energiecoach. Eind 2022 ontvingen 263 kinderen het diploma Junior Energiecoach; • De Nationale Duurzame Huizenroute 2022 is ondersteund; • Wij hebben duurzame dorpsinitiatieven gestimuleerd (onder andere met inzet budget subsidieregeling RREW en de Bestemmingsreserve Energietransitie Weststellingwerf); • De opmaak van het digitaal gemeentelijk energieloket is verder geoptimaliseerd, onder meer met als doel om de toegankelijkheid en de herkenbaarheid voor onze inwoners te verbeteren; (www.duurzaambouwloket.nl/weststellingwerf );
65
Programmapijler Energietransitie • Er is verder uitvoering gegeven aan het Plan van Aanpak Verduurzamen gemeentelijke vastgoedportefeuille (aanpak kernportefeuille 5 panden, als opmaat naar toekomstige voorstellen voor de rest van het gemeentelijk vastgoed). • Met de woningcorporaties zijn prestatieafspraken gemaakt over het verduurzamen van de woningvoorraad; • Wij hebben een bijdrage geleverd aan de cyclische uitwerking van de Regionale Energiestrategie Fryslân (RES-Fryslân); • Als gevolg van de toenemende beperkingen voor het (terug)leveren van duurzaam opgewekte elektriciteit, hebben wij periodiek overleg gevoerd met de netbeheerder. • Samen met de andere gemeenten in Fryslân en de provincie Fryslân is verder uitvoering gegeven aan de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL); • Binnen een tijdelijk beleidskader zijn vergunningen verleend voor het plaatsen van kleine windmolens. Het facetbestemmingsplan kleine windmolens is door de gemeenteraad vastgesteld.
Hiermee wordt het op agrarisch bedrijfsniveau mogelijk om te voorzien in duurzaam opgewekte elektriciteit; • De uitvoering van de Regeling Reductie Energieverbruik Woningen (RREW) en de provinciale Subsidieregeling energiecoaches zijn afgerond; • Er is gestart met de voorbereiding van de actie energiecoachgesprek in combinatie met witgoedwissel voor huishoudens met een laag inkomen, te financieren met de ontvangen Rijksbijdrage (start uitvoering 1e kwartaal 2023); • Wij hebben verder uitvoering gegeven aan het verduurzamen van onze gemeentelijke vastgoedportefeuille (inclusief het voorbereiden van solarcarport bij het gemeentehuis).
Programmapijler Klimaat-Robuust Door personeelstekort zijn wij achter geraakt op de planning van de uitvoering van de rioleringswerkzaamheden zoals genoemd in het GRP 2021-2025.
Goede milieukwaliteit van de woon- en leefomgeving Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Wij zetten in op het bereiken van de VANG doelstelling (Van Afval Naar Grondstof). De VANG doelstelling is het terugbrengen van de hoeveelheid te verbranden huishoudelijk restafval. Het uiteindelijke doel voor heel Nederland is om in 2050 volledig circulair te zijn. Het invoeren van diftar+ helpt om de hoeveelheid restafval te verminderen. Het verbranden van restafval is slecht voor het milieu. Voor de komende jaren ligt de focus op het nog beter scheiden van restafval en het verbeteren van de kwaliteit van deelstromen.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Strategienota Grondstoffenbeleid Weststellingwerf Voor het invoeren van diftar moeten de afvalinzamelwagens worden aangepast. De onderdelen die hiervoor nodig zijn, zijn niet leverbaar. Er is wereldwijd nog steeds een te kort aan technische onderdelen. Daarom is de invoering van diftar uitgesteld en heeft de realisatie van de VANG doelstelling (30 kg te verbranden huishoudelijk afval per inwoner in 2025) vertraging opgelopen.
