Woordelijk verslag raad 121021 (G21-002139)

WOORDELIJK VERSLAG van de vergadering van de raad van de gemeente Westland , gehouden op 12 oktober 2021

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 12 OKTOBER 2021

WOORDELIJK VERSLAG van de openbare vergadering van de gemeenteraad, gehouden op 12 oktober 2021, ’s avonds om 19.00 uur in de raadzaal van de gemeente Westland te Naaldwijk

Aanwezig Voorzitter : ·B.R. Arends Raadsgriffier : · A.P.M.A.F. Bergmans. Leden : A.J. van den Berg, L.G. Boekestijn, J. Bogaard, A. Bongaards, P.D. van der Doorn, P.J.L.J. Duijsens , J.J. Eeltink, A.N. van der Eijk-Groeneveld, N.J.M. de Gier, R. van der Giessen, A. van Harmelen, C.D.M. Heijl, B.M. Hofland, C. Huisman, J.J.A.C. de Jong P.D. Immerzeel, R.K. Keizer, G.W.C. van der Knaap, D. van Koppen, M.A.J. Leerdam, R.G.A. Lelieveld, C. van der Mark, A.P. van der Meer, J.J. van Rossum, P. Scheffersvan der Lely, U.M, Spaans, C.Y. van Staalduinen, M.D. van der Stelt, M.W.M. Stokkers, J.G.M. Suijker-van Wingerden, R.C.H. Valstar, J. van Veen, J. Vermeer-de Smit, P. Voskamp, J.G.M. Witkamp en M.H.P.M. Zuidgeest. Wethouders

:

A. Abee, J.A. Gardien -Reinders, L.K. Snijders, B.P.M. van der Stee, P. Varekamp en P.A. Vreugdenhil.

Afwezig

:

A. de Bloeme, P.N. Hoogerbrugge en S.J.N. Zuyderwijk

1.

OPENING

De voorzitter: Goedenavond iedereen. De vergadering is geopend. Iedereen van harte welkom, in het bijzonder aan de mensen die ons via het internet of de WOS volgen. We hebben vandaag een extra raadsvergadering. Er is bericht van verhindering ontvangen van de heren De Bloeme, Hoogerbrugge en Zuyderwijk. Mevrouw Van der Doorn zou wat later komen, maar is al aanwezig. Ik heb geen bericht ontvangen van de heren Spaans of Leerdam en zij komen nog. Wij zijn in afwachting van hen. 2.

VASTSTELLING VAN DE AGENDA

De voorzitter: De heer Duijsens heeft om een extra raadsvergadering gevraagd om een debat over het afvaldossier te hebben. Dat punt hebben we onder agendapunt 4 verwoord: een uitwisseling van gedachten. Er is verder een initiatiefvoorstel van de heer Duijsens over Schoon Westland. Dat wordt zo dadelijk bij agendapunt 2.1 besproken. De heer Duijsens: Ik maak even een korte opmerking over agendapunt 4 en de formulering daarvan. Wij hebben om deze extra raadsvergadering gevraagd en hadden vijf agendapunten, waarvan agendapunt 3 tot en met 5 over het onderwerp gingen. U of de griffier heeft daaraan een zin gewijd die niet de onze is. Om nou te zeggen dat we per se die drie of vier agendapunten willen hebben gaat me ook iets te ver. Maar ik wil opgemerkt hebben dat die zin vrij klungelachtig van opzet is, omdat die niet loopt. Ik vind het knap als je er niet in slaagt om een lopende zin te creëren van één regel en drie woorden. Prima om het over het afvaldossier te hebben. Zoals het er nu staat, “uitwisseling van gedachten waar mogelijk over (recent ter inzage gelegde stukken in) het zo te noemen afvaldossier”, dekt dat in mijn ogen niet helemaal de lading van vandaag. Maar goed, we zullen het over het afvaldossier hebben, dus laat het wat mij betreft maar zo gaan.

1

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 12 OKTOBER 2021

De voorzitter: Helder. Dan is het denk ik goed om even met elkaar te constat eren dat het een aangevraagd debat is over dat afvaldossier. Het is ook geen interpellatiedebat. Het debat is dus een uitwisseling van standpunten en gedachten in een oordeelsvormende situatie. Ik denk dat het goed is om dat vooraf zo te constateren en te concluderen. Aldus is de agenda vastgesteld. 2.1

PROCEDURE INITIATIEFVOORSTEL WESTLAND VERSTANDIG INZAKE SCHOON WESTLAND

De voorzitter: Ik wil de heer Duijsens vragen of hij in overweging wil nemen om dit initiatiefvoorstel als een amendement in behandeling te brengen bij de begrotingsvergadering. U stelt namelijk voor om de activiteit uit de algemene reserve te bekostigen. En dat is een uitgelezen onderwerp om bij de begrotingsvergadering te behandelen. Zou u dat in overweging willen nemen? De heer Duijsens: Daar is al eerder over gesproken. Wij willen graag het initiatiefvoorstel handhaven, zoals het er nu ligt. De voorzitter: Goed. Dan houden we het als een initiatiefvoorstel en dan komt het aan de orde in de vergadering van de raadscommissie Ruimte van 23 november a.s. Daarna wordt verder geconcludeerd hoe het verder gaat. Aldus besloten. 3.

SPREEKRECHT VOOR BURGERS

De voorzitter: Er zijn geen insprekers. 4.

UITWISSELING VAN GEDACHTEN WAAR MOGELIJK OVER (RECENT TER INZAGE GELEGDE STUKKEN IN) HET ZO TE NOEMEN AFVALDOSSIER

De voorzitter: Vooraf merk ik op dat iedereen spreekt vanaf het spreekgestoelte, waartoe eenieder zijn of haar pasje moet meenemen. De spreektijd wordt via het pasje genoteerd. Als u vanaf uw plek wilt spreken in een interruptie, dan is u ook gevraagd om het pasje in het gleufje te duwen. De heer Duijsens: Mijnheer de voorzitter. Vorige week stond in het Financieel Dagblad een mooi artikel met de kop ‘Meer afval en hogere prijzen drijven resultaten Renewi op’. Ik dacht daarvan dat hetgeen in Westland is aangegeven daar in ieder geval wel het nodige geld opbrengt. Ik heb mijn vraag als volgt ingedeeld. Vanmiddag heb ik wat citaten uit de stukken laten ronddelen, anders zou ik dat vanavond moeten doen. En dat lijkt me niet zo zinvol. We zullen straks naar aanleiding van de reactie van het college eventueel overwegen om drie moties in te dienen. Die heb ik ook bij me. Dat zullen we even laten afhangen van hetgeen het college aangeeft. Westland Verstandig kan kort zijn, omdat vaststaat wat in het hele traject is fout gegaan. Na lezing van meer stukken zijn er nieuwe feiten boven water gekomen en vandaar de noodzaak van deze extra raadsvergadering. Ik heb de stukken gelezen en heb vastgesteld wat er allemaal vaststaat gezien alle nieuwe stukken. Ik hoor wel hoe het college daarop straks reageert.

Allereerst staat vast dat het college tot augustus 2021 een incompleet doss ier liet zien. Vast staat ook dat pas na onze mail van juli dit jaar in augustus 2021 meer, maar nog niet alle stukken zijn prijsgegeven. Vast staat ook dat het college voor augustus 2022 het de raad heeft willen beletten zijn controleplicht op de juiste w ijze uit te oefenen, want we hadden de

2

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 12 OKTOBER 2021

dossiers en de stukken niet. Vast staat ook dat het college het programma van eisen voor de afvalinzameling zo opstelde dat Renewi als bestaande aanbieder in het voordeel was. Dat staat in diverse adviezen en dat word t ook bevestigd door United Quality en PRO 10. Vast staat dat het college door dit programma van eisen het twee andere aanbieders, die ik straks X1 en X2 zal noemen omdat we die namen niet mogen noemen, onmogelijk maakte een aanbieding te doen. Zie hun reacties in de stukken. Niet alle kengetallen waren voorhanden. Niet alle informatie was verstrekt. Gedwongen overslag bij Renewi. Vast staat dat het college door de 87 vragen van deze twee aanbieders te negeren hen deed afzien van een aanbieding. Vast staat dat Renewi wist uit de nota van inlichtingen en waarschijnlijk vanuit de gemeente zelf dat ze de enige aanbieder was en dus een prijs kon rekenen die ze zelf wenste en daardoor de gemeente benadeelde. Vast staat dat door de constateringen in de rapporten van United Quality en PRO 10 dat de aanbieding van Renewi ver boven de toen geldende prijzen lag. Vast staat dat na de afsluiting van de Europese aanbesteding de mededingingsprocedure ook met de andere aanbieders had kunnen plaatsvinden.