66
Toelichting - Wat mag het kosten De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, programma 7. Exploitatie
Rekening 2022 Actuele begroting 2022
Primitieve begroting 2022
Verschil begroot - werkelijk
Lasten
7.653
9.215
8.152
1.562
Baten
6.140
6.621
5.808
-481
Saldo van lasten en baten
1.513
2.594
2.344
2.043
Storting reserves
295
85
25
-210
Onttrekking reserves
19
483
404
464
Saldo van mutatie reserves
276
-398
-379
-674
1.237
2.992
2.723
2.717
Resultaat
67
Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Portefeuillehouder(s)
Zonderland, Rikkers en Hoen
Organisatie
Beleid
Taakvelden
Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
Ruimtelijke ordening
Wonen en bouwen
Beheer overige gebouwen en gronden
Beleidsnota's
Woonvisie gemeente Weststellingwerf 2016
Bestemmingsplannen voor de dorpen
Vastgestelde nota’s van uitgangspunten in het kader van nieuw bestemmingsplan buitengebied (2010 en 2011)
Handleiding schaalvergroting agrarische sector 2011
2017 Evenementenbeleid
Beheersverordening agrarische percelen bestemmingsplan buitengebied (1 juli 2013)
Streekagenda Zuidoost (juni 2013) + jaarplan 2017
Bestemmingsplan Buitengebied 2014
Bestemmingsplan Buitengebied 2016 (versie VA03) aangepast naar aanleiding van uitspraak Raad van State
Bestemmingsplan Buitengebied intensieve veehouderij
Huisvestingswet 2014
Omgevingsvisie Weststellingwerf juni 2019
Notitie strategisch omgaan met gemeentelijk vastgoed
Plan van aanpak Verduurzamen gemeentelijke vastgoedportefeuille 2020
Collegeprogramma 2018-2022
Facetbestemmingsplan kernen Weststellingwerf (2012)
Facetbestemmingsplan Geitenhouderijen (2022)
Facetbestemmingsplan kleine windturbines Weststellingwerf (2022)
68
Actuele ontwikkelingen en gerealiseerd beleid Plan van aanpak verduurzamen gemeentelijke vastgoedportefeuille - In 2022 hebben wij ons aangemeld voor het programma verduurzamen maatschappelijk vastgoed (KlimOp) van de provincie Fryslân. Er zullen maatwerk verduurzamingsadviezen worden opgesteld voor onze kern portefeuille. - Bij de renovatie van zwembad de Steense is de duurzame variant HR+++ glas toegepast. - Het programma van eisen voor het project solar carports op het parkeerterrein bij het gemeentehuis is opgesteld en de aanbesteding is opgestart. - Er is opdracht verstrekt voor plaatsing van twee grote warmtepompen in het gemeentehuis als aanzet naar een gasloos gebouw. Hierdoor zal het huidige aardgasverbruik tot een minimum worden gereduceerd. De warmtepompen worden in 2023 geplaatst in verband met langere levertijden. Daarnaast is de opdracht verstrekt voor de aanleg van een warmte koude opslag bij het gemeentehuis (WKO). De WKO slaat energie uit het gebouw en de omgeving op in de bodem. De benodigde vergunningen en berekeningen voor de aanleg van de bronnen zijn aangevraagd en verleend. Facetbestemmingsplan kleine windmolens Door een wijziging in de Verordening Romte Fryslân bestaan er sinds 2020 mogelijkheden om onder voorwaarden kleine windturbines bij agrarische bedrijven te realiseren.
Na deze wijziging zijn vervolgens kleine windmolens vergund door middel van een tijdelijke kruimelvergunning. Om de initiatiefnemers meer zekerheid te geven is er voor gekozen om een facetbestemmingsplan te maken. Het facetbestemmingsplan maakt het mogelijk om door middel van een binnenplanse afwijking een reguliere omgevingsvergunning te verlenen voor het plaatsen van maximaal 3 kleine windmolens bij een agrarisch bedrijf. Het facetbestemmingsplan kleine windmolens is in 2022 vastgesteld door de gemeenteraad. Facetbestemmingsplan geitenhouderijen Op 22 april 2021 is er een voorbereidingsbesluit genomen om de uitbreiding van bestaande geitenhouderijen en de omschakeling van bestaande bedrijven tot geitenhouderijen tegen te houden. Dit besluit is genomen uit voorzorg en in afwachting van het onderzoek naar oorzaken van longontstekingen rond geitenhouderijen (VGO lll) van het RIVM. In 2022 is de procedure gestart om te komen tot een facetbestemmingsplan geitenhouderijen die het voorbereidingsbesluit vervangt. Het facetbestemmingsplan is in 2022 vastgesteld door de gemeenteraad.
Lindewijk deelgebied 2 Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? -Vaststellen stedenbouwkundig plan Lindewijk deelgebied 2. -Op- en vaststellen van het bestemmingsplan Lindewijk deelgebied 2, inclusief beeldkwaliteitsplan en inrichtingsplan openbare ruimte. -Op- en vaststellen van de grondexploitatie Lindewijk. -Zorgen voor tijdige beschikbaarheid van bouwkavels in Lindewijk deelgebied 2.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? De daadwerkelijke uitvoering van werkzaamheden afstemmen op het tempo van grondverkoop in fase I De gronduitgifte in Lindewijk deelgebied 2 is afgestemd op het tempo van de grondverkoop in Lindewijk deelgebied 1. Nu Lindewijk deelgebied 1 bijna volledig is uitverkocht (zie ook de paragraaf Grondbeleid) kan volledig worden ingezet op de verkoop van kavels in deelgebied 2. In 2022 hebben wij een start gemaakt met de verkoop van particuliere kavels in deelgebied 2. In 2023 volgt ook de verkoop van projectmatige kavels.
69
De nieuwe stedenbouwkundige opzet financieel doorrekenen Er is in 2021 een nieuwe raming van de kosten opgesteld voor Lindewijk deelgebied 2, op basis van het concept stedenbouwkundig plan en het vastgestelde bestemmingsplan. Deze raming heeft gediend als basis voor de GREX per 1-1-2023. Echter vanwege de extreme kostenstijging in 2022 is voor dit jaar een eenmalige verhoging van de bouwkosten geraamd van 7,5% (zie verder onder de paragraaf Grondbeleid).
Het moederplan Lindewijk gebruiken we als basis voor een concept stedenbouwkundige opzet voor Lindewijk deelgebied 2. Het concept stedenbouwkundig plan is vastgesteld in september 2020 en heeft gediend als basis voor het op 15 november 2021 vastgestelde bestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan voor Lindewijk deelgebied 2. Hiermee is de basis uit het bestemmingsplan moederplan Lindewijk (vastgesteld in 2001), nader uitgewerkt. Inmiddels zijn aan de IJsvogelvlinder 19 particuliere bouwkavels gerealiseerd binnen de kaders van het stedenbouwkundig plan. Daarnaast is voor de eerste projectmatige ontwikkeling van deelgebied 2 een uitgewerkt stedenbouwkundig plan vastgesteld voor zo'n 35 woningen aan het Oranjetipje.
Op basis van de nieuwe stedenbouwkundige opzet een bestemmingsplan opstellen Het bestemmingsplan Lindewijk deelgebied 2 en het bijbehorend beeldkwaliteitsplan voor deelgebied 2 zijn op 15 november 2021 door de raad vastgesteld. Er is geen beroep ingediend. De plannen zijn daarmee onherroepelijk inwerking getreden. De eerste woningen in deelgebied 2 aan de IJsvogelvlinder worden inmiddels gebouwd.
Rottige Meente Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Op 7 maart 2022 heeft uw raad kennis genomen van het definitieve ontwerp Inrichtingsplan Driewegsluis. En het bijbehorende investeringskrediet is toen beschikbaar gesteld voor projecten uit het inrichtingsplan Driewegsluis. In 2022 is verder gewerkt aan de voorbereiding van de herinrichting Driewegsluis. Intussen zijn de conditionerende onderzoeken afgerond. De gegevens hieruit zijn gebruikt voor het aanvragen van vergunningen en ontheffingen. Op dit moment wordt er gewerkt aan het bestek met technische tekeningen.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Het geografische gebied Driewegsluis ontwikkelen als recreatieve poort van Friesland en Overijssel Op 7 maart 2022 heeft uw raad kennis genomen van het definitieve ontwerp Inrichtingsplan Driewegsluis en een investeringskrediet vastgesteld. Met de herinrichting krijgt de locatie een kwaliteitsimpuls en worden voorzieningen voor dagrecreatie toegevoegd. De infrastructuur wordt sterk verbeterd en het parkeeraanbod uitgebreid. Ook is er ruimte voor natuur-gerelateerde activiteiten.
Het projectplan ErVaren en Turf verder uitvoeren De uitvoering van het project ErVaren en Turf (voor wat betreft Rottige Meente) is meegenomen in het project Driewegsluis.
70
In gesprek met de gemeente Steenwijkerland om aan te haken bij ontwikkelingen in gebied Weerribben de Wieden Wij zijn in gesprek met het gemeentebestuur van Steenwijkerland om meer bestuurlijk draagvlak te creëren voor de uitbreiding van het Nationaal Park Weerribben - De Wieden met het gebied Rottige Meente. Tijdens die gesprekken zetten we met name in op het belang om Rottige Meente aan te haken bij ontwikkelingen in het gebied Weerribben - De Wieden. Ook op bestuurlijk niveau wordt overlegd om te verkennen hoe de samenwerking meer vorm en inhoud kan krijgen.