Vast staat dat de adviseurs van United Quality en PRO 10 contact hadden met de twee aanvankelijk afgehaakte partijen en voorts contact hadden met drie andere partijen, die alle met de gemeente wilden onderhandelen over de inzameling van afval in het kader van die mededingingsprocedure. Vast staat ook dat adviseurs het college adviseerden om te gaan voor optie 4: onderhandelen met vijf andere partijen, die voor het merendeel bereid waren recht in 2019 te starten met inzameling. Vast staat dat het college niet wenste te onderhandelen met meerdere partijen, dat ook aan Renewi berichtte, waardoor Renewi als enige partij het college in de houdgreep nam met een te hoge prijs en ook volgens de externe adviseurs van het college dat het geval was. Dat kunt u allemaal in de stukken teruglezen. Vast staat dat het college de raad niet correct geïnformeerd heeft door de raad te berichten dat alleen Renewi wenste te contracteren, terwijl uit het dossier het tegendeel blijkt. Er waren zelfs vijf partijen die alle door het college zijn afgewezen voord at ze konden onderhandelen. Vast staat dat Renewi dat ook wist en dus te hoge prijzen kon doorberekenen, hetgeen nogmaals bevestigd wordt door de adviseurs van het college, United Quality en PRO 10.

Vast staat dat het college de raad door hem niet te informeren op achterstand zette en onze inwoners en ondernemers onnodig met te hoge kosten opzadelde en dat voorts pas door het college erkend werd in de tweede helft van 2020. Vast staat dat het college een contract sloot voor drie jaar met een te hoge prijs. Vast staat dat het college enkele dagen, ik geloof in februari 2019, na het sluiten van het slechte contract, op 31 januari, voor drie jaar dit contract met een simpel briefje met nog eens drie jaar verlengde tot eind 2024. Vast staat dat het college ook de verlenging voor de raad verzweeg en wethouder Snijders zelfs meerdere malen in september 2019, op zijn verjaardag nota bene, het tegendeel aan de commissie mededeelde. Het contract was drie jaar. Dat heeft hij op een aantal vragen van de LPF, GBW en Westland Verstandig aangegeven. Vast staat dat de gesprekken met Renewi eind 2018 niet gedeeld mochten worden met ambtenaren van de gemeente, die niet bij het gesprek waren en dat zelfs werd vastgelegd in een gespreksverslag. Dat kunt u allemaal lezen. Vast staat dat intern door ambtenaren meerdere malen, in ieder geval één keer, is gewaarschuwd voor een foute procedure en de schade die de gemeente zou gaan leiden en dat die adviezen door het college e n de leidinggevende medewerkers in de wind werd geslagen.

Vast staat dat twee wethouders van deze gemeente op het laatste moment, eind 2018, Renewi nog hebben proberen te overtuigen dat de prijzen te hoog waren, maar dat Renewi wetende dat het de enige aan bieder was, die wethouders op een welhaast belachelijke toon wegzette, waarna het contract voor drie jaar maar werd gesloten, omdat er geen andere mogelijkheden meer waren. Dat kunt u ook lezen in de stukken, het verslag zit erbij.

3

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 12 OKTOBER 2021

Vast staat dat het college het vervoer dubbel contracteerde, zowel bij Renewi als bij HVC en vast staat ook dat dat de gemeente geld gekost heeft en waarschijnlijk nog steeds kost. Vast staat dat de raad ook hiervan destijds niet is bericht. Wel later, maar niet in 2019, toen he t speelde. Vast staat dat de raad pas echt geïnformeerd werd na de zomer van 2019 toen het financiële debacle zichtbaar werd en stukje bij beetje van derde informatie vrij kwam, waaruit bleek dat het college vreemd, slecht en fout gehandeld had. Vast staat nogmaals dat daardoor de gemeente meer is moeten gaan betalen dan nodig was als het college gedaan had wat de adviseurs United Quality en PRO 10 haar geadviseerd hadden en het college serieus gereageerd had op de constatering dat de aanbieding van Renewi ver boven de marktprijs en de benchmark was. Vast staat ook dat de raad pas van het laatste kennis kon nemen uit de nu pas door het college gegeven documenten en het college dit nimmer aan de raad berichtte. Vast staat ook dat bij de papierinzameling het college door een extern bureau geadviseerd werd een aanbesteding te doen, omdat er op de papiermarkt vele nichebedrijven in Nederland werkzaam zijn, die alle gretig waren om Westland erbij te krijgen. Vast staat dat de raad ook deze adviezen destijds niet kreeg en pas recent daarvan kennis kon nemen. En het college ook die informatie achterhield.

Vast staat dat het college ook het papier circa € 800.000,00 duurder dan voor die tijd heeft aanbesteed, zonder enige concurrentie, bij HVC. Vast staat dat HVC direct na het sluiten van het contract met het college besloot niet met vrijwilligers te gaan werken en daarmee het contract direct al schond. Vast staat dat het college ook daarvan de raad niet volledig en verkeerd heeft geïnformeerd in 2019. Vast staat ook dat het college veel informatie achterhield, waardoor de raad zijn controleplicht niet kon vervullen. Vast staat ook, mede gezien de recente brief van de AVR van juli 2021 , dat ook HVC als afvalverwerker te veel in rekening brengt voor de afvalverwerking, zonder dat het college actief ingrijpt, omdat de gemeente Westland voor nog geen 1% belang heeft in HVC. Vast staat ook dat de heffing afval in Westland sedert 2018 verdubbelde van circa € 7.000.000,00 in 2018 naar ruim€ 14.300.000,00 in dit jaar. Vast st aat ook dat Westland in de tabellen over onder meer de afvalstoffenheffing met een oranje kleur is aangegeven. Dat betekent relatief hoog. Vast staat dat andere 100.000+ -gemeenten aanmerkelijk lager zitten met hun afvalstoffenheffing, variërend tussen € 19 6,00 in Arnhem en € 275,00 verder door naar Tilburg, Apeldoorn, Den Bosch en de hele sliert.

Omdat de wethouder het blijkbaar niet meer weet heb ik de kerngegevens 2021 grote gemeenten vanmiddag laten rondsturen. Vast staat ook dat Westland boven het lande lijk gemiddelde van € 332,00 zit. Dat blijkt ook uit dat overzicht. Vast staat ook dat de omliggende kleinere gemeenten, zoals Midden -Delfland, Maassluis, anders scoren, want daar gaat het om aanzienlijk minder huizen dan in Westland, 46.000, en dus geen goede vergelijking zijn, appels met peren. Vast staat dat op dit moment ook de uitvoering in de afvalinzameling leidt tot grote chaos en tot groot verdriet, ergernis en teleurstelling van onze inwoners. En ten slotte staat vast dat deze wethouder en dit college zich daar niets van aantrekken en gewoon doorgaan in hun schijnwereld. De conclusie is dat het college op meerdere punten en op meerdere momenten de raad niet, niet volledig en zelfs op onderdelen onjuist heef geïnformeerd. Het college heeft zowel bi j de afval- als papierinzameling gekozen voor één aanbieder en die in strijd met adviezen van externe partijen aan de aanbieder heeft bericht dat ze de enige waren met wie de gemeente overleg voerde. En ook de enige konden zijn, omdat er niet meer was, waa rdoor de prijzen te hoog werden en daardoor de gemeente schade toebracht, welke schade onze inwoners en inwoners moeten betalen.