Uitwerken omgevingsvisie Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? In juni 2019 is de Omgevingsvisie van Weststellingwerf vastgesteld. In 2022 is er een vervolg gegeven aan de verschillende spelregels en instrumentarium die onderdeel zijn van de omgevingsvisie. In 2022 is de eindevaluatie pilot omgevingsvisie Nijeholtpade met de Raad gedeeld.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Dorpen stimuleren om een dorpsvisie op te stellen De dorpsvisie was ook in 2022 voor diverse dorpen een leidraad voor het gesprek met de eigen bewoners en andere partijen, waaronder de gemeente. Het gaf richting aan de prioriteiten. We zagen echter ook dat, gelet op de actuele ontwikkelingen(crises), begrijpelijkerwijs meer ad hoc werd gehandeld en men wilde inspelen op de behoeften die er waren rondom opvang, omkijken naar elkaar en persoonlijke prioriteiten van onze actieve bewoners. Met onder andere behulp van het werkbudget bood de gemeente dorpen financieel de ruimte om een dorpsvisieproces op te starten en konden wij hen in contact brengen met provinciale steunfuncties als Doarpswurk voor verdere ondersteuning.
Maatschappelijke contracten afsluiten met de dorpen op basis van hun dorpsvisie Het aangaan van Maatschappelijke contracten is nog niet van de grond gekomen, mede omdat dorpen hun eigen tempo willen bepalen in relatie tot beschikbare tijd. Op projectniveau zijn er mede op initiatief van de gemeente nadere afspraken gemaakt over de gemeentelijke inzet betreffende projecten die voortvloeien uit een dorpsplan, met als doel duidelijkheid te geven over elkaars mogelijkheden en verwachtingen. De meerwaarde hiervan werd gezien als leidraad voor verdere samenwerking.
Model opstellen voor een maatschappelijk contract De lessen van Maatschappelijke Overeenkomst Nijeholtpade gebruikten wij voor het maken van projectafspraken bij de dorpsontwikkelingsmaatschappij “De Groote Veenpolder, Samen Vooruit” en dorpsvisie Oldeholtpade. Hierbij werd het model Nijeholtpade voor de dorpsontwikkelingsmaatschappij aangepast aan de specifieke situatie en als een kapstok voor verdere samenwerking. De uitwerking van concrete plannen met behulp van het MO-format gaf werkgroepen enig houvast. Tegelijkertijd merkten we dat werkwijze sterk afhankelijk was van energie, tijd en menskracht in dorp en prioriteiten van de gemeente. In het collegeprogramma hebben wij daarom aangegeven de ervaringen uit de pilot en de nieuwe ervaringen mee te nemen in een op te stellen dorpennotitie in 2023.
Mogelijkheden aanbieden voor het instellen van een omgevingspanel bij initiatieven In 2021 was de verwachting dat de werkwijze van een omgevingspanel in 2022 vaker gebruikt zou worden bij initiatieven. Terug kijkend op 2022 zijn er geen omgevingspanels ingesteld bij initiatieven. Wel is er gebruik gemaakt van andere vormen van participatie.
71
Platform opstellen voor ondersteuning bij vraagstukken in de dorpen Het proces om te komen tot woningbouw kwam in 2022 duidelijk naar voren als een belangrijk speerpunt voor de 24 kleine dorpen. De gemeente is daarom in samenwerking met de VKD gestart met het vullen van de toolkit die initiatiefgroepen kan ondersteunen. Daarnaast konden dorpen en maatschappelijke organisaties worden bediend door de inzet van onze eigen deskundigheid en ondersteuning van provinciale steunfuncties als Doarpswurk en Sport Fryslân.
Samenwerken met bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties om de Omgevingsvisie bekend te maken Op basis van concrete initiatieven geven wij samen met bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties meer bekendheid aan het nieuwe denken vanuit de Omgevingsvisie.
Weststellingwerf Stellingen verder concretiseren op basis van aanvragen Bij de beoordeling van initiatieven passen wij voor zover van toepassing ook de Weststellingwerf Stellingen toe. Wij hebben toegezegd dat wij in de advisering de toepassing van de Weststellingwerf Stellingen zichtbaar zullen maken. Werkende weg moet dan de betekenis en de reikwijdte van de Weststellingwerf Stellingen concreter worden.