Het college heeft bewust de raad om de tuin geleid door een contract van drie jaar aan te gaan en dat aan de raad berichtte, te rwijl stiekem enkele dagen na het contract dat contract gewoon met drie jaar verlengd werd, daarmee nog meerdere schade berokkenend. Het college trachtte deze fouten te verbergen door eerst maar enkele stukken te verstrekken aan de raad en pas recent en no g steeds niet het complete dossier ter lezing en geheim aan te bieden, welk dossier toen al voorzien was van veel zwarte

4

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 12 OKTOBER 2021

balken. Het college heeft recent een aantal stukken openbaar gemaakt, maar dan met zwarte balken of zinnen die helemaal niet geheim zij n. Zoals de zin over de adviezen dat Renewi fors boven de marktprijs aanbood in 2018. Dat is drie keer doorgehaald, maar een keer staat het gelukkig nog bij de te lezen teksten. Er zijn sterke aanwijzingen dat vanuit het college en zijn ambtenaren is gestu urd op Renewi en HVC als contactpartij en concurrerende aanbiedingen zich daarmee niet verdroegen, hetgeen blijkt uit de handelwijze en berichten uit de gemeente, maar dat de raadsmeerderheid daarna nog geen raadsonderzoek wenste te gaan doen. Westland Verstandig betreurt dat, omdat als het waar is wat zij denkt, bewust daarin gelijk hebbende dat alleen Renewi en HVC de aanbieders mochten worden, dan is dat zeer ernstig. Dus dat het een vooraf opgezet spel was. Je leidt dat af uit de stukken. Helemaal aan het begin is al aangegeven dat Renewi de nieuwe contractpartner van de gemeente zal zijn. Blijkbaar vindt de politiek wat goed is voor de gemeente en haar inwoners, want die betalen het gelag. En erger nog, het college kan op deze verwerpelijke wijze doorgaan met nieuwe aanbestedingen. En dat moet stoppen. Vandaar onze extra raadsvergadering. Nog even kort het stuk dat ik vanmiddag heb doorgestuurd.

Daarin vindt u een aantal citaten van de twee bedrijven, die destijds hadden willen inschrijven. Zij zijn late r weer teruggekomen met de mededinging. En vervolgens werd gezegd die mensen de gegevens te geven die ze aanvankelijk niet kregen. En dan kunt u lezen wat PRO 10 en United Quality erover zeggen. In mijn ogen is dat klontjesklaar. Dat had het college aan on s moeten berichten. Dat heeft het niet gedaan. Het college had die adviezen moeten opvolgen . Dat heeft het niet gedaan. En daardoor is het een grote bende geworden en betalen we veel te veel voor ons afval. De voorzitter: Ook de heer Spaans is ter vergade ring gekomen en daarmee zijn wij met 36 raadsleden in de vergadering. De heer Van den Berg: Voorzitter. Vanavond wordt op initiatief vanuit de gemeenteraad in een extra raadsvergadering dus weer het afvaldossier aan de orde gesteld. Wat de fractie van GemeenteBelang Westland betreft gaan we het vanavond niet hebben over bronscheiding of nascheiding van afval. Die discussie hebben we al vaak genoeg gevoerd. En wij conformeren ons daaraan en wij respecteren het besluit van een meerderheid van de raad. We gaan het vanavond wat ons betreft ook niet hebben over de verloedering van Westland, omdat overal plastic afval hangt aan lantaarnpalen en overal in Westland het afval rondslingert over straten en in plantsoenen, omdat afvalcontainers niet tijdig worden geleegd.

Daar gaan we het vanavond wat GBW betreft dus ook niet over hebben. Wij verwachten overigens wel dat de inwoners van Westland zich over precies 155 dagen, en dat is op 16 maart 2022, daarover duidelijk zullen uitspreken. Voor ons staat vanavond wel cen traal dat uw college willens en wetens een heel slechte deal heeft gemaakt bij het inkopen van de afvalinzameling. En daarbij dus heeft verzaakt aan zijn verantwoordelijkheid om zinnig, zuinig en zorgvuldig om te gaan met het geld dat door onze inwoners wordt opgebracht. Ook stellen wij aan de orde dat uw college in het afvaldossier heeft verzaakt aan de plicht de gemeenteraad actief en tijdig alle informatie te verschaffen. Het is vooral deze verzaking die wij u uw college kwalijk nemen en stevig aanrekenen. U heeft een goede informatievoorziening aan de raad ondergeschikt gemaakt aan het politieke belang van uw coalitie. De kosten voor afvalinzameling in Westland zijn vanaf 2018 tot nu, 2021, de periode waarvoor uw college de volle verantwoordel ijkheid draagt, gestegen van € 8.000.000,00 tot € 12.200.000,00 in de Begroting 2021.

En tot nu toe is het enige verweer van uw college geweest “dat uw college stevig baalt van de stijgende kosten, een grotendeels landelijke ontwikkeling als gevolg van ve rschillende marktontwikkelingen.” Daarmee wil t u ons en de inwoners van Westland laten geloven dat uw college totaal geen schuld heeft aan de fors

5

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 12 OKTOBER 2021

stijgende kosten. Uw college wast zijn handen in onschuld. De coalitiepartijen, inclusief de deskundigen van LPF Westland, die beter zouden moeten weten, hebben dit mantra van uw college snel overgenomen. Ik vraag me oprecht af of zij na de bestudering van de door uw college als geheim bestempelde documenten in het afvaldossier deze woordvoeringslijn blijven volgen. Want uit de documenten is ons in ieder geval duidelijk geworden dat om en nabij 25% van de kostenstijging van afvalinzameling niets te maken heeft met landelijke ontwikkelingen en ook niet met marktontwikkelingen, maar direct samenhangt met de wel heel erg ongelukkige keuzen die uw college in deze aanbestedingsprocedure heeft gemaakt. De inwoners van Westland betalen dus jaarlijks zo’n € 20,00 tot € 25,00 te veel, omdat u hebt verzaakt in uw plicht om de afvalinzameling scherp in te kopen. Uw college draa gt daarvoor de volledige verantwoordelijkheid en u kunt daar niet voor wegduiken. Vooral niet omdat u bij de keuzes die u maakte de adviezen van deskundigen, mensen die u zelf hebt ingeschakeld – ik ga er vanuit dat u die ook vertrouwt – zonder meer hebt genegeerd en in de wind hebt geslagen. Mijnheer de voorzitter.

GemeenteBelang Westland vindt het van groot belang dat de gemeenteraad er van uit kan gaan dat indien – en noem het – een winstwaarschuwing aan de orde is de gemeenteraad hierover tijdig, actief , volledig en juist door het college van burgemeester en wethouders wordt ingelicht. Want alleen dan kan de raad zijn controlerende taak fatsoenlijk uitvoeren. En alleen dan had de raad kunnen voorkomen dat door de verkeerde keuzes van uw college de inwone rs van Westland in zes jaar tijd meer dan € 1.500.000,00 te veel betalen voor het ophalen van hun afval. De eerste vraag die zich daarom nu opwerpt is waarom uw college de gemeenteraad niet juist en niet volledig informeerde in de vergadering van 16 oktobe r 2018. En ook niet in de vergadering van de commissie EFO die daarop volgde . En ook niet in de raadsinformatiebrief van 21 november. En ook nog eens niet in het memo van 7 januari 2019. In de raadsvergadering van 16 oktober 2018 is gesproken over het Behe erkader afvalinzameling, de wijze waarop uw college in Westland het afval wil gaan inzamelen. Daarin is gevraagd naar de aanbestedingsprocedure en de wethouder vertelt daarin “dat de uitslag van deze aanbieding nog niet bekend is, want alle contracten moet en nog worden vergeleken, evenals de prijsniveaus.

” Bij het inzien van de documenten hebben we echter een tweetal adviesrapportages aangetroffen, gedateerd op respectievelijk 17 september 2018 en 1 oktober 2018, dus voor de raadsvergadering die ik net noem de. In die rapportages is beschreven dat op 19 juli 2018 de termijn voor inschrijving in de aanbestedingsprocedure is gesloten, dat er één inschrijving is ontvangen. En dat na controle en beoordeling blijkt dat het prijspeil in de aanbieding ver boven de h uidige kosten ligt. Waarom heeft de wethoude r dan zijn bewering gedaan dat “de uitslag van deze aanbieding nog niet bekend is, want alle contracten moeten nog worden verg eleken, evenals de prijsniveaus?” Terwijl de inschrijving dus ruim daarvoor gesloten is, het prijsniveau al is vergeleken en de beoordeling is dat het prijsniveau van de enige inschrijver boven de huidige kosten ligt. U heeft ook nog eens een second opinion van de inschrijving laten uitvoeren. En in de adviesrapportage daarvan is de eindconclusie: “Niet aangenomen moet worden dat bij de inschrijving sprake is van marktconformiteit.” Deze stelling is in de rapportage onderschreven door de deskundigen, door het feit dat dit bureau in drie recente aanbestedingsprocedures goede inschrijvingen he eft ontvangen.

Waarom heeft de wethouder de raad ook niet geïnformeerd dat in de beoordelingsrapportage is gesteld dat de aanbieding in vergelijking met de inschrijving op soortgelijke aanbestedingen boven de huidige marktconforme prijzen ligt? Waarom heef t de wethouder de raad niet geïnformeerd? Niet in de raadsvergadering van 16 oktober, ook niet in de latere commissievergadering EFO en niet in de raadsinformatiebrie f? Dat de deskundigen adviseren “de inschrijving ongeldig te verklaren, de aanbesteding in te trekken en over te gaan tot een heraanbesteding of voor de afvalinzameling aan te sluiten bij piep. ” Die naam noem ik niet. In de raadsvergadering van 16 oktober nam de gemeenteraad een motie aan, waarbij het college is verzocht een nieuw voorstel uit te werken voor een beheerkader en een eigentijdse

6

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 12 OKTOBER 2021

manier van afvalinzameling in Westland. In een ambtelijk advies van 29 oktober 2018 is gesteld dat het uitwerken van deze motie vraagt om een nieuwe aanbesteding. In de memo zijn vervolgens zeven scenario’ s en keuzemogelijkheden beschreven. Ambtelijk is uw college geadviseerd de aanbesteding af te ronden, een overbruggingsperiode te realiseren en tegelijkertijd een geheel nieuwe in - of aanbestedingsprocedure te starten. Uw college heeft de raad dus niet geï nformeerd over deze adviezen van externe deskundigen en de ambtelijke staf. Daardoor wordt ons pas nu duidelijk dat uw college die adviezen in de wind heeft geslagen en in zee is gegaan met de enige inschrijver in de aanbesteding. Een keuze waarvan het college op voorhand kon weten dat “de kosten voor inzameling met zekerheid fors zullen stijgen.” Uit de documenten in het afvaldossier wordt dus ook pas nu duidelijk dat die ene inschrijving ruim boven de directieraming ligt en ook ver boven het maximum in ee n range van benchmarks. En dat de inschrijving bovendien ook nog eens h eel slecht scoort op de gunningcriteria. In de beoordeling van de maximaal duizend te behalen punten worden er slechts 419 toegekend aan de inschrijver. Een heel magere 4 dus. Op school blijf je met zo’n cijfer zitten.

Het kan niet zijn dat u in de prijsonderhandelingen die u begin 2018 hebt gevoerd de indruk hebt gekregen dat over de prijs valt te onderhandelen. Uit de documenten in het afvaldossier wordt heel snel duidelijk dat al dire ct vanaf de start de onderhandelaars van de inschrijver laten weten dat er geen enkele marge is om de prijs aan te passen. Het blijft met informatie en argumenten van de deskundigen en de ambtelijke staf in de tientallen documenten van het afvaldossier onbegrijpelijk dat u de keuze hebt gemaakt, zoals u die hebt gemaakt. Het blijft gissen waarom het college de overeenkomst met de enige inschrijver is aangegaan. Ook de duur van de overeenkomst van zes jaar is daarbij best wel een dingetje. Het is beslist niet zo dat u, zoals de wethouder ons vanmorgen in het interview met het AD graag wil laten geloven, de keuze wel heeft moeten maken, omdat anders dreigt dat het huisvuil in Westland niet kan worden opgehaald. Uit de documenten in het afvaldossier blijkt dat tenminste één partij heeft aangeboden dat u zich bij hen aansluit.

In het ambtelijk memo, dat naar aanleiding van oriënterende gesprekken met deze partij is opgemaakt, wordt de juridische mogelijkheid genoemd om deze partij de opdracht te gunnen beschre ven en wordt bovendien gesteld “dat het inschakelen naar een andere inzamelaar met ingang van februari 2019 mogelijk is, maar vraagt om een grote inspanning. ” Ook zegt de wethouder in het AD interview vanmorgen dat andere partijen waarschijnlijk dezelfde tari even hadden gehanteerd of zelfs nog hoger. Hoe rijmt de wethouder deze uitspraak met zijn inbreng in de onderhandelingen met de inschrijver. “Wethouders geven aan dat het tarief (gebaseerd op een eigen en redelijke inschatting op basis van benchmarks en re ëel te vergelijken situaties) nog altijd te hoog is.” Dus niet waarschijnlijk dezelfde tarieven, maar gewoon lagere tarieven. U wilt ons en de inwoners dus steeds weer laten geloven dat de forse kostenstijging voor afvalinzameling het gevolg is van markton twikkelingen waar uw college geen invloed op heeft. De werkelijkheid is echter dat uw college willens en wetens de adviezen van deskundigen in de wind heeft geslagen. De inwoners van Westland zijn dit jaar € 90,00 meer gaan betalen voor de afvalinzameling.

Uit de documenten in het afvaldossier is ons in ieder geval duidelijk geworden dat om en nabij 20% van de kostenstijging voor afvalinzameling niet te maken heeft met landelijke of marktontwikkelingen, maar direct samenhangt met de wel heel erg ongelukkige keuzen die uw college in de aanbestedingsprocedure heeft gemaakt. Dat gezegd hebbende kom ik op een volgend punt dat ik wil maken. In het Westlandakkoord hebben de coalitiepartijen de ambitie gesteld: “het college als dagelijks bestuur is tijdig en volledig in zijn informatieverstrekking richting de raad. Een uiting hiervan is het voorleggen van scenario’s en feitelijke argumenten die het college heeft afgewogen bij de totstandkoming van raadsvoorstellen. Hiermee ontstaat meer transparantie in het besluitvormingsproces en komt de raad in positie om op basis van alle beschikbare informatie een weloverwogen discussie te voeren en keuzes te maken.” Voor het realis eren

7

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 12 OKTOBER 2021

van de ambities is zelfs een portefeuillehouder Bestuurlijke cultuur benoemd. Aan hem willen wij de vraag voorleggen op welke wijze in het afvaldossier – en inmiddels kunnen we met de vele documenten waarin heel veel is weggelakt b eter spreken over de zaak A. – uitvoering is gegeven aan zijn belofte dat het college veel inzichtelijker gaat maken w elke keuzes zijn gemaakt en waarom. Waarom heeft die wethouder ermee ingestemd dat in de zaak A. de scenario’s en feitelijke argumenten, zoals gegeven door externe deskundigen, en ook ambtelijke adviezen niet worden gedeeld met de gemeenteraad? Waarom heef t die wethouder ermee ingestemd dat de afwegingen die het college heeft gemaakt niet actief zijn en ook nog steeds niet worden gedeeld met de raad? Waarom heeft de wethouder de gemeenteraad niet in positie gebracht om op basis van alle beschikbare informat ie een weloverwogen discussie te voeren en keuzes te maken? Waarom heeft de wethouder Bestuurlijke cultuur niet ervoor zorg gedragen dat de raad in de zaak A. zijn controlerende taak kan uitvoeren? Mijnheer de voorzitter. Ik ga afronden. In de zaak A. heeft uw college verzaakt naar zijn verantwoordelijkheid zinnig, zuinig en zorgvuldige om te gaan met het geld dat door onze inwoners wordt opgebracht. Ook heeft uw college in de zaak A. verzaakt.

Verzaakt aan de plicht de gemeenteraad actief en tijdig all e informatie te verschaffen. Het is vooral deze verzaking die wij uw college kwalijk nemen en stevig aanrekenen. U heeft een goede informatievoorziening aan de raad ondergeschikt gemaakt aan het politieke belang van de coalitie. Een laatste opmerking. Het verzet van uw college tegen openbaarmaking van de documenten in de zaak A. is heel opmerkelijk, omdat uw college zegt pleitbezorger te willen zijn van een nieuwe politieke cultuur met een betere informatiepositie voor de raad en meer transparantie. Laat mij dan zeggen, mijnheer de voorzitter, dat uw college in die ambitie tot nu toe niet is geslaagd. Want als ik terugkijk op de prestaties van het college op het punt van meer transparantie, dan is de trieste constatering dat in Westland in uw collegeperiode alleen de zakken waarin het huisvuil wordt opgehaald aan de lantaarnpalen, transparant zijn. Dank u. De voorzitter: En als ze dan ook nog gevuld zijn, is het helemaal mooi. Dan is het woord aan de heer Voskamp. De heer Voskamp: Voorzitter. Wederom zitten we vanavond bij elkaar, omdat een aantal partijen van mening is dat het dossier aanbesteding afvalinzamelen nog onvoldoende besproken is.