Implementatie omgevingswet Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Het afgelopen jaar zijn we in OWO verband stug door gegaan met de voorbereidingen voor de implementatie van de omgevingswet. De ambitie is om klaar te zijn met de voorbereidingen op het moment van invoering: 1 januari 2024. Nagenoeg alle benodigde raadsbesluiten zijn genomen. Personeel is opgeleid en de benodigde software is aangeschaft en in gebruik genomen. Wat rest is een nieuwe legesverordening gestoeld op de Omgevingswet. In 2022 zijn hiertoe veel voorbereidingen getroffen en is toegewerkt naar een concept dat in OWO-verband is geharmoniseerd. Aangezien de OWO-gemeenten met eenzelfde werkorganisatie OWO-VTH werken is dit een logische stap. In het eerste deel van 2023 wordt de raad meegenomen in een OWO-themaraad over de uitgangspunten waarna later dat jaar OWO-breed besluitvorming kan volgen.
Hebben we gedaan wat we wilden doen? Medewerkers bijscholen voor nieuwe wetgeving In 2022 zijn er in OWO-verband vervolgtrainingen georganiseerd. Door deel te nemen aan de verschillende trainingen worden de medewerker van de OWO-gemeenten voorbereid op de inwerkingtreding van de omgevingswet.
Onderzoeken of de gemeentelijke regelgeving geschikt is voor de Omgevingswet Nagenoeg alle nodige verordeningen zijn vastgesteld. Als laatste is een aangepaste legesverordening in voorbereiding. In OWO-verband hebben we in 2022 ook verder gewerkt aan de pilot omgevingsplan waarin we een omgevingsplan maken voor een klein deelgebied gelegen in de gemeente Ooststellingwerf. De opgedane kennis en ervaringen uit de pilot kunnen in de toekomst worden toegepast op het nog voor te bereiden omgevingsplan van Weststellingwerf.
72
Samenwerken in OWO verband voor de invoering van de Omgevingswet OWO werkt samen om alle minimale acties die nodig zijn uit te voeren. Daarbij worden taken zoveel mogelijk gelijk verdeeld over de organisaties en is er gezamenlijk programmamanagement. Op deze wijze wordt efficiënt omgegaan met invoeringsbudgetten. Ook de Wet Kwaliteitsborging treedt in 1 januari 2024 in werking. Deze Wet houdt onder meer in dat de verantwoordelijkheid voor de technische bouwtoets bij marktpartijen komt te liggen. Wat dit inhoudt voor de gemeentelijke werkwijze en de opbrengst bouwleges maken wij in de eerste helft van 2023 duidelijk. Zoals wij vorig jaar hebben geschreven wordt dit bezien in samenhang met andere ontwikkelingen zoals een toename van het aantal basistaken voor de FUMO (Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing).
Toelichting - Wat mag het kosten De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, programma 8. Exploitatie
Rekening 2022 Actuele begroting 2022
Primitieve begroting 2022
Verschil begroot - werkelijk
Lasten
3.954
3.941
3.738
Baten
2.269
2.322
2.297
53
Saldo van lasten en baten
1.686
1.620
1.441
-66
Onttrekking reserves
187
242
Saldo van mutatie reserves
187
242
1.873
1.862
Resultaat
-13
55 55 1.441
-11
73
Overzicht | algemene dekkingsmiddelen Overzicht Algemene dekkingsmiddelen Portefeuillehouder(s)
Hoen
Organisatie
Advies & Ondersteuning
Taakvelden
OZB woningen
OZB niet-woningen
Belastingen overig
Economische promotie
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
Treasury
Actuele ontwikkelingen en gerealiseerd beleid Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten die een gemeente vrij kan besteden. Dit in tegenstelling tot de specifieke dekkingsmiddelen zoals de opbrengst afvalstoffenheffing en de rioolheffing. De specifieke dekkingsmiddelen staan opgenomen in de betreffende programma’s onder de baten. Algemene dekkingsmiddelen zijn bedoeld om de activiteiten binnen de programma's te betalen. Algemene dekkingsmiddelen zijn: • Lokale heffingen, waarvan de besteding van de opbrengst niet gebonden is, zoals de onroerende zaaken toeristenbelasting. • Algemene uitkering en overige uitkeringen uit het gemeentefonds. Een grote uitkering die we van het Rijk ontvangen is de Algemene uitkering uit het gemeentefonds. We kunnen deze uitkering vrij besteden. De verantwoording vindt plaats aan de gemeenteraad onder meer via de jaarstukken. • Dividend, een vergoeding die wordt uitbetaald aan de aandeelhouders. • Saldo van de financieringsfunctie, dit is het verschil tussen de toegerekende rente aan de programma's en de werkelijk betaalde rente over de lang- en kortlopende leningen. Ook wel het renteresultaat genoemd. • Overige algemene dekkingsmiddelen. Dit zijn de overige inkomsten waar geen bestedingsdoel voor is bepaald. De gemeenteraad heeft geen invloed op de Algemene uitkering uit het gemeentefonds of het dividend wat een gemeente ontvangt.