Na zoveel keren artikel -vragen gesteld te hebben en na rondvragen in commissie- en raadsvergaderingen en extra raadsv ergaderingen is het blijkbaar voor hen nog steeds niet genoeg. We kunnen nu al zeggen dat dit niet de laatste keer zal zijn dat dit onderwerp ter sprake zal komen. Want als je niet luistert of leest, dan is blijkbaar een keer of tien dit onderwerp behandel en nog steeds te weinig. Voorzitter. We zullen nog maar eens aangeven hoe wij dit dossier zien en dat is niet anders dan dat wij al een aantal keren hebben weergegeven. Zoals men van ons gewend is zullen wij ook in dit dossier niet van standpunt wijzigen, ondanks pogingen van andere partijen om met een gewetensvraag te komen. Dus mijnheer Va n den Berg, om op uw vraag een antwoord te geven: nee, wij veranderen niet van mening in dit dossier. Zoals eerder al gezegd zijn de afvalcontracten, welke in 2008 en 20 09 zijn afgesloten, op het dieptepunt van de markt afgesloten. Zelfs nu nog zeggen medewerkers van voormalig Van Vliet dat zij het contract gewoon gekocht hebben omdat zij het per se wilden hebben. Dit is jarenlang zeer gunstig geweest voor Westland. Onlan gs, omdat het bestaande contract in 2018 afliep, is er een aanbesteding op de markt gezet in juni 2018. In de loop van de jaren is de afvalmarkt drastisch gewijzigd door overnames en fusies en zijn er nog maar een paar grote spelers overgebleven.

Bij de aa nbesteding bleek dat naast Renewi ook twee landelijke spelers geïnteresseerd waren om mee te doen. Door onder andere de eis van een overslagpunt in Westland hebben de twee andere spelers afgezien van een aanbieding en bleef Renewi als enige partij over. Da t er nu een heel ander tarief uit de bus kwam dan tien

8

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 12 OKTOBER 2021

jaar geleden mocht geen verrassing zijn. Na lang praten en onderhandelen is er uiteindelijk een nieuwe overeenkomst met Renewi afgesloten. Dit is enigszins onder druk gebeurd, maar is wel duidelijk na afweging van alle mogelijkheden een juiste keuze. Nu zijn we wederom bij elkaar en deze keer omdat er op basis van de stukken geen hout klopt van de aanbesteding en er allemaal zaken verkeerd gegaan zijn. Uiteraard was er weer een uitgebreid dossier beschikbaar in de vorm van drie ordners met alle relevante stukken. Samen met mijn collega Valstar heb ik deze stukken doorgenomen en kunnen wij z eggen dat wij geen zaken hebben gelezen waarvan wij zijn geschrokken en dachten dat dit niet kan. Uiteraard frons je wel eens je wenkbrauwen bij bepaalde zaken die je leest, maar dat is bij meer dossiers en stukken die we gepresenteerd krijgen. Nogmaals, voor ons geen echte bijzonderheden , welke al die tijd die wij als raad aan dit onderwerp tot op heden hebben besteed deze tijd rechtvaardigen. Sterker nog, het komt meer en meer over als framen van college, wethouder en organisatie. Westland Verstandig wijst nadrukkelijk op het negeren van adviezen van ingeschakelde adviesbureaus. Volgens ons geven adviesbureaus een advi es en geen opdracht en mag je afwijken van een advies als je gewoon kunt uitleggen waarom je dat doet, wat naar onze mening ook gebeurd is.

Vast staat wel dat Westland Verstandig zijn eigen werkelijkheid creëert. In diverse adviezen zijn een aantal opties voorgelegd: doorgaan met de aanbesteding, een gesprek voeren met Renewi voor een nieuw contract, stoppen met de aanbesteding of zelfs een eigen ophaaldienst optuigen. Of gebruik maken van andere ophaaldiensten van regiogemeenten. Omdat de aanbesteding al loopt kun je niet zomaar even zeggen ermee te stoppen, die terug te trekken en met andere partijen het gesprek aan te gaan. Dit is ook nadrukkelijk gemeld door de diverse partijen dat zo’n stap tot een juridische procedure zal leiden. Op voorhand weet je d at je in het ongelijk wordt gesteld als je dat doet. Het opzetten van een eigen ophaaldienst is een onmogelijkheid wat betreft tijd en geld, maar ook wat betreft wens en haalbaarheid. Er is ook gewezen op het aanbod of gesprek met drie overheidsgerelateerd e bedrijven uit de regio. Als je in een aanbestedingstraject zit kun je niet even met andere bedrijven het gesprek aangaan over een overeenkomst. Als je wat anders in het lopende proces had willen doen had je met HVC als laatste optie dat gesprek aan moete n gaan, maar met eerdergenoemde bedrijven was onmogelijk. Kort gezegd kun je op basis van de zojuist genoemde zaken wel concluderen dat de voorbereiding op de aanbesteding in de anderhalf jaar voor de aanbesteding zeer matig is geweest.

Dat mag je een tekortkoming van de vorige collegeperiode noemen, maar dat is de voorgaande twee keren ook al op tafel gekomen en uitgesproken. Dus wederom een herhaling van zetten. In eerdere debatten over dit dossier is meerdere malen door het college aangegeven dat deze aanbesteding niet de schoonheidsprijs verdient en beter had gekund als de voorbereiding en de onderhandelingspositie beter waren geweest. Er is gehandeld naar eer en geweten, adviezen zijn gewogen en keuzes zijn gemaakt op basis van alle informatie. Als raad kunnen wij er wat van vinden, maar we gaan er gewoon niet over. Ook hoeft het college geen afweging over lopende aanbestedingsprocedures met de raad te delen. Sterker nog, dat heeft de Aanbestedingswet verboden. Anders heeft het geen zin om een aanbested ing te doen. Het college heeft al eerder aangegeven lering uit het aanbestedingsproces te hebben getrokken en heeft getracht het maximale eruit te halen. Het zal zorgen dat dit soort grote aanbestedingen in de toekomst niet meer op deze wijze zal worden op gezet. Wat onze fractie betreft is verder tijd besteden aan dit dossier verloren tijd. En die kunnen we beter besteden aan zaken die echt nodig zijn. Wat de uitkomst van deze avond ook zal zijn, de aanbesteding wordt niet teruggedraaid, het contract zal wo rden uitgediend en mogelijk kunnen wij achteraf constateren dat het alsnog aardig is uitgepakt.

Tot zover in eerste termijn. Straks wil ik even terugkomen op het financiële deel.

9

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 12 OKTOBER 2021

De heer Duijsens: Mijnheer de voorzitter. Ik heb toch een paar vragen aan de heer Voskamp, want hij heeft het dossier heel goed gelezen. Maar dat heeft hij volgens mij pas na de commissievergadering gedaan en niet daarvoor. Ik houd u een paar zinnen van United Quality voor. “De aanbieding van Renewi ligt 40% boven de benchmark.” “In vergelijking met inschrijvers op soortgelijke aanbestedingen ligt de prijs ver boven de huidige marktconforme prijs.” “En prijzen zoals de financiële aanbieding van Renewi komen vaker voor indien er maar één inschrijving wordt ontvangen.” En vervolgens komt PRO 10, het andere adviesbureau. “Geen sprake is van marktconformiteit.” En dat zegt: “Onlangs wa s er een aanbesteding met drie grote inschrijvingen, veel lagere prijzen.” U zegt dat het allemaal onzin is wat Westland Verstandig aangeeft, dat uit de stukken zou blijken dat het veel te hoog zou zijn. Nou, daar wil ik graag een reactie op hebben. Dan een tweede reactie. We hebben natuurlijk een Europese aanbesteding. Die is gestopt. Vervolgens gingen we over in de mededinging. En in die mededinging gebeu rt iets. Dan worden namelijk de afgehaakte aspirant -inschrijvers die geen informatie kregen alsnog gepolst of ze willen inschrijven. Beide zeggen alsnog weer mee te doen in de mededinging als gegevens worden aangereikt.

X1 heeft formeel te kennen gegeven o m bij die mededinging weer mee te doen en X2 ook. En dan zegt vervolgens PRO 10 als zij de gegevens verstrekt krijgen. Dan gaat die mee onderhandelen: “Neem hun bezwaren weg en geef hen alle nodig informatie.” En dan zegt vervolgens PRO 10 ook nog: “Op dez e wijze worden de bezwaren van beide partijen weggenomen, kunnen ze meedingen in de mededingingsprocedure en daarmee kunnen we het voordeel van Renewi als huidige contractant wegnemen.” Als ik u dat nou voorhoud, u hebt de stukken gelezen, hoe kunt u dan volhouden dat de prijs normaal was en dat er in het kader van de mededingingsprocedure niks meer mogelijk was? En nog sterker, als u dan nog verder in het dossier las… De voorzitter: Kunt u tot een vraag komen, want het is een korte interruptie. De heer Duijsens: X2, X3, X4 en X5 komen dan als partijen. Die zijn ook bereid om direct alles te laten vallen om in Westland dat werk te gaan oppakken. Hebt u dat dan niet gelezen? De voorzitter: Heeft u het niet gelezen, mijnheer Voskamp? De heer Voskamp: Natuurlijk heb ik dat wel gelezen. En daar kun je heel lang en heel kort over doen, maar er staan net zoveel adviezen in dat hele dikke dossier, waarin staat wat de mogelijke gevaren en kansen zijn. Zo kun je door blijven gaan. U pakt er één klein stukje uit, maar dan moet je ze allemaal op tafel leggen.

Wat ons betreft is het duidelijk hoe de aanbesteding is gelopen. Hij verdient niet de schoonheidsprijs. Dat heeft onder andere te maken met het veel te korte traject van het voortraject. Normaal gesproken, in on ze wereld, merk je gewoon dat tweeënhalf jaar tevoren partijen worden uitgenodigd om een gesprek aan te gaan. Nu zit je in de allerlaatste fase van een aanbesteding en dat is heel erg lastig. En dan kun je met allerlei partijen in zee gaan. Maar wat ons be treft verdient deze aanbesteding niet de schoonheidsprijs, maar ik denk dat we daaruit lering moeten trekken. Om nou op elk punt en elke komma terug te komen, dat gaat het dossier niet veranderen. Renewi blijft het contract uitdienen. Terugkijkend op die p eriode moeten we misschien wel zeggen dat we het helemaal nog niet zo verkeerd hebben gedaan. Want niemand kan in die glazen bol van die prijzen kijken. Dat hebben we in de jaren 2010 en 2011 ook gezien. Daar dacht iedereen dat het wereldcontracten waren. Achteraf blijkt dat het een drama was. Nu moet je concluderen dat het niet de schoonheidsprijs heeft verdiend en je daar lering uit moet trekken. Maar ik weet zeker dat we over vier jaar zeggen dat het helemaal niet is tegengevallen.

10

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 12 OKTOBER 2021

De heer Van den Berg: Mijnheer de voorzitter. Mag ik mijnheer Voskamp ook een vraag stellen? U vertelde zojuist dat de aanbesteding niet mag worden afgebroken, want dan zou je juridische geschillen krijgen. Ik denk dat u ook het advies van United Quality hebt gelezen, stuk A4-8 in het dossier. Daarin staat: “Een situatie waarin een ingediende prijs het budget van de aanbestedende dienst overschrijdt is een gegronde reden voor het intrekken van de aanbesteding. In dat geval zijn de ontvangen inschrijvingen te duur en dus ni et geschikt. Een inschrijving van de jaarlijkse kosten met een bedrag dat ik niet mag noemen voldoet in dit geval.” Dus een adviseur, een deskundige, zegt gewoon dat de aanbesteding als mislukt ingetrokken had kunnen worden. En u had kunnen ingaan op een v an die vier, vijf andere gegeven adviezen. Desondanks ging het college toch door met deze aanbesteding. De heer Voskamp: Dat is een keuze geweest van dit college om dat op deze manier te doen. Daarover kunnen we lang en kort praten, maar dat is nu eenmaal zo. De heer Van den Berg: Akkoord. Daar zou ik mee kunne n leven als achteraf blijkt dat ze heel scherp hebben ingekocht. Maar daarnaast is een inschrijving met mededinging gedaan. En in het eerste gesprek waarbij men bij de inschrijver kwam en men zei da t de prijs te hoog is, zei de inschrijver dat er totaal geen marge was om wat aan die prijs te doen.

Dan zeg je toch als bestuurder – je bent geen kleine jongen – even goede vriendjes, ik geef u een warme hand en ga een van die andere beschreven trajecten beproeven. Je laat je toch niet met de rug tegen de muur zetten? De heer Voskamp: In de afvalwereld, waarin wij zitten… Ik heb het zelf al een keer verteld. Met de gemeente Den Haag heb ik precies hetzelfde meegemaakt. Die liep helemaal klem met een aanbesteding, het kon niet anders. Uiteindelijk ga je met elkaar aan tafel zitten en probeer je eruit te komen. Dat het dan duurder is geworden is wel een gegeven van de afgelopen twee, drie jaar. Daar ontkom je niet aan. Lees de krant er maar op na, ga maar in de afvalwereld zitten. Dit komt veel vaker voor. Alleen moet je de schade met elkaar zien te beperken. De heer Van den Berg: Het college heeft adviseurs ingeschakeld en ik mag aannemen dat het college die vertrouwt. Een van die adviseurs zegt dat die rec ent, eind 2018, drie vergelijkbare aanbestedingen heeft gedaan en die aanbieders zijn alle drie met veel acceptabelere prijzen gekomen. Je bent toch niet altijd doof. Je hoeft adviseurs niet op te volgen. Dat ben ik helemaal met u eens. Maar je moet ook ni et doof voor ze zijn. Ik neem het college het volgende heel erg kwalijk, zeker omdat het een nieuwe bestuurscultuur predikt.

In oktober 2018 had het een besloten commissievergadering kunnen laten houden en kunnen zeggen dat een advies voorligt en met de ra ad ruggespraak te houden hoe dat wordt aangepakt. Maar de raad wordt niet geïnformeerd. Er wordt alleen gezegd dat de kosten stijgen. De voorzitter: Wat is uw vraag, mijnheer Van den Berg? De heer Van den Berg: Die stelde ik toch net? Het college had toch met de raad kunnen overleggen over de adviesnota van United Quality. U hebt onze motie over een andere manier van afvalinzameling gesteund. We hadden met zijn allen kunnen kijken hoe we op de beste manier de motie hadden kunnen uitvoeren en een aanbesteding doen? De heer Voskamp: Mijnheer Van den Berg. Gaan we dan met alle aanbestedingen op deze manier te werk? Door de raad te informeren en dat die gaat meepraten over aanbestedingen? Als je het bij een doet, moet je het bij allemaal doen.

11

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 12 OKTOBER 2021

De heer Van den Berg: Ik verwacht dat er bij de meeste aanbestedingen niet zo’n rare situatie komt dat je maar één inschrijver hebt. Een inschrijver die jarenlang heel veel geld heeft toegelegd op het contract en nu even wil i nhalen. Dat schrijft die zelf ook. Ik zou hem die ruimte niet gunnen. De heer Voskamp: Mijnheer Van den Berg. Ik adviseer u de aanbesteding van de gemeente Den Haag uit 2019 eens na te lezen. Dat gaat over vijf percelen afvalinzameling met op alle vijf percelen één inschrijver. De heer Duijsens: Dat kan niet. De heer Voskamp: Naderhand niet meer. Nee. Vraag het maar aan de heer Witkamp. De aanbesteding wordt netjes gepresenteerd. Er staat netjes bij hoeveel inschrijvingen er zijn en hoeveel er zijn gewaardeerd. Dus dat is nogal makkelijk. De heer Van den Berg: Ik heb nog één vraag aan de heer Voskamp. U hebt bij de stukken neem ik aan ook de adviesnota over de directieramingen gezien, en de conclusies die daarin staan. De aanbieding van de enige inschrij ver is veel hoger dan marktconforme prijzen en veel hoger dan de hoogste prijs in een benchmark. Ik schat u in als een heel scherp inkoper. Dan gaat u toch niet verder, dan gaat u toch naar een ander toe? De heer Voskamp: Als die ander er is wel, maar die was er op dat moment niet. Er zijn keuzes gemaakt. De voorzitter: Goed. Dan geef ik nu het woord aan wethouder Snijders.