De gemeenteraad kan wel invloed uitoefenen op de hoogte van de lokale heffingen. Dit staat uitgelegd in de paragraaf over lokale heffingen. Een toelichting op het renteresultaat moet worden opgenomen in de paragraaf Financiering. Gemeentelijke belastingen Naast de twee taakvelden "OZB woningen" en "OZB niet-woningen" wordt hier ook het taakveld "Belastingen overig" opgenomen. Hieronder valt de reclamebelasting. Onder het taakveld Economische promotie vallen de toeristenbelasting en de forensenbelasting. Woonlasten Onder woonlasten vallen de onroerend zaakbelasting, de riool- en afvalstoffenheffing. Jaarlijks voert het Coelo een benchmark woonlasten uit. Voor de uitkomsten van de benchmark 2022 verwijzen wij u naar de paragraaf lokale heffingen.
74
Gemeentefonds We ontvingen ook afgelopen jaar geld van het Rijk uit het gemeentefonds. In 2022 was dat € 59,3 miljoen. Hiervan hebben we een groot deel van onze uitgaven betaald. Het gemeentefonds kent de volgende soorten uitkeringen: 1) de Algemene uitkering, 2) de integratie-uitkering en 3) de decentralisatie- en (overige) integratie-uitkeringen. In Weststellingwerf voegen we zowel op begrotingsbasis als bij de jaarstukken al deze verschillende soorten uitkeringen samen. Jaarlijks ontvangen we, volgens een vastgesteld verdeelsysteem, een uitkering uit het gemeentefonds. In het verdeelsysteem wordt rekening gehouden met de onderlinge verschillen in de kosten waar een gemeente voor staat en de draagkracht van gemeenten (de belastingcapaciteit). Dit jaar hebben we op vier momenten informatie over de gemeentefondsuitkering ontvangen. Wij informeerden de raad via diverse afzonderlijke memo's over uitkering van het gemeentefonds. Afgelopen jaar nam het kabinet een besluit over een nieuw verdeelmodel van het gemeentefonds. Dat betekent dat het gemeentefonds per 1 januari 2023 op een andere manier over de Nederlandse gemeenten wordt verdeeld. Wij namen de gevolgen van deze nieuwe verdeling op in onze begroting. De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt verder voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven.
Volgens het systeem van ‘samen de trap op en samen de trap af’ hebben wijzigingen in de rijksuitgaven direct invloed op de omvang van het gemeentefonds. Dit noemen we het accres. Stijgen de rijksuitgaven, dan stijgt de uitkering uit het gemeentefonds ook. Dalen de rijksuitgaven, dan daalt de uitkering uit het gemeentefonds mee. Het Rijk besloot afgelopen jaar, in overleg met de VNG, om een deel van het accres te bevriezen voor de jaren 2022 tot en met 2025. Het Rijk nam dit besluit om te grote schommelingen in de algemene uitkering en dus in de inkomsten van de gemeente te voorkomen. Compensatie coronamaatregelen Ook in 2022 kregen wij nog gelden van het Rijk als gevolg van de genomen coronamaatregelen. Deze inkomsten en de uitgaven die daar tegenover stonden verantwoorden we in de paragraaf Gevolgen corona. In 2022 ontvingen we de coronagelden voor het laatst. Het restant van de coronagelden valt vrij bij deze jaarrekening. Specifieke uitkeringen Naast de algemene uitkering bestaan er specifieke uitkeringen (spuk). Deze uitkeringen mogen we niet vrij besteden. Ze zijn voor een specifiek doel. We zagen ook dit jaar een grote toename in het aantal specifieke uitkeringen. In 2019 hadden we 5 specifieke uitkeringen. In 2022 hadden we maar liefst 20 van deze uitkeringen. Omdat deze uitkeringen voor een specifiek doel zijn, verantwoorden we ze bij het desbetreffende programma.