Wethouder Snijders: Dank u wel, voorzitter. Er zijn vanavond ontzettend veel vragen gesteld en opmerkingen geplaatst. Ik ga eerst even in op de heer Duijsens, die dertig of veertig stellingen als waarheden heeft gedeponeerd. Dat maakt het debat natuurlijk heel erg verwarrend. U zegt die uit het dossier te halen en dat dat de waarheid is. Ik moet dan aangeven dat het wat anders in elkaar zit. De heer Van den Berg heeft een aantal statements geplaatst. Die statements zijn prachtig, maar je moet het dossier wel in de volle breedte zien. In mijn eerste termijn zal ik bestuurlijk reageren. Ik zal op hoofdlijnen schetsen hoe het proces is verlopen en waarom bepaalde keuzen zijn gemaakt. Ambtelijk zijn alle vragen genoteerd. Als er vragen open blijven staan hoop ik daarop in tweede termijn terug te komen. Maar ik houd me eerst bij de bestuurlijke lijn. De heer Duijsens: Voorzitter. Dan worden de antwoorden ergens gemaakt. De voorzitter: Ik stel voor dat de wethouder in zijn termijn verder gaat. De heer Duijsens: U heeft dertig stellingen gedeponeerd. Daarop kan ik niet uit mijn hoofd reageren, want dat gaat veel te diep. Ik ga terug naar het proces. De heer Voskamp heeft het in zijn bijdrage heel goed aangegeven. Hij heeft uit de praktijk gesproken. U kunt erom lachten, maar hij heeft zo zuiver mogelijk het proces geschetst wat er allemaal komt kijken en welke beslissing is genomen.

De heren Duijsens en Van den Berg merkten op dat er nooit informatie is gedeeld. Zoals u weet is in de commissievergadering van 6 feb ruari 2019 informatie gedeeld over de aanbesteding en de gunning. Ook in de vergadering van de commissie EFO van 16 september 2020….

12

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 12 OKTOBER 2021

De voorzitter: Mag ik eenieder verzoeken aandacht voor het debat te hebben en zich niet met onderlinge conferenties bezig te houden. Ik kijk even naar de dames V an der Giessen en Van Staalduinen. Het is behoorlijk rumoerig en ik wil u vra gen uw aandacht bij het debat te houden. Wethouder Snijders: …en daarna het raadsdebat van 8 oktober 2020 en in de vele raadsinformatiebrieven hebben we heel duidelijk antwoorden gegeven. In de afgelopen week heb ik nog een keer het raadsdebat van 9 oktober 2020 beluisterd en gelezen. Heel veel vragen die de heer Duijsens toen heeft gesteld stelt u nog steeds. Die zijn toen door mij ook beantwoord. Iedere keer geeft u aan dit of dat nog te missen. Ik dan dat niet begrijpen. Zoals u in de stukken heeft kunnen zien, een hele map, is het aanbestedingsproces zorgvuldig verlopen. Zoals u weet hebben we een Aanbestedingswet, met welke regels we moeten hanteren. We kunnen dus niet zomaar van alles doen en van die wet afwijken. Uiteindelijk hebben we op 1 januari 2019, een maand later, een contract met Renewi afgesloten. Wat was voor ons belangrijk? Dat de dienstverlening zou doorgaan. We wilden niet d at per 1 januari 2019 het huishoudelijk afval niet zou worden opgehaald. We hebben steeds gezegd dat dienstverlening een wettelijke taak is die moet doorgaan.

Vervolgens hebben we gezegd dat de raad voor de financiële dekking in charge worden gebracht, omd at we meer geld nodig hebben om het afvalophalen uit te kunnen voeren. We hebben ook te maken met een rechtmatig proces, waarbij we iedere keer getoetst worden, ook door de accountant, of alles rechtmatig is verlopen. Uiteindelijk moet ik met de wetenschap van nu zeggen dat het ons is gelukt. We hebben per 1 februari 2019 een contract afgesloten. Het huisvuil is iedere keer gewoon opgehaald. Elke keer opnieuw wordt weer op het geld ingezoomd. Vandaag zag ik ook weer de kop in de krant staan dat de bewoner € 100,00 duurder uit is. Een aantal keren in een raadsvergadering en commissievergadering heb ik de heer Duijsens gezegd zijn stukken goed te lezen en deze regio eruit te pakken. Kijk wat in deze regio aan afvaltarieven wordt betaald. Wij hebben voor 2021 een tarief van € 366,00. In de begroting van 2022 staat hetzelfde bedrag van € 366,00. Als je het platslaat gaat het om € 30,00 per maand. Voor dat bedrag wordt elke week je afval opgehaald. Je kunt gebruik maken van verzamelcontainers en de gemeentewerf om je afval kwijt te kunnen. En dat allemaal voor € 366,00 op jaarbasis. Als de burgers dat willen worden daarvoor ongeveer vijftig handelingen verricht. Dat is denk ik een heel goed iets. Nu wil ik ingaan op de aanbesteding.

Iedere keer wordt gezegd dat die anders had moeten verlopen. Zoals u in de stukken hebt kunnen lezen is het proces in juni 2018 gestart met een Europese aanbesteding. Die tijd ervoor is gebruikt om een marktverkenning te doen en de contractstukken op te stellen. Het bestek is op 4 juni E uropees gepubliceerd. Het contract liep al acht of negen jaar bij Renewi en dat zou op 1 januari 2 019 aflopen. Op 19 juli 2018 eindigde de inschrijftermijn. De inschrijvingen waren binnen en uiteindelijk bleek toen dat er maar één inschrijving was. Zoals u misschien weet is aanbesteding gemandateerd aan de afdelingsleiding. Die voert de aanbestedingen en zorgt dat die goed verlopen. De aanbestedende dienst stond voor de keuze. Zoals u in de stukken heeft kunnen lezen is in september en oktober intern bij de gemeente met adviseurs overlegd wat te gaan doen. De aanbesteding is hoog. Moeten we direct aan Renewi gaan gunnen voor de hoge prijzen? Nee is gezegd. Wat hebben we dan? Moeten we opnieuw aanbesteden? Dat kan, maar dat betekent dat je het programma van e isen niet hetzelfde kunt laten, want dan krijg je dezelfde uitkomsten. Uiteindelijk is besloten om een mededingingsprocedure te starten om zodoende weer verder met Renewi te kunnen praten. In de stukken is te lezen dat de wethouder daarover is geïnformeerd .

Op 29 oktober 2019 is er een memo richting mij en het college met uitleg over het verloop van de aanbesteding gegaan, met een advies hoe daarmee verder om te gaan.

13

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 12 OKTOBER 2021

De heren Duijsens en Van den Berg hoorde ik telkens stukjes uit een advies halen. Zoals u weet moet je adviezen integraal bekijken. Je moet kijken wat het eerste, tweede, derde en vierde advies is, wat richting de organisatie is gegaan en wat met de kennis van onze ambtenaren is geadviseerd richting het college. U geeft aan dat van het advies i s afgeweken. Ik wil u duidelijk zeggen dat dat niet zo is. De heer Duijsens: Toch een vraag. Er is toch een advies van United Quality om te kiezen voor optie 4. Dat betekent dat u minstens met drie partijen om de tafel moet gaan bij die mededinging. En niet met één partij, dat is u ontraden. Vervolgens is nog een keer PRO 10 in dezelfde periode eroverheen gekomen. Die heeft gezegd: altijd met zijn drieën. PRO 10 ging zelfs die twee partijen vragen van ‘wilt u nog?’ Ja, wij willen graag. Die gaat nog twee, drie andere partijen benaderen. “Ja, wij willen graag.” En vervolgens hebt u gelijk, dan komt er ineens een ander bureau dat zegt maar door te gaan op de oude weg en met die ene verder te gaan. Hoe verklaart u dat? Waarom trotseert u twee adviezen en gaat u op het ongemotiveerde en korte advies van 29 oktober in, waarin is gezegd met die ene verder te gaan, omdat dat het meest veilig is, want dan krijg je geen gedonder? Waarom hebt u dat gedaan? Wethouder Snijders: De heer Duijsens zoomt nu in op een stuk je van een advies.

Als u gewoon goed hebt gelezen is een aantal weken daarna, in oktober, een advies van hetzelfde bureau United Quality gekomen. Dat is onze adviseur geweest in het hele proces. Eén extra advies is van PRO 10 gehaald. United Quality heeft de gesprekken met de ambtelijke organisatie gehad. Dat heeft daarna alles nog een keer opnieuw overwogen. De adviezen van oktober geven aan dat je die richting moet uitgaan. Of gunnen of beëindigen. En de mededingingsprocedure starten. Dat heeft ook een aa ntal te hanteren varianten aangegeven. Maar het heeft wel heel duidelijk aangegeven waarop moest worden gelet. Dus de adviezen moet u integraal lezen. U pakt er één stukje uit en niet het andere advies. De heer Duijsens: Mijnheer de voorzitter. Ik pak één regel, namelijk de conclusie van het advies van PRO 10:”Blijf onderhandelen met X1 en X2 naast Renewi en neem hun bezwaren weg. En geef alle nodige informatie. Alle en op die wijze krijgt u een goede prijs.” Als dat nou het advies is in het slot. Dan kunt u niet zeggen het advies breed en integraal te lezen. Het is toch duidelijk wat de conclusie van een advies is ? Ik heb in een raadsvergadering nooit van u vernomen dat er twee adviseurs waren waarvan u de adviezen naast u heeft neergelegd. Wethouder Snijders: Zoals u ook in de stukken hebt kunnen lezen heeft het college op 29 oktober een advies ontvangen vanuit de ambtelijke organisatie.

En dat advies moet u ernaast leggen. Op dat moment moest besloten worden of we wel of niet verder zouden gaan met Renewi of een andere procedure zouden starten. Dat was voor ons het moment dat we bestuurlijk de zaak hebben bekeken en een afweging hebben gemaakt. De heer Van den Berg: Ik heb hier het memo met het advies van de ambtenaren van 29 oktober 2018 voor me liggen, waaruit ik citeer: “Wij stellen voor om optie 3C uit te voeren: afronden van de aanbesteding, een overbruggingsperiode realiseren en tegelijkertijd een gehele in- of aanbestedingsprocedure starten.” Ik wil hem u graag laten lezen, dan kunt u zien dat ik gelijk heb. Wethouder Snijders: Ik zal nog heel eventjes verder gaan en dan neem ik dat stuk van u mee. De heer Van den Berg: Ik lees een stuk uit een advies voor en de wethouder suggereert nu dat ik onzin zit te vertellen. Het staat er. Ik lees voor wat er staat.

14

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 12 OKTOBER 2021

Wethouder Snijders: Ik heb niet gezegd ‘onzin’. Ik zeg dat ik even verder ga met mijn verhaal. De voorzitter: Ho ho ho ho ho, beste mensen. Ik heb de heer Snijders niet horen zeggen dat het onzin was. De heer Snijders zei: ik ga nu even met dit verder en dan kom ik zo op uw vraag terug. De heer Voskamp: Mijnheer de voorzitter. Bij interruptie richting de heer Van den Berg. Ik neem dat de heer Van den Berg het ook prettig vindt dat wij een totaalbeeld proberen te krijgen. En ik bespeur in toenemende mate dat we hier bezig zijn met selectief winkelen in een dossier met de omvang van een zeecontainer. En dat draagt niet bij aan het tot stand brengen van een totaalbeeld. Ik zie u dingen citeren uit stukken, waarvan ik denk: waar om citeert u het eerste deel van de zin niet? Voorzitter. Ik stel voor dat we de wethouder even volgen. De voorzitter: Wethouder. Ik stel voor dat u de zaak wat verder toelicht. En dan komt u bij de beantwoording van de vraag van de heer Van den Berg uit. De heer Duijsens: Voorzitter. De wethouder begint over ambtelijke adviezen. Vervolgens wordt het ambtelijk advies voorgelezen en dan kan hij niet reageren. De persoon moet toch kunnen reageren? De voorzitter: Het is een debat, mijnheer Duijsens. Wat hie r gebeurde is dat u interrumpeerde. De wethouder antwoordde daarop.

Vervolgens ging de wethouder verder met zijn betoog en toen interrumpeerde de heer Van den Berg. Daarop wilde de wethouder reageren, maar hij vraagt om dat even te mogen inleiden met een v ervolg van zijn betoog. Dat is op zich niet onbillijk, dus ik geef graag het woord aan de wethouder om daarop in te gaan en de vraag van de heer Van den Berg daarin te betrekken. Wethouder Snijders: Dank u wel, voorzitter. Op een gegeven moment kom je op een punt wat er verder moet gebeuren. Uiteindelijk is op 29 oktober een advies richting het college gekomen. Zoals ik helemaal in het begin van mijn betoog heb aangegeven vonden we het van belang dat er op 1 januari 2019 weer een contract is. We stonden toen in dubio om opnieuw een aanbesteding te doen. Doe je dat, dan zullen de regels moeten wijzigen, want anders heb je dezelfde uitgangspunten, zoals u al eerder heeft aangegeven: een overslagterrein, informatie et cetera. Er is heel duidelijk gekeken of wat we in Westland in contracten zeggen heel raar of heel normaal is. Ik kan u vertellen dat de adviseurs heel duidelijk hebben aangegeven dat het niet ter beschikking stellen van een opslagterrein gewoon een normale procedure is. Dan kan een aanbieder op ee n gegeven moment kijken dat in de gemeente of net buiten de gemeente te kunnen vinden.

Een aanbieder kan ook kijken of hij een andere manier van bijvoorbeeld het inzamelen met containers gaan inschalen. Er is ook gezegd dat de informatie niet volledig in alle stukken aanwezig was. Het is gewoon informatie die op allerlei aanbestedingen gedeeld wordt met aannemers of leveranciers. Uiteindelijk is die informatie gedeeld en dan kunnen mensen wel of niet inschrijven. Uiteindelijk heeft er één bedrijf ingeschre ven. De andere twee hebben om motiverende redenen besloten om niet in te schrijven. Dat kunnen wij als aanbestedende dienst niet beïnvloeden en is op dat moment een feit. Als je bij eind oktober/begin november bent aangekomen heb je nog twee maanden om het proces te doorlopen. Er is gezegd dat je dan de aanbesteding kunt stoppen en je weer vrij met iedereen kunt verder gaan. Maar zoals al eerder door de heer Voskamp is aangegeven is die tijd dan heel kort, te kort. We hebben bewust ervoor gekozen om de gesp rekken met één

15

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 12 OKTOBER 2021

partij de te openen en niet drie, vier of vijf partijen in die procedure te halen en dat een Babylonische spraakverwarring te laten worden, er niet meer uit te komen en onze dienstverlening op 1 januari 2019 niet meer voort te kunnen zetten. De heer Duijsens: Wethouder. Vond u het niet vreemd toen u in de stukken las dat X1 weigerde in te schrijven of niet kon inschrijven, omdat die geen kengetallen, niet genoeg gegevens had? Dat staat zwart op wit in de stukken. Ook met naam en toenaam over wat ze miste. Het aantal woningen wisten ze zelfs niet. De tweede partij had ook die bezwaren en het bezwaar over de overslag. Vervolgens is bij de mededinging aangegeven die bezwaren weg te nemen, zodat ze alsnog kunnen inschrijven. Denkt u niet dat u ee n kans heeft laten lopen door alsnog die gegevens te verstrekken? Als die lui dan 87 vragen stellen, die u nota bene niet aan ons wilt geven, dan krijgen ze op al die vragen het antwoord dat ze die gegevens niet krijgen. Dan weet je toch dat er uiteindel ijk maar een overblijft, Renewi? En nog sterker, reageert u eens even op de stukken, waarin de adviseurs zeggen dat Renewi die naar een fortuin en die opdracht werd geleid. Renewi had een voorsprong. Vervolgens werd in die mededinging aangegeven die mensen die gegevens te geven. De voorsp rong van Renewi zou dan worden weggedaan. Reageer daarop! Wethouder Snijders: Mijnheer Duijsens.